PDA

View Full Version : NHỮNG CA KHÚC NGÀY XƯA



saolinh
04-18-2009, 07:41 AM
NHỮNG CA KHÚC NGÀY XƯA

Huy Phương


Tôi c̣n nhớ một câu chuyện cách đây đă gần ba mươi năm. Một ngày giá rét ở núi rừng thượng du Bắc Việt, chúng tôi một nhóm tù gồm mấy anh em đang lang thang dọc bờ suối để chặt cho đủ chỉ tiêu một bó nứa hai mươi cây. Khi đi ngang qua một ngôi nhà sàn của đồng bào thiểu số, chúng tôi nghe một bài hát vẳng lại. Đó là một bài hát quen thuộc khá b́nh dân, rất phổ biến ở miền Nam là bài Một Trăm Phần Trăm do Hùng Cường và Mai Lệ Huyền hát. Hồi ấy đă là cuối năm 1977, có lẽ đây là một cuốn băng cassette chiến lợi phẩm do một anh bộ đội dân tộc nào đó mang về cho gia đ́nh. Bỗng dưng không ai nói ai, chúng tôi cùng chậm chân lại, rồi đứng hẳn, cùng im lặng lắng nghe. Giờ phút đó, phải nói chúng tôi uống từng lời hát, nuốt từng âm điệu, sung sướng như chưa bao giờ được nghe một bản nhạc hay như thế trong suốt cuộc đời ḿnh. Phần tôi, trong những ngày xưa ấy, tôi cũng không tâm đắc ǵ với hai giọng hát trên và cũng không mặn nồng ǵ với những ca khúc tương tự. Nhưng giờ đây, đó là những điều đă mất, đó là cái ǵ thuộc về máu thịt của miền Nam, đó là cái ǵ thuộc về dĩ văng, thuộc về kỷ niệm. V́ hiện tại là chúng tôi, những thằng tù đă mất tất cả, đang cầm mỗi đứa một con dao tông, đứng bên bờ suối, dưới một cái nhà sàn, thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn, xa Sài G̣n tới 1,200 cây số đường chim bay.

Mỗi năm Tết đến, bọn tù chúng tôi sau một buổi cơm chiều Ba Mươi, có bát cơm trắng và miếng thịt mỡ, ai cũng hân hoan và phấn khích thức ngủ đón Giao Thừa. Bài hát mà chúng tôi năm nào, giờ Giao Thừa cũng hát đi hát lại hằng chục lần là bài LY RƯỢU MỪNG của Phạm Đ́nh Chương. Sở dĩ bài này không thuộc loại nhạc vàng hay cấm kỵ, là v́ bài hát có những câu mừng anh nông phu vui lúa thơm, người công nhân ấm no, th́ đúng đường lối cách mạng rồi. Với lại c̣n có thêm mẹ già đợi con, từ lâu mong con mắt rưng rưng lệ nḥa, ngày ấy quê hương yên vui, đón anh về, th́ đă là con người, anh bộ đội hay chúng tôi th́ cũng mủi ḷng như nhau, ai đó cũng khóc thầm mà ai biết cho ai. Chúng tôi quây quần bên nhau cùng hát, biết hát và chưa hề hát, hát với tất cả tấm ḷng, hát say sưa như chưa bao giờ hát say sưa như thế. Hát như thế là chúng tôi để cho ḿnh trôi về dĩ văng, như mới hôm qua, hôm kia đây. Hát để nhớ về Sài G̣n, hát để nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà.

Sau này trở lại miền Nam, về với gia đ́nh, mỗi năm bài Ly Rượu Mừng trong nhà hay đâu đó lại vang lên, giữa khói pháo mịt mù, lại thấy mắt ḿnh cay v́ khói pháo hay v́ những giọt lệ dưới khóe mắt. Nhớ lại những ngày tháng cũ, nhớ bạn bè xa khuất hay nhớ tới thân phận ḿnh ?

Phải chăng, bây giờ chúng ta ở đây có những bản nhạc, những ca khúc đă nghe từ nửa thế kỷ, vẫn rộn ràng gây xúc động biết bao cho chúng ta. Mỗi lần cuối năm Âm Lịch, những bản nhạc Xuân lại vang lên, gợi lại cho chúng ta bao nhiêu nỗi nhớ, bao nhiêu kỷ niệm. Những bản nhạc ấy chúng ta nghe đă hằng trăm lần, đă thuộc từng câu, nhớ từng nốt nhạc, nó làm chúng xúc động hơn ngh́n lần một bản nhạc mới ra đời hay mới nghe đâu đây một đôi lần ..

Mỗi bài hát, của riêng mỗi người đều mang theo những màu sắc, âm thanh của một ngày tháng cũ xa xưa nào đó, cho nên đối với người này bản nhạc có thể có ư nghĩa, quay quắt tuyệt vời, với người kia là tầm thường vô vị. Những ca khúc được hát lên trong một đoạn đời nào đó, sẽ được nhắc lại, vẽ lại bây giờ, đó là giai điệu của một mối t́nh, một h́nh ảnh, một tháng, một ngày, một phút giây. Khi tiếng hát được cất lên, chúng ta không nh́n ra người hát, không nhớ tới người viết. Nó là nỗi niềm riêng của mỗi người, là châu báu không thể ban cho ai. Chính những ḍng nhạc đó đă tiềm ẩn sẵn đâu đó trong vùng sâu kín của tâm hồn, đang trỗi dậy gọi chúng ta về với những ngày tháng cũ.

Cũng v́ như thế, những tiếng hát ngày xưa mà chúng ta đă nghe quen, giờ đây tưởng chừng như tiếng th́ thầm, ngọt bùi thân ái như tiếng nói của một người quen thân. Cũng v́ như thế, bây giờ có những giọng hát trẻ trung, có thể so bề tài sắc lại là phần hơn, nhưng đối với chúng ta đó vẫn là một điều ǵ c̣n mới mẻ và hăy c̣n xa lạ v́ thiếu một đoạn thời gian, một đoạn đường đi chung, có hạnh phúc mà cũng có khổ đau. C̣n ǵ quí hơn một bài hát cũ, một giọng hát xưa, gọi lại những tháng ngày đă mất. Đó là một người bạn cũ, một người tri kỷ mà chúng ta có thể gởi gắm vào đó những điều thầm kín nhất của ḷng ḿnh.

Mùa Xuân tha hương của những người đă bỏ xứ ra đi, của đàn chim phiêu bạt bên chân trời trong chiều nay lạnh giá. Bên những cành hoa đào, những khóm thược dược hay những chậu hoa lan, bên những khay mứt kẹo, cùng với những mâm bánh chưng bánh tét để đón những năm Tết tha hương, quả thật chúng ta không thể thiếu những ḍng ḍng nhạc Xuân rộn ràng mừng Xuân đón Tết.

Khi mà những ca khúc đă đi vào ḷng người th́ không ai có thể xóa bỏ đi. Trong những xứ mà chế độ c̣n hà khắc, có những bài hát người ta có thể cấm những ca sĩ hát ở nơi công cộng, người ta có thể cho những người tŕnh diễn hát bài này hay bỏ bài kia, nhưng không ai cấm cản nỗi người ta nuôi trong ḷng những ca khúc mà người ta đă có nhiều kỷ niệm, đă mang trong ḷng một thời. Những ca khúc được nghe, chúng ta đâu có cần tới một lư lịch dọc-ngang hay vuông-tṛn của tác giả, có ai buồn nghĩ tới tác giả đang ở trong hay ở ngoài đất nước hay tổ quốc. Nghe tới những điều cấm kỵ như bỏ tổ quốc ra đi, chống lại cách mạng như là những luận điệu để lên án một người mang tội phản quốc, không đủ lư lịch hoàn hảo để cho tác phẩm của họ được tŕnh diễn trước công chúng.

Ngày xưa chúng ta đă hát Văn Cao, đă yêu Đoàn Chuẩn - Từ Linh, đă ngậm ngùi theo Doăn Mẫn, đă từng hát những ca khúc của Phan Huỳnh Điểu, Nguyễn Văn Thương, Hoàng Giác, Nguyễn Văn Tư .. và đến cả Lưu Hữu Phước. Nào chúng ta có nhớ ai Bắc, ai Nam, ai bên nớ, bên ni. Nhưng những ǵ c̣n măi lại trong ḷng người mới đáng quí, c̣n cung điện kia, tượng đài nọ, lăng miếu hay mộ bia cũng như ngày thứ huân chương, tước vị đều là những thứ rất dễ phôi phai, đổ nát.

HUY PHƯƠNG