việtdươngnhân
10-31-2009, 02:47 PM
http://www.congdongnguoiviet.fr/Images/ChuyenCaKeVit.jpg Chuyện Cà Kê Số 19
Tô Vũ Tháng 06/2009
* * * * *
Mục Lục
Mục 1 –Vui Buồn Cùng Bạn Đọc
1-1 – Système D en Roumanie - Mẹo vặt tại xứ Lỗ ma ni – Tô Vũ sưu tầm
1-1-1 - Phụ nữ nông thôn đánh boule
1-1-2 - Chở xe hơi hư máy về ga ra sửa
1-1-3 - Mobil home, có mái, có ống khói, vừa ở, vừa di chuyển,
1-1-4 - schoolbus hai tầng, chật ních
1-1-5 - Xe poussette bằng thùng các tông,
1-1-6 - Xe taxi 1 mă lực
1-2 – Système D au Vietnam - Mẹo vặt tại Việt nam
1-2-1 - Tranches de vie : ça déménage ! bài chữ Pháp của Gérard Bonnafont
1-2-2 - Những mẩu đời : chúng tôi dọn nhà – Tô Vũ dịch
1-3 - Tách cà phê muối, bài của Tiến Tùng Nguyễn Khắc gửi tới
1-4 - Tưởng niệm Nhạc sĩ Xuân Vinh, bài của Mộng An viết
1-5 - Chia buồn – Tô vũ viết
1-6 - Father's day –
1-7 - Kỷ niệm 20 năm Thiên an Môn - Bài Tô Vũ viết
1-8 – 3 diaporamas
1) Áo lụa Hà đông, Hồng Vân ngâm thơ
2) Bài T́nh Ca do ca sĩ Thái Thanh tŕnh bày,
3) Have a dream, chanté par le groupe ABBA – PPS par Văn đức Trí
1-9 - Huỳnh Mai và Kim Thanh trong vai Tiên nữ và Thần núi trong ca vũ nhạc Đỉnh Mai Sơn – Gala Gia Long
1-10 - Một Ly Sữa, bài của Marie Claire gửi tới
1-11 - Ra mắt sách "Hoạn nạn ca " tại Paris – Bài Tô Vũ viết
1-12 - Triết lư sống tuổi già – Bài Pglinh gủi tới
Mục 2 - Nhạc Nhạc Nhạc
2-1 - Màu Tím Hoa Sim, thơ Hữu Loan, do Hồng Vân ngâm trong chương tŕnh Tao Đàn, Thi Nhạc Giao Duyên, đài phát thanh Sài G̣n thập niên 60 -
2-2 - Anh Đă Quên Mùa Thu, nhạc Tùng Giang, do Thái Thanh tŕnh bày.
Để tưởng nhớ tới Nhạc sĩ Tùng Giang vừa mới qua đời tại Hoa Kỳ.
3-3 - Ngăn cách, nhạc Y Vân, do Ngọc Phú tŕnh bày tiếng Việt và tiếng Pháp
Tô Vũ thân tặng anh Đỗ Việt và cô Ngọc Phú.
3-4 - La plus belle pour aller danser, nhạc Pháp, thập niên 60, do Ngọc Phú tŕnh bày.
Tô Vũ thân tặng anh Đỗ Việt và cô Ngọc Phú
3-5 - Exodus, nhạc Mỹ thập niên 50-60, do Andy Williams tŕnh bày
Thân tặng cô Mộng An để nhớ đến bài Exodus giáo sư Xuân Vinh dạy
3-6 - La vie en Rose, nhạc Pháp, do ca sĩ Mỹ Connis Francis hát tiếng Mỹ thập niên 50-60
3-7 - A certain smile, nhac Pháp Un certain sourire, do ca sĩ Johnny Mathis hát tiếng Mỹ, thập niên 50-60
3-8 - Aŕvederci Roma, nhạc Mỹ thập niên 50-60, do Connis Francis hát
3-9 - Come back to Sorrento, nhạc Mỹ thời 50-60 do Dean Martin hát bằng tiếng Tây Ban Nha
3-10 - Diana, nhạc Mỹ thời 50-60, do Paul Anka tŕnh bảy
Mục 3 – Thơ
3-1 - Ta chằng về chi, tác giả Nguyễn Duy Phước, Pháp
3-2 - T́nh thi ca, tác giả Nhạc sĩ Xuân Vinh, Pháp
3-3 - Ta Belle Rose, thơ chữ Pháp, tác giả Nhạc sĩ Xuân Vinh, Pháp
3-4 - Cánh Nhạn Tung Đôi, thi sĩ Dă Thảo, Paris
3-5 - Tâm Sư Một Người Con Lai, thơ Nguyễn thị Thanh Dương, Hoa Kỳ
3-6 - RIMES, thơ giáo sư Thomas Larget, đại học Paris
3-7 – Cát Bụi Thời Gian, thi sĩ David Lư Lăng Nhân, Alabama, Hoa Kỳ
3-8 - Chốn B́nh An, thi sĩ David Lư Lăng Nhân, Alabama, Hoa Kỳ
3-9 – Ly Biệt, thơ Giáo Sư Khoa học Không gian Toàn Phong Nguyễn xuân Vinh, đại học Michigan, Hoa kỳ
3-10 - Người t́nh Không Gian, thơ GS Toàn Phong Nguyễn xuân Vinh
3-11 - Màu Tím Hoa Sim, thi sĩ Hữu Loan
Mục 4 – Văn
4-1 - Mother's day 1 - Những Giọt Lệ Hồng, bài của Diệu Nga. Do anh Phước Nguyễn Duy gửi tới
4-2 - Mother's day 2 - Con đặt đâu cha mẹ ở đó. Bài của Nguyễn Duy An,
4-3 - Mục 4-3 - Truyện con ngựa thần. Tô Vũ dịch les Mille et Une nuits. Dịch giả giữ bản quyền.
MUC 1 – VUI BUỒN CÙNG BẠN ĐỌC
* * * * *
MỤC 1-1 - SYSTÈME D - EN ROUMANIE
Mẹo vặt tại xứ Lỗ Ma Ni - Tô Vũ sưu tầm
1-1-1 - Phụ nữ nông thôn đánh boule
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19a.jpg
1-1-2 – Chở xe về ga-ra để sửa
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19b.jpg
1-1-3 - Mobil home, Xe hơi có mái, có ống khói, vừa dùng làm nhà ở, vừa di chuyển
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19c.jpg
1-1-4 - Xe chuyên chở học sinh công cộng, schoolbus hai tầng, chật ních
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19d.jpg
1-1-5 - Xe poussette bằng thùng các tông,
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19e.jpg
1-1-6 - Xe taxi 1 mă lực
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19f.jpg
* * * * *
MỤC 1-2 - SYSTEME D tại Việt Nam
MỤC 1-2-1 – Tranches de vie : ça déménage !
Bản tiếng Pháp của Gérard BONNAFONT (15/03/2009)
Bài do anh Phước Nguyễn Duy gửi tới ngày 080409. Cảm ơn anh Phước.
Ça y est, j'ai enfin trouvé la maison de mes rêves. Là-bas, dans un petit quartier rurbain, comme on dit dans nos pays occidentaux. Havre de tranquillité, loin des klaxons et de la cohue quotidienne de la grande cité. Exit le vieux quartier, bienvenue parmi les kumquats.
Aujourd'hui je déménage, et ce n'est pas une mince affaire. Depuis que j'habite au Vietnam, j'ai déjà connu plusieurs adresses: hôtel, maison meublée, maison à meubler… Je ne suis pas en ceci la coutume d'un pays sédentaire où quitter sa maison est un cas exceptionnel. En effet, le Vietnamien est viscéralement attaché à sa maison natale, et autrefois, on ne la quittait que pour cause de mariage ou de décès.
Aujourd'hui, avec l'urbanisation galopante qui attire le campagnard à la ville, on s'arrache du quê pour chercher du travail dans les grandes agglomérations. Mais, même cet exode rural conduit les gens à rechercher une habitation temporaire que l'on n'abandonnera qu'une fois acquise une nouvelle maison. L'habitude ici n'est pas d'être un nomade et changer 4 fois d'adresse en 6 ans, ne peut être que le fait d'un Tây inconstant ou d'une personne fuyant ses créanciers, voire parfois les 2 ! Ces considérations anthropologiques m'ont donné l'occasion de vivre une journée dont je me souviendrais longtemps…
On s'en va !
À chaque déménagement, je laissais mes meubles derrière moi et rachetais tous ce qu'il fallait pour mon nouvel intérieur. Cette fois-ci, par attachement personnel et par sens de l'économie de mon épouse, les meubles nous suivront. L'affaire me paraissait facile, habitué que j'étais, dans mon pays d'origine, à utiliser les services de sociétés de déménagement. D'ailleurs, depuis quelques jours, je faisais le siège de mon épouse, autoproclamée responsable des opérations pour qu'elle s'enquière d'une société du même type à Hanoi. Face à mon insistance, elle opposait une grande sérénité, me signalant avec le sourire que je n'avais à m'occuper de rien et que tout irait bien. Je soulignais néanmoins que je n'avais pas envie de m'éreinter à porter réfrigérateur et matelas, et que je souhaitais la participation active de plusieurs bras solides, dussé-je les payer confortablement !
Mon inquiétude semblait l'attrister. Comment elle, épouse attentive, aurait-elle pu seulement un instant envisager que son mari ait à se fatiguer inutilement ? Devant cette tranquille assurance, je ne pouvais qu'attendre, mi-rassuré, mi-inquiet, le jour fatidique où mes pénates changerait de lieu… Et aujourd'hui, nous y sommes.
Déjà, hier soir, j'ai eu l'occasion d'assister à une époustouflante démonstration d'efficacité. En l'espace de temps que j'ai mis pour emballer papiers et livres personnels, ma moitié a fait le triple de travail, en casant dans quelques valises et cartons, trousseau, vaisselle, bibelots et autres souvenirs de famille. Question d'organisation ! Quand l'un trie, réfléchit longuement sur l'utilité ou non de conserver ceci ou cela, essaie de trouver la disposition la plus rationnelle pour optimiser l'espace, l'autre entasse, empile, bourre les interstices, équilibre de façon empirique, avec pour seule préoccupation : en mettre le plus possible tant que ça tient. Il n'est que de constater ce que peuvent transporter les motos pour comprendre cette façon de faire… !
Ce matin, ballots ventrus, valises rebondies et cartons pleins à craquer, nous attendons l'arrivée du camion de déménagement auquel ma femme a téléphoné la veille. Je m'attends à voir arriver un semi-remorque dont les flancs rutilants porteront fièrement la marque de la compagnie qui transportera nos meubles. D'ailleurs depuis une heure, transformé en agent de la circulation, je fais le vide devant ma porte, chassant motos et vélos pour faire de la place au vaisseau de la route. Je m'apprête d'ailleurs à demander poliment au chauffeur d'un camion brinquebalant de consentir à bien vouloir se garer plus loin. À peine me suis-je approché de lui que ma femme me rejoint, et avant que j'ai pu ouvrir la bouche, lui enjoint de se rapprocher davantage de notre porte d'entrée. L'aurais-je voulu que sous l'effet de la surprise, je n'aurais pu prononcer un mot ! Comment ? C'est à cette espèce de véhicule à moitié rongé par la rouille, dont la plate-forme à claire-voie laisse apparaître des tâches suspectes, preuves d'autres transports incertains, que nous allons confier nos précieux biens ? Pire, je ne vois aucune bâche, aucune couverture… Ce qui signifie que notre intérieur va voyager à l'extérieur, que notre intimité va être exposé à ciel ouvert, aux yeux de tous les Hanoïens…! Vacillant entre honte et inquiétude, je ne peux que me résoudre à l'inévitable : ici on déménage comme on vit, sans intimité ! Mais le pire reste à venir.
On arrive !
Résigné quant au mode de transport, j'attends l'arrivée des 2 ou 3 autres personnes qui doivent aider le chauffeur à transbahuter notre mobilier. Déjà surpris de ne pas les avoir vu dans le camion, je demande à ma femme combien de personnes sont prévues. Et là, le ciel me tombe sur la tête : il n'y aura personne d'autre.
En titubant, je m'assois sur le premier siège venu (une valise en l'occurrence). J'observe du coin de l'œil la carrure du chauffeur qui n'a rien de celle d'un déménageur ! Je calcule mentalement le poids total des appareils électroménagers, meubles et cartons que nous allons devoir transporter, et suppute déjà le tonnage que je vais avoir à manipuler durant cette journée, qui devient soudain la pire de ma vie ! Au plus profond de cette détresse, j'accueille d'une vague
"Xin chào" mes 2 voisins qui viennent d'entrer. Pour nous saluer pensé-je ! C'était compté sans la solidarité inébranlable des Vietnamiens… En un clin d'œil, ces 2 sympathiques collatéraux grimpent au premier étage et s'empressent de désosser l'armoire de la chambre conjugale. En fait le terme est impropre. Ici, on n'en démonte pas les meubles, on les démantibule ! Question d'efficacité une fois encore… On tire, on pousse, on extrait au mépris des règles de la physique qui définit une fois pour toute qu'une vis se dévisse et qu'un clou se décloue ! En l'espace de quelques minutes, à coup de marteau, mon armoire perd ses parois, ses portes et ses étagères, et gît à mes pieds, en empilement informe. Qu'importe que certaines vis aient été forcées faisant éclater le bois que des tenons et des pièces de blocages aient giclés un peu partout… Mes aimables voisins sont là pour démonter, alors ils démontent ! Le remontage, ce n'est pas eux, donc…
Après avoir vécu la fin du règne de l'armoire familiale, je crains pour la vie de mon indispensable bureau, et m'emparant de la trousse à outils, j'entreprends de le transformer moi-même de meubles en planches. Cette activité m'évite de voir la façon dont les autres meubles sont traités. Entendre les craquements, les crissements et les chocs me suffit amplement. D'autant plus que les insultes proférées à l'égard des ancêtres de la machine à laver, du réfrigérateur et des
matelas me laissent à penser que ceux-ci ne se laissent pas faire et qu'il y a de la résistance dans l'air ! Je ne laisse à personne d'autre le soin de transporter les différentes parties de mon bureau dans le camion. Et quand je vois le chargement de bric et de broc qu'est devenu mon chez moi, je ne peux qu'envisager avec horreur le nombre d'objets que nous allons semer sur la route, au gré des nids de poule et de buffle ! Tout a été entassé, empilé, négligeant la règle du plus lourd au plus léger… Les couettes, les draps, les rideaux servent à caler et à emballer… Et seule une vague sangle de caoutchouc noir tente vainement de maintenir l'improbable équilibre de cet amas mobilier.
Il est midi. En moins de 2 heures, notre maison a été vidée, reste maintenant à remplir la nouvelle ! Assis à côté du chauffeur, je ne peux que serrer les dents et prier mon Génie du Foyer, à chaque coup de frein intempestif, chaque dos d'âne, chaque cahot, pour espérer que notre chargement conserve son intégrité. Mon Génie doit être de bonne composition, car nous arrivons sans encombre dans ma nouvelle rue. Mon soulagement est de courte durée, car je me rends compte qu'ici il n'y a plus mes redoutables, mais efficaces voisins pour nous aider. J'aurais dû me douter que mon épouse avait la solution ! À peine suis-je descendu du camion que ma femme, qui nous avait précédé en moto, nous rejoint accompagné d'une dame recrutée sur le champ, alors qu'elle passait en vélo dans l'espoir de vendre quelques pains… De vendeuse ambulante, la voilà promue déménageuse ! Est-ce la peine que je décrive, une fois encore mon étonnement devant l'énergie, la pugnacité, le courage, la force, dont peut faire preuve ce peuple avec lequel je vis ?! Chauffeur et employée occasionnelle représente à eux 2 un gabarit à peine égal au mien, et pourtant en 2 heures ils auront transporté 3 fois plus de poids que moi !!! Et alors que, récupérant à peine de l'effort consenti, je remonte mon bureau, notre chauffeur s'attelle allègrement à la reconstitution de notre armoire, tandis que notre déménageuse occasionnelle entreprend de nettoyer à fond les 120 m² de notre nouveau foyer. Si cette seconde opération se déroule sans anicroche, le remontage de l'armoire est un morceau de bravoure qui restera dans les annales du bricolage ! Le marteau joue ici un rôle essentiel qu'il y ait ou non des vis. Finalement, l'armoire est remontée. Les portes ne ferment plus, il manque une étagère et quelques vis et tenons "inutiles" gisent sur le sol. Mais ça ne semble troubler personne, hormis moi… Donc, pourquoi manifester un quelconque ressentiment ? Après tout, la journée est finie, nous avons déménagé… C'est l'essentiel.
Avant de m'endormir, sous mon nouveau toit, je ne peux m'empêcher d'avoir une pensée réconfortante : "Ma fille n'a pas assisté à ça !"…
Gérard BONNAFONT/CVN
(15/03/2009)
* * * * *
MỤC 1-2-2 – Những mẩu đời : chúng tôi dọn nhà
Tô Vũ lược dịch. PgLiêm hiệu đính
Nguyên văn : Tranches de vie : ça déménage !
Bài viết của Gérard BONNAFONT/CVN do anh Phước Nguyen Duy gửi tới ngày 080409
Cảm ơn anh Phước
* * * * *
Thế là xong, tôi đă t́m được căn nhà tôi mơ ước ; ở một khu ngoại thành, yên ổn, xa những tiếng c̣i xe hơi inh ỏi, xa những ồn ào hàng ngày của thành phố lớn, thoát khỏi trung tâm để tới một phố cũ kỹ, giữa những cây cam quít.
Hôm nay là ngày tôi dọn về nhà mới, một việc chẳng dễ dàng ǵ ! Từ khi đến Việt Nam đến giờ, tôi đă có nhiều địa chỉ khác nhau, lúc th́ ở khách sạn, lúc th́ thuê nhà có sẵn đồ, lúc th́ thuê nhà trống rồi mua sắm đồ sau.
Tôi chưa thấm nhuần được thói quen của một dân tộc có tập quán không rời chỗ ở, việc thay đổi chỗ ở là một việc hiếm có xảy ra. Thật thế, dân tộc Việt Nam bén gốc rề vào nơi họ sinh sống xưa nay chỉ thay đổi địa chỉ khi lập gia đ́nh, rời đại gia đ́nh đi ở riêng, hay là… khi nào chết.
Bây giờ, mặc dù sự đô thị hóa ngày càng khuếch trương, lôi kéo nông dân ra đô thành kiếm việc làm, người ta cũng vẫn giữ tập quán dân tộc, chỉ t́m trước một nơi ở tạm trú chờ tới khi tậu được nhà mới rồi mới đổi chỗ ở. Không như một anh Tây tính t́nh du mục, bất nhất như tôi, đổi địa chỉ 4 lần trong 6 năm, giống như là một anh bất ổn định, đi trốn nợ, hoặc cả hai trường hợp luôn !
Những suy tư có tính cách nhân chủng này đă mang lại một ngày trong đời tôi mà tôi nhớ măi măi.
* * * * *
Thế là chúng tôi dọn nhà !
Trước kia, mỗi lần dọn nhà là tôi bỏ hết đồ đạc lại, tới nhà mới th́ sắm đồ mới. Lần này th́ không, một phần v́ lưu luyến cá nhân, một phần v́ tính tiết kiệm của vợ tôi, tất cả đồ đạc cũ trong nhà đều theo chúng tôi đến nhà mới.
Việc dọn nhà th́ dễ quá mà, quen sống như ở nước tôi, chỉ việc giao cho những hăng chuyên chở dọn nhà là xong.
Mấy ngày hôm nay tôi đă giao cho vợ tôi hoàn toàn quyết định chọn một hăng chuyên chở dọn nhà ở Hà nội. Trước những lo ngại của tôi, vợ tôi tỏ ra b́nh thản, cười bảo tôi cứ yên trí, tôi chẳng phải lo ǵ cả, mọi việc sẽ tốt đẹp. Tuy nhiên tôi cũng nhấn mạnh rằng tôi chẳng muốn trật xương sống để khiêng tủ lạnh và vác nệm giường, cần phải có sự giúp đỡ của những cánh tay khoẻ mạnh để khiêng đồ, dù có phải trả bao nhiêu tôi cũng trả.
H́nh như vợ tôi buồn v́ tôi quá lo. Làm sao mà một người vợ biết chăm lo tế nhị như thế lại có thể để cho chồng phải khó nhọc vô ích như vậy được ? Trước sự b́nh tĩnh của vợ tôi, tôi chỉ c̣n có một thái độ, nửa yên tâm, nửa lo lắng, chờ cái ngày thiên định cho phép tôi chở các ông bà Táo Quân đi nơi khác...
Và hôm nay, ngày ấy đă đến.
***
Ngay hôm tối qua, tôi đă có dịp chứng kiến hiệu quả tột cùng của vợ tôi. Trong khoảng thời gian tôi xếp những giấy tờ và những sách vở của tôi, nàng đă xếp đồ nhanh gấp ba lần tôi, bằng cách nhét tất cả quần áo, giầy dép, bát đĩa, những đồ kỷ niệm, những đồ trang trí vào trong mấy cái va li và mấy cái thùng các tông.
Vấn đề hiệu quả chỉ là do sự tổ chức mà thôi !
Trong khi một người vừa xếp, vừa suy tính chậm chạp, nên giữ hay nên vứt đi vật này vật nọ, t́m cách thế nào để có nhiều chỗ, th́ người kia nhét đầy vào thùng, nhét đầy vào những khe hở, cốt làm sao cho được vào càng nhiều càng tốt. Ta chỉ xem cách chở những thùng đồ bằng xe mô tô, xe gắn máy th́ sẽ hiểu ngay … !
Vợ tôi đă điện thoại mướn xe hôm qua. Sáng hôm nay chúng tôi chờ xe cam nhông đến dọn nhà, chở những bao bị, những va li, những thùng các tông chật cứng, phồng đồ. Tôi nghĩ phải là một cái xe cam nhông của một hăng chuyên chở nào hănh diện gắn bảng hiệu đẹp bên hông xe.
Từ một giờ đồng hồ nay, tôi tự biến thành cảnh sát giao thông, giữ trật tự trước cửa nhà, không cho xe đạp, xe gắn máy đậu, để lấy chỗ cho "chiếc vận tải vĩ đại" có chỗ đậu. Tôi đang định lễ phép nói với tài xế một cái xe cam nhông cà-rịch ca-tàng đỗ trước cửa, đi chỗ khác đậu th́ vợ tôi đă chạy đến bảo ông tài đậu xe sát gần lại cửa nhà.
Tôi không nói được câu nào, không biết có phải tại bị bất ngờ không ?
Sao? Với cái xe rỉ sét thổ tả này, sàn bị lủng lỗ, đầy những vết bẩn chứng tỏ xe đă chuyên chở những đồ không sạch, mà tôi giao phó cho nó chở những vât quư của chúng tôi sao ? Tệ hơn nữa, tôi chắng nh́n thấy một cái bạt, một cái mền che. Thế có nghĩa rằng đồ đạc riêng tư của chúng tôi sẽ được phơi bầy cho những con mắt của người dân Hà Nội xem thấy sao ? Nửa xấu hổ, nửa lo ngại, cuối cùng tôi đành phải tự an ủi rằng ở đây họ dọn nhà như họ sống chẵng có chút kín đáo riêng tư ǵ cả !
Nhưng chưa hết …
Đành phải chịu đựng chấp nhận cái phương tiện chuyên chở đó, tôi chờ hai ba người phu khuân vác phụ tá người tài xế đến khiêng đồ lên xe. Tôi đă ngạc nhiên không thấy họ đến cùng với chiếc xe cam nhông, tôi hỏi vợ tôi là dự định bao nhiêu người phu khuân vác. Thế là trời sập trên đầu tôi, vợ tôi bảo chắng có ai nữa cả ! Tôi loạng choạng đặt đít ngồi vào bên cạnh, đúng ra th́ ngồi vào cái va li đựng đầy đồ. Tôi liếc mắt nh́n người tài xế, anh ta chẳng có thân h́nh ǵ của một anh phu khuân vác cả !.Tôi nhẩm tính tổng số trọng lượng của những dụng cụ máy móc trong nhà, những bàn tủ ghế, những các tông, những va li phải khiêng lên xe, để ước tính số lượng mà tôi phải chuyển vận ngày hôm nay, cái ngày trở thành một ngày khốn khổ nhất trong đời tôi.
Trong tột cùng của sự thất vọng, tôi nghe mơ hồ thấy tiếng "Xin chào " của hai người lối xóm vừa bước vào nhà. Chắc họ đến đề từ biệt chúng tôi. Nghĩ như vậy thật là không hiểu biết đến sự đoàn kết không thể nào lung lay được của người Việt nam. Trong chớp mắt họ leo lên lầu, sửa soạn lóc xương cái tủ trong phờng ngủ của chúng tôi. Dùng danh từ này sợ không đúng, Thật sự th́ họ không tháo tủ ra mà họ phá tủ.
Một lần nữa phải nói đến vấn đề hiệu quả. Xô, đẩy, kéo, rút, đập búa, làm sao để tháo rời cái tủ ra được, bất kể vật lư học dạy rằng một cái vít th́ có thể tháo ra được, một cái đinh th́ có thể rút ra được Chỉ trong có vài phút, dưới sức mạnh của những nhát búa, những cánh cửa tủ, những ván hông, ván hậu, ván kệ đẵ nằm thành một đống lù lù dưới chân tôi. Bất kể đến những cái vít xút ra làm vỡ gỗ, những cái mộng, những cái bù loong xiết góc tù, bắn ngổn ngang khắp nơi.
Những ông hàng xóm yêu quư của tôi chỉ có bổn phận tháo tủ ra, th́ họ đă tháo xong, c̣n ráp tủ lại không phải việc của họ. Thế đó…
Sau khi chứng kiến cái chết của cái tủ áo, tôi lo sợ cho cái bàn làm việc của tôi, nên tôi mang theo cái hộp dụng cụ tự ḿnh thay đổi cái bàn viết ra thành những tấm ván. Công việc này sẽ tránh cho tôi khỏi phải chứng kiến cảnh tượng những cái đồ gỗ khác bị ngược đăi như thế náo. Nghe những tiếng xô đẩy cọt kẹt, những tiếng rít trên sàn, những tiếng đụng chạm rầm ràm làm tôi ngán đến tận cổ. Ngoài ra lại c̣n nghe những tiếng gọi đến tiên sư của cái tủ lạnh, của cái máy giặt, của những cái nệm giường làm cho tôi nghĩ rằng những cái đồ đó đă không dễ dàng chịu để cho các ông làm ǵ th́ làm, tôi đoán có sự chồng đối đâu đó.
Tôi chẳng để cho ai khiêng những bộ phận của cái bàn viết của tôi lên xe cam nhông. Khi tôi thấy những đồ đạc trong nhà tôi thành cái đống đồ cũ xếp trên xe, th́ tôi lo sợ đến những vật rớt xuống đường khi xe chạy trên những ổ gà,những vũng trâu đầm. Tất cả các thứ đă xếp đống, đă nhét trên xe, bất kế luật nhẹ trên nặng dưới. Những chăn mền, những khăn giưởng, những màn cửa, dùng để chêm, để gói. Mà chỉ có một sợi dây cao su đen cố gắng vô ích giữ cái thăng bằng bấp bênh của cái đống đồ ấy.
Đến 12 giờ trưa. Chỉ trong khoảng hai tiếng đồng hổ mà đă dọn sạch nhà, bây giờ đến lúc phải xếp đồ vào nhà mới. Ngồ́ cạnh bác tài, mổi khi xe thắng gấp, mỗi khi chạy trên sống trâu, mỗi khi xe lúc lắc, tôi chỉ c̣n biết cầu Thổ thần, Thổ địa phù hộ cho tát cả những đồ đạc đến nơi toàn vẹn.
Có lẽ các ông thần đă phù hộ tôi nên xe đến nơi mà không mát mát một cái ǵ.
Tôi khoan khoái trong một khoảng khắc ngắn, rồi tôi lại lo ngại nhận thấy rằng ở nơi đây tôi không có những ông hàng xóm đáng kính nể để giúp đỡ chúng tôi. Lẽ ra tôi phải nghĩ rằng vợ tôi đă nghĩ tới điều đó rồi và đă có một giải pháp. Tôi vừa ở trên xe cam nhông bước xuống th́ nàng đă bước tới, v́ cô ta đi xe mô tô đến trước. Vợ tôi đến với một người đàn bà, mà nàng vừa mướn xong tức thời, khi bà này đi xe đạp ngang qua để đi bán mấy ổ bánh ḿ…
Từ bà bán hàng rong, lên chức phu khuân vác dọn đồ ! Có cần phải tả lần nữa sự ngạc nhiên của tôi trước cái nghị lực, trước sức chiến đấu, trước ḷng can đảm, trước sức mạnh của dân tộc mà tôi đang chia sẻ cuộc sống không ?
Tuy rằng, cả hai cộng lại, ông tài xế và bà giúp việc phụ chỉ to khổ gần bằng tôi nhưng chỉ trong 2 tiếng đồng hồ họ đă khuân 3 lần sức nặng tôi có thế chịu được !
Nghỉ một chút, tôi ráp cái bàn giấy, ông tài xế lo ráp cái tủ, trong khi bà phụ việc chùi rửa sạch sẽ 120 thước vuông căn nhà mới của chúng tôi.
Nếu việc rửa nhà không có ǵ trục trặc th́ việc ráp cái tủ phải kể là một chiến công anh dũng đáng ghi vào sử sách của sửa chữa. Trong chiến công này th́ cái búa đă là một lợi khí cốt yếu bất cứ ở chỗ nào dù có đanh hay không có đanh. Cuối cùng cái tủ cũng được ráp lên. Cửa tủ không khép vào được, thiếu một cái kệ, và những cái danh vít, những chiếc mộc giữ, nay trở thành vô ích, nằm la liệt trên đất.
***
Chẳng có ai lo ngại cả, trừ tôi ra... Vậy th́ việc ǵ mà phải tỏ ra tức giận ? Dầu sao th́ một ngày cũng đă qua, chúng tôi đă dọn được nhà... Đó là điều quan trọng nhất..
Trước khi nhắm mắt ngủ dưới mái nhà mới, tôi không khỏi không có một ư nghĩ an ủi " May quá ! Con gái tôi đă không chứng kiến những việc này ! "
Gérard BONNAFONT/CVN
(15/03/2009)
* * * * *
MỤC 1-3
MỤC 1-3 -1 – Tách cà phê muối
Tách cà-phê muối
Một truyện t́nh, trích từ một PPS của Lệ An sưu tầm và thực hiện, do một độc giả thân hữu ở Đức quốc, ông Tiến Tùng Nguyễn Khắc, gửi tới.
Tô Vũ xin cảm ơn ông Tiến Tùng Nguyễn Khắc.
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19g.jpg
Anh gặp nàng trong một bữa tiệc. Nàng vô cùng xinh xắn và dễ thương...
Biết bao chàng trai vây quanh nàng trong khi anh chỉ là một gă b́nh thường chẳng ai thèm để ư.
Cuối bữa tiệc, lấy hết can đảm, anh mời nàng đi uống café.
Hết sức ngạc nhiên, nhưng v́ phép lịch sự nàng cũng nhận lời… Họ ngồi im lặng ... Anh quá nhút nhát nên không nói được câu nào.
Cô gái bắt đầu cảm thấy thật buồn tẻ và muốn đi về...
Chàng trai th́ cứ loay hoay măi với tách café, cầm lên lại đặt xuống...
Đúng lúc cô gái định đứng lên và xin phép ra về th́ bất chợt chàng trai gọi người phục vụ :
"Làm ơn cho tôi ít muối vào tách café ".
Gần như tất cả những người trong quán nước đều quay lại nh́n anh...
Cô gái cũng vô cùng ngạc nhiên. Nàng hỏi anh tại sao lại có sở thích ḱ lạ thế.
Anh lúng túng một lát rồi nói :
"Ngày trước nhà tôi gần biển. Tôi rất thích nô đùa với sóng biển, thích cái vị mặn và đắng của nước biển. Vâng, mặn và đắng - giống như café cho thêm muối vậy...
Mỗi khi uống café muối như thế này, tôi lại nhớ quê hương và cha mẹ ḿnh da diết..."
Cô gái nh́n anh thông cảm và dường như nàng rất xúc động trước t́nh cảm chân thành của anh…
Nàng thầm nghĩ một người yêu quê hương và cha mẹ ḿnh như thế hẳn phải là người tốt và chắc chắn sau này sẽ là một người chồng, người cha tốt... Câu chuyện cởi mở hơn khi nàng cũng kể về tuổi thơ, về cha mẹ và gia đ́nh ḿnh...
Khi chia tay ra về, cả hai cùng cảm thấy thật dễ chịu và vui vẻ.
Và qua những cuộc hẹn ḥ về sau, càng ngày cô gái càng nhận ra chàng trai có thật nhiều tính tốt. Anh rất chân thành, kiên nhẫn và luôn thông cảm với những khó khăn của cô.
Và... như bao câu chuyện kết thúc có hậu khác, hai người lấy nhau…
Họ đă sống rất hạnh phúc trong suốt cuộc đời.
Sáng nào trước khi anh đi làm, nàng cũng pha cho anh một tách café muối...
Nhưng khác những câu chuyện cổ tích, câu chuyện này không dừng ở đó.
Nhiều năm sau, đôi vợ chồng già đi, và người chồng là người ra đi trước...
Sau khi anh chết, người vợ t́m thấy một lá thư anh để lại.
Trong thư viết:
"Gửi người con gái mà anh yêu thương nhất.
Có một điều mà anh đă không đủ can đảm nói với em.
Anh đă lừa dối em, một lần duy nhất trong cuộc đời...
Thực sự là ngày đầu tiên ḿnh gặp nhau, được nói chuyện với em là niềm sung sướng đối với anh. Anh đă rất hồi hộp khi ngồi đối diện em... Lúc đó anh định gọi đường cho tách café nhưng anh nói nhầm thành muối.
Nh́n đôi mắt em lúc đó, anh biết ḿnh không thể rút lại lời vừa nói nên anh bịa ra câu chuyện về biển và café muối…
Anh không hề thích và chưa bao giờ uống café muối trước đó !
Rất nhiều lần anh muốn nói thật với em nhưng anh sợ...
Anh đă tự hứa với ḿnh đó là lần đầu và cũng là lần cuối anh nói dối em.
Nếu được làm lại từ đầu, anh vẫn sẽ làm như vậy... để được có em và để được uống tách café muối em pha hàng ngày suốt cuộc đời anh... Anh yêu em!".
Mắt người vợ nḥa đi khi đọc đến những ḍng cuối lá thư.
Bà gấp bức thư lại và chầm chậm đứng lên, đi pha cho ḿnh một tách café muối...
Nếu bây giờ có ai hỏi bà café muối có vị như thế nào, bà sẽ nói cho họ biết : Nó rất ngọt !!!
* * * * *
Mục 1- 4 - TƯỞNG NIỆM NHẠC SĨ XUÂN VINH
Bài của Mộng An
Mộng An là học tṛ nhạc sĩ Xuân Vinh, cô đă gặp ông thày trước ngày ông mất.
**************
Một hôm, Loan, bạn cũ đến chơi nhà. Đang loay hoay trong bếp, hát mélodie câu đầu bản "Cuộc T́nh Đă Mất", tôi ngạc nhiên khi nghe Loan ngân nga tiếp câu sau.
- Ủa, bồ cũng biết bài đó hả ?
- Lúc trước, Loan ở bên Miên, học tiếng Việt bằng bài hát. Loan thích bài đó lắm, mà không biết tên, không biết tác giả...
- C̣n ḿnh th́ mới biết bài này, sáng tác của nhạc sĩ Xuân Vinh, thầy nhạc của ḿnh. Rất buồn, ông ấy vừa mới mất.
* * * * *
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19h.jpg« Người nằm xuống, bạn bè tiếc thương,
Người ra đi, người thân đau ḷng,
Đă xa rồi, cuộc đời yêu dấu,
Kiếp con người tựa như bóng câu.. »
(Lời 1 bài hát của Đỗ Vy Hạ, hôm tang lễ nhạc sĩ Xuân Vinh ngày 06/03/2009).
T́nh cờ ngày hôm qua 16/05/2009, tôi gọi điện thoại cho anh Kim, em trai Nhạc sĩ Xuân Vinh để biết tin tức. Th́ ra anh ấy đang làm cơm cúng 100 ngày ông anh, đốt nhang mời anh về.
Được biết trước đây, ngày thứ hai 02/02/2009, Nhạc Sĩ Xuân Vinh c̣n ra khỏi nhà, đi charger lại cái carte de téléphone. Và ngày thứ tư 04/02/2009, th́ ông hàng xóm không c̣n nghe tiếng vặn télé bên cạnh như mọi khi nữa…
Nhạc sĩ Xuân Vinh đến với gia đ́nh chúng tôi vào khoảng tháng 10/2008.Với ông, trong nhà chúng tôi có tiếng đàn với những bản nhạc êm dịu ngoại quốc. Chồng tôi thích nghe Rain and Tears, Valse musette « Mon Amant de St Jean », ...
Hồi nhỏ ở VN, tôi có học một chút piano với cô Được, học tṛ bà Gs Nguyễn Khắc Cung. Hơn 30 năm sau này, được dịp học thêm đàn tranh với chị Oanh. Chị khuyến khích tôi học tiếp nhạc lư và piano.
Với nhạc sĩ Xuân Vinh, tôi được biết thêm rythme trên clavier électronique, và harmonie pratique.
Ông nói tôi « Chịu khó học đi, có thày đến nhà dạy tận tâm ».
Ông có cái máy nhỏ như cái calculatrice, để xem tương đương tempo của cái đàn Yamaha PSR 37 cũ của tôi mua năm 1990, với tempo trên đàn mới MC-49…
Bước đầu học với ông hơi bỡ ngỡ, ông có cái chronomètre canh giờ, làm tôi quưnh...
Tôi xin ông chỉ tôi đánh bài « Lối về xóm nhỏ » của nhạc sĩ Trịnh Hưng mà tôi đă may mắn gặp ở Pháp.
Khi tôi nói đến bài hát thiếu nhi sinh hoạt hướng đạo hồi xưa mà tôi t́m kiếm lại trong trí ức, ông không nói ǵ, có lẽ không phải là sở thích của ông. C̣n khi nhắc đến " Bài ca tạm biệt ", của nhạc sĩ Viết Chung, ông nhớ ra bài ấy thường nghe hàng tuần trên chương tŕnh " Nguời cày có ruộng " trên tivi hồi trước.
Xem bài " Cuộc T́nh Đă Mất " của ông, t́m thấy trên Youtube, ông nói lời bài hát có 1 câu bị sửa :
Cuộc t́nh như cút bắt theo nhau,
( tiếng Pháp gọi là jeu de cache cache ),
chữ cút bắt, cô Thiên Trang, v́ giọng nam khó đọc, nên đă sửa lại thành :
Cuộc t́nh như gió cuốn trôi mau, để dễ hát, nhưng sai ư của tác giả.
Ông có nhắc đến ca sĩ Elvis Phương, lúc trước, muốn hát bài của ông, phải trả tiền… Ông có nói đến nhạc sĩ Nguyễn Trung Cang và Lê Hựu Hà, cùng thời với ông. Ông có kể, ngày 1 tháng 5 năm 75, ông nghe loại nhạc mới ở VN có ảnh hưởng nhạc Trung Hoa, thấy không thích hợp với ông…
Một người bạn ông là pianiste kẹt lại, không được dạy piano v́ nhạc khí này bị xếp vào loại impérialiste, phải xoay qua dạy accordéon, bán đàn piano, sửa soạn vượt biên, cả gia đ́nh bị chết…
Ông có than, mấy năm nay sức khoẻ kém v́ làm việc nhiều. Ngoài những ngày đi dạy học và chơi nhạc tại tư gia, ông dành ngày thứ tư đi kiné, chữa bệnh… Trong nhà ông có gió luà, mùa đông lạnh nhưng mùa hè th́ mát… Ngày thứ sáu 26 tháng 12 sẽ không đến dạy học. Ông "khoe" ông điều đ́nh được với kiné, có thêm một séance chữa bệnh, ông coi như món quà cuối năm của ông.
Cuối tháng 12, mất việc đàn một cách bất ngờ ở Cachan, ông tỏ ra xúc động mạnh. Sau đó, ông nhờ tôi lái xe đến Centre, lấy dụng cụ.
Với ông, tôi có học bản nhạc " Exodus ", liên quan đến người di dân Do Thái.
Ba tôi nhờ ông viết bài về văn hoá, để đăng báo Tết Aphavina, ông đem lại 3 bài thơ đă viết từ trước.
Ông soạn thêm accords " jazzy ", đem tới cho tôi 2 trang bài " Petite Fleur ". Tôi rất thích, nói với ông là vừa mới đây, có mấy bà bạn nguời Pháp có cho tôi nghe bài này, của nhạc sĩ Sydney Bechet đă từng sống ở Pháp.
Ngày 30 Janvier, ngày hôm chót gặp ông, khảo bài, và dạy đàn đệm bài Biệt Ly ( tôi xin ông học bài này v́ mẹ tôi biết ). Ông có vẻ mệt mỏi, uống thêm ly trà thứ hai, than là đau bụng ( ?) v́ ăn bánh ḿ vội trên xe bus. Thấy ông nhăn mặt …tôi t́m vài gói thuốc Smecta đưa ông.
Trên đường ra trạm bus 172 đi về, c̣n nói chuyện về nhạc, ông vui khi nghĩ đến dự định ngày 15 Février, sẽ chơi nhạc tại nhà bác Nhuế nhân dịp Tết, sẽ đem cái đàn nhỏ, nhẹ …
Thời gian đó, tôi đang lo tập dợt đàn tranh với Thúy, Xuyến ở Bourg la Reine. Các sœur đang sửa soạn Tết Kỷ Sửu và giới thiệu ḍng Notre Dame du Calvaire ngày thứ ba 03 Février.
Rồi không có tin của Nhạc sĩ Xuân Vinh nữa…
Hỏi thăm chung quanh…
Các chị ở hội ACVN, anh Nghĩa ở Cộng đoàn công giáo Antony…
Ngày Chủ nhật 08/02, nhân dịp gặp nghệ sĩ Hiệp ở Tết Tổng Hội Sinh Viên tại Massy, cũng hỏi thăm tin của ông. T́m địa chỉ trên annuaire inversé. Ngày thứ bảy 14/02, hai vợ chồng tôi đến rue de Chartres, không nhớ đúng số nhà, nên không t́m thấy tên người việt nào ở immeuble số 19 …
Mấy ngày sau, gọi điện thoại các nơi, nhà thuơng Paris (APHP), không có tên ông trong danh sách admissions. Mairie de Paris 18è, quartier la Goutte d’or, Assistante Sociale cho biết có tên ông, điạ chỉ số 11, sanh tháng 6-1943, có carte emeraude, nhưng họ không biết tin về ông.
Cuối cùng, chồng tôi gọi pompiers, hỏi t́m " une personne âgée isolée en danger ", họ chỉ dẫn gọi các hàng xóm :
Cậu bé Menghi cùng immeuble, có xuống mượn hộp quẹt nhưng không thấy có đèn. Ông thợ hớt tóc dưới nhà, mấy ngày hôm nay không thấy ông nhạc sĩ đi qua …
Gọi lại pompiers, kỳ này họ đi liền….
Sau, vẫn từ nhà, tôi gọi lại ông thợ hớt tóc, ông ta xác nhận ông nhạc sĩ đă mất.
Lúc ấy là ngày thứ tư, 18 giờ, sau khi đưa cậu con trai đi bác sĩ về…
Khóc. Điện thoại cho cô Toàn, điện thoại xin anh Nghiă cầu nguyện cho nhạc sĩ Xuân Vinh...
Gia đ́nh đă liên lạc được.
Chị Thy Như lo giúp việc tang lễ...
Xin cảm ơn tất cả. Xin cảm ơn các công đoàn công giáo vùng Paris đă cầu nguyện cho ông.
(Theo lời anh Kim, em của nhạc sĩ Xuân Vinh, đă viết thơ cho “procureur “, th́ nhạc sĩ Xuân Vinh ra đi đột ngột v́ bị AVC, hémorragie cérébrale).
Ngày hôm nay, nhạc sĩ Xuân Vinh không cần phải đem theo sac à dos, không phải đem chai Tropicana và bánh biscuit, không phải gậm bánh ḿ, không phải đi trễ xe bus, không phải đi nhầm xe bus 162, không phải đội mũ casquette fourrée đi làm mùa đông nữa…
Có lẽ ông đang đàn và hát: Do si ré do si ré do la fa ré do
M.A. 17-05-2009
MỤC 1- 5 CHIA BUỒN
Tô Vũ đột ngột được tin bà Vũ Thị Hiền ở Evry, Essonne, đă từ trần sau một thời gian ngắn điều trị ở bệnh viện Evry
Bà là một Phật tử thuần thành vẫn thường làm công quả trên chùa Khánh Anh, bà được các bạn hữu rất thương mến. Tô Vũ thành thực chia buồn cùng gia đ́nh bà Vũ Thị Hiền và cầu nguyện bà sớm về cơi Phật
Paris ngày 14 juin 2009
Tô Vũ
* * * * *
MỤC 1-6 FATHER'S DAY
Histoire émouvante d'un père et son fils
Un jour, un fils dit à son père «Papa, tu veux courir un marathon avec moi?» et le père dit «oui».
Ils courent ensemble leur premier marathon.
Une autre fois, le fils redemande «Papa, tu veux courir encore un marathon avec moi?» et le père dit «oui, mon fils».
Un jour, le fils demande encore à son père: «Papa, tu veux courir avec moi le Ironman?» Le Ironman est le triathlon le plus difficile qui existe (nager 4 km, faire du vélo sur 180 km et courir sur 42 km). Et le papa dit «oui».
Le récit semble simple. Jusquà ce qu'on regarde ces images fantastiques !!!!
http://www.youtube.com/watch?v=VJMbk9dtpdY
* * * * *
MỤC 1-7 - KỶ NIỆM 20 NĂM THIÊN AN MÔN
Người hùng vô danh, một ḿnh chặn đoàn xe thiết giáp –
Bài viết của Tô Vũ
THIÊN AN MÔN ngày 05-06-1989, ngày TỰ DO BỊ ĐÀN ÁP tại Trung cộng
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19i.jpg
Chẳng ai biết anh là ai, tên là ǵ, ở đâu.
Anh mặc áo sơ mi trắng dài tay, quần sẩm, hai tay cầm hai túi, tay phải là túi ny lông siêu thị, anh đứng giữa đường Dong chang ở Bắc Kinh, để chặn đoàn xe tăng đang đi tới, khoảng 20 chiếc nối đuôi nhau rầm rầm tiếng động long trời chuyển đất. Chiếc xe đầu cách anh khoảng 100 thước. Anh không sợ hăi, đứng nguyên giữa đường. Xe ngừng lại trước mặt anh. Thấy anh đứng nguy-en, tài xế vặn xe sang bên phải để tránh anh. Anh nhảy theo vẫn đứng chặn trước đầu xe. Tài xế vặn xe sang bên trái để tránh anh. Anh nhảy theo vẫn đứng chặn trước đầu xe. Xe tăng đứng yên chịu thua. Anh trèo lên xe phía trước, nói vào khe hở, khe dùng để nḥm đường lái xe của tài xế, anh nói ǵ đó với người tài xế rồi anh nhảy xuống xe phía bên hông.
4 phóng viên ngoại quốc đứng trên bao lơn khách sạn Pékin đường Dong chang, chụp ảnh và quay phim.
H́nh trên đây của phóng viên Stuart Franklin của hăng thông tấn Magnum chụp, truyền đi khắp thế giới.
H́nh ảnh nói lên sức mạnh của cuộc chống đối bất bạo động, chống độc tài, tranh đấu cho nền dân chủ. Một ḿnh tay không chống đoàn xe tăng, can đảm thật, đáng phục thật.
Quư độc giả muốn coi video về h́nh ảnh này, xin mở
http://www.dailymotion.com/video/xojle_tien-an-men_life
Chẳng ai biết anh nói ǵ với người tài xế xe thiết giáp, nhưng người ta đă đoán rằng anh bảo người tài xê Chiếc xe tăng dẫn đầu chắc là xe chỉ huy đoàn thiết giáp.. "Quay xe trở lại đi !, Đừng đàn áp dân tộc nữa! Quay xe về đi ! "
Anh nhảy xuống xe rồi không ai thấy anh đâu nữa.
- Người ta nói anh bi công an Trung cộng mặc thường phục bắt - Một tờ báo Anh nói rằng sau đó anh bị thủ tiêu.
- Một ṭ báo Anh khác, tờ Sunday Express nói anh tên là Wang Wélin một sinh viên19 tuổi.
- ......(tên) Phụ tá cựu Tổng thống Mỹ Richard Nixon, nói rằng sinh viên đó bị sử bắn 14 ngày sau.
- Jane Wong viết trong cuốn sách Red China Blues : My Long March from Mao to now, rằng anh sinh viên đó vẫn c̣n sống lẩn trốn ở một nơi trong nước Tàu.
- Charlie Cole, kư giả nhiếp ảnh của báo Newsweek, có mặt lúc đó làm phóng sự, viết năm 2005 rằng anh sinh viên đó bi bắt ngay.
- Chính phủ Trung cộng, qua Jiang Zemin nói với Barbara Walters trong một cuộc phỏng vấn năm 1999 rằng không chắc anh sinh viên đó đă bị xe tăng cán chết sau đó.
- Gần đây tờ Apple Daily ở Hong Kong đăng rằng anh sinh viên đó c̣n sống và hiện ở Đài Loan?
******
Sau đây là đoạn trích bài của viết của ông Lu Giang tưạ đề "Thiên an Môn, 20 năm sau cuộc tắm máu".
Trong bài viết, ông Lu Giang trích những lời tường thuật của kư giả Charlie Cole của tờ Newsweek như sau ;
3.- Thiên An Môn đẫm máu
Ngày 3.6.1989, lệnh hành quân được ban ra. Lệnh của chính quyền:
(1) Bắn bỏ bất cứ ai kháng cự.
(2) Quăng trường phải được dọn dẹp sạch trước khi trời sáng.
(3) Tất cả những người lănh đạo cuộc biểu t́nh đều phải bị bắt.
Bộ đội dàn ra trên các đường phố, đánh đập và bắt giữ bất cứ ai kháng cự. Quảng trường Thiên An Môn bị khóa chặt. Cảnh sát ném lựu đạn cay, dùng dùi cui và roi điện đánh đập mọi người. Tiếng súng nổ vang ở ngoại vi thành phố. Lúc 2 giờ sáng xe thiết giáp ủi bằng các chướng ngại vật do sinh viên dựng lên. Bộ đội nă súng vào đoàn biểu t́nh. Từng đoàn xe tăng tiến vào quảng trường cán nát các thây người.
Charlie Cole, một nhiếp ảnh gia của tạp chí Newsweek, cho biết vào tháng 5 năm 1989, khi các cuộc biểu t́nh của các sinh viên ngày càng lên cao, ông được phái đến Bắc Kinh. Ông kể lại:
“Buổi chiều tối ngày 3/6, sau một ngày đương đầu căng thẳng giữa phía quân đội và những người biểu t́nh, quân đội bắt đầu bao vây trung tâm thành phố và cuối cùng, họ cho xe tăng và xe bọc thép vào ngay giữa Quảng Trường Thiên An Môn.
“Phía trên quảng trường, ở ngay trước Tử Cấm Thành, một chiếc xe bọc thép bị xé lẻ khỏi đội h́nh. Trong lúc hoảng loạn t́m cách thoát khỏi đám đông, chiếc xe này đă cán lên một số người biểu t́nh. Ngay lập tức, điều đó đă làm dấy lên t́nh trạng bạo lực. Đám đông chặn chiếc xe, lôi những người lính ra, giết chết rồi phóng hoả đốt xe. Cảnh tượng diễn ra ngay trước mắt một số tiểu đội lính đứng cách đó khoảng 150 mét...
“Khi tôi vừa đến gần những tán cây trên phố th́ quân đội nổ sung vào đám đông ở phía trên quảng trường. Mọi người hoảng loạn khi bị bắn. Trời rất tối nên tôi không thể chụp ảnh, mà khi đó lại không thể dùng đèn flash được...
“Vào khoảng 4 - 5 giờ sáng, hàng đoàn xe tăng chạy vào quảng trường nghiền nát xe buưt, xe đạp và người dưới bánh xích.
Ngày hôm sau, 5/6, tôi và Stuard lại ra ban công theo dơi t́nh h́nh. Khi trời sáng, hàng trăm lính xếp hàng trước lối vào quảng trường. Họ nấp sau những chướng ngại vật, chĩa tiểu liên vào sinh viên và dân cư ṭ ṃ đang đứng cách đó khoảng 100 mét.
“Chúng tôi nh́n thấy hầu như trên mái nhà nào, kể cả toà nhà chúng tôi đang đứng, cũng có cảnh sát mật mang ống nḥm và máy truyền tin đang t́m cách kiểm soát t́nh h́nh.
“Vào khoảng trưa, chúng tôi nghe tiếng xe bọc thép nổ máy và bắt đầu rời quảng trường để giải tán đám đông ở Đại lộ Trường An, một số súng máy đă nhả đạn vào đám đông. Mọi người bỏ chạy v́ hoảng loạn.
“Ngay sau đó, khoảng 25 xe tăng xếp hàng bắt đầu lăn bánh theo cùng hướng dọc theo đại lộ.
“Đột nhiên, chúng tôi thấy một thanh niên bước ra từ lề đường, một tay cầm chiếc áo khoác, tay kia cầm túi siêu thị bước vào lối đi của những chiếc xe tăng với ư định chặn đoàn xe lại.
“Thật là chuyện không thể tin được, nhất là sau tất cả những ǵ đă xảy ra. Không thể tin được điều đó, tôi vừa tiếp tục chụp ảnh, vừa dự đoán về số phận bất hạnh của anh.
“Và tôi ngạc nhiên khi thấy chiếc xe tăng đi đầu dừng lại rồi t́m cách đi ṿng quanh người thanh niên. Thế nhưng anh lại tiếp tục chặn đầu xe. Cuối cùng, cảnh sát mật tóm lấy người thanh niên và và lôi anh đi.
“Tôi và Stuart nh́n nhau, cùng kinh ngạc về những ǵ ḿnh vừa mới chứng kiến và ghi lại được bằng h́nh ảnh...
“Rất nhiều cơ quan và các tạp chí đă t́m cách xác định danh tính người thanh niên và những ǵ đă xảy ra với anh sau đó. Một số người nói anh tên là là Vương Vỵ Lâm, nhưng không chắc chắn lắm.”
4.- Một vài con số được ghi nhận
Cuộc đàn áp kéo dài vài ngày sau đó. Bộ đội nă súng vào bất cứ ai có thái độ khiêu khích hay cản đường. Các trường đại học bị lục soát, các nhân vật bất đồng chính kiến bị bắt đi. Hơn 1.500 người bị bắt, trong đó có ít nhất 6 lănh tụ sinh viên trong danh sách 21 người bị truy nă.
Sáng ngày 8/6, một sự im lặng ngột ngạt bao trùm thành phố. Trong số 21 sinh viên nằm trong danh sách truy nă của chính quyền, có khoảng phân nửa đă lần lượt trốn ra nước ngoài
Chính quyền tuyên bố thắng lợi trước "Cuộc nổi loạn phản cách mạng." Một số đơn vị bộ đội từ chối không tham gia vào cuộc thảm sát đă bị giải giới sau đó. Tất cả các xác chết đều được dọn sạch trong đêm theo lệnh của chính quyền.
Số người chết và người bị thương không thể biết chính xác được. Theo báo cáo của tổ chức Hồng Thập Tự Quốc Tế, có khoảng 2.600 người dân bị giết và hơn 30.000 người bị thương. Theo báo cáo của chính quyền Trung Quốc, có khoảng 300 lính và người dân chết, 5000 lính và 2000 dân bị thương, có 400 lính mất liên lạc. Theo báo cáo của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, có hơn 4000 người chết, trên 40.000 người bị thương-
Hết
Tô Vũ
MỤC 1-8- DIAPORAMAS PPS
1-8-1 – PPS - Áo luạ Hà đông, thơ Nguyên Sa, giọng ngâm của Hồng Vân, do Marie Claire chuyễn tới. Cảm ơn Marie Claire.
Áo Lụa Hà Đông & Ái Vân (http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0906AoLuaHaDongPN2.pps)
1- 8-2 - PPS : H̀NH ẢNH QUÊ HƯƠNG vói Thá́ Thanh hát bài T́nh Ca của Phạm Duy
PPS do Đỗ Việt chuyển tới. Cảm ơn anh Đỗ Việt : H́nh Ảnh Quê Hương (http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0906HinhAnhQueHuongDLX.pps)
1-8-3 – PPS - Rarindra Prakarsa với bài hát Have a dream, do ABBA tŕnh bày. PPS của anh Văn Đức Trí
Have A Dream (Rarindra Prakarsa) (http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0906RarindraPrakarsaVDT.pps)
Have a dream, chanté par les ABBA sur décors réalisés par Rarindra Pakarsa, le fameux photographe indonésien. Le diaporama est réalisé par Van Duc Tri
Bonjour anh Tô Vu,
Je vous envoie le diaporama "Rarindra Prakarsa-VDT", avec le message d’envoi d’origine, c'est un photographe indonésien. Il retravaille ses photographies, au niveau de la lumière ambiante, pour les rendre très personnelles, très caractéristiques de son style et donc très reconnaissables. Il crée une atmosphère onirique de lumière céleste ; et si les personnages photographiés étaient des jeunes femmes folâtrant dans les clairières, j'aurais pris comme accompagnement musical la chanson vietnamienne "Thiên Thai" :
"Thiên Tiên chúng em xin dâng hai chàng trái đào thơm
Khúc nghệ thường này đều cùng múa vui bầy tiên theo đàn".
Comme ce n'est pas le cas, je reprends l'admirable chanson "I Have A Dream" du groupe ABBA que j'aime particulièrement. La chanson valorise les illustrations et inversement, les illustrations évoquent l'atmosphère onirique de la chanson.
Bonne journée !
Tri' (VAN DUC)
* * * * *
MỤC 1-9 - ĐẠI HỘI GIA LONG THẾ GIỚI TẠI PHÁP¨
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19j.jpg
Nghệ sĩ Kim Thanh và Nghệ sĩ Huỳnh Mai tŕnh diễn vai Thần Núi và Tiên Nữ, trong vở Ca vũ nhạc Đỉnh Mai Sơn, của Soạn giả Xuân Mai. Trinh diễn tại Massy, thành phố giáp ranh với thành phố Paris ngày 14-06-09, ngày Đại hội Gia Long thế giới
* * * * *.
MỤC 1-10 - Một ly sữa
Bài của Marie Claire gửi tới - Cảm ơn Marie Claire
Có một cậu bé nghèo hàng ngày thường đi đến từng nhà gơ cửa để bán báo trên đường tới trường học. Một hôm, chiếc dạ dày lép xẹp của cậu đột nhiên dở chứng. Cậu bé tḥ tay vào túi, chỉ c̣n lại duy nhất một đôla cuối cùng. Cậu bé định dành dụm 1 đôla để mua thức ăn cho mấy đứa em ở nhà. Tần ngần một lát, cậu bé quyết định đi đến một ngôi nhà phía trước để xin chút đồ ăn. Thế nhưng cậu hầu như mất hết can đảm khi mở cửa cho cậu là một cô bé xinh đẹp, dễ thương. Bối rối và ngập ngừng, nên thay v́ hỏi xin thức ăn, cậu bé chỉ dám xin một cốc nước. Cô bé trông thấy dáng vẻ nghèo khổ và đói lả đi của cậu, nên thay v́ mang nước cô đă đem lại cho cậu bé nghèo một ly sữa lớn. Cậu bé uống một cách ngon lành và chậm răi. Sau đó, cậu mới rụt rè hỏi cô gái: “Tôi nợ cô bao nhiêu?” - “Bạn không nợ tôi cái ǵ cả”, cô gái trả lời : “Mẹ đă dạy chúng tôi là không bao giờ được chấp nhận trả cho một ḷng tốt”. Cậu bé cảm động nói "Từ sâu thẳm trái tim, tôi thành thực biết ơn cô”. Sau đó, Howard Kelly – tên của cậu bé, rời khỏi ngôi nhà cô bé tốt bụng đó, nhưng cậu không chỉ cảm nhận được sự khỏe khoắn trở lại của cơ thể, mà cậu c̣n có ḷng tin tưởng hơn vào ḷng tốt của con người. Điều đó giúp cậu mạnh mẽ hơn, không chịu khuất phục và từ bỏ số phận.
Nhiều năm sau đó, cô gái trẻ tốt bụng mắc phải căn bệnh hiểm nghèo. Các bác sĩ địa phương đă cố gắng nhưng cũng không thể làm thuyên giảm bệnh. Cuối cùng họ quyết định chuyển cô gái lên bệnh viện thành phố - nơi các chuyên gia có thể chữa khỏi cho cô. Trong số các bác sĩ, bác sĩ Howard Kelly cũng được mời hội chẩn. Khi anh nghe tới cái tên địa danh nơi mà cô gái sống, có một tia sáng chợt lóe lên trong mắt anh. Ngay lập tức anh đứng bật dậy. Chạy xuống đại sảnh bệnh viện và bước vào pḥng cô gái. Trong chiếc áo choàng bác sĩ, anh bước tới gần giường bệnh cô gái. Và ngay lập tức anh đă nhận ra cô. Sau một thoáng, anh quay trở lại pḥng hội chẩn và đề nghị được là người phụ trách ca bệnh đó, và anh sẽ làm hết sức ḿnh để cứu sống cô gái. Kể từ hôm đó, anh luôn có một sự quan tâm đặc biết tới ca bệnh của cô gái. Sau một thời gian chống chọi, cô bé thuyên giảm bệnh và cuối cùng khỏi hoàn toàn. Trước ngày cô gái xuất viện, bác sĩ Kelly đă yêu cầu nhân viên quầy thu ngân chuyển hóa đơn tới pḥng của anh. Vị bác sĩ nh́n lên tờ hóa đơn, sau đó, anh viết lên mặt hóa đơn trước khi nó được gửi tới pḥng bệnh của cô gái. Cô gái e dè mở ra đọc, và cô chắc mẩm rằng có lẽ cô sẽ phải làm việc cật lực cả đời mới trả hết hóa đơn này. Cuối cùng, cô cũng cam đảm nh́n thẳng vào tờ hóa đơn, nhưng cô thật sự ngỡ ngàng khi trên phần
đầu hóa đơn ghi ḍng chữ: “Hóa đơn đă được thanh toán bằng một ly sữa”. Kư tên, "Bác sĩ Howard Kelly”.
MỤC 1-11 – RA MẮT SÁCH " Hoạn Nạn Ca " tại Ba Lê
Ra mắt sách " Hoạn Nạn Ca " cuả giáo sư Phạm quang Minh
Bài viết của Tô Vũ
* * *
Chiều ngày 24-05-09 tại trụ sở FIAP đường Cabanis, Paris,
Thi nhạc sĩ Đỗ B́nh trong ban tổ chức đă giới thiệu sách Hoạn Nạn Ca, của tác giả Phạm Quang Minh, ở Hoa Kỳ (trích một đoạn):
" (…) Trong ḍng lịch sử cận đại tiếp nối đến nay, người CS đă nhiều lần tận diệt văn hóa qua những vụ án nhân văn giai phẩm cầm tù nhà văn, đốt sách báo, cấm văn hóa đồi trụy, cấm nghe nhạc vàng ..vvv..Chọn con đường văn hóa là chúng tôi muốn góp chút sức nhỏ mọn để bảo tồn những cái hay cái đẹp mà con người đă nhân danh chủ nghiă định hủy diệt ! Suốt mấy chục năm qua chúng tôi cùng bằng hữu khắp nơi đă cố gắng cho in lại một số sách cũ và giới thiệu những sáng tác mới. Nhiều khuôn mặt tác giả, nhiều tác phẩm đă tŕnh làng tại Paris. Trong chiều hướng đó chúng tôi đă được gs Phạm Quang Minh gởi cho tác phẩm Hoạn Nạn Ca yêu cầu chúng tôi tổ chức ra mắt sách. Đọc tác phẩm chúng tôi thấy đây là một tâm t́nh lịch sử liên quan đến nhiều sự kiện đất nước nên đă kêu gọi sự hợp tác của những tổ chức Cộng Đồng, Văn Pḥng Liên Lạc, những tổ chức này có tầm vóc lớn hơn để cùng chúng tôi xúc tiến việc tổ chức. Để đi s âu vào tác phẩm, và tác giả hai giáo sư Phạm Đ́nh Liên và Lê Mộng Nguyên sẽ phân tích tŕnh bày. Và Bác sĩ Phan Khắc Tường sẽ nói sâu hơn về ư nghiă buổi ra mắt sắch. Ba vị đó sẽ lần lượt trỉnh bày với quư vị (…)
Tiếp theo là những lời tâm t́nh của tác giả, giáo sư Phạm quang Minh đến từ Hoa Kỳ, giới thiệu sách và ngỏ lời với thính giả.
Chương trinh văn nghệ giúp vui thật đặc sắc và phong phú, với sự hiện diện của ban FAVIC tŕnh bày dân ca Trống Cơm, các ca nhạc sĩ Thuy Trang, Ngọc Châu, Quách vĩnh Thiện, Minh Mạch, Nguyễn đ́nh Tuấn,Tuấn Phương, Kim Thu,Thuư Hằng, Nguyễn đức Tăng, Minh Nhật, Nguyễn Phúc Bửu Phôi, Ngọc Châu.
Cuốn sách dày 550 trang,đóng b́a cứng, gồm "hơn 6300 câu viết theo thể lục bát, là một thiên hồi kư bằng văn vần ghi lại những bi thương hăi hùng của dân tộc trong suốt giai đoan chiến tranh phi lư tội lỗi mà mỗi cá nhân, không ít th́ nhiều là nạn nhân có liên lụy hay bị ảnh hưởng" (trích lời tựa của tác giả, trang 38).
Cuộc giới thiệu sách đă thành công, với sự tham dự của khoảng 100 thính giả, đă tán thưởng chương tŕnh văn nghệ một cách nồng nhiệt.
Tô Vũ cảm ơn thi sĩ Đỗ B́nh và ông bà Thanh ở Argenteuil đă giúp Tô Vũ di chuyển từ nhà đến nơi họp, cảm ơn tác giả Giáo sư Phạm quang Minh đă đề tặng cuốn sách.
Quư độc giả muốn biết thêm chi tiết về cuốn sách xin điện thoại hỏi thi sĩ Đỗ Binh. Dt. 0130383470
* * * * *
Mục 1-12 - Triết lư sống tuổi già
Tác giả vô danh – Bài do anh pglinh gủi tói. Cảm ơn anh pglinh
* * * * *
Tháng ngày hối hả, đời người ngắn ngủi, thoáng chốc đă già. Chẳng dám nói hiểu hết mọi lẽ nhân sinh nhưng chỉ có hiểu đời th́ mới sống thanh thản, sống thoải mái.
Qua một ngày mất một ngày
Qua một ngày vui một ngày
Vui một ngày lăi một ngày
Hạnh phúc do ḿnh tạo ra. Vui sướng là mục tiêu cuối cùng của đời người, niềm vui ẩn chứa trong những sự việc vụn vặt nhất trong đời sống, ḿnh phải tự t́m lấy. Hạnh phúc là cảm giác, cảm nhận, điều quan trọng là ở tâm trạng.
Tiền không phải là tất cả nhưng không phải không là ǵ. Đừng quá coi trọng đồng tiền, càng không nên quá so đo, nếu hiểu ra th́ sẽ thấy nó là thứ ngoại thân, khi ra đời chẳng mang đến, khi chết chẳng mang đi. Nếu có người cần giúp, rộng ḷng mở túi tiền, đó là một niềm vui lớn. Nếu dùng tiền mua được sức khỏe và niềm vui th́ tại sao không bỏ ra mà mua? Nếu dùng tiền mà mua được sự an nhàn tự tại th́ đáng lắm chứ! Người khôn biết kiếm tiền biết tiêu tiền. Làm chủ đồng tiền, đừng làm tôi tớ cho nó.
“Quăng đời c̣n lại càng ngắn th́ càng phải làm cho nó phong phú”. Người già phải thay đổi quan niệm cũ kỹ đi, hăy chia tay với “ông sư khổ hạnh”, hăy làm “con chim bay lượn”. Cần ăn th́ ăn, cần mặc th́ mặc, cần chơi th́ chơi, luôn luôn nâng cao chất lượng cuộc sống, hưởng thụ những thành quả kỹ nghệ cao, đó mới là ư nghĩa sống của tuổi già.
Tiền bạc là của con, địa vị là tạm thời, vẻ vang là quá khứ, sức khỏe là của ḿnh.
Cha mẹ yêu con là vô hạn; con yêu cha mẹ là có hạn.
Con ốm cha mẹ buồn lo; cha mẹ ốm con nḥm một chút hỏi vài câu là thấy đủ rồi.
Con tiêu tiền cha mẹ thoải mái; cha mẹ tiêu tiền con chẳng dễ.
Nhà cha mẹ là nhà con; nhà con không phải là nhà cha mẹ.
Khác nhau là thế, người hiểu đời coi việc lo liệu cho con là nghĩa vụ, là niềm vui, không mong báo đáp.
Chờ báo đáp là tự làm khổ ḿnh.
Ôm đau trông cậy ai? Trông cậy con ư? Nếu ốm dai dẳng chẳng có đứa con có hiếu nào ở bên giường đâu (cửu bệnh sàng tiền vô hiếu tử). Trông vào bạn đời ư? Người ta lo cho bản thân c̣n chưa xong, có muốn đỡ đần cũng không làm nổi.
Trông cậy vào đồng tiền ư? Chỉ c̣n cách ấy.
Cái được, người ta chẳng hay để ư; cái không được th́ nghĩ nó to lắm, nó đẹp lắm. Thực ra sự sung sướng và hạnh phúc trong cuộc đời tùy thuộc vào sự thưởng thức nó ra sao. Người hiểu đời rất quư trọng và biết thưởng thức những ǵ ḿnh đă có, và không ngừng phát giác thêm ư nghĩa của nó, làm cho cuộc sống vui hơn, giàu ư nghĩa hơn.
Cần có tấm ḷng rộng mở, yêu cuộc sống và thưởng thức cuộc sống, trông lên chẳng bằng ai, trông xuống chẳng ai bằng ḿnh (tỷ thượng bất túc tỷ hạ hữu dư), biết đủ th́ lúc nào cũng vui (tri túc thường lạc).
Tập cho ḿnh nhiều đam mê, vui với chúng không biết mệt, tự t́m niềm vui.
Tốt bụng với mọi người, vui v́ làm việc thiện, lấy việc giúp người làm niềm vui.
Con người ta vốn chẳng phân biệt giàu nghèo sang hèn, tận tâm v́ công việc là coi như có cống hiến, có thể yên ḷng, không hổ thẹn với lương tâm là được. Huống hồ nghĩ ra, ai cũng thế cả, cuối cùng là trở về với tự nhiên. Thực ra ghế cao chẳng bằng tuổi thọ cao, tuổi thọ cao chẳng bằng niềm vui thanh cao.
Quá nửa đời người dành khá nhiều cho sự nghiệp, cho gia đ́nh, cho con cái, bây giờ thời gian c̣n lại chẳng bao nhiêu nên dành cho ḿnh, quan tâm bản thân, sống thế nào cho vui th́ sống, việc nào muốn th́ làm, ai nói sao mặc kệ v́ ḿnh đâu phải sống v́ ư thích hay không thích của người khác, nên sống thật với ḿnh.
Sống ở trên đời không thể nào vạn sự như ư, có khiếm khuyết là lẽ thường t́nh ở đời, nếu cứ chăm chăm cầu toàn th́ sẽ bị cái cầu toàn làm cho khổ sở. Chẳng thà thản nhiên đối mặt với thực tại, thế nào cũng xong.
Tuổi già tâm không già, thế là già mà không già; Tuổi không già tâm già, thế là không già mà già. Nhưng giải quyết một vấn đề th́ nên nghe già.
Sống phải năng hoạt động nhưng đừng quá mức. Ăn uống quá thanh đạm th́ không đủ chất bổ; quá nhiều thịt cá th́ không hấp thụ được. Quá nhàn rỗi th́ buồn tẻ; quá ồn áo th́ khó chịu…. Mọi thứ đều nên “vừa phải”.
Người ngu gây bệnh (hút thuốc, say rượu, tham ăn tham uống….)
Người dốt chờ bệnh (ốm đau mới đi khám chữa bệnh)
Người khôn pḥng bệnh, chăm sóc bản thân, chăm sóc cuộc sống.
Khát mới uống, đói mới ăn, mệt mới nghỉ, thèm ngủ mới ngủ, ốm mới khám chữa bệnh…. Tất cả đều là muộn.
Chất lượng cuộc sống của người già cao hay thấp cốt yếu tùy thuộc vào cách tư duy, tư duy hướng lợi là bất cứ việc ǵ đều xét theo yếu tố có lợi, dùng tư duy hướng lợi để thiết kế cuộc sống tuổi già sẽ làm cho tuổi già đầy sức sống và sự tự tin, cuộc sống có hương vị; tư duy hướng hại là tư duy tiêu cực, sống qua ngày với tâm lư bi quan, sống như vậy sẽ chóng già chóng chết.
Giải trí là một trong những nhu cầu cơ bản của tuổi già, hăy dùng trái tim con trẻ để t́m cho ḿnh một tṛ chơi ưa thích nhất, trong khi giải trí hăy thể nghiệm niềm vui chiến thắng, thua không cay, chơi là đùa. Về tâm và sinh lư, người già cũng cần kích thích và hưng phấn để tạo ra một tuần hoàn lành mạnh.
“Hoàn toàn khỏe mạnh”, đó là nói thân thể khỏe mạnh, tâm lư khỏe mạnh và đạo đức khỏe mạnh. Tâm lư khỏe mạnh là biết chịu đựng, biết tự chủ, biết giao thiệp; đạo đức khỏe mạnh là có t́nh thương yêu, sẵn ḷng giúp người, có ḷng khoan dung, người chăm làm điều thiện sẽ sống lâu.
Con người là con người xă hội, không thể sống biệt lập, bưng tai bịt mắt, nên chủ động tham gia hoạt động công ích, hoàn thiện bản thân trong hoạt động xă hội, thể hiện giá trị của ḿnh, đó là cuộc sống lành mạnh.
Cuộc sống tuổi già nên đa tầng đa nguyên, nhiều màu sắc, có một hai bạn tốt th́ chua đủ, nên có cả một nhóm bạn già, t́nh bạn làm đẹp thêm cuộc sống tuổi già, làm cho cuộc sống của bạn nhiều hương vị, nhiều màu sắc.
Con người ta chịu đựng, hóa giải và xua tan nỗi đau đều chỉ có thể dựa vào chính ḿnh. Thời gian là vị thầy thuốc giỏi nhất. Quan trọng là khi đau buồn bạn chọn cách sống thế nào.
Tại sao khi về già người ta hay hoài cựu (hay nhớ chuyện xa xưa)? Đến những năm cuối đời, người ta đă đi đến cuối con đường sự nghiệp, vinh quang xưa kia đă trở thành mây khói xa vời, đă đứng ở sân cuối, tâm linh cần trong lành, tinh thần cần thăng hoa, người ta muốn tim lại những t́nh cảm chân thành. Về lại chốn xưa, gặp lại người thân, cùng nhắc lại những ước mơ thuở nhỏ, cùng bạn học nhớ lại bao chuyện vui thời trai trẻ, có như vậy mới t́m lại được cảm giác của một thời đầy sức sống. Quư trọng và được đắm ḿnh trong những t́nh cảm chân thành là một niềm vui lớn của tuổi già.
Nếu bạn đă cố hết sức mà vẫn không thay đổi t́nh trạng không hài ḷng th́ mặc kệ nó! Đó cũng là một sự giải thoát. Chẳng việc ǵ cố mà được, quả xanh ngắt vội không bao giờ ngọt.
Sinh lăo bệnh tử là quy luật ở đời, không chống lại được. Khi thần chết gọi th́ thanh thản mà đi. Cốt sao sống ngay thẳng không hổ thẹn với lương tâm và cuối cùng đặt cho ḿnh một dấu châm hết thật tṛn.
MỤC 2 –NHẠC NHẠC NHẠC
**********
2-1 - Màu Tím Hoa Sim, thơ Hữu Loan, do Hồng Vân ngâm trong chương tŕnh Tao Đàn, Thi Nhạc Giao Duyên, đài phát thanh Sài G̣n thập niên 60 -
2-2 - Anh Đă Quên Mùa Thu, nhạc Tùng Giang, do Thái Thanh tŕnh bày.
Để tưởng nhớ tới Nhạc sĩ Tùng Giang vừa mới qua đời tại Hoa Kỳ.
3-3 - Ngăn cách, nhạc Y Vân, do Ngọc Phú tŕnh bày tiếng Việt và tiếng Pháp
Tô Vũ thân tặng anh Đỗ Việt và cô Ngọc Phú.
3-4 - La plus belle pour aller danser, nhạc Pháp, thập niên 60, do Ngọc Phú tŕnh bày.
Tô Vũ thân tặng anh Đỗ Việt và cô Ngọc Phú
3-5 - Exodus, nhạc Mỹ thập niên 50-60, do Andy Williams tŕnh bày
Thân tặng cô Mộng An để nhớ đến bài Exodus giáo sư Xuân Vinh dạy
3-6 - La vie en Rose, nhạc Pháp, do ca sĩ Mỹ Connis Francis hát tiếng Mỹ thập niên 50-60
3-7 - A certain smile, nhac Pháp Un certain sourire, do ca sĩ Johnny Mathis hát tiếng Mỹ, thập niên 50-60
3-8 - Aŕvederci Roma, nhạc Mỹ thập niên 50-60, do Connis Francis hát
3-9 - Come back to Sorrento, nhạc Mỹ thời 50-60 do Dean Martin hát bằng tiếng Tây Ban Nha
3-10 - Diana, nhạc Mỹ thời 50-60, do Paul Anka tŕnh bảy
**
http://www.tovu.fr/Kake19/mau_tim_hoa_sim/mau_tim_hoa_sim.html
http://www.tovu.fr/Kake19/anh_da_quen_mua_thu/anh_da_quen_mua_thu.html
http://www.tovu.fr/Kake19/ngan_cach/ngan_cach.html
http://www.tovu.fr/Kake19/la_plus_belle_pour_aller_danser/la_plus_belle_pour_aller_danser.html
http://www.tovu.fr/Kake19/exodus/exodus.html
http://www.tovu.fr/Kake19/la_vie_en_rose/la_vie_en_rose.html
http://www.tovu.fr/Kake19/a_certain_smile/a_certain_smile.html
http://www.tovu.fr/Kake19/arrivederci_roma/arrivederci_roma.html
http://www.tovu.fr/Kake19/come_back_to_sorrento/come_back_to_sorrento.html
http://www.tovu.fr/Kake19/diana/diana.html
* * * * *
MỤC 3 – THƠ
* * * * *
3-1- Ta Chẳng Về Chi !
Thơ Nguyễn Duy Phước
Do tác giả gửi tới. Cảm ơn anh Duy Phước
***
* Bạn hỏi ta sao chẳng trở về
Về chơi nối lại mối t́nh quê
Theo bạn bên nhà giờ vui lắm
Tha hồ du hí, sướng hả hê!
* Ta nghe bạn tả, dạ nao nao
Bao năm biệt xứ nhớ làm sao
Vẫn hằng mơ ước về quê cũ
Cho thỏa chờ mong tự thuở nào
* Nhưng rồi nghĩ lại ta chẳng về
Xá ǵ một phút chốc đam mê!
Để rồi phải thấy bao ngang trái
Bao nỗi tang thương luống năo nề
* Bạn trách bao người đă hồi hương
Cứ ngồi tiếc nuối với vấn vương !
Ta đă ra đi trong hận tủi
Về chi gợi dĩ văng đau thương
* Bạn rủ ta về thăm phố phường
Thăm mái nhà xưa, những người thương
Nhà xưa bị chiếm c̣n đâu nữa
Người thương thời tản mác bốn phương
* Bạn bảo quê hương giờ thanh b́nh
Danh lam, thắng cảnh thật đẹp xinh
Ḷng ta c̣n đâu mà du ngoạn
Khi thấy bên đường cảnh điêu linh
* Bạn nói về đi ăn đă đời!
Sao ta có thể nuốt cho trôi
Khi thấy chung quanh bao đứa bé
Chẳng có miếng ăn, đứng chực chờ
* Bạn kể ta nghe rất mê hồn!
Các em mơn mởn, hăy c̣n son
Ta thấy xót thương thân nhi nữ
Mới từng ấy tuổi phải bán trôn
* Bạn khoe về xứ thật vẻ vang!
Vinh quang như quan trạng về làng
Ta thà cam phận nơi đất khách
Le loi được bao rồi lại tàn
* Bạn giục tội ǵ không về chơi
Đất nước giờ đây đổi thay rồi
Ta thấy vẫn ngục tù, bắt bớ
Đàn áp không ai được hé môi
* Bạn khuyên lo sướng cho thân ḿnh
Dại ǵ để ư chuyện linh tinh!
Ta chẳng thể nào câm nín được
Trước sự trái tai, cảnh bất b́nh
* Bạn có thể vui thú nhởn nhơ?
Mặc ai rên xiết, cứ làm ngơ
Ta không nỡ sống trên đau khổ
Ôm mối hoài hương ở xứ người.
NdP
* * * * *
3-2 - T́nh Thi Ca
Thơ của Nhạc sĩ Xuân Vinh do Mộng An học tṛ nhạc sĩ Xuân Vinh gửi tới.
Cảm ơn cô Mộng An
***
Nửa linh hồn anh em đă giữ
Nửa hồn kia ngơ ngẩn bước lang thang
Không biết ngày mai đời lữ thứ
T́nh nghệ sĩ măi hồng lúc thu sang
V́ kem mát hay hương da em mát
Nụ hồng trinh thoáng nở trên môi xinh
Trời trách chi mối thâm t́nh chất phác
Chợt ngời lên trong ánh mắt cười t́nh
T́nh nghệ sĩ có làm đời thắc mắc?
Giữa muà Xuân không ánh nắng long lanh?
Nếu Phượng hè không chim hót trên cành
Dẫu bồng lai cũng không là tiên cảnh!
Hát thi ca cho đời thêm khởi sắc
Dạo phím đàn cho băo tố im hơi
Để buổi đẹp trời lắng nghe suối thác
Ḷng đời không nghe thổn thức chơi vơi ?!
Vĩnh Xuân
06/ 1994
* * * * *
3-3 – Ta Belle Rose
Bài thơ chữ Pháp của nhac sĩ Xuân Vinh do Mộng An học tṛ của nhạc sĩ gửi tới.
Cảm ơn cô Mộng An
***
Pour répondre à ma petite chanson
Tu m’as envoyé une fleur une cristalline blanche et innocente rose
Qui brille dans le jardin de mon cœur la lumière argentée
Et qui ouvre une page d’un livre de contes de fées
Le fardeau de la vie est lourd pour le cœur d’un poète
Qui pense compose et rêve idéaliste sans cesse
Et ta rose comme un chariot léger
Qui transporte mon âme vers une plage dorée de grand mer
Regardant la rose blanche il me semble que je vois tes dents
Avec un sourire résonnant et transparent
Qui égaie un oiseau désespéré et mélancolique
Qui sursaute et chante vivement comme une flûte
Si la rose est une des reines de fleurs
Tu es la plus belle sœur entre mes sœurs
Belle douce comme la Blanche Neige
Qui remplit mon sommeil bain de rêves
Je me souviens dans un jardin de Dalat
Des roses blanches rouges jaunes rosées
De belles roses de notre pays natal bien aimé
Maintenant déchiquetées par un orage sauvage
Si la rose est le symbole de l’amour
Toi tu ne me donnes pas de bons mots
Seulement deux baisers feutrés sur les deux joues
Comme le vent qui fait ondoyer de beaux flots
Si la couleur blanche est le symbole de la vierge
Je comprends maintenant pourquoi ton regard est un peu fier
La fois dernière tu as hésité devant mon amour
Je me suis consolé peut être notre fruit d’amour n’est pas encore mûr
Si l’Amour-Rose est né entre nous
Je vais louer la beauté de rose en mille chansons
Et la vie terrestre deviendra moins folle
Parce qu’elle enracine la beauté champêtre au fond
Jean Paul XUÂN VINH
Paris le 31-03-1982
* * * * *
3-4 Cánh Nhạn Tung Đôi
Thơ Dă Thảo
Do tác giả gửi tới. Cảm ơn Dă Thảo
***
Hồn thi sĩ như đi mây về gió
Gót lăng nhân phiêu bạt bốn phương trời
Ngọn cỏ hồng điểm giọt nắng chơi vơi
Duyên kỳ thinh như bóng câu kỳ ngộ
Vui xuân sang khóc thu tàn mấy độ
Thơ trao đi chờ cánh én đưa về
Chút tâm t́nh gửi gió bụi lê thê
Vế phương ấy vùng trời xa mây phủ
Bao năm qua, ngày thoi đưa thác lũ
Chia cho nhau từng ngụm nhớ vương sầu
Mộng thêm dài cho đêm trắng lũng sâu
Mong không gian rút thâu t́nh viễn cách
Những gịng thơ ghép dần thành trang sách
Đă đọc đi, nghiền ngẫm lại bao lần
Cánh tim buồn chợt lưu luyến bâng khuâng
Phương trời kia c̣n chăng người chia xẻ ?
Tháng ngày đi có ǵ đâu mới mẻ
Bốn muà sang trăng khuyết đến trăng tṛn
Nghe t́nh ḿnh nhè nhẹ bước chân son
Dẫm thật sâu vào hồn ai cô lữ
Băi cát Destin một lần chưa ghé thử
Sóng sông Seine hận trách khách vô t́nh
Rượu vang nồng ḷng ly cạn nhục vinh
Say hương men thêm mềm môi hờn dỗi
Dĩ văng nào ch́m dần trong biến đổi
Núi Cao Nguyên c̣n chất ngất sương mù ?
Tiếng ru hời nghe trĩu nặng trời thu
Nước Hương Giang xoáy ṃn thêm nỗi nhớ
Nhịp ô thước nhắn về người bên nớ
Có c̣n chi mà ươm mộng hăo huyền
Chuyện trùng phùng qua ngọn sóng viễn liên
Duyên trần gian đành thơ văn gắn bó
Tiếng kinh cầu theo vết ṃn ngựa vó
C̣n kiếp sau trả nợ tiếp duyên thưà
Nửa đời nầy biết đă gặp nhau chưa ?
Ôm ḷng đêm mà chờ câu vấn đáp
Chút ḷng thành gửi con người uyên bác
Cắc cớ chi se chỉ thắm ân t́nh
Mộng trăm năm cùng chung bước sinh linh
Nguyện ngàn năm để giừơng thôi lẻ bóng
Chim Hải âu thôi không c̣n gào sóng
Tung cánh đôi cùng lướt gió mây ngàn
Em xin làm rừng cỏ dại thênh thang
Nâng chân anh kiếp lăng nhân mê mỏi
Trăm năm sánh bước chung thuyền
Ngàn năm kinh kệ t́nh duyên đồng sàng
Trồi lên sụp xuống mênh mang
Kiếp người xin giữ chờ tàn cuộc vui
(dựa theo « un millier d’années de prières »)
Dă Thảo Paris, ngày 28/3/2009
(Viết cho người đă tặng tôi bài « Hải Âu Gào Sóng »)
* * * * *
2-5 – Tâm Sự Một Người Con Lai
Tác giả : Nguyễn thị Thanh Dương
Bài do Marie Claire Ton gửi tới, cảm ơn Marie Claire
***
Tôi là một người Việt Nam lai Mỹ,
Cha mẹ chẳng mong ngày tôi sinh ra,
Vất vả lạc loài sống nơi quê mẹ,
Vẫn lạc loài khi về đến quê cha.
Mẹ tôi đă qua bao mùa lam lũ,
Nuôi tôi từng ngày mưa nắng ngược xuôi,
Những lời dèm pha vô t́nh hay cố ư,
( Như nắng mưa mẹ chịu đựng quen rồi).
Tôi cũng đă qua bao mùa lam lũ,
Tuổi thơ tôi biết mặc cảm với đời,
Ḍng sông quê, tôi nhà nghèo học dở,
Tương lai buồn như hoa lục b́nh trôi.
Cha tôi là một người lính viễn chinh,
Đêm phương Đông trong nỗi buồn xa xứ,
Người lính t́m vui trong những cuộc t́nh,
Trong men rượu mỗi khi về thành phố.
Tôi đến quê cha như người khách lạ,
Hai bàn tay trắng tôi lại bắt đầu,
Trong kư ức lẽ nào cha không nhớ,
Đứa con rơi trong thời cuộc bể dâu ?
Có thể là cha tôi đă mất ?
Linh hồn cha giờ yên nghỉ nơi đâu ?
Tôi chưa một lần được rơi nước mắt,
Bên mộ cha để thắp nén hương đầu.
Có thể bây giờ cha tôi vẫn sống ?
Đang cô đơn khi tuổi đă về ǵa,
Cha và tôi giữa trời cao phố rộng,
Tôi đă ổn định cuộc đời trên nước Mỹ,
Sống ở quê cha, quê Mẹ vẫn chờ,
Hai quê hương rất gần trong suy nghĩ,
Tôi là ḍng sông chảy giữa đôi bờ.
Nguyễn Thị Thanh Dương
* * * * *
2-6- RIMES
Bài thơ do giáo sư Thomas Larget,
Đại học Paris, gửi tới
***
RIMES
Pourquoi AMOUR ne rime-t-il pas avec TOUJOURS ?
et très souvent BONHEUR rime avec LEURRE ?
Un matin, la brise fait virevolter tes cheveux,
Un coin du ciel bleu reflète dans tes beaux yeux,
TU me demandes si je suis vraiment comblé,
Puis, sur mes lèvres, tu poses un long baiser,
Avant de disparaître avec ton parfum énivrant
Me laissant là avec mon rêve fou et brûlant.
Pourquoi CARESSE rime-t-il toujours avec TENDRESSE ?
mais aussi avecTRISTESSE et DETRESSE ?
LANG MAN
PARIS au mois de MAI 2009
* * * * *
2-7 - Cát Bụi Thời Gian
Thơ David Lư Lăng Nhân Alabama, Hoa Kỳ
***
Em yêu hỡi, ngẫm lời anh nhắc nhớ
Sống ḥa hài theo cát bụi thời gian
Như đóa phù dung sớm nở tối tàn
Cuộc trần thế kiếp người bao ngắn ngủi!
Từng ngày sáng ta dở trang sử mới
Từng đêm đen ta lịm chết trong đêm
Ánh trăng soi, tia nắng dọi, qua thềm
Trăm năm thoáng đă trở thành tro bụi
Hạnh phúc thường đến sau bao hờn tủi
Danh vọng nhiều, cay đắng tất cũng nhiều
Đem thừa trừ lời lăi được bao nhiêu?
Biết tiến thoái tùy thời là biết sống
Tuổi xuân thịnh cưỡi sóng xua biển động
Lúc bạc đầu tay ôm trẻ dưỡng nhàn
Từ ngàn xưa ai níu được thời gian?
Cuộc đời đó có lúc trao lúc nhận
Tim hồng chọn yêu thương hơn thù hận
Hoa nhân sinh khai nở niệm nhân từ
Lư ḥa hài tương ứng giữa chung, tư
Sống là hưởng kiếp phù sinh trọn vẹn
Madison, AL,May 2009
**************************************************************************
2-8 - Chốn B́nh An
David Lư Lăng Nhân
***
Em yêu hỡi, nhắc lời xưa thầy cũ:
Người đi t́m an lạc ở phương mô?
Giữa trần gian cát bụi cuốn xô bồ
Chốn duy nhất b́nh an là Tâm định
Tâm định là lúc hồn ta yên tỉnh
Hiểu vô thường tương đối, kiếp phù sinh
Luật tuần hoàn tái tạo cơi sinh linh
Tận nhân lực thĩ tri ngô thiên mạng
Nhớ nguyên lư tử sinh khi gặp nạn
Lúc công thành thấu rơ nghĩa phù vinh
H́nh hài không kiêu hănh thuở b́nh minh
Thân già cỗi huệ năng ngày sáng tơ
Tâm định là lúc hồn ta bỏ ngơ
Cái Tôi lặng nh́n vũ trụ mênh mông
Sự được thua, biến đổi măi vô cùng
Bụi trần thế nhiểm tô mầu không sắc!
Tâm định khi hồ gương không cau mặt
Ánh trăng thanh xuyên tận đáy nước trong
Vạn vật quanh ḿnh vô thủy vô chung
Tiểu ngă ngộ b́nh an trong Đại Ngă
Madison, AL,May 2009
* * * * *
2-9 - THƠ TOÀN PHONG NGUYỄN XUÂN VINH
Tô Vũ hân hạnh giới thiệu hai bài thơ T́nh không gian và T́nh toán học của giáo sư Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh, cựu Phi công QLVNCH, hiện là Giáo sư thực thụ về Khoa học Không gian, Đại học Michigan, Hoa Kỳ.
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19k.jpg
B́a sách Đời Phi Công của Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh
2-9 - Ly Biệt
Anh ngỡ ngàng, đọc phương tŕnh em gửi,
Để nhận rằng đường anh bước song song.
Đôi ta đi, dù tới cơi vô cùng,
Nhịp sống đời chẳng bao giờ hội tụ.
Thôi đi nhé, không gian và vũ trụ,
Bóng thời gian tồn tại măi không phai.
Bội số nhân, cộng lại dạ quan hoài,
Chỉ chờ anh, và chờ anh măi măi.
***********************************************************
2-10 - Người T́nh Không Gian
Anh với em đồng quy trên mặt phẳng,
Từ một chiều xa lạ của không gian,
Từ một buổi trao tần số ngỡ ngàng,
Vùng tiếp tuyến trên bờ môi, nhất định.
Đă trót yêu, từ tâm theo bán kính.
Mối t́nh đầu không hệ luận tương lai.
Biết anh đi trên quỹ tích đường dài,
Hồ mắt lệ, em vương chiều tọa độ.
Giải đạo hàm em mong t́m nghiệm số.
Kỷ niệm buồn, cực đại giữa tim ai?
Đem nhớ thương, không c̣n biết ngày mai,
Đă yêu rồi, t́nh đôi ta bất biến.
Rút căn rồi hội luận có bằng không.
Khi biết mai sau em phải theo chồng,
Buồn thẳng góc theo những đường tiệm cận.
Chiều nhớ thương chất chồng theo vô tận,
Anh đi rồi định lư sẽ sai đi.
Giải đoán nào lại không ướt bờ mi,
Thôi, chỉ đợi kiếp sau thành nhất thể.
Anh hiểu chưa, cơi ḷng em như thế,
Em muôn đời không đổi trục, anh ơi.
Nhớ thương anh, tuy chẳng nói nên lời,
Em mơ ước theo cung đường tối lợi.
T́m giao điểm cho ḷng ai mở hội,
Xác định rồi vẽ đồ thị triển khai,
Rồi chứng minh tỷ lệ suốt đêm dài,
Lên đáp số đóng khung đời h́nh học.
Bài toán t́nh luôn làm người mê hoặc,
Bởi muôn đời nó vô định, người ơi!!
(…..) Chép xong bài thơ t́nh toán học để kết thúc một câu chuyện tâm t́nh viết một ngày xuân, tôi đọc lại hai câu thơ cuối và thấy rằng quả là tôi đă mê say toán học trong suốt cuộc đời. Thuở xưa khi c̣n thích đọc những sách về văn học, tôi đă biết câu "Thư trung hữu nữ nhan như ngọc", nghĩa là trong sách có người con gái sắc diện ngọc ngà. Bây giờ th́ tôi hiểu được rằng không phải sách văn chương mới làm ḿnh mê hoặc như được nh́n thấy người đẹp qua những kinh văn, nhưng sách toán và khoa học cũng có thể làm cho ta có những phút mộng mơ.
Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh
* * * * *
2-10 - Màu Tím Hoa Sim
thơ Hữu Loan
Và bài tự thuật kễ lư do sáng tác bài thơ, những hậu quả mà ông gánh chịu do cộng sản trả thù ông.
Tô Vũ xin mời quư độc giả mở mục 2 - NHAC NHAC NHAC để nghe Hồng Vân ngâm bài thơ này trong chương tŕnh Tao Đàn, Thi Nhạc Giao Duyên của Đài phát thanh Sài G̣n thập niên 60 . Hồng Vân ngâm hay tuyệt vời !!!
Màu tím hoa sim
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19l.jpg
Nhà thơ Hữu Loan năm 2004
Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những đưá em nàng
Có em chưa biết nói
Khi tóc nàng đang xanh
Tôi người vệ quốc quân xa gia đ́nh
Yêu nàng như yêu người em gái.
Ngày hợp hôn nàng không đ̣i may áo mới
Tôi mặc đồ quân nhân
đôi giày đinh bết bùn đất hành quân
Nàng cười xinh xinh bên anh chồng độc đáo
Tôi ở đơn vị về cưới nhau xong là đi
Từ chiến khu xa nhớ về ái ngại
Lấy chồng thời chiến chinh mấy người đi trở lại
Lỡ khi ḿnh không về
th́ thương người vợ chờ bé bỏng chiều quê......
Nhưng không chết người trai khói lửa
Mà chết người gái nhỏ hậu phương.
Tôi về không gặp nàng
Má ngồi bên mộ con đầy bóng tối
Chiếc b́nh hoa ngày cưới thành b́nh hương
tàn lạnh vây quanh
Tóc nàng xanh xanh ngắn chưa đầy búi
Em ơi giây phút cuối
Không được nghe nhau nói
Không được nh́n nhau một lần cuối
Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím
áo nàng màu tím hoa sim
Ngày xưa một ḿnh đèn khuya bóng nhỏ
Nàng vá cho chồng tấm áo ngày xưa...
Lời tự thuật của HỮU LOAN
Tôi sinh ra trong một gia đ́nh nghèo, hồi nhỏ không có cơ may cắp sách đến trường như bọn trẻ cùng trang lứa,chỉ được cha dạy cho dăm chữ bữa có bữa không ở nhà . Cha tôi tuy là tá điền nhưng tư chất lại thông minh hơn người. Lên trung học, theo ban thành chung, tôi cũng học tại Thanh Hóa, không có tiền ra Huế hoặc Hà Nội học . Đến năm 1938, lúc đó cũng đă 22 tuổi, tôi ra Hà Nội thi tú tài, để chứng tỏ rằng con nhà nghèo cũng thi đỗ đạt như ai. Tuyệt nhiên tôi không có ư định dấn thân vào chốn quan trường. Ai cũng biết thi tú tài thời Pháp rất khó khăn .Số người đậu trong kỳ thi đó rất hiếm, hiếm đến nỗi 5-6 chục năm sau những người cùng thời c̣n nhớ tên những người đậu khóa ấy, trong đó có Nguyễn Đ́nh Thi, Hồ Trọng Gin, Trịnh văn Xuấn, Đỗ Thiện và ...Tôi - Nguyễn Hữu Loan.
Với mảnh tú tài Tây trong tay, tôi rời quê nhà lên Thanh Hóa để dạy học. Nhăn mác con nhà nghèo học giỏi của tôi được bà tham Kỳ chú ư, mời về nhà dạy cho hai cậu con trai. Tên thật của bà tham Kỳ là Đái thị Ngọc Chất,bà là vợ của của ông Lê Đỗ Kỳ, tổng thanh tra canh nông Đông Dương, sau này đắc cử dân biểu quốc hội khóa đầu tiên . Ở Thanh Hóa, Bà tham Kỳ có một cửa hàng bán vải và sách báo, tôi thường ghé lại xem và mua sách, nhờ vậy mới được bà để mắt tới.
Bà tham Kỳ là một người hiền lành, tốt bụng, đối xử với tôi rất tốt, coi tôi chẳng khác như người nhà .Nhớ ngày đầu tiên tôi khoác áo gia sư, bà gọi măi đứa con gái - lúc đó mới 8 tuổi- mới chịu lỏn lẻn bước ra khoanh tay, miệng lí nhí: ' Em chào thầy ạ' Chào xong, cô bé bất ngờ mở to đôi mắt nh́n thẳng vào tôi. Đôi mắt to, đen láy, tṛn xoe như có ánh chớp ấy đă hằng sâu vào tâm trí tôi, theo tôi suốt cả cuộc đời. Thế là tôi dạy em đọc, dạy viết. Tên em là Lê Đỗ Thị Ninh, cha làm thanh tra nông lâm ở Sài G̣n nên sinh em trong ấy, quen gọi mẹ bằng má. Em thật thông minh, dạy đâu hiểu ấy nhưng ít nói và mỗi khi mở miệng th́ cứ y như một 'bà cụ non'. Đặc biệt em chăm sóc tôi hằng ngày một cách kín đáo: em đặt vào góc mâm cơm chỗ tôi ngồi ăn cơm lúc th́ vài quả ớt đỏ au, lúc th́ quả chanh mọng nước em vừa hái ở vườn; những buổi trưa hè, nhằm lúc tôi ngủ trưa, em lén lấy áo sơ mi trắng tôi treo ở góc nhà mang ra giếng giặt ...
Có lần tôi kể chuyện ' bà cụ non' ít nói cho hai người anh của em Ninh nghe, không ngờ chuyện đến tai em, thế là em giận! Suốt một tuần liền em nằm ĺ trong buồn trong, không chịu học hành... Một hôm, bà tham Kỳ dẫn tôi vào pḥng nơi em đang nằm thiếp đi. Hôm ấy tôi đă nói ǵ, tôi không nhớ nữa, chỉ nhớ là tôi đă nói rất nhiều, đă kể chuyện em nghe, rồi tôi đọc thơ...Trưa hôm ấy, em ngồi dậy ăn một bát to cháo gà và bước ra khỏi căn buồng. Chiều hôm sau, em nằng nặc đ̣i tôi đưa lên khu rừng thông. Cả nhà không ai đồng ư: ' mới ốm dậy c̣n yếu lắm, không đi được đâu' Em không chịu nhất định đ̣i đi cho bằng được. Sợ em lại dỗi nên tôi đánh bạo xin phép ông bà tham Kỳ đưa em lên núi chơi .....
Xe kéo chừng một giờ mới tới được chân đồi. Em leo đồi nhanh như một con sóc, tôi đuổi theo muốn đứt hơi. Lên đến đỉnh đồi, em ngồi xuống và bảo tôi ngồi xuống bên em.Chúng tôi ngồi thế một hồi lâu, chẳng nói ǵ. Bất chợt em nh́n tôi, rồi ngước mắt nh́n ra tận chân trời, không biết lúc đó em nghĩ ǵ. bất chợt em hỏi tôi:
-Thầy có thích ăn sim không ?
Tôi nh́n xuống sườn đồi: tím ngắt một màu sim. Em đứng lên đi xuốn sườn đồi, c̣n tôi v́ mệt qúa nên nằm thiếp đi trên thảm cỏ... Khi tôi tỉnh dậy, em đă ngồi bên tôi với chiếc nón đầy ắp sim. Những qủa sim đen láy chín mọng.
-Thầy ăn đi.
Tôi cầm quả sim từ tay em đưa lên miệng trầm trồ: “Ngọt qúa.”Như đă nói, tôi sinh ra trong một gia đ́nh nông dân, qủa sim đối với chẳng lạ lẫm ǵ, nhưng thú thật tôi chưa bao giờ ăn những qủa sim ngọt đến thế!
Cứ thế, chúng tôi ăn hết qủa này đến qủa khác.Tôi nh́n em, em cười. hai hàm răng em đỏ tím, đôi môi em cũng đỏ tím, hai bên má th́... tím đỏ một màu sim. Tôi cười phá lên, em cũng cười theo!
Cuối mùa đông năm ấy, bất chấp những lời can ngăn, hứa hẹn can thiệp của ông bà tham Kỳ, tôi lên đường theo kháng chiến. Hôm tiễn tôi, em theo măi ra tận đầu làng và lặng lẽ đứng nh́n theo. Tôi đi lên tới bờ đê, nh́n xuống đầu làng,em vẫn đứng đó nhỏ bé và mong manh. Em giơ bàn tay nhỏ xíu như chiếc lá sim ra vẫy tôi. Tôi vẫy trả và lầm lũi đi...Tôi quay đầu nh́n lại...em vẫn đứng yên đó ...Tôi lại đi và nh́n lại đến khi không c̣n nh́n thấy em nữa...
Những năm tháng ở chiến khu, thỉnh thoảng tôi vẫn được tin tức từ quê lên, cho biết em vẫn khỏe và đă khôn lớn. Sau này, nghe bạn bè kể lại, khi em mới 15 tuổi đă có nhiều chàng trai đên ngỏ lời cầu hôn nhưng em cứ trốn trong buồng, không chịu ra tiếp ai bao giờ ....
Chín năm sau, tôi trở lại nhà, về Nông Cống t́m em. Hôm gặp em ở đầu làng, tôi hỏi em, hỏi rất nhiều, nhưng em không nói ǵ, chỉ bẽn lẽn lắc hoặc gật đầu. Em giờ đây không c̣n là cô học tṛ Ninh bướng bỉnh nữa rồi. Em đă gần 17 tuổi, đă là một cô gái xinh đẹp...
Yêu nhau lắm nhưng tôi vẫn lo sơ, v́ hai gia đ́nh không môn đăng hộ đối một chút nào. Măi sau này mới biết việc hợp hôn của chúng tôi thành công là do bố mẹ em ngấm ngầm'soạn kịch bản'.
Một tuần sau đó, chúng tôi kết hôn. Tôi bàn việc may áo cưới th́ em gạt đi, không đ̣i may áo cưới trong ngày hợp hôn, bảo rằng là:'yêu nhau, thương nhau cốt là cái tâm và cái t́nh bền chặt là hơn cả'. Tôi cao ráo, học giỏi, Làm thơ hay...lại đẹp trai nên em thường gọi đùa là anh chồng độc đáo. Đám cưới được tổ chức ở ấp Thị Long,huyện Nông Công, tỉnh Thanh Hóa của gia đ́nh em, nơi ông Lê Đỗ Kỳ có hàng trăm mẫu ruộng. Đám cưới rất đơn sơ, nhưng khỏi nói, hai chúng tôi hạnh phúc hơn bao giờ hết!
Hai tuần phép của tôi trôi qua thật nhanh, tôi phải tức tốc lên đường hành quân, theo sư đoàn 304, làm chủ bút tờ Chiến Sĩ. Hôm tiễn tôi lên đường, Em vẫn đứng ở đầu làng, nơi chín năm trước em đă đứng. Chỉ giờ em không c̣n cô bé Ninh nữa, mà là người bạn đời yêu qúy của tôi. Tôi bước đi, rồi quay đầu nh́n lại...Nếu như chín năm về trước, nh́n lại chỉ thấy một nỗi buồn man mát th́ lần này, tôi thật sự đau buồn. Đôi chân tôi như muốn khuỵu xuống.
Ba tháng sau, tôi nhận được tin dữ: vợ tôi qua đời! Em chết thật thảm thương: Hôm đó là ngày 25 tháng 5 âm lịch năm 1948, em đưa quần áo ra giặt ngoài sông Chuồn( thuộc ấp Thị Long, Nông Cống), v́ muốn chụp lại tấm áo bị nước cuốn trôi đi nên trượt chân chết đuối! Con nước lớn đă cuốn em vào ḷng nó, cướp đi của tôi người bạn ḷng tri kỷ, để lại tôi nỗi đau không ǵ bù đắp nổi. Nỗi đau ấy, gần 60 năm qua, vẫn nằm sau thẳm trong trái tim tôi .
Tôi phải giấu kính nỗi đau trong ḷng, không được cho đồng đội biết để tránh ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của họ. Tôi như một cái xác không hồn... Dường như càng kèm nén th́ nỗi đau càng dữ dội hơn. May sao, sau đó có đợt chỉnh huấn, cấp trên bảo ai có tâm sự ǵ cứ nói ra, nói cho hết. Chỉ chờ có thế, cơn đau trong ḷng tôi được bung ra. Khi ấy chúng tôi đang đóng quân ở Nghệ An, Tôi ngồi lặng đi ở đầu làng, hai mắt tôi đẫm nước, tôi lấy bút ra ghi chép. Chẳng cần phải suy nghĩ ǵ, những câu những chữ mộc mạc cứ trào ra:
Nhà nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng có em chưa biết nói
Khi tóc nàng đang xanh ...
...Tôi về không gặp nàng....
Về viếng mộ nàng, tôi dùng chiếc b́nh hoa ngày cưới làm b́nh hương, viết lại bài thơ vào chiếc quạt giấy để lại cho người bạn ở Thanh Hóa.. Anh bạn này đă chép lại và truyền tay nhau trong suốt những năm chiến tranh. Đó là bài thơ Màu Tím Hoa Sim.
Đến đây, chắc bạn biết tôi là Hữu Loan, Nguyễn Hữu Loan, sinh ngày 2-4-1916 hiện tại đang 'ở nhà trông vườn' ở làng Nguyên Hoàn - nơi tôi gọi là chỗ 'quê đẻ của tôi đấy' thuộc xă Mai Lĩnh, huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa.
Em Ninh rất ưa mặc áo màu tím hoa sim. Lạ thay, nơi em bị nước cuốn trôi dưới chân núi Nưa cũng thường nở đầy những bông hoa sim tím. Cho nên tôi viết mới nổi những câu :
Chiều hành quân, qua những đồi sim
Những đồi sim, những đồi hoa sim
Những đồi hoa sim dài trong chiều không hết
Màu tím hoa sim, tím cả chiều hoang biền biệt
Và chiều hoang tím có chiều hoang biếc
Chiều hoang tim tím thêm màu da diết.
Mất nàng, mất tất cả, tôi chán đời, chán kháng chiến, bỏ đồng đội, từ giă văn đàn về quê làm ruộng, một phần cũng v́ tính tôi' hay căi, thích chống đối, không thể làm ǵ trái với suy nghĩ của tôi'. Bọn họ chê tôi ủy mị, hoạch hoẹ đủ điều, không chấp nhận đơn từ bỏ kháng chiến của tôi. Mặc kệ! Tôi thương tôi, tôi nhớ hoa sim của tôi qúa! với lại tôi cũng chán ngấy bọn họ qúa rồi!
Đó là thời năm 1955 - 1956, khi phong trào văn nghệ sĩ bùng lên với sự xuất hiện của nhóm Nhân Văn Giai Phẩm chống chính sách độc tài, đồng thời chống những kẻ bồi bút cam tâm lừa thầy phản bạn, dốc tâm ca ngợi cái này cái nọ để kiếm chút cơm thừa canh cặn. Làm thơ phải có cái tâm thật thiêng liêng th́ thơ mới hay. Thơ hay th́ sống măi. Làm thơ mà không có t́nh, có tâm th́ chả ra ǵ! Làm thơ lúc bấy giờ là phải ca tụng, trong khi đó tôi lại đề cao t́nh yêu, tôi khóc người vợ tử tế của ḿnh, người bạn đời hiếm có của ḿnh. Lúc đó tôi khóc như vậy họ cho là khóc cái t́nh cảm riêng...Y như trong thơ nói ấy, tôi lấy vợ rồi ra mặt trận, mới lấy nhau chưa được hơn một tháng, ở nhà vợ tôi đi giặt rồi chết đuối ở sông ...Tôi thấy đau xót, tôi làm bài thơ ấy tôi khóc, vậy mà họ cho tôi là phản động.. Tôi phản động ở chỗ nào? Cái đau khổ của con người, tại sao lại không được khóc?
Bọn họ xúc phạm đến t́nh cảm thiêng liêng của tôi đối với người vợ mà tôi hằng yêu qúy, cho nên vào năm 1956, tôi bỏ đảng, bỏ cơ quan, về nhà để đi cày. Họ không cho bỏ, bắt tôi phải làm đơn xin. Tôi không xin, tôi muốn bỏ là bỏ, không ai bắt được! Tôi bỏ tôi về, tôi phải đi cày đi bừa, đi đốn củi, đi xe đá để bán. Bọn họ bắt giữ xe tôi, đến nỗi tôi phải đi xe cút kít, loại xe đóng bằng gỗ, có một bánh xe cũng bằng gỗ ở phía trước, có hai cái càng ở phía sau để đủn hay kéo. Xe cút kít họ cũng không cho, tôi phải gánh bộ. Gánh bằng vai tôi, tôi cũng cứ gánh, không bao giờ tôi bị khuất phục. Họ theo dơi, ngăn cản, đi đến đâu cũng có công an theo dơi, cho người hại tôi....Nhưng lúc nào cũng có người cứu tôi! Có một cái lạ là thơ của tôi đă có lần cứu sống tôi ! Lần đó tên công an mật nói thật với tôi là nó được giao lệnh giết tôi, nhưng nó sinh ở Yên Mô, thường đem bài Yên Mô của tôi nói về tỉnh Yên B́nh quê nó ra đọc cho đỡ nhớ, v́ vậy nó không nỡ giết tôi.
Ngoài Yên Mô, tôi cũng có một vài bài thơ khác được mến chuộng. sau năm 1956, khi tôi về rồi thấy cán bộ khổ qúa, tôi đă làm bài Chiếc Chiếu, kể chuyện cán bộ khổ đến độ không có chiếc chiếu để nằm!
Định mệnh đưa đẩy, dắt tôi đến với một phụ nữ khác, sống cùng tôi cho đến tận bây giờ. Cô tên Phạm Thị Nhu, cũng là phụ nữ có tâm hồn sâu sắc. Cô vốn là một nạn nhân của chiến dịch cải cách ruộng đất, đấu tố địa chủ năm 1954- 1955.
Lúc đó c̣n là chính trị viên của tiểu đoàn, tôi thấy tận mắt những chuyện đấu tố. Là người có học, lại có tâm hồn nghệ sĩ nên tôi cảm thấy chán nản qúa, không c̣n hăng hái nữa. Thú thật, lúc đó tôi thất vọng vô cùng. Trong một xă thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, cách xa nơi tôi ở 15 cây số, có một gia đ́nh địa chủ rất giàu, nắm trong gần năm trăm mẫu tư điền.
Trước đây, ông địa chủ đó giàu ḷng nhân đạo và rất yêu nước. Ông thấy bộ đội sư đoàn 304 của tôi thiếu ăn,nên ông thường cho tá điền gánh gạo đến chỗ đóng quân để ủng hộ. Tôi là trưởng pḥng tuyên huấn và chính trị viên của tiểu đoàn nên phải thay mặt anh em ra cám ơn tấm ḷng tốt của ông, đồng thời đề nghị lên sư đoàn trưởng trao tặng bằng khen ngợi để vinh danh ông . Thế rồi, một hôm, Tôi nghe tin gia đ́nh ông đă bị đấu tố . Hai vợ chồng ông bị đội Phóng tay phát động quần chúng đem ra cho dân xỉ vả, rồi chôn xuống đất, chỉ để hở hai cái đầu lên. Xong họ cho trâu kéo bừa đi qua đi lại hai cái đầu đó, cho đến chết. Gia đ́nh ông bà địa chủ bị xử tử hết, chỉ có một cô con gái 17 tuổi được tha chết nhưng bị đội Phóng tay phát động đuổi ra khỏi nhà với vài bộ quần áo cũ rách. Tàn nhẫn hơn nữa, chúng c̣n ra lệnh cấm không cho ai được liên hệ, nuôi nấng hoặc thuê cô ta làm công. Thời đó, cán bộ cấm đoán dân chúng cả việc lấy con cái địa chủ làm vợ làm chồng .
Biết chuyện thảm thương của gia đ́nh ông bà địa chủ tôi hằng nhớ ơn, tôi trở về xă đó xem cô con gái họ sinh sống ra sao v́ trước kia tôi cũng biết mặt cô ta. Tôi vẫn chưa thể nào quên được h́nh ảnh của một cô bé cứ buổi chiều lại lén lút đứng núp bên ngoài cửa sổ,nghe tôi giảng Kiều ở trường Mai Anh Tuấn.
Lúc gần tới xă, tôi gặp cô ta áo quần rách rưới, mặt mày lem luốc. Cô đang lom khom nhặt những củ khoai mà dân bỏ sót, nhét vào túi áo, chùi vội một củ rồi đưa lên miệng gặm, ăn khoai sống cho đỡ đói. Qúa xúc động, nước mắt muốn ứa ra, tôi đến gần và hỏi thăm và được cô kể lại rành rọt hôm bị đấu tố cha mẹ cô bị chết ra sao. Cô khóc rưng rức và nói rằng gặp ai cũng bị xua đuổi ; hằng ngày cô đi mót khoai ăn đỡ đói ḷng, tối về ngủ trong chiếc miếu hoang, cô rất lo lắng, sợ bị làm bậy và không biết ngày mai c̣n sống hay bị chết đói.
Tôi suy nghĩ rất nhiều, bèn quyết định đem cô về làng tôi, và bất chấp lệnh cấm, lấy cô làm vợ.
Sự quyết định của tôi không lầm. Quê tôi nghèo, lúc đó tôi c̣n ở trong bộ đội nên không có tiền, nhưng cô chịu thương chịu khó, bữa đói bữa no....Cho đến bây giờ cô đă cho tôi 10 người con - 6 trai, 4 gái- và cháu nội ngoại hơn 30 đứa!
Trong mấy chục năm dài, tôi về quê an phận thủ thường, chẳng màng đến thế sự, ngày ngày đào đá núi đem đi bán, túi dắt theo vài cuốn sách cũ tiếng Pháp, tiếng Việt đọc cho giải sầu, lâu lâu nổi hứng th́ làm thơ. Thế mà chúng vẫn trù dập, không chịu để tôi yên. Tới hồi mới mở cửa, tôi được ve văn, mời gia nhập Hội Nhà Văn, tôi chẳng thèm ra nhập làm ǵ.
Năm 1988, tôi ' tái xuất giang hồ' sau 30 năm tự chôn và bị chôn ḿnh ở chốn quê nghèo đèo heo hút gío. Tôi lang bạt gần một năm trời theo chuyến đi xuyên Việt do hội văn nghệ Lâm Đồng và tạp chí Langbian tổ chức để đ̣i tự do sáng tác, tự do báo chí - xuất bản và đổi mới thực sự.
Vào tuổi gần đất xa trời, cuối năm 2004, công ty Viek VTB đột nhiên đề nghị mua bản quyền bài Màu Tím Hoa Sim của tôi với gía 100 triệu đồng. Họ bảo, đó là một h́nh thức bảo tồn tài sản văn hóa. Th́ cũng được đi. Khoản tiền 100 triệu trừ thuế đi c̣n 90 triệu, chia 'lộc' cho 10 đứa con hết 60 triệu đồng, tôi giữ lại 30 triệu đồng, pḥng đau ốm lúc tuổi ǵa, sau khi trích một ít để in tập thơ khoảng 40 bài mang tên Thơ Hữu Loan.
Sau vụ này cũng có một số công ty khác xin kư hợp đồng mua mấy bài thơ khác nhưng tôi từ chối, thơ tôi làm ra không phải để bán./
Hữu Loan.
Mời quư độc giả mở bài Màu tím hoa sim của Hồng Vân ngâm trong mục 2 NHAC NHAC NHAC Cà kê số 19 này.
* * * * *
MỤC 4 – VĂN
* * * * *
MUC 4-1 – Mother's day 1 - Những Giọt Lệ Hồng
Bài của Diệu Nga
Do anh Phước Nguyễn Duy gửi tới Cảm ơn anh Phước.
* * * * *
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19m.jpgMẹ tôi không muốn di cư sang Mỹ ở tuổi sáu mươi.
“Già rồi, sang bên ấy chỉ ăn bám vợ chồng chúng mày!”.
Bà nói khăng khăng như thế nhưng con gái xuống nước năn nỉ ỉ ôi, bà lại xiêu ḷng.
"Ờ, nó nói cũng phải, ḿnh qua bên ấy giữ cháu ngoại cũng vui, lại đỡ nhớ, khỏi phải chờ mong. Ḿnh ở đây nó phải gửi tiền về cấp dưỡng, tốn kém lắm chớ chẳng không!”
D́ tôi cười, nói như lẩy: “Nợ đ̣i rồi đấy, cứ sang mà trả cho xong!”
Nghe mẹ kể lại lời d́, tôi cảm thấy hơi áy náy. Quả thật tôi cần mẹ không chỉ thuần túy v́ t́nh cảm. Tôi cầu cứu bà sang để chăn bầy cháu bốn đứa. Dạo này buôn bán ể ẩm, tôi không kham nỗi tiền giữ trẻ, cũng không thể tiếp tế đều đặn cho mẹ nên rước bà qua là nhứt cử lưỡng tiện…
Căn nhà ba pḥng của vợ chồng tôi, bề ngoài trông cũng khang trang với cây cảnh chung quanh và cửa garage tự động nhưng thật ra chỉ rộng 1100 sf. Trừ pḥng ngủ chánh tương đối rộng răi, hai pḥng c̣n lại vuông vức, nhỏ xíu xiu. Đất ở San Francisco là đất vàng. Căn nhà cũ kỷ năm mươi tuổi này trị giá chừng sáu chục ngàn nhưng lô đất 4000 sf của nó giá hơn bốn trăm, dù là nằm ở vùng ngoại ô xa tít. Thành ra cứ rán giữ, rán nắm dù mệt muốn hụt hơi.
Cửa tiệm fast food bán cho nhân viên các hăng xưởng gần đây cũng theo đà lay-off mà đi xuống. Đến đầu tháng là chúng tôi điên đầu với đủ thứ tiền phải thanh toán.
Tư trang sắm từ những năm phồn thịnh buôn may bán đắt lặng lẽ nuối đuôi nhau đi hết, vào nằm im nơi các tiệm cầm đồ. Chúng tôi không hề nghĩ đến giải pháp bán nhà v́ đó là gia tài duy nhất, cũng là mối kinh doanh không sợ lỗ vốn; vả lại bây giờ đi mướn một apartment tồi tàn đủ chỗ chứa sáu người, giá thuê hàng tháng c̣n mắc hơn số tiền trả góp nhà.
Trong t́nh thế kiệt quệ này, nếu có mẹ tôi lo cho tụi nhỏ, đưa đón đi học, quán xuyến việc nhà, tôi sẽ rảnh rang hơn để đi làm thêm lặt vặt buổi sáng, trưa về phụ tiệm ăn với chồng tôi. Buổi tối chúng tôi sẽ đi clean các tiệm ăn, chợ búa. Chịu khó một thời gian hi vọng kinh tế sẽ phục hồi trở lại. Mọi người đă hăm hở đón chào thiên niên kỷ mới, ai ngờ nó bắt đầu bằng sự xuống dốc!
Mẹ sang Mỹ vào mùa Thu. Trời khá lạnh đối với mẹ v́ chưa quen nhưng màu xanh của biển trời đă thu hút mẹ. Lũ cháu xúm xít lấy bà v́ ngày thường không ai gần gũi chúng cả. Chúng xổ tiếng Anh líu lo, thậm chí cô bé út mới bốn tuổi cũng không rành tiếng Việt.
Bà cười dễ dăi: “Sẽ có cuộc trao đổi nhé! Bà dạy các cháu nói tiếng Việt, các cháu dạy cho bà nói tiếng Anh.”
Thấy mẹ vui, tôi an ḷng. Thế là bên cạnh cái giường hai tầng của hai cô bé gái là tấm nệm của bà ngoại. Ban đêm, ba bà cháu nói chuyện ŕ rầm; có khi hai cậu trai cũng gơ cửa xin vào để được hưởng không khí đầm ầm bên bà ngoại rất hiền và rất vui.
Mẹ như bà tiên có chiếc đũa thần đă biến căn nhà bừa băi đầy phiền muộn của chúng tôi thành một tổ ấm ngăn nấp, sạch sẽ và đầy tiếng cười.
Trước kia, chúng tôi chỉ dùng những thức ăn ế ẩm từ cửa hàng, lắm khi nuốt chẳng trôi. Mẹ bảo cứ bỏ thịt bỏ rau vào tủ lạnh cho bà. Thế là mỗi chiều về gia đ́nh tôi được quây quần chung quanh bàn ăn có cơm canh nóng hổi, hương vị ngọt ngào. Chỉ sau và tháng, các con tôi khỏe mạnh ra, lễ phép ra và biết phụ giúp công việc lặt vặt trong nhà.
Hai cậu con trai lớn, bà phân công lo vườn tược cây kiểng: “Thằng Hùng mười hai tuổi, lớn rồi, lo chăm sóc các cây lớn, tỉa lá, bón phận, Hậu cũng mười tuổi rồi, thay v́ ôm máy chơi game, có thể phụ anh quét sân, tưới nước.”
Bà hiền lành nhưng nói ǵ các cháu cũng nghe. Chúng không c̣n là những đứa bé “vô tích sự” như thuở trước.
Thật ra chúng không đến nỗi tệ nhưng vợ chồng tôi quần quật với công ăn việc làm, không có th́ giờ dạy dỗ, chỉ vẽ. Bảo làm chuyện ǵ, chúng thực hiện qua loa lấy có, rầy măi phát mệt thành ra không thèm sai biểu nữa, tự ḿnh làm chóng xong mà vừa ư hơn.
Con Hoa hănh diện khoe với mẹ: “Bà dạy con nấu cơm. Con biết lặt rau, rửa chén, lại biết tráng trứng nữa cơ!”
Tôi hôn con, thầm cám ơn mẹ đă cho gia đ́nh tôi cơ hội để sống có hạnh phúc thay v́ cứ măi rầy rà, căi vả, gây ó nhau trong một căn nhà bề bộn, dơ bẩn.
Mẹ vốn là một Phật tử thuần thành. Thỉnh thoảng bà giảng dạy cho tôi về đạo lư: “Hạnh phúc không phải là món quà từ đâu đến, không phải tự nhiên mà có, cũng chẳng thể do phúc đức mà được. Ḿnh phải biết cách sống, biết cách hợp tác xây dựng th́ mới có hạnh phúc.”
Thuở ấy, đầu óc tôi quá dầy đặc với những con số để có thể hiểu lời mẹ khuyên, vả lại cũng không có th́ giờ… Thôi th́ để mẹ lo giùm. Mỗi chiều về nh́n các con ngoan, được ăn bữa cơm tối ngon, đối với tôi đă là đủ rồi.
Tôi bận rộn với nợ nần đến nỗi không mấy khi chú ư đến tâm t́nh của mẹ.
Bây giờ kiểm điểm lại mới nhớ rằng tôi ít hỏi thăm về sự buồn vui của bà.
Thay đổi môi trường sống, bà bỏ lại sau lưng biết bao nhiêu thứ: chị em, họ hàng, lối xóm, sư ông, bằng hữu… Đôi khi, mắt mẹ thoáng buồn. Tôi chỉ hỏi qua loa: “Mẹ có mệt không?”
Chao ôi, rơ tệ, miệng hỏi mà ḷng vái thầm: “Mẹ đừng ngă bệnh, khổ con!” Là con một nên cách suy nghĩ của tôi thường ích kỷ như thế. Cái ǵ cũng qui về ḿnh, cho ḿnh thôi!
Thắm thoát, mẹ ở với chúng tôi đă được một năm rồi. Gia đ́nh th́ ổn thỏa nhưng t́nh trạng tài chánh càng ngày càng bết bát mặc dù vợ chồng tôi bỏ sức lao động gấp đôi. Giao kèo mướn cửa tiệm sắp hết hạn mà chẳng t́m được người sang lại. Không kư thêm th́ mất tiệm, mất luôn năm mươi ngàn bỏ ra sang tiệm trước kia, nhưng tiếp tục th́ ngày càng thua lỗ, chẳng kham được nữa.
Chuyện ǵ đến, phải đến. Tháng sau đó, vợ chồng tôi lủi thủi dọn đồ về trả lại cửa hàng cho người ta sau mười năm làm chủ. Bây giờ hóa ra là kẻ làm công, lại làm những nghề linh tinh quét dọn. Tủi thân mà tức số phận ḿnh.
Mẹ an ủi: “Thôi, như thế đỡ lo con ạ. Tinh thần căng thẳng quá có khi phát dại, hóa cuồng! Trong cái dở có cái hay là thế!”
Chúng tôi lợi dụng thời gian tương đối rảnh rang này để sửa chữa căn nhà hư dột. Anh Thắng chịu khó và khéo tay nên cái ǵ cũng tự làm được, đỡ tốn tiền mướn thợ. Một hôm anh leo lên mái nhà để lợp lại mấy miếng ngói bể. Sơ ư thế nào chẳng rơ, anh trợt chân té xuống bất tỉnh. Chỉ có ḿnh mẹ ở nhà! Bà b́nh tĩnh gọi 911, vắn tắt vài câu tiếng Anh: “He falls down from the roof. He stops breathing!” Và rành rọt đọc địa chỉ, số phone nhà cho họ.
Ai ngờ bà âm thầm học chữ Anh mau đến thế! Bà đă cứu mạng chồng tôi!
Thắng bị găy chân và dập ống quyển. Phải nằm tại chỗ từ năm đến sáu tháng. T́nh cảnh này đưa mẹ tôi vào môi trường mới.
Bà tự nguyện thế chỗ cho chồng tôi để quét dọn, lau chùi các cửa tiệm hầu phụ giúp tôi về tài chánh. Mẹ hăng hái trong công việc. Tôi đoán rằng ở nhà măi mẹ cũng buồn, nay được ra ngoài bà cảm thấy vui hơn. Bà có những người bạn mới: cô thâu ngân vui tính, bà lăo phụ trách hàng rau cải, chú “Thọng” chuyên khuân vác. Mẹ ḥa ḿnh với họ, với cuộc sống của những người lao động tay chân. Đâu ai biết rằng trước 1975, mẹ là giáo sự dạy Pháp văn tại một trường công lập lớn ở Sài G̣n. Các con tôi biết hoàn cảnh bi đát của gia đ́nh nên mỗi đứa một tay, cùng nhau lo chuyện nhà. Mẹ tôi hài ḷng thấy các cháu tự ư thức được trách nhiệm, biết thương mẹ thương cha.
Ngày anh Thắng trở lại công việc, tôi xin mẹ ở nhà nghỉ ngơi. Mẹ nói: “Con ơi, ra ngoài cũng vui, lại kiếm được đồng tiền. Từ ngày đi Mỹ đến nay đă gần hai năm, mẹ chưa gửi tiền về giúp các em, các cháu bên ấy. Tụi nó nghèo lắm mà chẳng có cách kiếm ra tiền cho kịp đà leo thang của vật giá. Bên này kiếm tiền dễ hơn. Có tiền, mẹ lại có phương tiện cúng dường, bố thí…”
Tôi im lặng nghẹn ngào, chợt nhớ rằng mẹ chưa hề hỏi tôi một đồng xu nào và tôi quên bẵng rằng mẹ cũng có nhu cầu tiêu xài.
Trên thế gian này, không có nhân viên nào làm việc cật lực mà không đ̣i hỏi thù lao như thế! Vô t́nh, tôi đă “đ̣i nợ” mẹ tôi một cách tận t́nh. D́ tôi cũng có lư khi bà mỉa mai tôi.
Trong lúc tôi đăm chiêu, mẹ nhẹ nhàng tiếp: “Mẹ đă xin được chân rửa chén trong nhà hàng. Rửa bằng máy chả cực nhọc ǵ!” “Trời đất ơi, rửa chén, cần sức lực của người đàn ông Mễ mới kham nỗi. Nồi niêu son chảo to như cột đ́nh, nặng như búa tạ, làm sao mẹ nhấc cho nổi!” Tôi xuống giọng tiếp: “Mẹ nh́n lại mẹ xem. Tay mẹ gầy yếu, lưng mẹ đă cong, bước đi không c̣n nhanh nhẹn. Dù họ cần người, mướn tạm, vài hôm cũng cho nghỉ việc thôi!”
Bây giờ tôi mới có dịp nh́n kỹ mẹ. Bà già thật rồi, cái già đến nhanh quá. So với hồi mới qua, bà như tăng thêm năm, bảy tuổi. Mẹ tôi cúi đầu xuống thấp. H́nh như bà cố giấu giọt lệ vừa ứa ra. Tôi nhẹ nâng cầm mẹ lên và nh́n sâu vào đôi cửa sổ tâm hồn ấy. Trời ơi, mắt mẹ đă kéo mây! Đôi mắt bồ câu đen láy ngày nào từng làm điên đảo các chàng trai cùng trang lứa, cột chân ba tôi vào tổ ấm gia đ́nh, giờ đă một phần ngả màu đục lờ như nước gạo vo. Tóc mẹ trắng bơ phờ, đuôi mắt nhăn như rẻ quạt, vầng trán sạm đen vết đồi mồi…
Tôi mủi ḷng xót xa. Hai mẹ con ôm nhau, nước mắt người này thấm ướt vai áo người kia. Tôi nhỏ nhẹ: “Con không dám trái ư mẹ, nhưng mẹ rán chờ. Con hứa sẽ t́m công việc nhẹ nhàng hợp với mẹ hơn, mẹ nhé! Vong hồn ba mà biết mẹ cực khổ thế này chắc khó siêu.”
Trời cũng thương t́nh. Đâu chừng một tháng sau th́ bà lăo làm rau cải xin nghỉ việc về hưu. Mẹ tôi trở thành “bà cụ hàng rau”. Danh xưng và chức vụ gắn liền với mẹ tôi từ đấy. Vậy mà bà vui. Mỗi tháng bà lănh được hơn ngàn bạc. Phân nửa số tiền, bà gửi về Việt Nam: phần cúng dường, phần bố thí, phần giúp đỡ các em, các cháu. Số c̣n lại, bà dành dụm mấy kỳ lương, đưa tôi hơn ngàn bạc. “Mẹ thấy người ta dựng pḥng trong garage cũng tiện lắm. Nếu chồng con không phiền, con lấy tiền này nhờ nó mua vật liệu, che tạm cho mẹ một căn pḥng nhỏ. Con Hoa, con út bắt đầu lớn, tụi nó cần sự riêng tư. Mẹ cũng vậy, có pḥng riêng mẹ sẽ dựng kệ thờ Phật, mỗi ngày mẹ có thể lễ bái, tụng kinh, niệm Phật…” Chồng tôi nghe kể lại, vui vẻ đáp: “Chuyện nhỏ! Mẹ muốn ǵ anh cũng xin vâng, nói chi việc ấy!”
Từ đấy, mẹ lộ vẻ hoan hỉ lắm. Sáng tối hai thời, ít khi nào bà bỏ lỡ công phu. Bà như một người đạt được mục tiêu cho đời ḿnh, không có ǵ để ưu tư, khắc khoải.
Mùa Đông năm ấy, thời tiết hơi khác thường. Ban ngày ấm áp xen kẽ với những đêm buốt giá mà nhiệt độ đôi khi hạ thấp đến không ngờ. Vợ chồng tôi mời mẹ tạm trở về pḥng cũ vài ba tháng, ngoài garage lạnh quá dễ sinh bịnh. Mẹ nói: “Ở chỗ này quen rồi, dời đi khó ngủ.” “Mẹ nhớ vặn heat cho đủ ấm nhé!” “Ờ, tao biết mà!”
Ngờ đâu mẹ đă không qua khỏi mùa Đông! Buổi sáng chẳng thấy mẹ dậy sửa soạn để đi làm, tôi bảo “đứa nào ra đánh thức bà dậy, nhanh lên kẻo trễ!” Con Hoa quấn mền đẩy cửa bước ra garage miệng kêu léo nhéo. “Ngoại ơi, ngoại à…” Không có tiếng trả lời… Nọ bật đèn, tiến đến cạnh giường: ngoại quấn hai cái mền kín mít, nằm im ỉm. Nó lắc chân ngoại, bà chẳng đáp. Nó lôi cái mền xuống: mặt bà xám xịt, lạnh ngắt, đôi mắt khép hờ… “Mẹ ơi, mẹ! sao kỳ vầy nè!” Cả nhà đổ xô ra. Chồng tôi đạo Chúa, vội làm dấu thánh giá… Tôi xỉu ngay tại chỗ khi loáng thoáng nghe thằng Hùng la lên: “Sao bà không mở heat?”
Cuộc điều tra của cảnh sát quấy rầy chúng tôi một thời gian, cuối cùng họ kết luận: “Bà cụ không thường mở heat; cái máy mua hai tháng về trước c̣n mới tinh chưa hề được sử dụng!” Tôi như người mất hồn trong đám tang của mẹ.
Sự hối hận như lưỡi dao có răng, nó cưa xé ḷng tôi. Trái tim tôi cơ hồ rỏ máu thành những giọt lệ hồng. Bạn bè khuyên tôi nên đến chùa xin cúng thất, thiết lễ cầu siêu cho bà.
Tôi chẳng thể nói năng chi cùng vị sư ở chùa, chỉ biết dập đầu lạy cầu cứu với đôi mắt sưng húp. Chồng tôi b́nh tĩnh hơn, anh buồn bă kể đầu đuôi tự sự. Câu chuyện khiến thầy thương tâm, thầy thường an ủi, khuyên giải sau những thời lễ cúng.
Khi thấy tôi bắt đầu trở lại b́nh thường, thầy dành cho gia đ́nh chúng tôi một thời pháp thoại. Thầy giảng về lư vô thường, khổ, không. Các con tôi tỏ ra thích thú với sự thật giản dị và sâu sắc này, chúng đ̣i được học giáo lư đạo Phật thay v́ đi nhà thờ với ba.
Riêng tôi, tôi nhớ măi câu kết luận của thầy trong buổi nói chuyện ấy: “Con người ta sở dĩ đau khổ triền miên là tại ḿnh muốn nắm giữ! Cái ǵ cũng khư khư ôm chặt. Làm sao giữ măi được v́ bản chất của chúng là vô thường, là không. Hăy buông bỏ hết đi, chừng nào bỏ được, chừng ấy mới có chân hạnh phúc!”
Phải rồi, nếu chúng tôi không bám chặt vào căn nhà th́ mẹ tôi đă không phải vất vả đến thế, không đến nỗi chết cóng ngoài garage. Và gia đ́nh tôi không lụy đến mức này.
Tôi thỏ thẻ bàn với chồng: “Anh à, căn nhà này ḿnh không giữ nỗi th́ bán nó đi. Em tính rồi, sau khi thanh toán hết nợ nần ḿnh cũng c̣n vài trăm ngàn. Dọn sang Texas, nhà cửa rẻ hơn, ḿnh có thể tậu căn khác hoặc là giữ làm vốn, tính chuyện làm ăn…”
” Ờ nhỉ, hồi đó sao ḿnh ngu quá, cứ ôm lấy nó mà cắm cổ đi cày trả nợ. Liệu giữ không được th́ sớm buông đi… Nhờ ông thầy giảng dạy, ḿnh mới sáng mắt ra!”
***
Sau khi dọn sang Texas, trước khi bắt tay vào công ăn việc làm, tôi xin phép anh Thắng cho tôi về Việt Nam một chuyến. Tôi về để được qú dưới chân sư ông kể lể hết sự t́nh, xin sám hối th́ ḷng tôi mới có thể yên. Sư ông trầm ngâm và yên lặng nghe tôi vừa khóc rấm rức vừa kể về mẹ tôi, đệ tử mà người rất quí mến. Sư ông không hề cắt ngang bằng những câu hỏi. Người không phê phán ǵ, chỉ để yên cho tôi khóc, khóc oà vỡ như cái đập nước bị ngăn chận, nay có người tháo ra…
Măi một lúc lâu lắm sau đó, sư ông mới dạy: “Người mẹ nào cũng có trái tim Bồ Tát. Mẹ con hành Bồ Tát đạo ngay trong gia đ́nh trước khi mở rộng ra trong cuộc sống với mọi người. Con hăy hảnh diện có bà mẹ như thế! Con sẽ không cảm thấy hối hận ray rứt nữa nếu con biết đi theo hướng đi của mẹ con, biết xả bỏ cái tôi vị kỷ để lo cho người chung quanh.” Tôi sụp xuống đảnh lễ người đă chỉ cho tôi tháo mở cái gút dây kết mối ân hận trong tôi. Tôi trở về Texas với sự b́nh yên và tâm nguyện cao cả… Nhưng khi mùa Vu Lan về, cầm hoa trắng trên tay, tôi không thể ngăn được những giọt lệ hồng phát xuất từ trái tim tôi… Than ôi! Khi tôi biết nghĩ tới mẹ, biết giá trị của trái tim bồ tát, biết thương mẹ th́ bà đă không c̣n nữa trên đời…
Diêu Nga
* * * * *
MỤC 4-2 - MOTHER'S DAY 2 - Con đặt đâu cha mẹ ngồi đó
Bài của Nguyễn Duy An, do anh Duy Phước gửi tới, cảm ơn anh Phước .
* * *
Tác giả Nguyễn duy An là cư dân Virginia, hiện là Vice President, phụ trách Infor mation Technology của NATIONALGEOGRAPHIC. Lần đầu tham dự Viết Về Nước Mỹ, ông gửi một truyện và một truyện t́nh, đều bắt đầu từ B́nh Giả,địa danh quen thuộc của Việt Nam thời chiến. Chưa đầy 3 tuần sau khi bài lên Việt Báo online, đă có hơn 3,600 người đọc “truyện t́nh cờ”, hơn 3,000 người đọc tự truyện của chàng trai B́nh Giả. Cả hai bài hiện dẫn đầu trong số 10 bài có nhiều người đọc nhất. Sau đây là bài viết thứ tư của ông một truyện về quan hệ cha mẹ con cái tại Hoa Kỳ.
* * *
Một buổi chiều Chúa Nhật, vợ chồng tôi chở các con đi tham dự buổi đấu bóng rổ chung kết giữa các trường Công Giáo ở Hoa Thịnh Đốn và vùng phụ cận về; vừa bước chân vô cửa đă nghe tiếng chuông điện thoại reo inh ỏi. Vợ tôi nhấc điện thoại, nói chuyện trong giây lát rồi quay sang bảo tôi:
- Anh Dũng muốn nói chuyện với anh. Bà cụ Thanh đang hấp hối ở bệnh viện George Washington.
Tôi vội vàng đến cầm điện thoại:
- Hello anh Dũng. Cụ bị sao vậy anh?
- Bà cụ nhà tôi bị mệt vài tuần nay, đă nhập viện được mấy hôm rồi. Sợ không qua khỏi. Anh chị sắp xếp lên một tư được không? Bà cụ muốn gặp vợ chồng anh. Các em tôi cũng tề tựu đây cả.
- Vâng. Chúng em lên ngay.
Vừa lái xe từ nhà lên Washington, DC tôi vừa tưởng nhớ lại kỷ niệm quen biết bà cụ Thanh từ mấy tháng nay...
Tôi đến phi trường Chicago – Illinois vào một buổi tối mùa đông. Ngoài trời gió thổi vù vù, và tuyết vẫn tiếp tục rơi... Hôm đó chuyến máy bay của tôi đến trễ hơn một tiếng đồng hồ v́ băo tuyết. Tôi biết ḿnh đă lỡ chuyến bay chuyển tiếp để trở về Washington D..C. nên chạy vội vàng t́m văn pḥng lo thủ tục đổi vé. Khi biết tôi là người Việt Nam v́ mang họ Nguyễn, cô nhân viên của hăng Delta đă nhờ tôi làm thông dịch viên để nói chuyện với một bà cụ khoảng 80 tuổi đang ngồi ủ rũ bên quầy bán vé. Bà cụ Thanh cũng bị lỡchuyến bay về Maryland, nhưng v́ không nói được tiếng Anh nên cụ không biết phải làm sao, cứ ngồi lim dim, lặng lẽ đọc kinh lần chuỗi...
Lo xong thủ tục giấy tờ cho hai người, tôi quay sang:
- Để con dẫn cụ đi nhận pḥng ngủ rồi kiếm ǵ ăn tối. Sáng mai mới có máy bay cụ ạ.
- Cám ơn cậu. Cậu ǵ nhỉ?
- Dạ con tên Huy. Cụ để con xách hành lư cho. Con dẫn cụ lên pḥng cụ trước, rồi con t́m pḥng con sau. Sắp xếp xong con qua dẫn cụ đi ăn tối.
- Cậu cho tôi ở chung với được không? Tôi không biết tiếng Mỹ, làm sao ở một ḿnh trong nhà trọ được.
Tôi dở khóc dở cười trước đề nghị của bà cụ; nhưng đă nhận lời v́ nghĩ tới mẹ tôi. Cụ Thanh làm tôi nhớ mẹ thật nhiều với những lần đưa mẹ đi đây, đi đó thăm anh em bà con lúc mẹ tôi qua Mỹ du lịch... Tôi dẫn bà cụ về pḥng trọ. Cũng may trong pḥng có sẵn hai chiếc giường đôi. Tôi gọi điện thoại
về nhà báo tin cho vợ con biết hôm sau mới về được v́ bị băo tuyết. Sau khi nói chuyện với vợ con xong, tôi quay sang hỏi cụ Thanh:
- Cụ có mang theo số điện thoại của các anh chị không? Con giúp cụ gọi điện thoại về báo tin máy bay bị trễ tới mai, kẻo các anh chị ấy lại lo lắng.
Cụ Thanh mở "ruột tượng", lần măi mới lấy ra một xấp tiền và mấy tờ giấy cuộn tṛn trao cho tôi:
- Cậu Huy coi rồi giúp dùm tôi nhé. Tôi có biết số nào ra số nào đâu.
Tôi mở xấp giấy ra xem, có cả một tờ giấy ghi sẵn bằng tiếng Anh pḥng khi gặp trở ngại th́ trao cho nhân viên ở phi trường để xin giúp đỡ... T́m ra tờ giấy đánh máy số điện thoại của nhiều người, tôi hỏi cụ:
- Con nên gọi cho ai bây giờ?
- Nhờ cậu gọi về Texas cho con Lành dùm tôi. Vợ chồng nó thương tôi nhất, chỉ tội nghèo. Đi đâu tôi cũng nói chuyện với nó, rồi nó nói lại với mấy đứa khác, nhất là với vợchồng thằng Dũng ở Thủ Đô v́ hôm nay tôi về trên đó.
- Nếu thế con gọi thẳng về Maryland cho anh chị Dũng luôn cũng được.
- Tuỳ cậu.
Tôi để lại lời nhắn trong máy cho anh chị Dũng, và hẹn hôm sau sẽ gọi lại cho biết chuyến bay và giờ giấc bà cụ về tới phi trường BWI (Baltimore Washington Internation Airport) để họ ra đón. Phần tôi sẽ bay về phi trường National Airport nên không đi chung chuyến bay với cụ được. Sau khi tắm rửa, tôi mời cụ đi ăn, nhưng cụ từ chối v́ trong xắc tay đă có sẵn vài nắm cơm vắt với muối mè và gị lụa. Thay v́ ra ngoài kiếm ǵ ăn, tôi đă nhận lời ngồi lại ăn cơm nắm, muối mè và gị lụa với bà cụ Thanh...
Tối hôm đó, tôi đă thức trắng đêm nghe bà cụ tâm sự.
“Tôi mới qua Mỹ được gần 2 năm nay thôi cậu Huy à... nhưng tôi cứ phải đi lung tung nhiều chỗ v́ con cháu mỗi đứa một nơi, và chúng nó cứ đẩy qua đẩy lại làm tôi chóng cả mặt. Tôi buồn lắm, chỉ muốn về Việt Nam, nhưng không biết phải làm sao. Hơn 70 tuổi đầu tôi mới học được điều này là con cháu sang Mỹ khác xưa nhiều lắm. Trước đây ở Việt Nam, cha mẹ đặt đâu con ngồi đó, c̣n bây giờ qua Mỹ th́... ngược lại: Con đặt đâu cha mẹ ngồi đó! Cậu nghĩ tôi nói có đúng không?”
Tôi đang nằm mơ mơ màng màng nhớ mẹ, chưa kịp lên tiếng trả lời, bà cụ Thanh lại tiếp tục:
- “Vợ chồng tôi có 5 người con; cứ đứa trai rồi đứa gái cách nhau 3 tuổi. Nhờ trời thương, gia đ́nh làm ăn cũng khấm khá nên đứa lớn được ông nhà tôi gởi đi du học bên Mỹ từ năm 70, rồi lấy vợ và ở lại luôn bên này. Năm 75, vợ chồng đứa con gái kế đưa thêm được thằng út nhà tôi đi, bây giờ đang ở bên Ca-li. Thằng thứ ba đi lính ngoài Trung, lấy cô vợ người Huế, rồi làm mai cho ông anh vợ lấy con em gái kế nó. Hai thằng đi cải tạo về rồi cũng sang Mỹ theo diện H.O.. và định cư ở Texas. Vợ chồng tôi có giấy tờ bảo lănh từ lâu, nhưng ông nhà tôi nhất định không đi; và tôi cũng chẳng ham muốn ǵ chuyện đi Mỹ, chỉ mong thỉnh thoảng chúng nó đưa các cháu về thăm là măn nguyện lắm rồi. Nhưng hơn 4 năm trước, Chúa đă gọi ông nhà tôi về với ông bà. Chúng nó cứ thúc ép măi, nhưng tôi cũng không đi. Ngày giỗ măn tang ông nhà tôi, vợ chồng thằng lớn về thăm quê hương, và t́m đủ lư lẽ thuyết phục tôi đi Mỹ v́ “xuất giá ṭng phu, phu tử ṭng tử” nên tôi đành “nhắm mắt đưa chân”.
Ngày đặt chân đến Mỹ phải nói là ngày hạnh phúc nhất trongđời tôi, cậu Huy ạ. Con cháu dâu rể tề tựu đông đủ hết, cả cô bồ của thằng út Đức cũng bay sang mừng ngày đoàn tụ của gia đ́nh tôi. Nếu như chúng nó chỉ khóc chứ đừng nói ǵ như lúc gặp nhau ở phi trường th́ chắc tôi c̣n vui nhiều nữa.
Đằng này, vừa gặp tôi, thằng Đức đă x́ lồ x́ lào có một câu ‘hi mom’ rồi lo quấn quưt với con bồ người Mỹ của nó. Tôi thấy chướng mắt quá, chỉ muốn chửi cho nó một trận, nhưng con Hoa đă phân trần cho em: ‘Con xin mẹ đừng giận cậu út... Nó sang Mỹ từ nhỏ, chúng con lại bận rộn công ăn việc làm nên không có th́ giờ dạy cho em nó hiểu phong tục tập quán của ḿnh. Mẹ thấy đó, từ cách đi đứng, nói năng, cử chỉ của em Đức đều đúng y chang là một thanh niên người Mỹ, chỉ khác có màu da. Mẹ đừng buồn.’ *
Cậu Huy nghĩ coi làm sao mà tôi không buồn cho được. Tôi thương thằng Đức nhất nhà v́ nó là út đă đành, nhưng v́ nó phải xa tôi từ lúc mới 6 tuổi đầu. Hơn 20 năm trời mới gặp mẹ mà có cứ lo xà nẹo với con bồ Mỹ trước mặt tôi và các anh chị nó... và nhất là các cháu nhỏ. Coi chướng mắt hết sức!
Tôi thất vọng quá cậu Huy à. Nhưng đó chỉ là bước đầu...
Suốt một tuần liền chúng nó lôi tôi đi chụp h́nh khắp thủ đô, rồi mạnh đứa nào bay về chỗ đứa đó, giam tôi một ḿnh trong căn nhà rộng thênh thang của thằng Dũng. Vợ chồng nó đi làm suốt ngày. Hai đứa con cũng đi học và ở luôn trong trường, mà nếu bọn nhỏ có ở nhà cũng chẳng nên cơm cháo ǵ v́ chúng nó chỉ nói toàn tiếng Mỹ! Tôi ngồi một ḿnh suốt ngày nh́n ra đường, lúc nào cũng "vắng như chùa bà đanh" nên tôi cứ nghĩ ḿnh đang bị tù cậu Huy ạ. Riết rồi tôi chịu không thấu nên ngă bệnh. Vợ chồng thằng Dũng đưa tôi đi khám bác sĩ, lấy thuốc uống... Rồi không biết vợ chồng nó bàn nhau sao đó, tự động mua vé máy bay đẩy tôi sang Ca-li ở với vợ chồng con Hoa.
Lúc ở bên nhà, tôi cũng nghe nói Ca-li có nhiều người Việt, có khu chợ Việt Nam rất sầm uất, không khác chi Sài G̣n nên tôi cũng mừng trong bụng. Thêm vào đó, tôi cũng muốn được ở gần thằng út để hướng dẫn nó được tư nào hay tư đó. Gần 30 tuổi đầu rồi mà cứ lang thang, không chịu cưới vợ ǵ cả...
Nhưng vợ chồng con Hoa lại ở đâu miệt phía bắc, nghe nói phải lái xe cả ngày mới tới vùng Quận Cam nên tôi lại buồn hơn v́ vợ chồng thằng Dũng đi làm công sở, khoảng 6 giờchiều đă về nhà. Đàng này vợ chồng con Hoa mở cái tiệm ǵ đó, tối nào cũng nửa đêm mới về.. Con cái th́ mạnh đứa nào đứa đó lo, đi học về là chui ngay vào pḥng riêng. Tôi muốn vào nói chuyện với các cháu th́ tụi nó không cho, lại c̣n nói tiếng Mỹ với nhau tỏ vẻ nhạo báng bà ngoại cổ hủ, lỗi thời, không tôn trọng "xi xi" ǵ đó (privacy).
Tôi tủi thân chỉ biết ngồi khóc một ḿnh.. tuần cũng không gặp được thằng út. Măi sau này tôi mới biết là nó thuê "pạc-măng" (apartment) ở riêng với con bồ Mỹ chứ chẳng cưới xin ǵ hết. Chúa Nhật cũng không thấy đi lễ đi lạy ǵ cả. Tôi khổ tâm lắm, bắt con Hoa gọi nó về, chửi cho một trận. Nhưng tôi nói ǵ mặc tôi, nó cứ ngồi trợn mắt ngó lên trần nhà chứ có hiểu tôi nói ǵ đâu!
Quá thật vọng với mấy đứa con và các cháu ở Ca-li, tôi nói với cái Lành mua vé máy bay cho tôi về Texas ở với chúng nó và vợ chồng thằng Hiền. Cậu biết đó, chúng nó mới sang sau này theo diện H.O. nên c̣n nghèo lắm; được cái là hai anh em lấy hai chị em nên chúng nó ḥa thuận thương yêu nhau. Hai gia đ́nh chung nhau mua một cái nhà khá lớn v́ cả hai đều đông con.
Thằng Hiền và thằng Khanh đi làm cho một hăng cuốn chả gị v́ không có nghề nghiệp chuyên môn. Hai con vợ nhận hàng về nhà may tối ngày sáng đêm. Nhà đông người, lại chất đầy vải vóc, kim chỉ... Thôi th́ bụi bậm, rác rưởi không thua ǵ mấy khu vực lao động bên Sài G̣n. Tôi bảo chúng nó là thằng Dũng và con Hoa đều giàu có, sao không kêu anh chị giúp vốn cho mà làm ăn buôn bán cho đỡ vất vả... Tôi nói mặc tôi, chúng nó không đứa nào trả lời trả vốn ǵ hết.
Tôi chờ tới hôm thằng Dũng và con Hoa gọi điện thoại hỏi thăm mới la cho một trận là tại sao không giúp đỡ các em. Cả hai đứa đều nại đủ lư do phải chi tiêu khoản này khoản nọ, không có khả năng để cưu mang cho ai. Con Hoa lại c̣n kể công đă nuôi thằng Đức bao nhiêu năm từ ngày thằng út mới đi học lớp một! Tôi mở hết hầu bao, có vài ngàn bạc để dành từ Việt Nam, tôi giao hết cho con Lành, nói nó dùng làm vốn mở tiệm ǵ đó buôn bán cho đỡ cực hơn làm nghề may khoán. Lúc đó tôi mới biết là số tiền vài ngàn bạc ở Mỹ này chẳng làm được ǵ hết!
Ở chung với vợ chồng con Lành và thằng Hiền được mấy tháng th́ bệnh suyễn của tôi tái phát. Bác sĩ bắt tôi phải đi ở chỗ thoáng mát, tránh bụi bậm ô nhiễm.... Thằng Dũng đă không biết thương em th́ chớ, lại chửi chúng nó là không biết lo cho mẹ, tự động mua vé máy bay bắt con Lành đưa tôi trở về.
Tôi ở nhà vợ chồng đứa con trai trưởng mà cứ nghĩ như ḿnh bị đưa đi tù vậy đó, cậu Huy à. Nó giam tôi từ mùa thu cho tới mùa Xuân, cứ ngồi trong cửa sổ nh́n lá vàng rồi lá rụng, tuyết xuống phủ đầy sân rồi tuyết tan... Tôi cứ thui thủi một ḿnh lần chuỗi suốt ngày, ngoại trừ Chúa Nhật nó chở tôi đi lễ ở nhà thờ Mỹ gần nhà. Tới mùa hè, vợ chồng nó bàn nhau đi "cu" đi "cụ" ǵ đó (cruise) 3 tuần trên biển, nên gọi cho con Hoa nói sẽ gởi tôi về bên đó vài tháng. Tôi quá thất vọng với con cháu bên Mỹ nên cũng chẳng thèm nói năng ǵ, mặc kệ chúng nó. Tôi lại lạch cạch khăn gói về Ca-li. Mới ở được vài tháng chúng nó lại "tống" cổ tôi về Houston v́ "không có th́ giờ để hầu mẹ"!
Tôi chỉ muốn chết đi cho xong, nhưng ḿnh là người Công Giáo đâu dám nghĩ chuyện làm bậy. Không biết vợ chồng hai đứa "nghèo" bàn nhau làm sao mà tôi mới về ở được vài tuần, chúng nó nói sẽ đi mướn một một chỗ riêng cho tôi ở để bệnh suyễn của tôi không phát lại v́ bụi bậm trong nhà nó. Tôi thương các con, các cháu c̣n nghèo nên đ̣i về lại "nhà tù" của thằng Dũng chịu khổ một ḿnh hơn là gây thêm gánh nặng cho mấy đứa nhà nghèo. Cực chẳng đă, chúng nó đă phải mua vé máy bay cho tôi trở về với thằng Dũng giữa mùa đông như thế này. Cũng may mà gặp được cậu...”
Bà cụ Thanh bật khóc nức nở. Tôi không biết phải làm ǵ nên cứ để cụ khóc một lúc cho nguôi ngoai... Và chợt nhớ tới khu "nhà già của các cụ cao niên ở gần nhà thờ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, nên nhỏ nhẹ nói với cụ:
- Để mai về bên đó con liên lạc với anh Dũng xem có thể sắp xếp gởi cụ tới ở chung với các cụ trong Hội Cao Niên bên giáo xứ chúng con cho vui. Vừa có bạn bè người Việt, vừa có các bạn trẻ tới chở đi lễ nhà thờ Việt Nam...
- Được thế th́ c̣n ǵ bằng. Mà ở đó có gần nhà cậu Huy không?
- Cũng gần cụ ạ. Và cũng không xa chỗ anh Dũng lắm đâu, tuy là 2 tiểu bang khác nhau nhưng chỉ cách con sông Potomac...
- Thế cậu Huy giúp dùm tôi nhé. Tôi chẳng trông mong ǵ nơi vợ chồng thằng Dũng cả.
- Vâng. Đàng nào con cũng đă ghi số điện thoại anh Dũng đây rồi, cuối tuần con sẽ nói chuyện và nếu tiện con sẽ chở vợ con sang thăm cụ cho vui; và thỉnh thoảng chúng con xin phép đón cụ sang bên này đi lễ Việt Nam cho biết..
- Giêsu Lạy Chúa tôi. Được thế th́ có chết tôi cũng măn nguyện. Tôi đi nhà thờ Mỹ cứ như vịt nghe sấm chứ có hiểu ǵ đâu. Tôi nói vợ chồng nó chở đi nhà thờ Việt Nam nhưng chúng nó bảo giờ giấc không thuận tiện nên chưa bao giờ đưa tôi đi cả cậu ơi!
- Cũng gần sáng rồi, cụ nghỉ một lát cho đỡ mệt rồi c̣n sửa soạn ra phi trường.
- Cậu nghỉ đi, tôi già cả rồi có cần ǵ ngủ nghỉ. Tôi làm khổ cậu thức suốt đêm. Xin Chúa Mẹ thay tôi báo đáp công ơn cho cậu.
Sau khi trở về Virginia, tôi đă liên lạc với vợ chồng anh Dũng. Anh chị ấy đă mời chúng tôi qua chơi ngay cuối tuần đó để cám ơn tôi giúp đỡ bà cụ hôm bị lỡ máy bay ở phi trường Chicago. Tôi nói sơ qua về việc gởi cụ vào "nhà già" bên Virginia cho có bạn, có bè... nhưng anh đă kịch liệt phản đối v́ sợ các em trách là "vợ chồng anh đẩy mẹ vô viện dưỡng lăo"! Tôi giải thích măi là ḿnh chỉ muốn sắp xếp làm sao cho cụ vui lúc tuổi già, nhưng anh chị ấy cũng không nghe theo. Cuối cùng tôi chỉ xin phép đón cụ sang nhà tôi chơi với mấy đứa nhỏ vài lần vào dịp cuối tuần, và chở cụ đi nh thờ Việt Nam. Ôi thôi, cụ mừng như đứa trẻ mới lớn, lần đầu được mẹ cho đi chợ sắm quần áo mới và sách vở đi học lớp vỡ ḷng! Lần nào tôi chở về lại nhà anh Dũng cụ cũng rươm rướm nước mắt, nhưng chúng tôi cũng không biết phải làm sao hơn được. Vợ chồng tôi bàn nhau, nếu mùa hè này mẹ tôi qua Mỹ du lịch lần nữa, chúng tôi sẽ xin phép anh Dũng để cho hai bà đi chơi với nhau một thời gian cho cụ đỡ buồn... Nhưng mùa hè chưa tới!
Vợ chồng tôi vừa bước vào khu vực ICU (Intensive Care Unit, khu chăm sóc đặc biệt) ở nhà thương George Washington đă gặp vợ chồng anh Dũng và mấy người nữa đang ngồi nơi hành lang pḥng chờ đợi (waiting room). Anh Dũng chạy tới bắt tay tôi:
“Cha tuyên uư đang làm các phép cho bà cụ nhà tôi.. Chắc cũng sắp xong rồi. Tôi sẽ dẫn anh vào ngay cho cụ gởi gắm ít lời. Cụ nhắc anh măi. Họ chỉ cho vào mỗi lần 2 người thôi. Bác sĩ nói chắc bà cụ nhà tôi không qua khỏi đêm nay. Cụ đang nuối anh đó, anh Huy à. Tôi là con mà không lo được cho cụ như vợ chồng anh..” Nói rồi anh Dũng giới thiệu vợ chồng tôi với gia đ́nh các em của anh. Chúng tôi ngồi chờ mấy phút th́ cha tuyên uư đi ra. Ngài nói vài lời an ủi gia đ́nh rồi lại vội vàng đi xức dầu cho một bệnh nhân ở lầu dưới. Anh Dũng kéo tôi đi vào gặp bà cụ... Đôi mắt cụ sáng hẳn lên khi nh́n thấy tôi và anh Dũng bước tới bên giường. Cụ thều thào:
- Dũng con. Mẹ chỉ c̣n một ước muốn cuối cùng, và mẹ muốn con hứa với mẹ truớc mặt cậu Huy là con sẽ...
- Vâng, con sẽ nghe lời mẹ. Con xin mẹ tha thứ cho chúng đă làm mẹ buồn ḷng.
- Mẹ không buồn giận các con. Hai năm nay mẹ đă đi đông, về tây theo sự sắp xếp của các con... Các con đặt đâu mẹ ngồi đó! Nhưng sau khi Chúa cất mẹ về, mẹ xin con một điều... con cho mẹ được về nằm bên cạnh mộ cha con bên Việt Nam... Cậu Huy, tôi mang ơn vợ chồng cậu nhiều lắm.... đă cho tôi được hưởng sự ấm cúng của một gia đ́nh bên Mỹ. Xin Chúa Mẹ trả công cho... gia... đ́nh...
Tôi đang thầm th́ kêu Tên Cực Trọng: "Giêsu, Maria, Giuse.... Xin Ba Đấng ǵn giữ và đón tiếp linh hồn Anna" th́ nghe anh Dũng ̣a lên khóc nức nở. Tôi nh́n qua thấy bà cụ Thanh miệng vẫn như mỉm cười nhưng hơi thở đă tắt !
Nguyễn Duy-An
* * * * *
Mục 4-3 - Truyện con ngựa thần
Tô Vũ phỏng dịch les Mille et Une nuits. Dịch giả Tô Vũ giữ bản quyền
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19n.jpg
Truyện xảy ra tại xứ Ba Tư thời cổ.
Nhân ngày đầu năm mới và cũng là ngày đầu xuân, quốc vương Ba Tư cho mở hội Nevroux vui mừng khắp nơi trong nước để toàn dân đón mừng xuân mới.
Tại thủ đô Schiraz, dân chúng hân hoan kéo nhau đến xem những cuộc vui công cộng, giải trí, múa hát, diễn vơ, hát xiệc. Đông đảo khách từ các nước lân cận đến tham dự, nhất là để xem tŕnh diễn những đồ sáng chế do các nhà xảo công khắp nơi mang tới dự thí ḥng lănh giải thưởng lớn do vua ban. Cuộc tŕnh diễn xảy ra rất tốt đẹp, các nhà xảo công đều được ban thưởng rộng răi về những đồ sáng chế. Khi sắp văn cuộc tŕnh diễn, Nhà Vua sửa soạn lui về cung th́ có một người Ấn Độ Độ kéo một con ngựa gỗ đến trước chỗ Vua ngồi, ngựa có đầy đủ yên cương nạm vàng bạc sang trọng, ai nh́n cũng tưởng là một con ngựa thật.
Người Ấn Độ quỳ lạy dưới thầm trước chỗ Vua ngồi rồi tŕnh rằng :
- Muôn tâu Bệ hạ, kẻ hạ dân hèn mọn này mặc dầu đến sau cùng để tŕnh với Thánh Thượng đồ sáng chế, nhưng hạ dân cũng rập đầu kính cẩn tâu rằng, suốt trong ngày hôm nay, Thánh Thượng chưa thấy một vật sáng chế nào lại tài giỏi và lạ lùng bằng cái vật sáng chế này. Hạ dân kính cẩn rập đầu xin Thánh Thượng hạ mắt tới.
Vua nh́n con ngựa gỗ phán rằng:
- Ta chỉ thấy một đồ sáng chế khéo léo mà người xảo công đă cố gắng mang tài nghề làm cho nó giống một con ngựa thật. Có những xảo công khác cũng có thể chế tạo một đồ vật như thế này, và có lẽ c̣n khéo léo hơn.
- Muôn tâu Thánh Thượng. Không phải v́ h́nh dáng bề ngoài mà hạ dân cúi xin Thánh Thượng hạ mắt tới con ngựa này, mà v́ cái công dụng của con ngựa đó do những bí quyết của người chế tạo ra nó. Khi hạ dân cưỡi con ngựa gỗ này, hạ dân có thể sai khiến nó bay đến bất cứ chỗ nào muốn đến, trong một khoảng khắc ngắn. Chưa một ai biết con ngựa này, lần đầu tiên hôm nay hạ dân mang nó đến để tŕnh với Thánh Thượng, và nếu Thánh Thuợng ban lệnh muốn coi thử khả năng của nó, hạ dân sẽ rập đầu thi hành mệnh lệnh.
Quốc vương xứ Ba Tư là một người ham những đồ quư, những đồ hiếm có, Độc nhất. Suốt trong buổi tŕnh diễn ngày hôm nay Quốc vương chưa thấy một sáng chế nào đáp ứng sở thích nên Quốc vương nói với người Ấn Độ rằng, Quốc vương chỉ có thể nh́n nhận vật sáng chế là có giá trị sau khi thí nghiệm vật đó, và Quốc vương sẽ tin lời người Ấn Độ sau khi anh ta tŕnh diễn đúng như lời anh nói.
Người Ấn Độ nhanh nhẹn trèo lên ngựa, sau khi đă ngồi chắc chắn trên yên, anh hỏi Quốc vương Ba Tư muốn anh ta tới chỗ nào.
Cách thành Schiraz khoảng ba bốn dặm có một ngọn núi cao mà từ chỗ nhà vua ngồi có thể trông thấy rơ. Nhà Vua trỏ ngọn núi cao và phán rằng:
- "Nhà ngươi hăy tới ngọn núi kia, hái một lá cây gồi ở chân ngọn núi đó, mang về để làm chứng rằng ngươi tới nơi đó."
Anh Ấn Độ cúi đầu lĩnh mệnh. Anh ta quay một cái chốt ở cổ con ngựa. Con ngựa bay thẳng lên trời, trong chớp mắt bay cao đến nỗi không c̣n ai nh́n thấy nữa. Mọi người kể cả nhà vua và các quần thần đều vỗ tay hoan hô tán thưởng.
Chỉ trong khoảng một khắc đồng hồ sau, mọi người nh́n thấy con ngựa bay trở về từ từ đáp xuống chỗ cũ. Anh Ấn Độ cầm một tàu lá gồi lớn, xuống ngựa, đi về phía Nhà Vua, quỳ xuống và dâng lên vua tàu lá đó.
Ông vua đă chứng kiến từ đầu lúc con ngựa bay đi rồi con ngựa trở về, lấy làm vui thích lắm và muốn mua con ngựa đó để trưng bày trong viện bảo tàng. Nhà Vua nghĩ rằng con ngựa này sẽ là kỳ quan số một đứng đầu tất cả những bảo vật trong viện. Vua định bụng sẽ bằng ḷng trả tất cả số tiền và những ǵ mà anh Ấn Độ đ̣i hỏi.
Nhà Vua nói rằng:
- "Nh́n bề ngoài th́ không ai có thể thấy con ngựa này là một vật quư giá như sau khi nhà ngươi vừa thí nghiệm cho ta thấy. Để tỏ cho nhà ngươi biết rằng ta ham chuộng nó, nếu nhà ngươi bán th́ ta mua con ngựa này."
- Muôn tâu Thánh Thượng, hạ dân bao giờ cũng nghĩ rằng Thánh Thượng nh́n thấy chân giá trị của mọi vật một cách sáng suốt hơn tất cả các quốc vương trên trái đất này. Thánh Thượng đă ban cho con ngựa lời phán xét xứng đáng với tài năng của nó. Hạ dân cũng đoán rằng không những Thánh Thượng nhận tài năng của con ngựa mà Thánh Thượng c̣n muớn mua nó làm sở hữu. Hạ dân biết giá trị của con ngựa này lắm, nếu hạ dân giữ nó th́ sẽ được nổi tiếng trên các nước, nhưng không v́ thế mà hạ dân lại dám cưỡng lại ư muốn của Thánh Thượng. Hạ dân không phải là người sáng chế ra con ngựa này và cũng không mua của ai hết. Người chế tạo ra nó đă tặng cho hạ dân con ngựa này sau khi hạ dân đồng ư cho hắn cưới con gái Độc nhất của hạ dân, với lời hứa rằng hạ dân không dược bán cho ai, mà nếu đem tặng cho ai th́ phải đổi lấy một vật quư giá khác theo sự nhận xét của hạ dân.
Anh Ấn Độ c̣n muốn nói ṿng vo dài ḍng. Nhưng khi Nhà Vua nghe thấy anh muốn đổi lấy một vật quư giá khác, th́ Nhà Vua ngắt lời anh mà nói rằng :
- "Ta sẵn sàng chấp nhận bất cứ vật ǵ mà nhà ngươi muốn đổi lấy con ngựa này. Nhà ngươi phải biết rằng lănh thổ nước ta rất rộng, có nhiều thành phố lớn giàu mạnh đông dân cư. Ta cho nhà ngươi muốn chọn ǵ th́ chọn, nhà ngươi được thụ hưởng hoàn toàn vật đó trọn đời của nhà ngươi."
Quần thần nghe thấy Vua nói như vậy đều cho rằng Vua đă quá rộng răi, nhưng có ngờ đâu anh chàng Ấn Độ kia lại cho là quá thấp đối với sự mong ước của anh. Anh ta đă hy vọng ở một vật cao xa hơn nhiều.
Anh Ấn Độ trả lời: "Tâu Thánh Thượng, hạ dân rất lấy làm cảm kích về lời Thánh Thượng ban cho, hạ dân rất cảm kích về sự rộng răi của Thánh Thượng. Nhưng hạ dân kinh hăi mà tâu lên Thánh Thượng điều yêu cầu bạo dạn này là xin Thánh Thượng cho hạ dân thành hôn với công chúa, chỉ với điều kiện đó hạ dân mới có thể nhường con ngựa này thôi."
Quần thần nghe thấy lời yêu cầu ngộ nghĩnh và táo bạo của anh Ấn Độ đều rộ lên cười. Hoàng thái tử Firouz Schah là người sẽ nối ngôi vua th́ bực tức. Nhà Vua th́ lại nghĩ khác, lưỡng lự muốn gả công chúa cho anh chàng Ấn Độ này đế đổi lấy con ngựa ḥng thoả măn sở thích của ḿnh, Vua ngập ngừng chưa quyết định.
Hoàng thái tử thấy Vua lưỡng lự, thái tử sợ Vua chấp nhận, điều mà thái tử cho là không xứng đáng với tư cách của công chúa và với danh dự của hoàng tộc, nên Thái tử vội vă tâu với Vua :
- Xin Phụ hoàng hăy tha thứ cho hạ thần dám thưa Phụ hoàng trong lúc đang lưỡng lự có nên trả lời không chấp nhận lời yêu cầu hỗn láo của tên mạt dân này hay là cho hắn được hy vọng gia nhập vào một hoàng tộc lớn lao nhất trong các hoàng tộc trên trái đất ? Hạ thần rập đầu xin Phụ hoàng hăy nghĩ không những đến oai danh của Phụ hoàng mà đền ḍng họ quư phái của tiền nhân.
Vua trả lời Hoàng thái tử :
- Ta đang suy nghĩ nên chưa quyết định, nhưng cũng biết lời can ngăn của hoàng tử là muốn bảo tồn uy tín và thanh danh của ta và hoàng tộc. Nhưng thái tử không suy xét đến giá trị quư giá của con ngựa này, và cũng không suy xét đến trường hợp mà ta từ chối th́ tên Ấn Độ kia sẽ đề nghị với một quốc vương nước khác, nếu quốc vương đó không câu nệ đến vấn đề danh giá chấp nhận điều kiện. Ta sẽ thất vọng nếu một quốc vương đó tuyên bố là ta không rộng răi bằng ông ta,để đến nỗi không mua được con ngựa mà ta nghĩ là một vật báu nhất trên đời. Nói như vậy không có nghiă là ta sẽ chấp nhận lời yêu cầu của tên Ấn Độ chủ ngựa, mà có lẽ hắn cũng phải nhận xét rằng lời yêu cầu của hắn là quá lố. Ngoài công chúa ra ta có thể làm cho hắn hài ḷng chấp nhận những đề nghị khác. Nhưng trước khi ta đề nghị với hắn, ta muốn thái tử cưỡi thử con ngựa rồi sẽ cho ta biết ư kiến. Mong rằng hắn ta sẽ để cho thái tử cưỡi thử.
Anh Ấn Độ chủ ngựa nghe lời vua phán cho hoàng thái tử, rất lấy làm hoan hỉ, hắn nghĩ rằng vua thế nào cũng chấp nhận lời đề nghị gả công chúa cho hắn, và hoàng thái tử cũng sẽ đồng ư. Nên không những không phản đối việc thái tử cưởi thử con ngựa, hắn lại c̣n có ư định giúp thái tử trèo lên ḿnh ngưa và chỉ cách sử dụng cho ngựa bay lên, và cách điều khiển con ngựa ra sao.
Hoàng thái tử Firouz Schah không cần nhờ đến anh Ấn Độ, thái tử nhẩy phóc lên lưng ngựa, và sau khi đặt chân vào hai cái bàn đạp, thái tử vặn ngay cái chốt gỗ ở cổ con ngựa như thái tử đă trông thấy lúc năy khi tên Ấn Độ cho ngựa bay lên trời. Thái tử vừa xoay cái chốt là con ngựa đă bay vụt lên trời, phút chốc nhà vua và quần thần không c̣n nh́n thấy nữa.
Anh Ấn Độ sợ hăi sau khi hoàng thái tử nhảy lên ngựa mà không hỏi anh cách sử dụng, nên anh ta qùy xuống chân nhà vua và tâu rằng:
- Muôn tâu Thánh Thượng. Thánh Thượng đă thấy hoàng thái tử nhảy vọt lên ngựa mà không để cho hạ dân chỉ dẫn cách sử dụng điều khiển con ngựa. Thái tử chỉ trông thấy hạ dân làm cho con ngựa bay lên mà không trông thấy cách làm cho con ngựa bay trở lại và hạ ḿnh xuống đất. Hạ dân rập đầu tâu với Thánh Thượng rằng hạ dân không thể trách nhiệm được những sự ǵ có thể xảy ra cho hoàng tử.
Nhà Vua nghe thấy nói lấy làm lo sợ, tai nạn có thể xảy đến hoàng tử không thể tránh được. Vua tức giận hỏi sao anh Ấn Độ không nói cho hoàng tử biết khi thấy hoàng tử nhảy lên ngựa và cho ngựa bay lên trời.
Anh Ấn Độ trả lời:
- Tâu Bệ Hạ. Bệ Hạ đă chứng kiến Thái tử và con ngựa bay lên với một tốc độ quá nhanh, hạ dân đă bị bất ngờ nên không kịp phản ứng nói ra lời được, và khi hạ dân kêu lên được th́ thái tử đă ở quá xa không thể nghe thấy tiếng kêu của hạ dân, mà dù thái tử có nghe thấy th́ thái tử cũng không thể trở lại được vi thái tử đă không dành chút thời giờ để hỏi hạ dân cách sử dụng. Tâu Bệ Hạ, có thể trong lúc lúng túng t́m cách hạ xuống, Thái tử đă t́m thấy một cái chốt khác và nếu Thái tử quay cái chốt đó th́ con ngựa không lên cao nữa và từ từ hạ xuống. Thái tử điều khiển bằng dây cương để con ngựa hạ xuống đất chỗ nào Thái tử muốn.
Mặc dầu nhà Vua thấy lời tâu của người Ấn Độ là hợp lư nhưng nhà Vua vẫn lo ngại cho Thái tử. Vua nói : Giả thử Thái tử t́m thấy cái chốt thứ hai và vặn nó, th́ biết đâu con ngưạ và Thái tử chẳng đáp xuống những tảng đá lởm chởm gập ghềnh nguy hiểm hay rớt xuống biển sâu?
- Tâu Bệ Hạ, hạ dân có thể đoan chắc rằng con ngựa đă nhiều lần bay qua những vùng biển mà không bao giờ rớt xuống, con ngựa chỉ đáp xuống những địa điểm nào mà người cưỡi nó muốn đáp xuống. Xin Bệ Hạ yên tâm là khi Thái tử t́m được ra cái chốt thứ hai th́ thế nào Thái tử cũng đáp xuống một nơi an toàn để hỏi thăm đường về!
Nhà Vua nghe thấy thế phán rằng: Dầu sao ta cũng không thể tin tưởng vào những lời nói của nhà ngươi được, nếu trong ba tháng hoàng Thái tử không về hay không có tin tức của Thái tử th́ nhà ngươi sẽ bị chém đầu.
Nói rồi Vua ra lệnh bắt người Ấn Độ giam vào một gian tù chật hẹp. Rồi Vua lui về trong cung nội, buồn bă v́ ngày hội Nevroux được cử hành trọng thể trong toàn cơi Ba Tư, đă bị chấm dứt một cách buồn thảm cho nhà Vua và cho triều đ́nh.
Trong khi đó th́ hoàng thái tử cứ bay lên cao măi. Thái tử không c̣n thấy rơ ở dưới đất, mờ mịt không phân biệt được đồi núi hay cánh đồng nữa. Thái tử muốn quay trở về cung điện, Thái tử nghĩ là cứ vặn ngựơc cái chốt th́ con ngựa sẽ bay trở lại. Hoàng tử một tay vặn cái chốt một tay kéo dây cương để ngựa quay trở về nào ngờ con ngựa vẫn bay với tốc Độ cũ. Thái tử vặn mấy lần mà không thấy hiệu nghiệm, ngựa vẫn bay đi. Thái tử lo ngại có thể nguy hiểm đến tính mạng, hối tiếc đă không hỏi người Ấn Độ cách sử dụng truớc khi trèo lên ngựa. Tuy nhiên Thái tử cũng không mất b́nh tĩnh, ngắm nghía kỹ lưỡng đầu và cổ con ngựa để t́m một cái chốt khác và trong lúc thất vọng may mắn đă khám phá thấy ở dưới tai bên phải của con ngựa có một cái chốt khác, nhỏ hơn cái chốt kia. Thái tử quay cái chốt đó và thấy con ngựa ngừng bay và từ từ hạ xuống. Ở trên cao th́ c̣n thấy ánh sáng mặt trời, nhưng càng xuống th́ càng thấy tối; Thái tử không c̣n biết nơi nào để hướng con ngựa đáp xuống. Thái tử đành bỏ lỏng dây cương để mặc con ngựa muốn đáp xuống nơi nào, rừng núi, biển cả hay sa mạc, cũng đành phải chịu.
Sau cùng con ngựa đă hạ xuống đất. Thái tử nhảy xuống và thấy người mệt mỏi v́ từ sáng sớm lúc theo vua cha đi dự lễ đến giờ này, chắc bây giờ cũng khoảng nửa đêm, thái tử không ăn uống chút ǵ. Thái tử nhận thấy khi nhảy xuống đất là sân gạch trên lầu của một căn nhà. Dần dần quen với bóng tối thái tử nhận ra rằng chung quanh cái sân có hàng bao lơn bằng đá hoa cương, và ở cuối sân có những bực thang dẫn vào một toà lâu đài. Thái tử lần ṃ tới lâu đài và thấy cánh cửa hé mở. Thái tử liều mạng đẩy nhẹ cửa vào, thái tử lo ngại nếu gây ra tiếng động có thể bị bắt hay bị giết chết. Nhưng thái tử cũng vững bụng nghĩ rắng dù có bị bắt th́ cũng không lo ngại lắm v́ trong tay và trong người thái tử không mang một khí giới nào, thái tử cũng tin tưởng vào ḷng tốt cuả người bắt sẽ nghe phân trần trước khi giải đi hay đánh đập. Thái tử lần ṃ đi, đến khi thấy có ánh sáng từ một cái cửa dẫn vào một căn pḥng lớn.
Thái tử lắng nghe thấy có tiếng ngáy của những người đang ngủ say ở trong đó. Thái tử nhẹ nhàng đẩy cửa, rón rén nh́n vào th́ thấy có mấy người hoạn quan da đen đang ngồi ngủ tay vẫn cầm mă tấu. Thái tử thấy mấy người hoạn quan th́ nghĩ đây là cung điện của một công chúa hay của một bà hoàng hậu. Qua pḥng canh gác của các thái giám là pḥng ngủ của công chúa, phải, đây đúng là pḥng ngủ của một vị công chúa. Đây là lâu đài của vị công chúa trưởng nữ của vua xứ Băng-Ga-Li. Lâu đài này do vua cha xây cất riêng cho công chúa, ở ngoại ô kinh đô để thỉnh thoảng công chuá ra ngoài cung điện giaỉ trí.
Thái tử rón rén đi trên 10 đầu ngón chân qua chỗ ngủ của các hoạn quan giữ cho khỏi gây lên tiếng động đánh thức họ dậy, thái tử nhẹ đẩy cửa pḥng trong, thấy một căn pḥng lộng lẫy vương giả, có một cái giường cao cho công chúa và những giường thấp chung quanh để cho những người hầu cận công chúa. Thái tử bước hẳn vào pḥng, đi gần đến giường của vị công chúa. Thái tủ thấy một vị nữ lang đẹp tuyệt trần đang thiêm thiếp giấc nồng. Chưa bao giờ thái tử gặp được một người đàn bà đẹp đến như thế, thái tử mê say tức th́. Thái tử ngẫm nghĩ: " Trời ơi! không ngờ số kiếp éo le dẫn dắt ta đến chốn này để tiêu diệt cuộc sống tự do mà ta vẫn nâng niu giữ vững từ bao lâu đến nay. Nếu nàng thức dậy, mà cặp mắt cũng đẹp quyến rũ như khuôn mặt của nàng th́ chắc chắn ta sẽ trở thành nô lệ cho một giai nhân rồi !".
Nghĩ rồi Thái tử quỳ xuống cạnh giường. Cánh tay nàng trắng muốt bỏ thơng. Thái tử cấm tay áo kéo nhè nhẹ.
Công chúa chợt tỉnh, mở mắt thấy một người đàn ông đẹp đẽ, ăn mặc sang trọng lịch sự, công chúa ngạc nhiên không nói nên lời nhưng cũng không tỏ vẻ ǵ là sợ hăi cả.
Thái tử cúi đầu rạp xuống chiếc thảm trải ở dưới đất, rồi ngẩng đầu lên nói với công chúa: "Tâu công chúa! Tôi là hoàng thái tử nước Ba Tư, do một chuyện lạ lùng không ai có thể tưởng tượng được, sáng ngày hôm nay tôi đang ở cạnh phụ hoàng để tham dự ngày lễ Tết vui vẻ của toàn quốc, thế mà giờ phút này đây tôi lại quỳ trước một vị công chúa ở một nước lạ mà tôi không biết tên là nước nào. Tôi lo sợ cho tính mạng tôi, tôi cúi đầu thành khẩn xin công chúa bảo vệ cho tôi. Tôi nghĩ một người đẹp duyên dáng và vương giả như công chúa không thể không có ḷng nhân từ để từ chối lời yêu cầu của tôi".
Sau khi nghe lời thái tử Firouz Schah, công chúa từ tốn đáp:
- "Xin Thái tử yên ḷng, Thái tử đang ở nước Bengale, là một nước mà phong tục tốt đẹp, hiếu khách, lịch sự và nhân đạo cũng không thua kém nước Ba Tư. Chẳng cần phải thiếp che chở như lời Thái tử yêu cầu, mà Thái tử sẽ được che chở không những trong lâu đài này của tiện thiếp, mà c̣n ở khắp nơi trong nước Băng-Ga-Li. Xin Thái tử hăy tin ở lời hứa này của tiện thiếp".
Thái tử cúi đầu định bái tạ và cảm ơn công chúa, nhưng công chúa đă ngăn lại không để cho Thái tử nói. Công chuá nói: "Mặc dầu thiếp ṭ ṃ muốn biết ngay Thái tử đă làm thế nào đến từ kinh đô nước Ba Tư trong một khoảng thời gian ngắn, và làm thế nào thái tử đă lọt được vào pḥng của thiếp qua mắt được sự canh gác của những thái giám, nhưng với tư cách chủ nhà thiếp dẹp ḷng ṭ ṃ lại và bây giờ các người hầu cận dẫn Thái tử đến nằm nghỉ trong một căn pḥng khác và mời thái tử ăn uống cho đỡ mệt, khi nào Thái tử hết mệt Thái tử sẽ kể chuyện cho thiếp nghe".
Những người hầu cận của công chúa đă thức dậy ngay từ lúc thái tử nói với công chúa họ ngạc nhiên không biết làm thế nào mà thái tử đền tận chân giường công chúa mà cả họ lẫn những ngưới thái giám gác không một ai biết.
Họ vội vă mặc quần áo rồi nghiêm chỉnh chờ thi hành lệnh của công chúa. Mỗi người thắp một ngọn bách lạp cầm trong tay làm căn pḥng sáng trưng. Khi công chúa nói với Thái tử xong và Thái tử cúi đầu bái biệt công chúa th́ họ đi trước dẫn đường cho Thái tử đến một căn pḥng sang trọng, cực kỳ diễm lệ, rồi người th́ sửa soạn chăn màn cho Thái tử, người th́ vào bếp sửa soạn thức ăn. Mặc dầu đêm đă khuya, nhưng chỉ trong chốc lát họ đang bưng vào đầy đủ thức ăn để Thái Tử chọn dùng. Khi Thái tử đứng dậy th́ họ chỉ cho Thái tử những cái tủ trong có đủ những đồ cần thiết, rồi họ rút lui để Thái tử đi ngủ.
Về tới pḥng công chúa th́ công chúa vẫn c̣n thức, vẻ vui mừng hiện lên nét mặt, trong ḷng hân hoan về những điều tốt đẹp mà công chúa nhận xét thấy ở nơi thái tử. Công chúa hỏi những người hầu cần có hầu hạ đầy đủ cho Thái tử không, Thái tử có vừa ḷng không, và những điều khác mà công chúa nhận xét về Thái tử.
Sau khi trả lời những câu hỏi của Công chúa, người hầu cận thân tín nói với công chúa rằng: "Thưa công chúa, tỳ nữ không biết công chúa nghĩ sao chứ theo ư của tỳ nữ th́ nếu Nhà Vua cho phép công chúa kết hôn với một vị hoàng tử đáng kính mến, đáng yêu này th́ toàn thể bọn nữ tỳ chúng tôi đều hân hoan. Trong xứ Băng-Ga-Li này, không có một vị công tử nào có thể so sánh được với Thái tử, và tỳ nữ chúng tôi cũng không thấy trong tất cả các nước lân bang quanh nước Băng-Ga-Li có một hoàng tử nào xứng đáng với công chúa".
Sáng hôm sau, khi tỉnh giấc, việc đầu tiên công chúa sai các người hầu cận là trang điểm cho công chúa một cách cầu kỳ diễm lệ mà từ trước đến nay công chúa chưa bao giờ để nhiều th́ giờ trang điểm như thế. Những người hầu cận phải nhẫn nại sửa đi sửa lại cho đến khi công chúa vừa ư mới thôi. Công chúa nghĩ thầm là thái tử đă ngưỡng mộ sắc đẹp của công chúa tối hôm qua th́ hôm nay sau khi trang điểm, thái tử chắc sẽ ngưỡng mộ hơn. Công chúa cài những viên kim cương thật lớn vào tóc, đeo ṿng cổ và ṿng tay và một cái thắt lưng cẩn nhiều kim cương và ngọc quư. Công chúa mặc một bộ quần áo bằng một thứ lụa đặc biết dệt cho các vua chúa và với những mầu sắc lộng lẫy làm tăng thêm vẻ đẹp. Sau khi ngắm nghía nhiều lần trước gương và hỏi những người hầu cận xem có c̣n sơ sót ǵ trong phục sức không, công chúa cho một nữ tỳ đến pḥng thái tử để xem thái tử đă dậy chưa và đă mặc y phục xong chưa, nếu thái tử ngỏ ư muốn đến chào công chúa th́ phải tâu với thái tử Công chúa sẽ đến thăm thái tử v́ có lư do.
Về phần thái tử th́ sau một đêm nghỉ ngơi, thái tử đă lấy lại đuợc sức không c̣n mệt nữa, thái tử đă mặc y phục sửa soạn đến chào công chúa th́ có người nữ tỳ đến. Thái tử không để cho nữ tỳ nói đă hỏi ngay là công chúa đă sẵn sàng tiếp thái tử đến chào và cảm tạ công chúa chưa? Sau khi nghe người nữ tỳ chuyển lời của công chúa là công chúa sẽ đến pḥng thái tử, thái tử nói với nguời nữ tỳ là: " Công chúa là chủ nhân, tôi ở trong lâu đài của công chúa tôi phải tuân lệnh công chúa".
Sau khi nữ tỳ về tŕnh là thái tử đang chờ công chúa, th́ công chúa cùng với những người hầu cận qua pḥng của thái tử. Thái tử xin lỗi công chúa là đă làm thức giấc công chúa nửa đêm hôm qua. Công chúa hỏi thăm sức khoẻ của thái tử, có được yên giấc không rồi công chuá ngồi trên một cái sô-pha, thái tử ngồi trên một cái ghế xa chỗ ngồi của công chúa để tỏ ḷng ḱnh trọng.
Công chúa nói: "Đáng lẽ thiếp phải tiếp thái tử ở căn pḥng mà thái tử đă thấy thiếp đêm hôm qua, nhưng v́ những người thái giám được phép ra vào căn pḥng đó nên thiếp phải đến pḥng này là nơi mà các thái gíám không được quyền đến, để thiếp có thể yêu cầu thái tử kể cho biết nguyên do v́ đâu mà thái tử từ xứ Ba Tư mà lại đến đây.
Để trả lời công chúa, Thái tử kể đến ngày lễ Tết Nevroux hàng năm của toàn xứ Ba Tư với những phong tục và những tṛ giải trí đặc biệt ở thủ đô Schiraz. Thái tử kể chuyện con ngựa thần do người Ấn Độ tŕnh diễn trước mặt nhà Vua và triều thần và công chúng, làm công chúa cho là một điều lạ lùng trên thế giới. Thái tử nói tiếp: " Thưa công chuá, phụ hoàng là người ham chuộng những vật lạ, không ngại tốn nhiều tiền để mua những đồ vật hiếm có trên trái đất, phụ hoàng rất ham muốn mua con ngựa thần này, nên phụ hoàng đă hỏi mua với người Ấn Độ.
Câu trả lời của tên Ấn Độ là một câu trả lời xấc xược. Hắn nói rằng hắn đă đổi con gái độc nhất của hắn lấy con ngựa và hắn chỉ nhường con ngựa cho phụ hoàng với điều kiện tương tự nghĩa là hắn chỉ nhượng con ngựa nếu Phụ hoàng gả công chúa cho hắn. Khi nghe thấy người Ấn Độ trả lời như vậy th́ tất cả quần thần đều cười rộ lên, và trong thâm tâm tôi cũng lấy làm bất măn khó mà ngăn cản bộc lộ nỗi bực tức, nhất là tôi lại thấy phụ hoàng lưỡng lự trả lời. Tôi lo ngại Phụ hoàng sẽ chấp nhận lời yêu cầu của tên Ấn Độ, làm cho danh giá hoàng tộc bị vấy bẩn, nên tôi ngỏ lời can ngan phụ hoàng. Nhưng cũng không làm phụ hoàng đổi ư muốn gả công chúa cho hắn để đổi lấy con ngựa, và phụ hoàng muốn cho tôi biết rằng con ngựa là một vật vô giá ở trên đời để tôi đổi ư, rồi đồng ư với phụ hoàng, nên phụ hoàng sai tôi thử con ngựa để biết giá trị của con ngựa.
Tôi vâng lệnh phụ hoàng nhảy lên lưng con ngựa và vặn cái chốt như đă thấy tên Ấn Độ làm, con ngựa bay vụt thẳng lên trời như là một mũi tên bị bắn mạnh ra. Chỉ trong giây lát tôi lên cao đến nỗi không c̣n phân biệt được những ǵ ở dưới dất, tôi sợ rằng cứ bay thẳng lên măi khi chạm đến ṿm trời th́ sẽ bị vỡ đầu. Khi tôi muốn trở xuống, tôi vặn cái chốt ngược chiều khi bay lên, th́ không thấy hiệu nghiệm, con ngựa cứ tiếp tục bay lên. Lúc bấy giờ tôi lo ngại cho tính mệnh, nên t́m ṭi trên đầu trên cổ con ngựa và t́m ra một cái chốt nhỏ khác ở dưới tai con ngựa, tôi liền vặn cái chốt đó, th́ may thay, con ngựa không bay lên nữa và từ từ hạ xuống. Lúc bấy giờ đă tối lắm tôi không c̣n nh́n thấy ǵ ở dưới đất để điều khiển con ngựa nữa, tôi thả lỏng dây cương để mặc con ngựa muốn đáp xuống đâu th́ xuống. Khi con ngựa chạm đất, tôi nhảy xuống th́ thấy ḿnh ở trên sân của toà cung điện này, tôi tới cái cửa ngỏ nh́n vào thấy mấy người thái giám canh gác đang ngủ, tôi nh́n thấy ánh sáng qua một cái cửa pḥng ở phía trong, tôi liều mạng rón rén đi vào chỉ lo làm thức những người thái giám canh gác, tới cửa pḥng tôi đẩy nhẹ vào th́ là pḥng của công chúa. Công chúa đă biết những ǵ xảy ra tiếp theo. Hạ thần chỉ c̣n biết cảm tạ ḷng tốt và sự rộng răi của công chúa và hạ thần chẳng c̣n biết nói sao, v́ theo tục lệ ở nước Ba Tư th́ hạ thần là nô lệ của công chúa, hạ thần không thể mang thân thể để tỏ ḷng cảm tạ công chúa, chỉ c̣n có trái tim hạ thần xin dâng công chúa. Trái tim này không c̣n là của hạ thần nữa, sắc đẹp của công chúa đă chinh phục không những trái tim mà cả tâm hồn và cả ư chí của hạ thần rồi.
Công chúa nghĩ thầm là ḿnh đă không nhầm khi cho rằng thái tử đă ngưỡng mộ sắc đẹp của công chúa, cho nên công chúa không bắt lỗi khi thái tử vội vàng nói trắng trợn cảm nghĩ của thái tử. Công chúa bầng đỏ mặt v́ thẹn thùng, nên thái tử càng thấy nàng đẹp hơn nữa.
Khi thái tử dứt lời th́ công chúa nói : "Thái tử đă làm cho thiếp say mê nghe câu chuyện kỳ lạ nhưng thiếp không khỏi không sợ hăi khi nghĩ đến lúc thái tử bị nguy hiểm lúc c̣n lơ lửng trên không trung. Thiếp lấy làm sung sướng là con ngựa đă đặt chân xuống sân lâu đài của thiếp, chứ không đặt chân chỗ nào khác. Thiếp cũng rất hân hạnh và may mắn được đón tiếp thái tử.
V́ vậy thiếp rất bất b́nh khi thái tử tự coi là người nô lệ của thiếp. Thiếp xin thái tử nghĩ lại lúc thiếp tiếp đăi thái tử hồi nửa đêm hôm qua th́ cũng đă chứng tỏ rằng thái tử hoàn toàn tự do ở nơi đây cũng như ở nơi cung điện của thái tử trong nước Ba Tư.
C̣n như t́nh cảm của Thái tử, th́ thiếp nghĩ rằng thái tử chắng phải đợi đến ngày hôm nay mới dâng trái tim của thái tử cho một vi giai nhân nào, nên thiếp nghĩ không nên khuyến khích thái tử bạc t́nh với người đó."
Thái tử định trà lời công chúa là thái tử vẫn c̣n làm chủ trái tim của ḿnh, nhưng khi sắp sửa trả lời th́ một thị nữ đă đến rước công chúa và thái tử đi dùng cơm .
Thật là một dịp may. Nếu thái tử trả lời công chúa th́ sẽ gây ra một sự mếch ḷng khó xử mà có lẽ cả hai bên cũng thấy không cần thiết v́ công chúa đă hoàn toàn tin ở lời nói của thái tử. Tuy rằng không giải thích được nhưng theo những lời nói và cách tiếp đăi của công chúa th́ thái tử cũng chẳng c̣n nghi ngờ ǵ về cảm t́nh của công chuá đối với thái tử, nên thái tử rất lấy làm sung sướng măn nguyện.
Công chúa dẫn thái tử tới một cái pḥng ăn cực kỳ xa hoa, trên bàn ăn bầy biện nhiều món ăn cầu kỳ, tŕnh bầy trên những bát đĩa đẹp đẽ. Một bọn nữ nô lệ xinh đẹp đàn hát trong lúc thái tử và công chúa dùng cơm. Cũng v́ vậy mà trong suốt bữa ăn hai người không tỏ t́nh riêng với nhau lời nào mà chỉ lịch sự mời nhau ăn những món này món nọ, với những lời khen ngợi lẫn nhau làm cho hai người mê say nhau hơn là những lời tỏ t́nh.
Khi bữa cơm chấm dứt, công chúa dẫn thái tử vào một căn pḥng khách có cửa sổ trông ra vườn. Vườn hoa thật là đẽp, chăm sóc kỹ lưỡng, có những cây kiểng và hoa thơm cỏ lạ mà ở xứ Ba Tư không có. Thái tử ngỏ lời khen :
- Thưa công chúa, trước đây hạ thần cứ tưởng là chỉ ở xứ Ba Tư của hạ thần mới có những lâu đài huy hoàng tráng lệ, những vườn hoa đẹp đẽ, trồng những kỳ hoa dị thảo, nào ngờ đâu tới đây nh́n thấy tận mắt mới nghĩ ra rằng bất kỳ ở nơi đâu các vua chúa đều xây cất những lâu đài cung điện xứng đáng với uy danh, mặc dầu có những khác biệt về kiến trúc nhưng lâu đài nào, cung điện nào cũng nói lên đuợc cái quyền uy của những v́ vua chúa.
-Thưa thái tử, thiếp chưa được cái may mắn nh́n thấy cung điện của thái tử nên thiếp không thể so sánh được, nhưng dầu sao thiếp cũng nghĩ là thái tử đă quá khen để thiếp được vui ḷng. Thiếp không dám khen hay chê lâu đài này của thiếp v́ thái tử có óc suy xét, có mắt so sánh, nhưng có điều thiếp phải thưa với thái tử rằng lâu đài này so với cung điện của phụ hoàng th́ thua một trời một vực, lâu đài của thiếp vừa nhỏ bé hơn, vừa xấu hơn, vừa nghèo nàn hơn. Thái tử sẽ có dịp tới thăm cung điện của phụ hoàng, v́ mặc dầu là ngẫu nhiên thái tử đến xứ này, thiếp chắc thái tử cũng muốn thăm kinh đô và yết kiến quốc vương phụ hoàng, để phụ hoàng có dịp đón thái tử với tất cả những nghi lễ xứng đáng với địa vị của thái tử.
Nói xong công chuá lấy làm hài ḷng v́ đă cố ư gây sự ṭ ṃ cho thái tử đến thăm cung điện và chào Nhà Vua, và nếu Nhà Vua thấy thái tử có nhiều đức tính tốt xứng đáng làm con rể, th́ có thể Nhà Vua sẽ kén chọn thái tử làm con rể. Công chúa th́ đă nhận thấy hoàng tử là một người chồng xứng đáng và chắc rằng thái tử cũng không từ chối, công chúa sẽ hài ḷng v́ được kết hôn với người ḿnh hợp ư mà lại tỏ ra là vâng lệnh phụ hoàng.
Thái tử trả lời : - Hạ thần không nghi ngờ ǵ về lời so sánh của công chúa về sự sai biệt giữa lâu đài của công chúa và cung điện của Nhà Vua. Hạ thần rất vui sướng được đến chầu Nhà Vua và cho đăy là một bổn phận, một vinh dự. Nhưng xin Công chúa vui ḷng xét cho điều này là hạ thần không có đoàn tùy tùng xứng đáng với địa vị Thái tử một quốc gia lớn mạnh, hạ thần không thể đến chầu Vua một ḿnh như một kẻ phiêu lưu lang bạt vô danh.
- Thái tử đừng lo nghĩ về điều đó, nếu thái tử muốn th́ thiếp sẽ cung cấp tiền bạc chi phí để thái tử có đầy đủ nghi lễ xứng đáng với địa vị cuả thái tử. Ở tại kinh đô có nhiều thương gia người xứ Ba Tư, thái tử có thể liên lạc với họ để họ cung cấp tất cả những ǵ cần thiết mà thái tử muốn.
Thái tử Firouz Schah rất cảm kích về lời nói của công chúa, thái tử cho là một biểu lộ của t́nh yêu nên thái tử càng mê say công chuá hơn nữa. Tuy nhiên thái tử cũng không quên bổn phận của ḿnh, thái tử đáp :
- Hạ thần rất cảm kích về những lời nói của công chúa mà hạ thần rất sung sướng và hết ḷng biết ơn công chúa. Nhưng hạ thần nghĩ đến phụ hoàng đang buồn phiền lo ngại cho tính mạng của hạ thần. Hạ thần lúc nào cũng thương yêu kính trọng phụ hoàng đă hết ḷng tốt đối với hạ thần, nên lúc nào cũng nghĩ đến về gặp phụ hoàng để làm yên ḷng Người. Trong khi hạ thần đương được diễm phúc ngồi trước mặt một công chúa cực kỳ diễm lệ, hạ thần không khỏi không nghĩ đến phụ hoàng đang lo lắng có thể sinh bệnh tật, cho nên hạ thần tâu xin công chúa cho phép hạ thần sớm trở về với Vua cha càng sớm càng tốt để tránh cho Vua cha buồn phiền có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Sau đó hạ thần sẽ trở lại xứ Băng-Ga-Li với đoàn tùy tùng đủ nghi vệ của quốc vương xứ Ba Tư, chính thức vào chầu Quốc vương Băng-Ga-Li tŕnh quốc thư cầu hôn cho phép hạ thần được kết hôn với công chúa. V́ hạ thần đă được phụ hoàng cho phép tuỳ ư muốn chọn ai làm vợ cũng được, không bị bắt buộc tuân theo ư của phụ hoàng, cho nên hạ thần nghĩ không có điều ǵ cản trở để xin phép phụ hoàng cử làm đại diện chính thức đến xứ Băng-Ga-Li cầu hôn và hoà hiếu hai nước với nhau.
Khi nghe thái tử tŕnh bầy như vậy th́ công chúa đồng ư thái tử không cần thiết vào yết kiến Vua cha ngay và công chúa cũng không ngăn cản việc thái tử trở về nước để gặp phụ hoàng, nếu ngăn cản th́ làm lỗi đạo cha con và làm tổn thương đến danh dự của thái tử. Nhưng công chúa cũng rất lo sợ nếu thái tử từ biệt nàng ngay th́ chỉ ít lâu cách mặt xa ḷng, thái tử lại quên nàng ngay. Công chúa nói : "Thưa thái tử, khi thiếp đề nghị thái tử vào yết kiến Vua cha thiếp không có hậu ư làm thái tử lỗi đạo cha con, thiếp không hề có ư định đó, nhưng thiếp cũng phải xin thái tử hoăn ngày trở về nước. Xin thái tử hăy chấp nhận lời yêu cầu này và cũng để cho thiếp được cái hân hạnh đón tiếp thái tử, cho hợp với cái may mắn là thái tử đă đáp xuống lâu đài của thiếp chứ không đáp vào băi sa mạc hay ngọn núi lởm chởm có thể nguy hiểm đến tính mạng. Và cũng để thái tử có thời gian xem xét phong tục xứ Băng ga li khi về tâu với phụ hoàng và triều đ́nh xứ Ba Tư biết.
Khi nói như vậy công chúa nghĩ rằng nếu thái tử nấn ná ở lại, dần dà thái tử sẽ mê say công chuá và hoăn ngày trở về, do đó thái tử có thể xin đến yết kiến vua xứ Băng ga li.
Thái tử không thể chối từ lời đề nghị của công chúa được, sau khi đă được công chúa tiếp đón nồng hậu như thế. Thái tử tỏ ḷng hân hoan chấp nhận.
Những ngày sau đó, công chúa tổ chức hết cuộc vui này đến cuộc vui khác, hết yến tiệc này đến yến tiệc khác, những buổi đi săn trong rừng của nhà vua, có đủ các loài thú rừng như hươu nai, và những loài thú khác không dữ ác để công chúa đi săn không sợ nguy hiểm.
Trong những buổi đi săn đó, những lúc nghỉ giải lao, tùy tùng trải một tấm thảm quư và gối nệm để công chúa và thái tử ngồi nghỉ mệt và giải khát. Công chuá thường hướng những câu hỏi về xứ Ba Tư để thái tử trả lời, và do đó công chúa chêm vào những ư nghĩ về sự giàu đẹp của xứ Băng-Ga-Li cốt để làm thái tử ham muốn ở lại . Nhưng trái với ư muốn thầm kín của công chúa……
(Kỳ sau tiếp)
Tô Vũ phỏng dịch và giữ bản quyền
Paris 07 Juin 2009
Tô Vũ Tháng 06/2009
* * * * *
Mục Lục
Mục 1 –Vui Buồn Cùng Bạn Đọc
1-1 – Système D en Roumanie - Mẹo vặt tại xứ Lỗ ma ni – Tô Vũ sưu tầm
1-1-1 - Phụ nữ nông thôn đánh boule
1-1-2 - Chở xe hơi hư máy về ga ra sửa
1-1-3 - Mobil home, có mái, có ống khói, vừa ở, vừa di chuyển,
1-1-4 - schoolbus hai tầng, chật ních
1-1-5 - Xe poussette bằng thùng các tông,
1-1-6 - Xe taxi 1 mă lực
1-2 – Système D au Vietnam - Mẹo vặt tại Việt nam
1-2-1 - Tranches de vie : ça déménage ! bài chữ Pháp của Gérard Bonnafont
1-2-2 - Những mẩu đời : chúng tôi dọn nhà – Tô Vũ dịch
1-3 - Tách cà phê muối, bài của Tiến Tùng Nguyễn Khắc gửi tới
1-4 - Tưởng niệm Nhạc sĩ Xuân Vinh, bài của Mộng An viết
1-5 - Chia buồn – Tô vũ viết
1-6 - Father's day –
1-7 - Kỷ niệm 20 năm Thiên an Môn - Bài Tô Vũ viết
1-8 – 3 diaporamas
1) Áo lụa Hà đông, Hồng Vân ngâm thơ
2) Bài T́nh Ca do ca sĩ Thái Thanh tŕnh bày,
3) Have a dream, chanté par le groupe ABBA – PPS par Văn đức Trí
1-9 - Huỳnh Mai và Kim Thanh trong vai Tiên nữ và Thần núi trong ca vũ nhạc Đỉnh Mai Sơn – Gala Gia Long
1-10 - Một Ly Sữa, bài của Marie Claire gửi tới
1-11 - Ra mắt sách "Hoạn nạn ca " tại Paris – Bài Tô Vũ viết
1-12 - Triết lư sống tuổi già – Bài Pglinh gủi tới
Mục 2 - Nhạc Nhạc Nhạc
2-1 - Màu Tím Hoa Sim, thơ Hữu Loan, do Hồng Vân ngâm trong chương tŕnh Tao Đàn, Thi Nhạc Giao Duyên, đài phát thanh Sài G̣n thập niên 60 -
2-2 - Anh Đă Quên Mùa Thu, nhạc Tùng Giang, do Thái Thanh tŕnh bày.
Để tưởng nhớ tới Nhạc sĩ Tùng Giang vừa mới qua đời tại Hoa Kỳ.
3-3 - Ngăn cách, nhạc Y Vân, do Ngọc Phú tŕnh bày tiếng Việt và tiếng Pháp
Tô Vũ thân tặng anh Đỗ Việt và cô Ngọc Phú.
3-4 - La plus belle pour aller danser, nhạc Pháp, thập niên 60, do Ngọc Phú tŕnh bày.
Tô Vũ thân tặng anh Đỗ Việt và cô Ngọc Phú
3-5 - Exodus, nhạc Mỹ thập niên 50-60, do Andy Williams tŕnh bày
Thân tặng cô Mộng An để nhớ đến bài Exodus giáo sư Xuân Vinh dạy
3-6 - La vie en Rose, nhạc Pháp, do ca sĩ Mỹ Connis Francis hát tiếng Mỹ thập niên 50-60
3-7 - A certain smile, nhac Pháp Un certain sourire, do ca sĩ Johnny Mathis hát tiếng Mỹ, thập niên 50-60
3-8 - Aŕvederci Roma, nhạc Mỹ thập niên 50-60, do Connis Francis hát
3-9 - Come back to Sorrento, nhạc Mỹ thời 50-60 do Dean Martin hát bằng tiếng Tây Ban Nha
3-10 - Diana, nhạc Mỹ thời 50-60, do Paul Anka tŕnh bảy
Mục 3 – Thơ
3-1 - Ta chằng về chi, tác giả Nguyễn Duy Phước, Pháp
3-2 - T́nh thi ca, tác giả Nhạc sĩ Xuân Vinh, Pháp
3-3 - Ta Belle Rose, thơ chữ Pháp, tác giả Nhạc sĩ Xuân Vinh, Pháp
3-4 - Cánh Nhạn Tung Đôi, thi sĩ Dă Thảo, Paris
3-5 - Tâm Sư Một Người Con Lai, thơ Nguyễn thị Thanh Dương, Hoa Kỳ
3-6 - RIMES, thơ giáo sư Thomas Larget, đại học Paris
3-7 – Cát Bụi Thời Gian, thi sĩ David Lư Lăng Nhân, Alabama, Hoa Kỳ
3-8 - Chốn B́nh An, thi sĩ David Lư Lăng Nhân, Alabama, Hoa Kỳ
3-9 – Ly Biệt, thơ Giáo Sư Khoa học Không gian Toàn Phong Nguyễn xuân Vinh, đại học Michigan, Hoa kỳ
3-10 - Người t́nh Không Gian, thơ GS Toàn Phong Nguyễn xuân Vinh
3-11 - Màu Tím Hoa Sim, thi sĩ Hữu Loan
Mục 4 – Văn
4-1 - Mother's day 1 - Những Giọt Lệ Hồng, bài của Diệu Nga. Do anh Phước Nguyễn Duy gửi tới
4-2 - Mother's day 2 - Con đặt đâu cha mẹ ở đó. Bài của Nguyễn Duy An,
4-3 - Mục 4-3 - Truyện con ngựa thần. Tô Vũ dịch les Mille et Une nuits. Dịch giả giữ bản quyền.
MUC 1 – VUI BUỒN CÙNG BẠN ĐỌC
* * * * *
MỤC 1-1 - SYSTÈME D - EN ROUMANIE
Mẹo vặt tại xứ Lỗ Ma Ni - Tô Vũ sưu tầm
1-1-1 - Phụ nữ nông thôn đánh boule
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19a.jpg
1-1-2 – Chở xe về ga-ra để sửa
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19b.jpg
1-1-3 - Mobil home, Xe hơi có mái, có ống khói, vừa dùng làm nhà ở, vừa di chuyển
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19c.jpg
1-1-4 - Xe chuyên chở học sinh công cộng, schoolbus hai tầng, chật ních
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19d.jpg
1-1-5 - Xe poussette bằng thùng các tông,
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19e.jpg
1-1-6 - Xe taxi 1 mă lực
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19f.jpg
* * * * *
MỤC 1-2 - SYSTEME D tại Việt Nam
MỤC 1-2-1 – Tranches de vie : ça déménage !
Bản tiếng Pháp của Gérard BONNAFONT (15/03/2009)
Bài do anh Phước Nguyễn Duy gửi tới ngày 080409. Cảm ơn anh Phước.
Ça y est, j'ai enfin trouvé la maison de mes rêves. Là-bas, dans un petit quartier rurbain, comme on dit dans nos pays occidentaux. Havre de tranquillité, loin des klaxons et de la cohue quotidienne de la grande cité. Exit le vieux quartier, bienvenue parmi les kumquats.
Aujourd'hui je déménage, et ce n'est pas une mince affaire. Depuis que j'habite au Vietnam, j'ai déjà connu plusieurs adresses: hôtel, maison meublée, maison à meubler… Je ne suis pas en ceci la coutume d'un pays sédentaire où quitter sa maison est un cas exceptionnel. En effet, le Vietnamien est viscéralement attaché à sa maison natale, et autrefois, on ne la quittait que pour cause de mariage ou de décès.
Aujourd'hui, avec l'urbanisation galopante qui attire le campagnard à la ville, on s'arrache du quê pour chercher du travail dans les grandes agglomérations. Mais, même cet exode rural conduit les gens à rechercher une habitation temporaire que l'on n'abandonnera qu'une fois acquise une nouvelle maison. L'habitude ici n'est pas d'être un nomade et changer 4 fois d'adresse en 6 ans, ne peut être que le fait d'un Tây inconstant ou d'une personne fuyant ses créanciers, voire parfois les 2 ! Ces considérations anthropologiques m'ont donné l'occasion de vivre une journée dont je me souviendrais longtemps…
On s'en va !
À chaque déménagement, je laissais mes meubles derrière moi et rachetais tous ce qu'il fallait pour mon nouvel intérieur. Cette fois-ci, par attachement personnel et par sens de l'économie de mon épouse, les meubles nous suivront. L'affaire me paraissait facile, habitué que j'étais, dans mon pays d'origine, à utiliser les services de sociétés de déménagement. D'ailleurs, depuis quelques jours, je faisais le siège de mon épouse, autoproclamée responsable des opérations pour qu'elle s'enquière d'une société du même type à Hanoi. Face à mon insistance, elle opposait une grande sérénité, me signalant avec le sourire que je n'avais à m'occuper de rien et que tout irait bien. Je soulignais néanmoins que je n'avais pas envie de m'éreinter à porter réfrigérateur et matelas, et que je souhaitais la participation active de plusieurs bras solides, dussé-je les payer confortablement !
Mon inquiétude semblait l'attrister. Comment elle, épouse attentive, aurait-elle pu seulement un instant envisager que son mari ait à se fatiguer inutilement ? Devant cette tranquille assurance, je ne pouvais qu'attendre, mi-rassuré, mi-inquiet, le jour fatidique où mes pénates changerait de lieu… Et aujourd'hui, nous y sommes.
Déjà, hier soir, j'ai eu l'occasion d'assister à une époustouflante démonstration d'efficacité. En l'espace de temps que j'ai mis pour emballer papiers et livres personnels, ma moitié a fait le triple de travail, en casant dans quelques valises et cartons, trousseau, vaisselle, bibelots et autres souvenirs de famille. Question d'organisation ! Quand l'un trie, réfléchit longuement sur l'utilité ou non de conserver ceci ou cela, essaie de trouver la disposition la plus rationnelle pour optimiser l'espace, l'autre entasse, empile, bourre les interstices, équilibre de façon empirique, avec pour seule préoccupation : en mettre le plus possible tant que ça tient. Il n'est que de constater ce que peuvent transporter les motos pour comprendre cette façon de faire… !
Ce matin, ballots ventrus, valises rebondies et cartons pleins à craquer, nous attendons l'arrivée du camion de déménagement auquel ma femme a téléphoné la veille. Je m'attends à voir arriver un semi-remorque dont les flancs rutilants porteront fièrement la marque de la compagnie qui transportera nos meubles. D'ailleurs depuis une heure, transformé en agent de la circulation, je fais le vide devant ma porte, chassant motos et vélos pour faire de la place au vaisseau de la route. Je m'apprête d'ailleurs à demander poliment au chauffeur d'un camion brinquebalant de consentir à bien vouloir se garer plus loin. À peine me suis-je approché de lui que ma femme me rejoint, et avant que j'ai pu ouvrir la bouche, lui enjoint de se rapprocher davantage de notre porte d'entrée. L'aurais-je voulu que sous l'effet de la surprise, je n'aurais pu prononcer un mot ! Comment ? C'est à cette espèce de véhicule à moitié rongé par la rouille, dont la plate-forme à claire-voie laisse apparaître des tâches suspectes, preuves d'autres transports incertains, que nous allons confier nos précieux biens ? Pire, je ne vois aucune bâche, aucune couverture… Ce qui signifie que notre intérieur va voyager à l'extérieur, que notre intimité va être exposé à ciel ouvert, aux yeux de tous les Hanoïens…! Vacillant entre honte et inquiétude, je ne peux que me résoudre à l'inévitable : ici on déménage comme on vit, sans intimité ! Mais le pire reste à venir.
On arrive !
Résigné quant au mode de transport, j'attends l'arrivée des 2 ou 3 autres personnes qui doivent aider le chauffeur à transbahuter notre mobilier. Déjà surpris de ne pas les avoir vu dans le camion, je demande à ma femme combien de personnes sont prévues. Et là, le ciel me tombe sur la tête : il n'y aura personne d'autre.
En titubant, je m'assois sur le premier siège venu (une valise en l'occurrence). J'observe du coin de l'œil la carrure du chauffeur qui n'a rien de celle d'un déménageur ! Je calcule mentalement le poids total des appareils électroménagers, meubles et cartons que nous allons devoir transporter, et suppute déjà le tonnage que je vais avoir à manipuler durant cette journée, qui devient soudain la pire de ma vie ! Au plus profond de cette détresse, j'accueille d'une vague
"Xin chào" mes 2 voisins qui viennent d'entrer. Pour nous saluer pensé-je ! C'était compté sans la solidarité inébranlable des Vietnamiens… En un clin d'œil, ces 2 sympathiques collatéraux grimpent au premier étage et s'empressent de désosser l'armoire de la chambre conjugale. En fait le terme est impropre. Ici, on n'en démonte pas les meubles, on les démantibule ! Question d'efficacité une fois encore… On tire, on pousse, on extrait au mépris des règles de la physique qui définit une fois pour toute qu'une vis se dévisse et qu'un clou se décloue ! En l'espace de quelques minutes, à coup de marteau, mon armoire perd ses parois, ses portes et ses étagères, et gît à mes pieds, en empilement informe. Qu'importe que certaines vis aient été forcées faisant éclater le bois que des tenons et des pièces de blocages aient giclés un peu partout… Mes aimables voisins sont là pour démonter, alors ils démontent ! Le remontage, ce n'est pas eux, donc…
Après avoir vécu la fin du règne de l'armoire familiale, je crains pour la vie de mon indispensable bureau, et m'emparant de la trousse à outils, j'entreprends de le transformer moi-même de meubles en planches. Cette activité m'évite de voir la façon dont les autres meubles sont traités. Entendre les craquements, les crissements et les chocs me suffit amplement. D'autant plus que les insultes proférées à l'égard des ancêtres de la machine à laver, du réfrigérateur et des
matelas me laissent à penser que ceux-ci ne se laissent pas faire et qu'il y a de la résistance dans l'air ! Je ne laisse à personne d'autre le soin de transporter les différentes parties de mon bureau dans le camion. Et quand je vois le chargement de bric et de broc qu'est devenu mon chez moi, je ne peux qu'envisager avec horreur le nombre d'objets que nous allons semer sur la route, au gré des nids de poule et de buffle ! Tout a été entassé, empilé, négligeant la règle du plus lourd au plus léger… Les couettes, les draps, les rideaux servent à caler et à emballer… Et seule une vague sangle de caoutchouc noir tente vainement de maintenir l'improbable équilibre de cet amas mobilier.
Il est midi. En moins de 2 heures, notre maison a été vidée, reste maintenant à remplir la nouvelle ! Assis à côté du chauffeur, je ne peux que serrer les dents et prier mon Génie du Foyer, à chaque coup de frein intempestif, chaque dos d'âne, chaque cahot, pour espérer que notre chargement conserve son intégrité. Mon Génie doit être de bonne composition, car nous arrivons sans encombre dans ma nouvelle rue. Mon soulagement est de courte durée, car je me rends compte qu'ici il n'y a plus mes redoutables, mais efficaces voisins pour nous aider. J'aurais dû me douter que mon épouse avait la solution ! À peine suis-je descendu du camion que ma femme, qui nous avait précédé en moto, nous rejoint accompagné d'une dame recrutée sur le champ, alors qu'elle passait en vélo dans l'espoir de vendre quelques pains… De vendeuse ambulante, la voilà promue déménageuse ! Est-ce la peine que je décrive, une fois encore mon étonnement devant l'énergie, la pugnacité, le courage, la force, dont peut faire preuve ce peuple avec lequel je vis ?! Chauffeur et employée occasionnelle représente à eux 2 un gabarit à peine égal au mien, et pourtant en 2 heures ils auront transporté 3 fois plus de poids que moi !!! Et alors que, récupérant à peine de l'effort consenti, je remonte mon bureau, notre chauffeur s'attelle allègrement à la reconstitution de notre armoire, tandis que notre déménageuse occasionnelle entreprend de nettoyer à fond les 120 m² de notre nouveau foyer. Si cette seconde opération se déroule sans anicroche, le remontage de l'armoire est un morceau de bravoure qui restera dans les annales du bricolage ! Le marteau joue ici un rôle essentiel qu'il y ait ou non des vis. Finalement, l'armoire est remontée. Les portes ne ferment plus, il manque une étagère et quelques vis et tenons "inutiles" gisent sur le sol. Mais ça ne semble troubler personne, hormis moi… Donc, pourquoi manifester un quelconque ressentiment ? Après tout, la journée est finie, nous avons déménagé… C'est l'essentiel.
Avant de m'endormir, sous mon nouveau toit, je ne peux m'empêcher d'avoir une pensée réconfortante : "Ma fille n'a pas assisté à ça !"…
Gérard BONNAFONT/CVN
(15/03/2009)
* * * * *
MỤC 1-2-2 – Những mẩu đời : chúng tôi dọn nhà
Tô Vũ lược dịch. PgLiêm hiệu đính
Nguyên văn : Tranches de vie : ça déménage !
Bài viết của Gérard BONNAFONT/CVN do anh Phước Nguyen Duy gửi tới ngày 080409
Cảm ơn anh Phước
* * * * *
Thế là xong, tôi đă t́m được căn nhà tôi mơ ước ; ở một khu ngoại thành, yên ổn, xa những tiếng c̣i xe hơi inh ỏi, xa những ồn ào hàng ngày của thành phố lớn, thoát khỏi trung tâm để tới một phố cũ kỹ, giữa những cây cam quít.
Hôm nay là ngày tôi dọn về nhà mới, một việc chẳng dễ dàng ǵ ! Từ khi đến Việt Nam đến giờ, tôi đă có nhiều địa chỉ khác nhau, lúc th́ ở khách sạn, lúc th́ thuê nhà có sẵn đồ, lúc th́ thuê nhà trống rồi mua sắm đồ sau.
Tôi chưa thấm nhuần được thói quen của một dân tộc có tập quán không rời chỗ ở, việc thay đổi chỗ ở là một việc hiếm có xảy ra. Thật thế, dân tộc Việt Nam bén gốc rề vào nơi họ sinh sống xưa nay chỉ thay đổi địa chỉ khi lập gia đ́nh, rời đại gia đ́nh đi ở riêng, hay là… khi nào chết.
Bây giờ, mặc dù sự đô thị hóa ngày càng khuếch trương, lôi kéo nông dân ra đô thành kiếm việc làm, người ta cũng vẫn giữ tập quán dân tộc, chỉ t́m trước một nơi ở tạm trú chờ tới khi tậu được nhà mới rồi mới đổi chỗ ở. Không như một anh Tây tính t́nh du mục, bất nhất như tôi, đổi địa chỉ 4 lần trong 6 năm, giống như là một anh bất ổn định, đi trốn nợ, hoặc cả hai trường hợp luôn !
Những suy tư có tính cách nhân chủng này đă mang lại một ngày trong đời tôi mà tôi nhớ măi măi.
* * * * *
Thế là chúng tôi dọn nhà !
Trước kia, mỗi lần dọn nhà là tôi bỏ hết đồ đạc lại, tới nhà mới th́ sắm đồ mới. Lần này th́ không, một phần v́ lưu luyến cá nhân, một phần v́ tính tiết kiệm của vợ tôi, tất cả đồ đạc cũ trong nhà đều theo chúng tôi đến nhà mới.
Việc dọn nhà th́ dễ quá mà, quen sống như ở nước tôi, chỉ việc giao cho những hăng chuyên chở dọn nhà là xong.
Mấy ngày hôm nay tôi đă giao cho vợ tôi hoàn toàn quyết định chọn một hăng chuyên chở dọn nhà ở Hà nội. Trước những lo ngại của tôi, vợ tôi tỏ ra b́nh thản, cười bảo tôi cứ yên trí, tôi chẳng phải lo ǵ cả, mọi việc sẽ tốt đẹp. Tuy nhiên tôi cũng nhấn mạnh rằng tôi chẳng muốn trật xương sống để khiêng tủ lạnh và vác nệm giường, cần phải có sự giúp đỡ của những cánh tay khoẻ mạnh để khiêng đồ, dù có phải trả bao nhiêu tôi cũng trả.
H́nh như vợ tôi buồn v́ tôi quá lo. Làm sao mà một người vợ biết chăm lo tế nhị như thế lại có thể để cho chồng phải khó nhọc vô ích như vậy được ? Trước sự b́nh tĩnh của vợ tôi, tôi chỉ c̣n có một thái độ, nửa yên tâm, nửa lo lắng, chờ cái ngày thiên định cho phép tôi chở các ông bà Táo Quân đi nơi khác...
Và hôm nay, ngày ấy đă đến.
***
Ngay hôm tối qua, tôi đă có dịp chứng kiến hiệu quả tột cùng của vợ tôi. Trong khoảng thời gian tôi xếp những giấy tờ và những sách vở của tôi, nàng đă xếp đồ nhanh gấp ba lần tôi, bằng cách nhét tất cả quần áo, giầy dép, bát đĩa, những đồ kỷ niệm, những đồ trang trí vào trong mấy cái va li và mấy cái thùng các tông.
Vấn đề hiệu quả chỉ là do sự tổ chức mà thôi !
Trong khi một người vừa xếp, vừa suy tính chậm chạp, nên giữ hay nên vứt đi vật này vật nọ, t́m cách thế nào để có nhiều chỗ, th́ người kia nhét đầy vào thùng, nhét đầy vào những khe hở, cốt làm sao cho được vào càng nhiều càng tốt. Ta chỉ xem cách chở những thùng đồ bằng xe mô tô, xe gắn máy th́ sẽ hiểu ngay … !
Vợ tôi đă điện thoại mướn xe hôm qua. Sáng hôm nay chúng tôi chờ xe cam nhông đến dọn nhà, chở những bao bị, những va li, những thùng các tông chật cứng, phồng đồ. Tôi nghĩ phải là một cái xe cam nhông của một hăng chuyên chở nào hănh diện gắn bảng hiệu đẹp bên hông xe.
Từ một giờ đồng hồ nay, tôi tự biến thành cảnh sát giao thông, giữ trật tự trước cửa nhà, không cho xe đạp, xe gắn máy đậu, để lấy chỗ cho "chiếc vận tải vĩ đại" có chỗ đậu. Tôi đang định lễ phép nói với tài xế một cái xe cam nhông cà-rịch ca-tàng đỗ trước cửa, đi chỗ khác đậu th́ vợ tôi đă chạy đến bảo ông tài đậu xe sát gần lại cửa nhà.
Tôi không nói được câu nào, không biết có phải tại bị bất ngờ không ?
Sao? Với cái xe rỉ sét thổ tả này, sàn bị lủng lỗ, đầy những vết bẩn chứng tỏ xe đă chuyên chở những đồ không sạch, mà tôi giao phó cho nó chở những vât quư của chúng tôi sao ? Tệ hơn nữa, tôi chắng nh́n thấy một cái bạt, một cái mền che. Thế có nghĩa rằng đồ đạc riêng tư của chúng tôi sẽ được phơi bầy cho những con mắt của người dân Hà Nội xem thấy sao ? Nửa xấu hổ, nửa lo ngại, cuối cùng tôi đành phải tự an ủi rằng ở đây họ dọn nhà như họ sống chẵng có chút kín đáo riêng tư ǵ cả !
Nhưng chưa hết …
Đành phải chịu đựng chấp nhận cái phương tiện chuyên chở đó, tôi chờ hai ba người phu khuân vác phụ tá người tài xế đến khiêng đồ lên xe. Tôi đă ngạc nhiên không thấy họ đến cùng với chiếc xe cam nhông, tôi hỏi vợ tôi là dự định bao nhiêu người phu khuân vác. Thế là trời sập trên đầu tôi, vợ tôi bảo chắng có ai nữa cả ! Tôi loạng choạng đặt đít ngồi vào bên cạnh, đúng ra th́ ngồi vào cái va li đựng đầy đồ. Tôi liếc mắt nh́n người tài xế, anh ta chẳng có thân h́nh ǵ của một anh phu khuân vác cả !.Tôi nhẩm tính tổng số trọng lượng của những dụng cụ máy móc trong nhà, những bàn tủ ghế, những các tông, những va li phải khiêng lên xe, để ước tính số lượng mà tôi phải chuyển vận ngày hôm nay, cái ngày trở thành một ngày khốn khổ nhất trong đời tôi.
Trong tột cùng của sự thất vọng, tôi nghe mơ hồ thấy tiếng "Xin chào " của hai người lối xóm vừa bước vào nhà. Chắc họ đến đề từ biệt chúng tôi. Nghĩ như vậy thật là không hiểu biết đến sự đoàn kết không thể nào lung lay được của người Việt nam. Trong chớp mắt họ leo lên lầu, sửa soạn lóc xương cái tủ trong phờng ngủ của chúng tôi. Dùng danh từ này sợ không đúng, Thật sự th́ họ không tháo tủ ra mà họ phá tủ.
Một lần nữa phải nói đến vấn đề hiệu quả. Xô, đẩy, kéo, rút, đập búa, làm sao để tháo rời cái tủ ra được, bất kể vật lư học dạy rằng một cái vít th́ có thể tháo ra được, một cái đinh th́ có thể rút ra được Chỉ trong có vài phút, dưới sức mạnh của những nhát búa, những cánh cửa tủ, những ván hông, ván hậu, ván kệ đẵ nằm thành một đống lù lù dưới chân tôi. Bất kể đến những cái vít xút ra làm vỡ gỗ, những cái mộng, những cái bù loong xiết góc tù, bắn ngổn ngang khắp nơi.
Những ông hàng xóm yêu quư của tôi chỉ có bổn phận tháo tủ ra, th́ họ đă tháo xong, c̣n ráp tủ lại không phải việc của họ. Thế đó…
Sau khi chứng kiến cái chết của cái tủ áo, tôi lo sợ cho cái bàn làm việc của tôi, nên tôi mang theo cái hộp dụng cụ tự ḿnh thay đổi cái bàn viết ra thành những tấm ván. Công việc này sẽ tránh cho tôi khỏi phải chứng kiến cảnh tượng những cái đồ gỗ khác bị ngược đăi như thế náo. Nghe những tiếng xô đẩy cọt kẹt, những tiếng rít trên sàn, những tiếng đụng chạm rầm ràm làm tôi ngán đến tận cổ. Ngoài ra lại c̣n nghe những tiếng gọi đến tiên sư của cái tủ lạnh, của cái máy giặt, của những cái nệm giường làm cho tôi nghĩ rằng những cái đồ đó đă không dễ dàng chịu để cho các ông làm ǵ th́ làm, tôi đoán có sự chồng đối đâu đó.
Tôi chẳng để cho ai khiêng những bộ phận của cái bàn viết của tôi lên xe cam nhông. Khi tôi thấy những đồ đạc trong nhà tôi thành cái đống đồ cũ xếp trên xe, th́ tôi lo sợ đến những vật rớt xuống đường khi xe chạy trên những ổ gà,những vũng trâu đầm. Tất cả các thứ đă xếp đống, đă nhét trên xe, bất kế luật nhẹ trên nặng dưới. Những chăn mền, những khăn giưởng, những màn cửa, dùng để chêm, để gói. Mà chỉ có một sợi dây cao su đen cố gắng vô ích giữ cái thăng bằng bấp bênh của cái đống đồ ấy.
Đến 12 giờ trưa. Chỉ trong khoảng hai tiếng đồng hổ mà đă dọn sạch nhà, bây giờ đến lúc phải xếp đồ vào nhà mới. Ngồ́ cạnh bác tài, mổi khi xe thắng gấp, mỗi khi chạy trên sống trâu, mỗi khi xe lúc lắc, tôi chỉ c̣n biết cầu Thổ thần, Thổ địa phù hộ cho tát cả những đồ đạc đến nơi toàn vẹn.
Có lẽ các ông thần đă phù hộ tôi nên xe đến nơi mà không mát mát một cái ǵ.
Tôi khoan khoái trong một khoảng khắc ngắn, rồi tôi lại lo ngại nhận thấy rằng ở nơi đây tôi không có những ông hàng xóm đáng kính nể để giúp đỡ chúng tôi. Lẽ ra tôi phải nghĩ rằng vợ tôi đă nghĩ tới điều đó rồi và đă có một giải pháp. Tôi vừa ở trên xe cam nhông bước xuống th́ nàng đă bước tới, v́ cô ta đi xe mô tô đến trước. Vợ tôi đến với một người đàn bà, mà nàng vừa mướn xong tức thời, khi bà này đi xe đạp ngang qua để đi bán mấy ổ bánh ḿ…
Từ bà bán hàng rong, lên chức phu khuân vác dọn đồ ! Có cần phải tả lần nữa sự ngạc nhiên của tôi trước cái nghị lực, trước sức chiến đấu, trước ḷng can đảm, trước sức mạnh của dân tộc mà tôi đang chia sẻ cuộc sống không ?
Tuy rằng, cả hai cộng lại, ông tài xế và bà giúp việc phụ chỉ to khổ gần bằng tôi nhưng chỉ trong 2 tiếng đồng hồ họ đă khuân 3 lần sức nặng tôi có thế chịu được !
Nghỉ một chút, tôi ráp cái bàn giấy, ông tài xế lo ráp cái tủ, trong khi bà phụ việc chùi rửa sạch sẽ 120 thước vuông căn nhà mới của chúng tôi.
Nếu việc rửa nhà không có ǵ trục trặc th́ việc ráp cái tủ phải kể là một chiến công anh dũng đáng ghi vào sử sách của sửa chữa. Trong chiến công này th́ cái búa đă là một lợi khí cốt yếu bất cứ ở chỗ nào dù có đanh hay không có đanh. Cuối cùng cái tủ cũng được ráp lên. Cửa tủ không khép vào được, thiếu một cái kệ, và những cái danh vít, những chiếc mộc giữ, nay trở thành vô ích, nằm la liệt trên đất.
***
Chẳng có ai lo ngại cả, trừ tôi ra... Vậy th́ việc ǵ mà phải tỏ ra tức giận ? Dầu sao th́ một ngày cũng đă qua, chúng tôi đă dọn được nhà... Đó là điều quan trọng nhất..
Trước khi nhắm mắt ngủ dưới mái nhà mới, tôi không khỏi không có một ư nghĩ an ủi " May quá ! Con gái tôi đă không chứng kiến những việc này ! "
Gérard BONNAFONT/CVN
(15/03/2009)
* * * * *
MỤC 1-3
MỤC 1-3 -1 – Tách cà phê muối
Tách cà-phê muối
Một truyện t́nh, trích từ một PPS của Lệ An sưu tầm và thực hiện, do một độc giả thân hữu ở Đức quốc, ông Tiến Tùng Nguyễn Khắc, gửi tới.
Tô Vũ xin cảm ơn ông Tiến Tùng Nguyễn Khắc.
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19g.jpg
Anh gặp nàng trong một bữa tiệc. Nàng vô cùng xinh xắn và dễ thương...
Biết bao chàng trai vây quanh nàng trong khi anh chỉ là một gă b́nh thường chẳng ai thèm để ư.
Cuối bữa tiệc, lấy hết can đảm, anh mời nàng đi uống café.
Hết sức ngạc nhiên, nhưng v́ phép lịch sự nàng cũng nhận lời… Họ ngồi im lặng ... Anh quá nhút nhát nên không nói được câu nào.
Cô gái bắt đầu cảm thấy thật buồn tẻ và muốn đi về...
Chàng trai th́ cứ loay hoay măi với tách café, cầm lên lại đặt xuống...
Đúng lúc cô gái định đứng lên và xin phép ra về th́ bất chợt chàng trai gọi người phục vụ :
"Làm ơn cho tôi ít muối vào tách café ".
Gần như tất cả những người trong quán nước đều quay lại nh́n anh...
Cô gái cũng vô cùng ngạc nhiên. Nàng hỏi anh tại sao lại có sở thích ḱ lạ thế.
Anh lúng túng một lát rồi nói :
"Ngày trước nhà tôi gần biển. Tôi rất thích nô đùa với sóng biển, thích cái vị mặn và đắng của nước biển. Vâng, mặn và đắng - giống như café cho thêm muối vậy...
Mỗi khi uống café muối như thế này, tôi lại nhớ quê hương và cha mẹ ḿnh da diết..."
Cô gái nh́n anh thông cảm và dường như nàng rất xúc động trước t́nh cảm chân thành của anh…
Nàng thầm nghĩ một người yêu quê hương và cha mẹ ḿnh như thế hẳn phải là người tốt và chắc chắn sau này sẽ là một người chồng, người cha tốt... Câu chuyện cởi mở hơn khi nàng cũng kể về tuổi thơ, về cha mẹ và gia đ́nh ḿnh...
Khi chia tay ra về, cả hai cùng cảm thấy thật dễ chịu và vui vẻ.
Và qua những cuộc hẹn ḥ về sau, càng ngày cô gái càng nhận ra chàng trai có thật nhiều tính tốt. Anh rất chân thành, kiên nhẫn và luôn thông cảm với những khó khăn của cô.
Và... như bao câu chuyện kết thúc có hậu khác, hai người lấy nhau…
Họ đă sống rất hạnh phúc trong suốt cuộc đời.
Sáng nào trước khi anh đi làm, nàng cũng pha cho anh một tách café muối...
Nhưng khác những câu chuyện cổ tích, câu chuyện này không dừng ở đó.
Nhiều năm sau, đôi vợ chồng già đi, và người chồng là người ra đi trước...
Sau khi anh chết, người vợ t́m thấy một lá thư anh để lại.
Trong thư viết:
"Gửi người con gái mà anh yêu thương nhất.
Có một điều mà anh đă không đủ can đảm nói với em.
Anh đă lừa dối em, một lần duy nhất trong cuộc đời...
Thực sự là ngày đầu tiên ḿnh gặp nhau, được nói chuyện với em là niềm sung sướng đối với anh. Anh đă rất hồi hộp khi ngồi đối diện em... Lúc đó anh định gọi đường cho tách café nhưng anh nói nhầm thành muối.
Nh́n đôi mắt em lúc đó, anh biết ḿnh không thể rút lại lời vừa nói nên anh bịa ra câu chuyện về biển và café muối…
Anh không hề thích và chưa bao giờ uống café muối trước đó !
Rất nhiều lần anh muốn nói thật với em nhưng anh sợ...
Anh đă tự hứa với ḿnh đó là lần đầu và cũng là lần cuối anh nói dối em.
Nếu được làm lại từ đầu, anh vẫn sẽ làm như vậy... để được có em và để được uống tách café muối em pha hàng ngày suốt cuộc đời anh... Anh yêu em!".
Mắt người vợ nḥa đi khi đọc đến những ḍng cuối lá thư.
Bà gấp bức thư lại và chầm chậm đứng lên, đi pha cho ḿnh một tách café muối...
Nếu bây giờ có ai hỏi bà café muối có vị như thế nào, bà sẽ nói cho họ biết : Nó rất ngọt !!!
* * * * *
Mục 1- 4 - TƯỞNG NIỆM NHẠC SĨ XUÂN VINH
Bài của Mộng An
Mộng An là học tṛ nhạc sĩ Xuân Vinh, cô đă gặp ông thày trước ngày ông mất.
**************
Một hôm, Loan, bạn cũ đến chơi nhà. Đang loay hoay trong bếp, hát mélodie câu đầu bản "Cuộc T́nh Đă Mất", tôi ngạc nhiên khi nghe Loan ngân nga tiếp câu sau.
- Ủa, bồ cũng biết bài đó hả ?
- Lúc trước, Loan ở bên Miên, học tiếng Việt bằng bài hát. Loan thích bài đó lắm, mà không biết tên, không biết tác giả...
- C̣n ḿnh th́ mới biết bài này, sáng tác của nhạc sĩ Xuân Vinh, thầy nhạc của ḿnh. Rất buồn, ông ấy vừa mới mất.
* * * * *
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19h.jpg« Người nằm xuống, bạn bè tiếc thương,
Người ra đi, người thân đau ḷng,
Đă xa rồi, cuộc đời yêu dấu,
Kiếp con người tựa như bóng câu.. »
(Lời 1 bài hát của Đỗ Vy Hạ, hôm tang lễ nhạc sĩ Xuân Vinh ngày 06/03/2009).
T́nh cờ ngày hôm qua 16/05/2009, tôi gọi điện thoại cho anh Kim, em trai Nhạc sĩ Xuân Vinh để biết tin tức. Th́ ra anh ấy đang làm cơm cúng 100 ngày ông anh, đốt nhang mời anh về.
Được biết trước đây, ngày thứ hai 02/02/2009, Nhạc Sĩ Xuân Vinh c̣n ra khỏi nhà, đi charger lại cái carte de téléphone. Và ngày thứ tư 04/02/2009, th́ ông hàng xóm không c̣n nghe tiếng vặn télé bên cạnh như mọi khi nữa…
Nhạc sĩ Xuân Vinh đến với gia đ́nh chúng tôi vào khoảng tháng 10/2008.Với ông, trong nhà chúng tôi có tiếng đàn với những bản nhạc êm dịu ngoại quốc. Chồng tôi thích nghe Rain and Tears, Valse musette « Mon Amant de St Jean », ...
Hồi nhỏ ở VN, tôi có học một chút piano với cô Được, học tṛ bà Gs Nguyễn Khắc Cung. Hơn 30 năm sau này, được dịp học thêm đàn tranh với chị Oanh. Chị khuyến khích tôi học tiếp nhạc lư và piano.
Với nhạc sĩ Xuân Vinh, tôi được biết thêm rythme trên clavier électronique, và harmonie pratique.
Ông nói tôi « Chịu khó học đi, có thày đến nhà dạy tận tâm ».
Ông có cái máy nhỏ như cái calculatrice, để xem tương đương tempo của cái đàn Yamaha PSR 37 cũ của tôi mua năm 1990, với tempo trên đàn mới MC-49…
Bước đầu học với ông hơi bỡ ngỡ, ông có cái chronomètre canh giờ, làm tôi quưnh...
Tôi xin ông chỉ tôi đánh bài « Lối về xóm nhỏ » của nhạc sĩ Trịnh Hưng mà tôi đă may mắn gặp ở Pháp.
Khi tôi nói đến bài hát thiếu nhi sinh hoạt hướng đạo hồi xưa mà tôi t́m kiếm lại trong trí ức, ông không nói ǵ, có lẽ không phải là sở thích của ông. C̣n khi nhắc đến " Bài ca tạm biệt ", của nhạc sĩ Viết Chung, ông nhớ ra bài ấy thường nghe hàng tuần trên chương tŕnh " Nguời cày có ruộng " trên tivi hồi trước.
Xem bài " Cuộc T́nh Đă Mất " của ông, t́m thấy trên Youtube, ông nói lời bài hát có 1 câu bị sửa :
Cuộc t́nh như cút bắt theo nhau,
( tiếng Pháp gọi là jeu de cache cache ),
chữ cút bắt, cô Thiên Trang, v́ giọng nam khó đọc, nên đă sửa lại thành :
Cuộc t́nh như gió cuốn trôi mau, để dễ hát, nhưng sai ư của tác giả.
Ông có nhắc đến ca sĩ Elvis Phương, lúc trước, muốn hát bài của ông, phải trả tiền… Ông có nói đến nhạc sĩ Nguyễn Trung Cang và Lê Hựu Hà, cùng thời với ông. Ông có kể, ngày 1 tháng 5 năm 75, ông nghe loại nhạc mới ở VN có ảnh hưởng nhạc Trung Hoa, thấy không thích hợp với ông…
Một người bạn ông là pianiste kẹt lại, không được dạy piano v́ nhạc khí này bị xếp vào loại impérialiste, phải xoay qua dạy accordéon, bán đàn piano, sửa soạn vượt biên, cả gia đ́nh bị chết…
Ông có than, mấy năm nay sức khoẻ kém v́ làm việc nhiều. Ngoài những ngày đi dạy học và chơi nhạc tại tư gia, ông dành ngày thứ tư đi kiné, chữa bệnh… Trong nhà ông có gió luà, mùa đông lạnh nhưng mùa hè th́ mát… Ngày thứ sáu 26 tháng 12 sẽ không đến dạy học. Ông "khoe" ông điều đ́nh được với kiné, có thêm một séance chữa bệnh, ông coi như món quà cuối năm của ông.
Cuối tháng 12, mất việc đàn một cách bất ngờ ở Cachan, ông tỏ ra xúc động mạnh. Sau đó, ông nhờ tôi lái xe đến Centre, lấy dụng cụ.
Với ông, tôi có học bản nhạc " Exodus ", liên quan đến người di dân Do Thái.
Ba tôi nhờ ông viết bài về văn hoá, để đăng báo Tết Aphavina, ông đem lại 3 bài thơ đă viết từ trước.
Ông soạn thêm accords " jazzy ", đem tới cho tôi 2 trang bài " Petite Fleur ". Tôi rất thích, nói với ông là vừa mới đây, có mấy bà bạn nguời Pháp có cho tôi nghe bài này, của nhạc sĩ Sydney Bechet đă từng sống ở Pháp.
Ngày 30 Janvier, ngày hôm chót gặp ông, khảo bài, và dạy đàn đệm bài Biệt Ly ( tôi xin ông học bài này v́ mẹ tôi biết ). Ông có vẻ mệt mỏi, uống thêm ly trà thứ hai, than là đau bụng ( ?) v́ ăn bánh ḿ vội trên xe bus. Thấy ông nhăn mặt …tôi t́m vài gói thuốc Smecta đưa ông.
Trên đường ra trạm bus 172 đi về, c̣n nói chuyện về nhạc, ông vui khi nghĩ đến dự định ngày 15 Février, sẽ chơi nhạc tại nhà bác Nhuế nhân dịp Tết, sẽ đem cái đàn nhỏ, nhẹ …
Thời gian đó, tôi đang lo tập dợt đàn tranh với Thúy, Xuyến ở Bourg la Reine. Các sœur đang sửa soạn Tết Kỷ Sửu và giới thiệu ḍng Notre Dame du Calvaire ngày thứ ba 03 Février.
Rồi không có tin của Nhạc sĩ Xuân Vinh nữa…
Hỏi thăm chung quanh…
Các chị ở hội ACVN, anh Nghĩa ở Cộng đoàn công giáo Antony…
Ngày Chủ nhật 08/02, nhân dịp gặp nghệ sĩ Hiệp ở Tết Tổng Hội Sinh Viên tại Massy, cũng hỏi thăm tin của ông. T́m địa chỉ trên annuaire inversé. Ngày thứ bảy 14/02, hai vợ chồng tôi đến rue de Chartres, không nhớ đúng số nhà, nên không t́m thấy tên người việt nào ở immeuble số 19 …
Mấy ngày sau, gọi điện thoại các nơi, nhà thuơng Paris (APHP), không có tên ông trong danh sách admissions. Mairie de Paris 18è, quartier la Goutte d’or, Assistante Sociale cho biết có tên ông, điạ chỉ số 11, sanh tháng 6-1943, có carte emeraude, nhưng họ không biết tin về ông.
Cuối cùng, chồng tôi gọi pompiers, hỏi t́m " une personne âgée isolée en danger ", họ chỉ dẫn gọi các hàng xóm :
Cậu bé Menghi cùng immeuble, có xuống mượn hộp quẹt nhưng không thấy có đèn. Ông thợ hớt tóc dưới nhà, mấy ngày hôm nay không thấy ông nhạc sĩ đi qua …
Gọi lại pompiers, kỳ này họ đi liền….
Sau, vẫn từ nhà, tôi gọi lại ông thợ hớt tóc, ông ta xác nhận ông nhạc sĩ đă mất.
Lúc ấy là ngày thứ tư, 18 giờ, sau khi đưa cậu con trai đi bác sĩ về…
Khóc. Điện thoại cho cô Toàn, điện thoại xin anh Nghiă cầu nguyện cho nhạc sĩ Xuân Vinh...
Gia đ́nh đă liên lạc được.
Chị Thy Như lo giúp việc tang lễ...
Xin cảm ơn tất cả. Xin cảm ơn các công đoàn công giáo vùng Paris đă cầu nguyện cho ông.
(Theo lời anh Kim, em của nhạc sĩ Xuân Vinh, đă viết thơ cho “procureur “, th́ nhạc sĩ Xuân Vinh ra đi đột ngột v́ bị AVC, hémorragie cérébrale).
Ngày hôm nay, nhạc sĩ Xuân Vinh không cần phải đem theo sac à dos, không phải đem chai Tropicana và bánh biscuit, không phải gậm bánh ḿ, không phải đi trễ xe bus, không phải đi nhầm xe bus 162, không phải đội mũ casquette fourrée đi làm mùa đông nữa…
Có lẽ ông đang đàn và hát: Do si ré do si ré do la fa ré do
M.A. 17-05-2009
MỤC 1- 5 CHIA BUỒN
Tô Vũ đột ngột được tin bà Vũ Thị Hiền ở Evry, Essonne, đă từ trần sau một thời gian ngắn điều trị ở bệnh viện Evry
Bà là một Phật tử thuần thành vẫn thường làm công quả trên chùa Khánh Anh, bà được các bạn hữu rất thương mến. Tô Vũ thành thực chia buồn cùng gia đ́nh bà Vũ Thị Hiền và cầu nguyện bà sớm về cơi Phật
Paris ngày 14 juin 2009
Tô Vũ
* * * * *
MỤC 1-6 FATHER'S DAY
Histoire émouvante d'un père et son fils
Un jour, un fils dit à son père «Papa, tu veux courir un marathon avec moi?» et le père dit «oui».
Ils courent ensemble leur premier marathon.
Une autre fois, le fils redemande «Papa, tu veux courir encore un marathon avec moi?» et le père dit «oui, mon fils».
Un jour, le fils demande encore à son père: «Papa, tu veux courir avec moi le Ironman?» Le Ironman est le triathlon le plus difficile qui existe (nager 4 km, faire du vélo sur 180 km et courir sur 42 km). Et le papa dit «oui».
Le récit semble simple. Jusquà ce qu'on regarde ces images fantastiques !!!!
http://www.youtube.com/watch?v=VJMbk9dtpdY
* * * * *
MỤC 1-7 - KỶ NIỆM 20 NĂM THIÊN AN MÔN
Người hùng vô danh, một ḿnh chặn đoàn xe thiết giáp –
Bài viết của Tô Vũ
THIÊN AN MÔN ngày 05-06-1989, ngày TỰ DO BỊ ĐÀN ÁP tại Trung cộng
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19i.jpg
Chẳng ai biết anh là ai, tên là ǵ, ở đâu.
Anh mặc áo sơ mi trắng dài tay, quần sẩm, hai tay cầm hai túi, tay phải là túi ny lông siêu thị, anh đứng giữa đường Dong chang ở Bắc Kinh, để chặn đoàn xe tăng đang đi tới, khoảng 20 chiếc nối đuôi nhau rầm rầm tiếng động long trời chuyển đất. Chiếc xe đầu cách anh khoảng 100 thước. Anh không sợ hăi, đứng nguyên giữa đường. Xe ngừng lại trước mặt anh. Thấy anh đứng nguy-en, tài xế vặn xe sang bên phải để tránh anh. Anh nhảy theo vẫn đứng chặn trước đầu xe. Tài xế vặn xe sang bên trái để tránh anh. Anh nhảy theo vẫn đứng chặn trước đầu xe. Xe tăng đứng yên chịu thua. Anh trèo lên xe phía trước, nói vào khe hở, khe dùng để nḥm đường lái xe của tài xế, anh nói ǵ đó với người tài xế rồi anh nhảy xuống xe phía bên hông.
4 phóng viên ngoại quốc đứng trên bao lơn khách sạn Pékin đường Dong chang, chụp ảnh và quay phim.
H́nh trên đây của phóng viên Stuart Franklin của hăng thông tấn Magnum chụp, truyền đi khắp thế giới.
H́nh ảnh nói lên sức mạnh của cuộc chống đối bất bạo động, chống độc tài, tranh đấu cho nền dân chủ. Một ḿnh tay không chống đoàn xe tăng, can đảm thật, đáng phục thật.
Quư độc giả muốn coi video về h́nh ảnh này, xin mở
http://www.dailymotion.com/video/xojle_tien-an-men_life
Chẳng ai biết anh nói ǵ với người tài xế xe thiết giáp, nhưng người ta đă đoán rằng anh bảo người tài xê Chiếc xe tăng dẫn đầu chắc là xe chỉ huy đoàn thiết giáp.. "Quay xe trở lại đi !, Đừng đàn áp dân tộc nữa! Quay xe về đi ! "
Anh nhảy xuống xe rồi không ai thấy anh đâu nữa.
- Người ta nói anh bi công an Trung cộng mặc thường phục bắt - Một tờ báo Anh nói rằng sau đó anh bị thủ tiêu.
- Một ṭ báo Anh khác, tờ Sunday Express nói anh tên là Wang Wélin một sinh viên19 tuổi.
- ......(tên) Phụ tá cựu Tổng thống Mỹ Richard Nixon, nói rằng sinh viên đó bị sử bắn 14 ngày sau.
- Jane Wong viết trong cuốn sách Red China Blues : My Long March from Mao to now, rằng anh sinh viên đó vẫn c̣n sống lẩn trốn ở một nơi trong nước Tàu.
- Charlie Cole, kư giả nhiếp ảnh của báo Newsweek, có mặt lúc đó làm phóng sự, viết năm 2005 rằng anh sinh viên đó bi bắt ngay.
- Chính phủ Trung cộng, qua Jiang Zemin nói với Barbara Walters trong một cuộc phỏng vấn năm 1999 rằng không chắc anh sinh viên đó đă bị xe tăng cán chết sau đó.
- Gần đây tờ Apple Daily ở Hong Kong đăng rằng anh sinh viên đó c̣n sống và hiện ở Đài Loan?
******
Sau đây là đoạn trích bài của viết của ông Lu Giang tưạ đề "Thiên an Môn, 20 năm sau cuộc tắm máu".
Trong bài viết, ông Lu Giang trích những lời tường thuật của kư giả Charlie Cole của tờ Newsweek như sau ;
3.- Thiên An Môn đẫm máu
Ngày 3.6.1989, lệnh hành quân được ban ra. Lệnh của chính quyền:
(1) Bắn bỏ bất cứ ai kháng cự.
(2) Quăng trường phải được dọn dẹp sạch trước khi trời sáng.
(3) Tất cả những người lănh đạo cuộc biểu t́nh đều phải bị bắt.
Bộ đội dàn ra trên các đường phố, đánh đập và bắt giữ bất cứ ai kháng cự. Quảng trường Thiên An Môn bị khóa chặt. Cảnh sát ném lựu đạn cay, dùng dùi cui và roi điện đánh đập mọi người. Tiếng súng nổ vang ở ngoại vi thành phố. Lúc 2 giờ sáng xe thiết giáp ủi bằng các chướng ngại vật do sinh viên dựng lên. Bộ đội nă súng vào đoàn biểu t́nh. Từng đoàn xe tăng tiến vào quảng trường cán nát các thây người.
Charlie Cole, một nhiếp ảnh gia của tạp chí Newsweek, cho biết vào tháng 5 năm 1989, khi các cuộc biểu t́nh của các sinh viên ngày càng lên cao, ông được phái đến Bắc Kinh. Ông kể lại:
“Buổi chiều tối ngày 3/6, sau một ngày đương đầu căng thẳng giữa phía quân đội và những người biểu t́nh, quân đội bắt đầu bao vây trung tâm thành phố và cuối cùng, họ cho xe tăng và xe bọc thép vào ngay giữa Quảng Trường Thiên An Môn.
“Phía trên quảng trường, ở ngay trước Tử Cấm Thành, một chiếc xe bọc thép bị xé lẻ khỏi đội h́nh. Trong lúc hoảng loạn t́m cách thoát khỏi đám đông, chiếc xe này đă cán lên một số người biểu t́nh. Ngay lập tức, điều đó đă làm dấy lên t́nh trạng bạo lực. Đám đông chặn chiếc xe, lôi những người lính ra, giết chết rồi phóng hoả đốt xe. Cảnh tượng diễn ra ngay trước mắt một số tiểu đội lính đứng cách đó khoảng 150 mét...
“Khi tôi vừa đến gần những tán cây trên phố th́ quân đội nổ sung vào đám đông ở phía trên quảng trường. Mọi người hoảng loạn khi bị bắn. Trời rất tối nên tôi không thể chụp ảnh, mà khi đó lại không thể dùng đèn flash được...
“Vào khoảng 4 - 5 giờ sáng, hàng đoàn xe tăng chạy vào quảng trường nghiền nát xe buưt, xe đạp và người dưới bánh xích.
Ngày hôm sau, 5/6, tôi và Stuard lại ra ban công theo dơi t́nh h́nh. Khi trời sáng, hàng trăm lính xếp hàng trước lối vào quảng trường. Họ nấp sau những chướng ngại vật, chĩa tiểu liên vào sinh viên và dân cư ṭ ṃ đang đứng cách đó khoảng 100 mét.
“Chúng tôi nh́n thấy hầu như trên mái nhà nào, kể cả toà nhà chúng tôi đang đứng, cũng có cảnh sát mật mang ống nḥm và máy truyền tin đang t́m cách kiểm soát t́nh h́nh.
“Vào khoảng trưa, chúng tôi nghe tiếng xe bọc thép nổ máy và bắt đầu rời quảng trường để giải tán đám đông ở Đại lộ Trường An, một số súng máy đă nhả đạn vào đám đông. Mọi người bỏ chạy v́ hoảng loạn.
“Ngay sau đó, khoảng 25 xe tăng xếp hàng bắt đầu lăn bánh theo cùng hướng dọc theo đại lộ.
“Đột nhiên, chúng tôi thấy một thanh niên bước ra từ lề đường, một tay cầm chiếc áo khoác, tay kia cầm túi siêu thị bước vào lối đi của những chiếc xe tăng với ư định chặn đoàn xe lại.
“Thật là chuyện không thể tin được, nhất là sau tất cả những ǵ đă xảy ra. Không thể tin được điều đó, tôi vừa tiếp tục chụp ảnh, vừa dự đoán về số phận bất hạnh của anh.
“Và tôi ngạc nhiên khi thấy chiếc xe tăng đi đầu dừng lại rồi t́m cách đi ṿng quanh người thanh niên. Thế nhưng anh lại tiếp tục chặn đầu xe. Cuối cùng, cảnh sát mật tóm lấy người thanh niên và và lôi anh đi.
“Tôi và Stuart nh́n nhau, cùng kinh ngạc về những ǵ ḿnh vừa mới chứng kiến và ghi lại được bằng h́nh ảnh...
“Rất nhiều cơ quan và các tạp chí đă t́m cách xác định danh tính người thanh niên và những ǵ đă xảy ra với anh sau đó. Một số người nói anh tên là là Vương Vỵ Lâm, nhưng không chắc chắn lắm.”
4.- Một vài con số được ghi nhận
Cuộc đàn áp kéo dài vài ngày sau đó. Bộ đội nă súng vào bất cứ ai có thái độ khiêu khích hay cản đường. Các trường đại học bị lục soát, các nhân vật bất đồng chính kiến bị bắt đi. Hơn 1.500 người bị bắt, trong đó có ít nhất 6 lănh tụ sinh viên trong danh sách 21 người bị truy nă.
Sáng ngày 8/6, một sự im lặng ngột ngạt bao trùm thành phố. Trong số 21 sinh viên nằm trong danh sách truy nă của chính quyền, có khoảng phân nửa đă lần lượt trốn ra nước ngoài
Chính quyền tuyên bố thắng lợi trước "Cuộc nổi loạn phản cách mạng." Một số đơn vị bộ đội từ chối không tham gia vào cuộc thảm sát đă bị giải giới sau đó. Tất cả các xác chết đều được dọn sạch trong đêm theo lệnh của chính quyền.
Số người chết và người bị thương không thể biết chính xác được. Theo báo cáo của tổ chức Hồng Thập Tự Quốc Tế, có khoảng 2.600 người dân bị giết và hơn 30.000 người bị thương. Theo báo cáo của chính quyền Trung Quốc, có khoảng 300 lính và người dân chết, 5000 lính và 2000 dân bị thương, có 400 lính mất liên lạc. Theo báo cáo của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, có hơn 4000 người chết, trên 40.000 người bị thương-
Hết
Tô Vũ
MỤC 1-8- DIAPORAMAS PPS
1-8-1 – PPS - Áo luạ Hà đông, thơ Nguyên Sa, giọng ngâm của Hồng Vân, do Marie Claire chuyễn tới. Cảm ơn Marie Claire.
Áo Lụa Hà Đông & Ái Vân (http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0906AoLuaHaDongPN2.pps)
1- 8-2 - PPS : H̀NH ẢNH QUÊ HƯƠNG vói Thá́ Thanh hát bài T́nh Ca của Phạm Duy
PPS do Đỗ Việt chuyển tới. Cảm ơn anh Đỗ Việt : H́nh Ảnh Quê Hương (http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0906HinhAnhQueHuongDLX.pps)
1-8-3 – PPS - Rarindra Prakarsa với bài hát Have a dream, do ABBA tŕnh bày. PPS của anh Văn Đức Trí
Have A Dream (Rarindra Prakarsa) (http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0906RarindraPrakarsaVDT.pps)
Have a dream, chanté par les ABBA sur décors réalisés par Rarindra Pakarsa, le fameux photographe indonésien. Le diaporama est réalisé par Van Duc Tri
Bonjour anh Tô Vu,
Je vous envoie le diaporama "Rarindra Prakarsa-VDT", avec le message d’envoi d’origine, c'est un photographe indonésien. Il retravaille ses photographies, au niveau de la lumière ambiante, pour les rendre très personnelles, très caractéristiques de son style et donc très reconnaissables. Il crée une atmosphère onirique de lumière céleste ; et si les personnages photographiés étaient des jeunes femmes folâtrant dans les clairières, j'aurais pris comme accompagnement musical la chanson vietnamienne "Thiên Thai" :
"Thiên Tiên chúng em xin dâng hai chàng trái đào thơm
Khúc nghệ thường này đều cùng múa vui bầy tiên theo đàn".
Comme ce n'est pas le cas, je reprends l'admirable chanson "I Have A Dream" du groupe ABBA que j'aime particulièrement. La chanson valorise les illustrations et inversement, les illustrations évoquent l'atmosphère onirique de la chanson.
Bonne journée !
Tri' (VAN DUC)
* * * * *
MỤC 1-9 - ĐẠI HỘI GIA LONG THẾ GIỚI TẠI PHÁP¨
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19j.jpg
Nghệ sĩ Kim Thanh và Nghệ sĩ Huỳnh Mai tŕnh diễn vai Thần Núi và Tiên Nữ, trong vở Ca vũ nhạc Đỉnh Mai Sơn, của Soạn giả Xuân Mai. Trinh diễn tại Massy, thành phố giáp ranh với thành phố Paris ngày 14-06-09, ngày Đại hội Gia Long thế giới
* * * * *.
MỤC 1-10 - Một ly sữa
Bài của Marie Claire gửi tới - Cảm ơn Marie Claire
Có một cậu bé nghèo hàng ngày thường đi đến từng nhà gơ cửa để bán báo trên đường tới trường học. Một hôm, chiếc dạ dày lép xẹp của cậu đột nhiên dở chứng. Cậu bé tḥ tay vào túi, chỉ c̣n lại duy nhất một đôla cuối cùng. Cậu bé định dành dụm 1 đôla để mua thức ăn cho mấy đứa em ở nhà. Tần ngần một lát, cậu bé quyết định đi đến một ngôi nhà phía trước để xin chút đồ ăn. Thế nhưng cậu hầu như mất hết can đảm khi mở cửa cho cậu là một cô bé xinh đẹp, dễ thương. Bối rối và ngập ngừng, nên thay v́ hỏi xin thức ăn, cậu bé chỉ dám xin một cốc nước. Cô bé trông thấy dáng vẻ nghèo khổ và đói lả đi của cậu, nên thay v́ mang nước cô đă đem lại cho cậu bé nghèo một ly sữa lớn. Cậu bé uống một cách ngon lành và chậm răi. Sau đó, cậu mới rụt rè hỏi cô gái: “Tôi nợ cô bao nhiêu?” - “Bạn không nợ tôi cái ǵ cả”, cô gái trả lời : “Mẹ đă dạy chúng tôi là không bao giờ được chấp nhận trả cho một ḷng tốt”. Cậu bé cảm động nói "Từ sâu thẳm trái tim, tôi thành thực biết ơn cô”. Sau đó, Howard Kelly – tên của cậu bé, rời khỏi ngôi nhà cô bé tốt bụng đó, nhưng cậu không chỉ cảm nhận được sự khỏe khoắn trở lại của cơ thể, mà cậu c̣n có ḷng tin tưởng hơn vào ḷng tốt của con người. Điều đó giúp cậu mạnh mẽ hơn, không chịu khuất phục và từ bỏ số phận.
Nhiều năm sau đó, cô gái trẻ tốt bụng mắc phải căn bệnh hiểm nghèo. Các bác sĩ địa phương đă cố gắng nhưng cũng không thể làm thuyên giảm bệnh. Cuối cùng họ quyết định chuyển cô gái lên bệnh viện thành phố - nơi các chuyên gia có thể chữa khỏi cho cô. Trong số các bác sĩ, bác sĩ Howard Kelly cũng được mời hội chẩn. Khi anh nghe tới cái tên địa danh nơi mà cô gái sống, có một tia sáng chợt lóe lên trong mắt anh. Ngay lập tức anh đứng bật dậy. Chạy xuống đại sảnh bệnh viện và bước vào pḥng cô gái. Trong chiếc áo choàng bác sĩ, anh bước tới gần giường bệnh cô gái. Và ngay lập tức anh đă nhận ra cô. Sau một thoáng, anh quay trở lại pḥng hội chẩn và đề nghị được là người phụ trách ca bệnh đó, và anh sẽ làm hết sức ḿnh để cứu sống cô gái. Kể từ hôm đó, anh luôn có một sự quan tâm đặc biết tới ca bệnh của cô gái. Sau một thời gian chống chọi, cô bé thuyên giảm bệnh và cuối cùng khỏi hoàn toàn. Trước ngày cô gái xuất viện, bác sĩ Kelly đă yêu cầu nhân viên quầy thu ngân chuyển hóa đơn tới pḥng của anh. Vị bác sĩ nh́n lên tờ hóa đơn, sau đó, anh viết lên mặt hóa đơn trước khi nó được gửi tới pḥng bệnh của cô gái. Cô gái e dè mở ra đọc, và cô chắc mẩm rằng có lẽ cô sẽ phải làm việc cật lực cả đời mới trả hết hóa đơn này. Cuối cùng, cô cũng cam đảm nh́n thẳng vào tờ hóa đơn, nhưng cô thật sự ngỡ ngàng khi trên phần
đầu hóa đơn ghi ḍng chữ: “Hóa đơn đă được thanh toán bằng một ly sữa”. Kư tên, "Bác sĩ Howard Kelly”.
MỤC 1-11 – RA MẮT SÁCH " Hoạn Nạn Ca " tại Ba Lê
Ra mắt sách " Hoạn Nạn Ca " cuả giáo sư Phạm quang Minh
Bài viết của Tô Vũ
* * *
Chiều ngày 24-05-09 tại trụ sở FIAP đường Cabanis, Paris,
Thi nhạc sĩ Đỗ B́nh trong ban tổ chức đă giới thiệu sách Hoạn Nạn Ca, của tác giả Phạm Quang Minh, ở Hoa Kỳ (trích một đoạn):
" (…) Trong ḍng lịch sử cận đại tiếp nối đến nay, người CS đă nhiều lần tận diệt văn hóa qua những vụ án nhân văn giai phẩm cầm tù nhà văn, đốt sách báo, cấm văn hóa đồi trụy, cấm nghe nhạc vàng ..vvv..Chọn con đường văn hóa là chúng tôi muốn góp chút sức nhỏ mọn để bảo tồn những cái hay cái đẹp mà con người đă nhân danh chủ nghiă định hủy diệt ! Suốt mấy chục năm qua chúng tôi cùng bằng hữu khắp nơi đă cố gắng cho in lại một số sách cũ và giới thiệu những sáng tác mới. Nhiều khuôn mặt tác giả, nhiều tác phẩm đă tŕnh làng tại Paris. Trong chiều hướng đó chúng tôi đă được gs Phạm Quang Minh gởi cho tác phẩm Hoạn Nạn Ca yêu cầu chúng tôi tổ chức ra mắt sách. Đọc tác phẩm chúng tôi thấy đây là một tâm t́nh lịch sử liên quan đến nhiều sự kiện đất nước nên đă kêu gọi sự hợp tác của những tổ chức Cộng Đồng, Văn Pḥng Liên Lạc, những tổ chức này có tầm vóc lớn hơn để cùng chúng tôi xúc tiến việc tổ chức. Để đi s âu vào tác phẩm, và tác giả hai giáo sư Phạm Đ́nh Liên và Lê Mộng Nguyên sẽ phân tích tŕnh bày. Và Bác sĩ Phan Khắc Tường sẽ nói sâu hơn về ư nghiă buổi ra mắt sắch. Ba vị đó sẽ lần lượt trỉnh bày với quư vị (…)
Tiếp theo là những lời tâm t́nh của tác giả, giáo sư Phạm quang Minh đến từ Hoa Kỳ, giới thiệu sách và ngỏ lời với thính giả.
Chương trinh văn nghệ giúp vui thật đặc sắc và phong phú, với sự hiện diện của ban FAVIC tŕnh bày dân ca Trống Cơm, các ca nhạc sĩ Thuy Trang, Ngọc Châu, Quách vĩnh Thiện, Minh Mạch, Nguyễn đ́nh Tuấn,Tuấn Phương, Kim Thu,Thuư Hằng, Nguyễn đức Tăng, Minh Nhật, Nguyễn Phúc Bửu Phôi, Ngọc Châu.
Cuốn sách dày 550 trang,đóng b́a cứng, gồm "hơn 6300 câu viết theo thể lục bát, là một thiên hồi kư bằng văn vần ghi lại những bi thương hăi hùng của dân tộc trong suốt giai đoan chiến tranh phi lư tội lỗi mà mỗi cá nhân, không ít th́ nhiều là nạn nhân có liên lụy hay bị ảnh hưởng" (trích lời tựa của tác giả, trang 38).
Cuộc giới thiệu sách đă thành công, với sự tham dự của khoảng 100 thính giả, đă tán thưởng chương tŕnh văn nghệ một cách nồng nhiệt.
Tô Vũ cảm ơn thi sĩ Đỗ B́nh và ông bà Thanh ở Argenteuil đă giúp Tô Vũ di chuyển từ nhà đến nơi họp, cảm ơn tác giả Giáo sư Phạm quang Minh đă đề tặng cuốn sách.
Quư độc giả muốn biết thêm chi tiết về cuốn sách xin điện thoại hỏi thi sĩ Đỗ Binh. Dt. 0130383470
* * * * *
Mục 1-12 - Triết lư sống tuổi già
Tác giả vô danh – Bài do anh pglinh gủi tói. Cảm ơn anh pglinh
* * * * *
Tháng ngày hối hả, đời người ngắn ngủi, thoáng chốc đă già. Chẳng dám nói hiểu hết mọi lẽ nhân sinh nhưng chỉ có hiểu đời th́ mới sống thanh thản, sống thoải mái.
Qua một ngày mất một ngày
Qua một ngày vui một ngày
Vui một ngày lăi một ngày
Hạnh phúc do ḿnh tạo ra. Vui sướng là mục tiêu cuối cùng của đời người, niềm vui ẩn chứa trong những sự việc vụn vặt nhất trong đời sống, ḿnh phải tự t́m lấy. Hạnh phúc là cảm giác, cảm nhận, điều quan trọng là ở tâm trạng.
Tiền không phải là tất cả nhưng không phải không là ǵ. Đừng quá coi trọng đồng tiền, càng không nên quá so đo, nếu hiểu ra th́ sẽ thấy nó là thứ ngoại thân, khi ra đời chẳng mang đến, khi chết chẳng mang đi. Nếu có người cần giúp, rộng ḷng mở túi tiền, đó là một niềm vui lớn. Nếu dùng tiền mua được sức khỏe và niềm vui th́ tại sao không bỏ ra mà mua? Nếu dùng tiền mà mua được sự an nhàn tự tại th́ đáng lắm chứ! Người khôn biết kiếm tiền biết tiêu tiền. Làm chủ đồng tiền, đừng làm tôi tớ cho nó.
“Quăng đời c̣n lại càng ngắn th́ càng phải làm cho nó phong phú”. Người già phải thay đổi quan niệm cũ kỹ đi, hăy chia tay với “ông sư khổ hạnh”, hăy làm “con chim bay lượn”. Cần ăn th́ ăn, cần mặc th́ mặc, cần chơi th́ chơi, luôn luôn nâng cao chất lượng cuộc sống, hưởng thụ những thành quả kỹ nghệ cao, đó mới là ư nghĩa sống của tuổi già.
Tiền bạc là của con, địa vị là tạm thời, vẻ vang là quá khứ, sức khỏe là của ḿnh.
Cha mẹ yêu con là vô hạn; con yêu cha mẹ là có hạn.
Con ốm cha mẹ buồn lo; cha mẹ ốm con nḥm một chút hỏi vài câu là thấy đủ rồi.
Con tiêu tiền cha mẹ thoải mái; cha mẹ tiêu tiền con chẳng dễ.
Nhà cha mẹ là nhà con; nhà con không phải là nhà cha mẹ.
Khác nhau là thế, người hiểu đời coi việc lo liệu cho con là nghĩa vụ, là niềm vui, không mong báo đáp.
Chờ báo đáp là tự làm khổ ḿnh.
Ôm đau trông cậy ai? Trông cậy con ư? Nếu ốm dai dẳng chẳng có đứa con có hiếu nào ở bên giường đâu (cửu bệnh sàng tiền vô hiếu tử). Trông vào bạn đời ư? Người ta lo cho bản thân c̣n chưa xong, có muốn đỡ đần cũng không làm nổi.
Trông cậy vào đồng tiền ư? Chỉ c̣n cách ấy.
Cái được, người ta chẳng hay để ư; cái không được th́ nghĩ nó to lắm, nó đẹp lắm. Thực ra sự sung sướng và hạnh phúc trong cuộc đời tùy thuộc vào sự thưởng thức nó ra sao. Người hiểu đời rất quư trọng và biết thưởng thức những ǵ ḿnh đă có, và không ngừng phát giác thêm ư nghĩa của nó, làm cho cuộc sống vui hơn, giàu ư nghĩa hơn.
Cần có tấm ḷng rộng mở, yêu cuộc sống và thưởng thức cuộc sống, trông lên chẳng bằng ai, trông xuống chẳng ai bằng ḿnh (tỷ thượng bất túc tỷ hạ hữu dư), biết đủ th́ lúc nào cũng vui (tri túc thường lạc).
Tập cho ḿnh nhiều đam mê, vui với chúng không biết mệt, tự t́m niềm vui.
Tốt bụng với mọi người, vui v́ làm việc thiện, lấy việc giúp người làm niềm vui.
Con người ta vốn chẳng phân biệt giàu nghèo sang hèn, tận tâm v́ công việc là coi như có cống hiến, có thể yên ḷng, không hổ thẹn với lương tâm là được. Huống hồ nghĩ ra, ai cũng thế cả, cuối cùng là trở về với tự nhiên. Thực ra ghế cao chẳng bằng tuổi thọ cao, tuổi thọ cao chẳng bằng niềm vui thanh cao.
Quá nửa đời người dành khá nhiều cho sự nghiệp, cho gia đ́nh, cho con cái, bây giờ thời gian c̣n lại chẳng bao nhiêu nên dành cho ḿnh, quan tâm bản thân, sống thế nào cho vui th́ sống, việc nào muốn th́ làm, ai nói sao mặc kệ v́ ḿnh đâu phải sống v́ ư thích hay không thích của người khác, nên sống thật với ḿnh.
Sống ở trên đời không thể nào vạn sự như ư, có khiếm khuyết là lẽ thường t́nh ở đời, nếu cứ chăm chăm cầu toàn th́ sẽ bị cái cầu toàn làm cho khổ sở. Chẳng thà thản nhiên đối mặt với thực tại, thế nào cũng xong.
Tuổi già tâm không già, thế là già mà không già; Tuổi không già tâm già, thế là không già mà già. Nhưng giải quyết một vấn đề th́ nên nghe già.
Sống phải năng hoạt động nhưng đừng quá mức. Ăn uống quá thanh đạm th́ không đủ chất bổ; quá nhiều thịt cá th́ không hấp thụ được. Quá nhàn rỗi th́ buồn tẻ; quá ồn áo th́ khó chịu…. Mọi thứ đều nên “vừa phải”.
Người ngu gây bệnh (hút thuốc, say rượu, tham ăn tham uống….)
Người dốt chờ bệnh (ốm đau mới đi khám chữa bệnh)
Người khôn pḥng bệnh, chăm sóc bản thân, chăm sóc cuộc sống.
Khát mới uống, đói mới ăn, mệt mới nghỉ, thèm ngủ mới ngủ, ốm mới khám chữa bệnh…. Tất cả đều là muộn.
Chất lượng cuộc sống của người già cao hay thấp cốt yếu tùy thuộc vào cách tư duy, tư duy hướng lợi là bất cứ việc ǵ đều xét theo yếu tố có lợi, dùng tư duy hướng lợi để thiết kế cuộc sống tuổi già sẽ làm cho tuổi già đầy sức sống và sự tự tin, cuộc sống có hương vị; tư duy hướng hại là tư duy tiêu cực, sống qua ngày với tâm lư bi quan, sống như vậy sẽ chóng già chóng chết.
Giải trí là một trong những nhu cầu cơ bản của tuổi già, hăy dùng trái tim con trẻ để t́m cho ḿnh một tṛ chơi ưa thích nhất, trong khi giải trí hăy thể nghiệm niềm vui chiến thắng, thua không cay, chơi là đùa. Về tâm và sinh lư, người già cũng cần kích thích và hưng phấn để tạo ra một tuần hoàn lành mạnh.
“Hoàn toàn khỏe mạnh”, đó là nói thân thể khỏe mạnh, tâm lư khỏe mạnh và đạo đức khỏe mạnh. Tâm lư khỏe mạnh là biết chịu đựng, biết tự chủ, biết giao thiệp; đạo đức khỏe mạnh là có t́nh thương yêu, sẵn ḷng giúp người, có ḷng khoan dung, người chăm làm điều thiện sẽ sống lâu.
Con người là con người xă hội, không thể sống biệt lập, bưng tai bịt mắt, nên chủ động tham gia hoạt động công ích, hoàn thiện bản thân trong hoạt động xă hội, thể hiện giá trị của ḿnh, đó là cuộc sống lành mạnh.
Cuộc sống tuổi già nên đa tầng đa nguyên, nhiều màu sắc, có một hai bạn tốt th́ chua đủ, nên có cả một nhóm bạn già, t́nh bạn làm đẹp thêm cuộc sống tuổi già, làm cho cuộc sống của bạn nhiều hương vị, nhiều màu sắc.
Con người ta chịu đựng, hóa giải và xua tan nỗi đau đều chỉ có thể dựa vào chính ḿnh. Thời gian là vị thầy thuốc giỏi nhất. Quan trọng là khi đau buồn bạn chọn cách sống thế nào.
Tại sao khi về già người ta hay hoài cựu (hay nhớ chuyện xa xưa)? Đến những năm cuối đời, người ta đă đi đến cuối con đường sự nghiệp, vinh quang xưa kia đă trở thành mây khói xa vời, đă đứng ở sân cuối, tâm linh cần trong lành, tinh thần cần thăng hoa, người ta muốn tim lại những t́nh cảm chân thành. Về lại chốn xưa, gặp lại người thân, cùng nhắc lại những ước mơ thuở nhỏ, cùng bạn học nhớ lại bao chuyện vui thời trai trẻ, có như vậy mới t́m lại được cảm giác của một thời đầy sức sống. Quư trọng và được đắm ḿnh trong những t́nh cảm chân thành là một niềm vui lớn của tuổi già.
Nếu bạn đă cố hết sức mà vẫn không thay đổi t́nh trạng không hài ḷng th́ mặc kệ nó! Đó cũng là một sự giải thoát. Chẳng việc ǵ cố mà được, quả xanh ngắt vội không bao giờ ngọt.
Sinh lăo bệnh tử là quy luật ở đời, không chống lại được. Khi thần chết gọi th́ thanh thản mà đi. Cốt sao sống ngay thẳng không hổ thẹn với lương tâm và cuối cùng đặt cho ḿnh một dấu châm hết thật tṛn.
MỤC 2 –NHẠC NHẠC NHẠC
**********
2-1 - Màu Tím Hoa Sim, thơ Hữu Loan, do Hồng Vân ngâm trong chương tŕnh Tao Đàn, Thi Nhạc Giao Duyên, đài phát thanh Sài G̣n thập niên 60 -
2-2 - Anh Đă Quên Mùa Thu, nhạc Tùng Giang, do Thái Thanh tŕnh bày.
Để tưởng nhớ tới Nhạc sĩ Tùng Giang vừa mới qua đời tại Hoa Kỳ.
3-3 - Ngăn cách, nhạc Y Vân, do Ngọc Phú tŕnh bày tiếng Việt và tiếng Pháp
Tô Vũ thân tặng anh Đỗ Việt và cô Ngọc Phú.
3-4 - La plus belle pour aller danser, nhạc Pháp, thập niên 60, do Ngọc Phú tŕnh bày.
Tô Vũ thân tặng anh Đỗ Việt và cô Ngọc Phú
3-5 - Exodus, nhạc Mỹ thập niên 50-60, do Andy Williams tŕnh bày
Thân tặng cô Mộng An để nhớ đến bài Exodus giáo sư Xuân Vinh dạy
3-6 - La vie en Rose, nhạc Pháp, do ca sĩ Mỹ Connis Francis hát tiếng Mỹ thập niên 50-60
3-7 - A certain smile, nhac Pháp Un certain sourire, do ca sĩ Johnny Mathis hát tiếng Mỹ, thập niên 50-60
3-8 - Aŕvederci Roma, nhạc Mỹ thập niên 50-60, do Connis Francis hát
3-9 - Come back to Sorrento, nhạc Mỹ thời 50-60 do Dean Martin hát bằng tiếng Tây Ban Nha
3-10 - Diana, nhạc Mỹ thời 50-60, do Paul Anka tŕnh bảy
**
http://www.tovu.fr/Kake19/mau_tim_hoa_sim/mau_tim_hoa_sim.html
http://www.tovu.fr/Kake19/anh_da_quen_mua_thu/anh_da_quen_mua_thu.html
http://www.tovu.fr/Kake19/ngan_cach/ngan_cach.html
http://www.tovu.fr/Kake19/la_plus_belle_pour_aller_danser/la_plus_belle_pour_aller_danser.html
http://www.tovu.fr/Kake19/exodus/exodus.html
http://www.tovu.fr/Kake19/la_vie_en_rose/la_vie_en_rose.html
http://www.tovu.fr/Kake19/a_certain_smile/a_certain_smile.html
http://www.tovu.fr/Kake19/arrivederci_roma/arrivederci_roma.html
http://www.tovu.fr/Kake19/come_back_to_sorrento/come_back_to_sorrento.html
http://www.tovu.fr/Kake19/diana/diana.html
* * * * *
MỤC 3 – THƠ
* * * * *
3-1- Ta Chẳng Về Chi !
Thơ Nguyễn Duy Phước
Do tác giả gửi tới. Cảm ơn anh Duy Phước
***
* Bạn hỏi ta sao chẳng trở về
Về chơi nối lại mối t́nh quê
Theo bạn bên nhà giờ vui lắm
Tha hồ du hí, sướng hả hê!
* Ta nghe bạn tả, dạ nao nao
Bao năm biệt xứ nhớ làm sao
Vẫn hằng mơ ước về quê cũ
Cho thỏa chờ mong tự thuở nào
* Nhưng rồi nghĩ lại ta chẳng về
Xá ǵ một phút chốc đam mê!
Để rồi phải thấy bao ngang trái
Bao nỗi tang thương luống năo nề
* Bạn trách bao người đă hồi hương
Cứ ngồi tiếc nuối với vấn vương !
Ta đă ra đi trong hận tủi
Về chi gợi dĩ văng đau thương
* Bạn rủ ta về thăm phố phường
Thăm mái nhà xưa, những người thương
Nhà xưa bị chiếm c̣n đâu nữa
Người thương thời tản mác bốn phương
* Bạn bảo quê hương giờ thanh b́nh
Danh lam, thắng cảnh thật đẹp xinh
Ḷng ta c̣n đâu mà du ngoạn
Khi thấy bên đường cảnh điêu linh
* Bạn nói về đi ăn đă đời!
Sao ta có thể nuốt cho trôi
Khi thấy chung quanh bao đứa bé
Chẳng có miếng ăn, đứng chực chờ
* Bạn kể ta nghe rất mê hồn!
Các em mơn mởn, hăy c̣n son
Ta thấy xót thương thân nhi nữ
Mới từng ấy tuổi phải bán trôn
* Bạn khoe về xứ thật vẻ vang!
Vinh quang như quan trạng về làng
Ta thà cam phận nơi đất khách
Le loi được bao rồi lại tàn
* Bạn giục tội ǵ không về chơi
Đất nước giờ đây đổi thay rồi
Ta thấy vẫn ngục tù, bắt bớ
Đàn áp không ai được hé môi
* Bạn khuyên lo sướng cho thân ḿnh
Dại ǵ để ư chuyện linh tinh!
Ta chẳng thể nào câm nín được
Trước sự trái tai, cảnh bất b́nh
* Bạn có thể vui thú nhởn nhơ?
Mặc ai rên xiết, cứ làm ngơ
Ta không nỡ sống trên đau khổ
Ôm mối hoài hương ở xứ người.
NdP
* * * * *
3-2 - T́nh Thi Ca
Thơ của Nhạc sĩ Xuân Vinh do Mộng An học tṛ nhạc sĩ Xuân Vinh gửi tới.
Cảm ơn cô Mộng An
***
Nửa linh hồn anh em đă giữ
Nửa hồn kia ngơ ngẩn bước lang thang
Không biết ngày mai đời lữ thứ
T́nh nghệ sĩ măi hồng lúc thu sang
V́ kem mát hay hương da em mát
Nụ hồng trinh thoáng nở trên môi xinh
Trời trách chi mối thâm t́nh chất phác
Chợt ngời lên trong ánh mắt cười t́nh
T́nh nghệ sĩ có làm đời thắc mắc?
Giữa muà Xuân không ánh nắng long lanh?
Nếu Phượng hè không chim hót trên cành
Dẫu bồng lai cũng không là tiên cảnh!
Hát thi ca cho đời thêm khởi sắc
Dạo phím đàn cho băo tố im hơi
Để buổi đẹp trời lắng nghe suối thác
Ḷng đời không nghe thổn thức chơi vơi ?!
Vĩnh Xuân
06/ 1994
* * * * *
3-3 – Ta Belle Rose
Bài thơ chữ Pháp của nhac sĩ Xuân Vinh do Mộng An học tṛ của nhạc sĩ gửi tới.
Cảm ơn cô Mộng An
***
Pour répondre à ma petite chanson
Tu m’as envoyé une fleur une cristalline blanche et innocente rose
Qui brille dans le jardin de mon cœur la lumière argentée
Et qui ouvre une page d’un livre de contes de fées
Le fardeau de la vie est lourd pour le cœur d’un poète
Qui pense compose et rêve idéaliste sans cesse
Et ta rose comme un chariot léger
Qui transporte mon âme vers une plage dorée de grand mer
Regardant la rose blanche il me semble que je vois tes dents
Avec un sourire résonnant et transparent
Qui égaie un oiseau désespéré et mélancolique
Qui sursaute et chante vivement comme une flûte
Si la rose est une des reines de fleurs
Tu es la plus belle sœur entre mes sœurs
Belle douce comme la Blanche Neige
Qui remplit mon sommeil bain de rêves
Je me souviens dans un jardin de Dalat
Des roses blanches rouges jaunes rosées
De belles roses de notre pays natal bien aimé
Maintenant déchiquetées par un orage sauvage
Si la rose est le symbole de l’amour
Toi tu ne me donnes pas de bons mots
Seulement deux baisers feutrés sur les deux joues
Comme le vent qui fait ondoyer de beaux flots
Si la couleur blanche est le symbole de la vierge
Je comprends maintenant pourquoi ton regard est un peu fier
La fois dernière tu as hésité devant mon amour
Je me suis consolé peut être notre fruit d’amour n’est pas encore mûr
Si l’Amour-Rose est né entre nous
Je vais louer la beauté de rose en mille chansons
Et la vie terrestre deviendra moins folle
Parce qu’elle enracine la beauté champêtre au fond
Jean Paul XUÂN VINH
Paris le 31-03-1982
* * * * *
3-4 Cánh Nhạn Tung Đôi
Thơ Dă Thảo
Do tác giả gửi tới. Cảm ơn Dă Thảo
***
Hồn thi sĩ như đi mây về gió
Gót lăng nhân phiêu bạt bốn phương trời
Ngọn cỏ hồng điểm giọt nắng chơi vơi
Duyên kỳ thinh như bóng câu kỳ ngộ
Vui xuân sang khóc thu tàn mấy độ
Thơ trao đi chờ cánh én đưa về
Chút tâm t́nh gửi gió bụi lê thê
Vế phương ấy vùng trời xa mây phủ
Bao năm qua, ngày thoi đưa thác lũ
Chia cho nhau từng ngụm nhớ vương sầu
Mộng thêm dài cho đêm trắng lũng sâu
Mong không gian rút thâu t́nh viễn cách
Những gịng thơ ghép dần thành trang sách
Đă đọc đi, nghiền ngẫm lại bao lần
Cánh tim buồn chợt lưu luyến bâng khuâng
Phương trời kia c̣n chăng người chia xẻ ?
Tháng ngày đi có ǵ đâu mới mẻ
Bốn muà sang trăng khuyết đến trăng tṛn
Nghe t́nh ḿnh nhè nhẹ bước chân son
Dẫm thật sâu vào hồn ai cô lữ
Băi cát Destin một lần chưa ghé thử
Sóng sông Seine hận trách khách vô t́nh
Rượu vang nồng ḷng ly cạn nhục vinh
Say hương men thêm mềm môi hờn dỗi
Dĩ văng nào ch́m dần trong biến đổi
Núi Cao Nguyên c̣n chất ngất sương mù ?
Tiếng ru hời nghe trĩu nặng trời thu
Nước Hương Giang xoáy ṃn thêm nỗi nhớ
Nhịp ô thước nhắn về người bên nớ
Có c̣n chi mà ươm mộng hăo huyền
Chuyện trùng phùng qua ngọn sóng viễn liên
Duyên trần gian đành thơ văn gắn bó
Tiếng kinh cầu theo vết ṃn ngựa vó
C̣n kiếp sau trả nợ tiếp duyên thưà
Nửa đời nầy biết đă gặp nhau chưa ?
Ôm ḷng đêm mà chờ câu vấn đáp
Chút ḷng thành gửi con người uyên bác
Cắc cớ chi se chỉ thắm ân t́nh
Mộng trăm năm cùng chung bước sinh linh
Nguyện ngàn năm để giừơng thôi lẻ bóng
Chim Hải âu thôi không c̣n gào sóng
Tung cánh đôi cùng lướt gió mây ngàn
Em xin làm rừng cỏ dại thênh thang
Nâng chân anh kiếp lăng nhân mê mỏi
Trăm năm sánh bước chung thuyền
Ngàn năm kinh kệ t́nh duyên đồng sàng
Trồi lên sụp xuống mênh mang
Kiếp người xin giữ chờ tàn cuộc vui
(dựa theo « un millier d’années de prières »)
Dă Thảo Paris, ngày 28/3/2009
(Viết cho người đă tặng tôi bài « Hải Âu Gào Sóng »)
* * * * *
2-5 – Tâm Sự Một Người Con Lai
Tác giả : Nguyễn thị Thanh Dương
Bài do Marie Claire Ton gửi tới, cảm ơn Marie Claire
***
Tôi là một người Việt Nam lai Mỹ,
Cha mẹ chẳng mong ngày tôi sinh ra,
Vất vả lạc loài sống nơi quê mẹ,
Vẫn lạc loài khi về đến quê cha.
Mẹ tôi đă qua bao mùa lam lũ,
Nuôi tôi từng ngày mưa nắng ngược xuôi,
Những lời dèm pha vô t́nh hay cố ư,
( Như nắng mưa mẹ chịu đựng quen rồi).
Tôi cũng đă qua bao mùa lam lũ,
Tuổi thơ tôi biết mặc cảm với đời,
Ḍng sông quê, tôi nhà nghèo học dở,
Tương lai buồn như hoa lục b́nh trôi.
Cha tôi là một người lính viễn chinh,
Đêm phương Đông trong nỗi buồn xa xứ,
Người lính t́m vui trong những cuộc t́nh,
Trong men rượu mỗi khi về thành phố.
Tôi đến quê cha như người khách lạ,
Hai bàn tay trắng tôi lại bắt đầu,
Trong kư ức lẽ nào cha không nhớ,
Đứa con rơi trong thời cuộc bể dâu ?
Có thể là cha tôi đă mất ?
Linh hồn cha giờ yên nghỉ nơi đâu ?
Tôi chưa một lần được rơi nước mắt,
Bên mộ cha để thắp nén hương đầu.
Có thể bây giờ cha tôi vẫn sống ?
Đang cô đơn khi tuổi đă về ǵa,
Cha và tôi giữa trời cao phố rộng,
Tôi đă ổn định cuộc đời trên nước Mỹ,
Sống ở quê cha, quê Mẹ vẫn chờ,
Hai quê hương rất gần trong suy nghĩ,
Tôi là ḍng sông chảy giữa đôi bờ.
Nguyễn Thị Thanh Dương
* * * * *
2-6- RIMES
Bài thơ do giáo sư Thomas Larget,
Đại học Paris, gửi tới
***
RIMES
Pourquoi AMOUR ne rime-t-il pas avec TOUJOURS ?
et très souvent BONHEUR rime avec LEURRE ?
Un matin, la brise fait virevolter tes cheveux,
Un coin du ciel bleu reflète dans tes beaux yeux,
TU me demandes si je suis vraiment comblé,
Puis, sur mes lèvres, tu poses un long baiser,
Avant de disparaître avec ton parfum énivrant
Me laissant là avec mon rêve fou et brûlant.
Pourquoi CARESSE rime-t-il toujours avec TENDRESSE ?
mais aussi avecTRISTESSE et DETRESSE ?
LANG MAN
PARIS au mois de MAI 2009
* * * * *
2-7 - Cát Bụi Thời Gian
Thơ David Lư Lăng Nhân Alabama, Hoa Kỳ
***
Em yêu hỡi, ngẫm lời anh nhắc nhớ
Sống ḥa hài theo cát bụi thời gian
Như đóa phù dung sớm nở tối tàn
Cuộc trần thế kiếp người bao ngắn ngủi!
Từng ngày sáng ta dở trang sử mới
Từng đêm đen ta lịm chết trong đêm
Ánh trăng soi, tia nắng dọi, qua thềm
Trăm năm thoáng đă trở thành tro bụi
Hạnh phúc thường đến sau bao hờn tủi
Danh vọng nhiều, cay đắng tất cũng nhiều
Đem thừa trừ lời lăi được bao nhiêu?
Biết tiến thoái tùy thời là biết sống
Tuổi xuân thịnh cưỡi sóng xua biển động
Lúc bạc đầu tay ôm trẻ dưỡng nhàn
Từ ngàn xưa ai níu được thời gian?
Cuộc đời đó có lúc trao lúc nhận
Tim hồng chọn yêu thương hơn thù hận
Hoa nhân sinh khai nở niệm nhân từ
Lư ḥa hài tương ứng giữa chung, tư
Sống là hưởng kiếp phù sinh trọn vẹn
Madison, AL,May 2009
**************************************************************************
2-8 - Chốn B́nh An
David Lư Lăng Nhân
***
Em yêu hỡi, nhắc lời xưa thầy cũ:
Người đi t́m an lạc ở phương mô?
Giữa trần gian cát bụi cuốn xô bồ
Chốn duy nhất b́nh an là Tâm định
Tâm định là lúc hồn ta yên tỉnh
Hiểu vô thường tương đối, kiếp phù sinh
Luật tuần hoàn tái tạo cơi sinh linh
Tận nhân lực thĩ tri ngô thiên mạng
Nhớ nguyên lư tử sinh khi gặp nạn
Lúc công thành thấu rơ nghĩa phù vinh
H́nh hài không kiêu hănh thuở b́nh minh
Thân già cỗi huệ năng ngày sáng tơ
Tâm định là lúc hồn ta bỏ ngơ
Cái Tôi lặng nh́n vũ trụ mênh mông
Sự được thua, biến đổi măi vô cùng
Bụi trần thế nhiểm tô mầu không sắc!
Tâm định khi hồ gương không cau mặt
Ánh trăng thanh xuyên tận đáy nước trong
Vạn vật quanh ḿnh vô thủy vô chung
Tiểu ngă ngộ b́nh an trong Đại Ngă
Madison, AL,May 2009
* * * * *
2-9 - THƠ TOÀN PHONG NGUYỄN XUÂN VINH
Tô Vũ hân hạnh giới thiệu hai bài thơ T́nh không gian và T́nh toán học của giáo sư Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh, cựu Phi công QLVNCH, hiện là Giáo sư thực thụ về Khoa học Không gian, Đại học Michigan, Hoa Kỳ.
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19k.jpg
B́a sách Đời Phi Công của Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh
2-9 - Ly Biệt
Anh ngỡ ngàng, đọc phương tŕnh em gửi,
Để nhận rằng đường anh bước song song.
Đôi ta đi, dù tới cơi vô cùng,
Nhịp sống đời chẳng bao giờ hội tụ.
Thôi đi nhé, không gian và vũ trụ,
Bóng thời gian tồn tại măi không phai.
Bội số nhân, cộng lại dạ quan hoài,
Chỉ chờ anh, và chờ anh măi măi.
***********************************************************
2-10 - Người T́nh Không Gian
Anh với em đồng quy trên mặt phẳng,
Từ một chiều xa lạ của không gian,
Từ một buổi trao tần số ngỡ ngàng,
Vùng tiếp tuyến trên bờ môi, nhất định.
Đă trót yêu, từ tâm theo bán kính.
Mối t́nh đầu không hệ luận tương lai.
Biết anh đi trên quỹ tích đường dài,
Hồ mắt lệ, em vương chiều tọa độ.
Giải đạo hàm em mong t́m nghiệm số.
Kỷ niệm buồn, cực đại giữa tim ai?
Đem nhớ thương, không c̣n biết ngày mai,
Đă yêu rồi, t́nh đôi ta bất biến.
Rút căn rồi hội luận có bằng không.
Khi biết mai sau em phải theo chồng,
Buồn thẳng góc theo những đường tiệm cận.
Chiều nhớ thương chất chồng theo vô tận,
Anh đi rồi định lư sẽ sai đi.
Giải đoán nào lại không ướt bờ mi,
Thôi, chỉ đợi kiếp sau thành nhất thể.
Anh hiểu chưa, cơi ḷng em như thế,
Em muôn đời không đổi trục, anh ơi.
Nhớ thương anh, tuy chẳng nói nên lời,
Em mơ ước theo cung đường tối lợi.
T́m giao điểm cho ḷng ai mở hội,
Xác định rồi vẽ đồ thị triển khai,
Rồi chứng minh tỷ lệ suốt đêm dài,
Lên đáp số đóng khung đời h́nh học.
Bài toán t́nh luôn làm người mê hoặc,
Bởi muôn đời nó vô định, người ơi!!
(…..) Chép xong bài thơ t́nh toán học để kết thúc một câu chuyện tâm t́nh viết một ngày xuân, tôi đọc lại hai câu thơ cuối và thấy rằng quả là tôi đă mê say toán học trong suốt cuộc đời. Thuở xưa khi c̣n thích đọc những sách về văn học, tôi đă biết câu "Thư trung hữu nữ nhan như ngọc", nghĩa là trong sách có người con gái sắc diện ngọc ngà. Bây giờ th́ tôi hiểu được rằng không phải sách văn chương mới làm ḿnh mê hoặc như được nh́n thấy người đẹp qua những kinh văn, nhưng sách toán và khoa học cũng có thể làm cho ta có những phút mộng mơ.
Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh
* * * * *
2-10 - Màu Tím Hoa Sim
thơ Hữu Loan
Và bài tự thuật kễ lư do sáng tác bài thơ, những hậu quả mà ông gánh chịu do cộng sản trả thù ông.
Tô Vũ xin mời quư độc giả mở mục 2 - NHAC NHAC NHAC để nghe Hồng Vân ngâm bài thơ này trong chương tŕnh Tao Đàn, Thi Nhạc Giao Duyên của Đài phát thanh Sài G̣n thập niên 60 . Hồng Vân ngâm hay tuyệt vời !!!
Màu tím hoa sim
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19l.jpg
Nhà thơ Hữu Loan năm 2004
Nàng có ba người anh đi bộ đội
Những đưá em nàng
Có em chưa biết nói
Khi tóc nàng đang xanh
Tôi người vệ quốc quân xa gia đ́nh
Yêu nàng như yêu người em gái.
Ngày hợp hôn nàng không đ̣i may áo mới
Tôi mặc đồ quân nhân
đôi giày đinh bết bùn đất hành quân
Nàng cười xinh xinh bên anh chồng độc đáo
Tôi ở đơn vị về cưới nhau xong là đi
Từ chiến khu xa nhớ về ái ngại
Lấy chồng thời chiến chinh mấy người đi trở lại
Lỡ khi ḿnh không về
th́ thương người vợ chờ bé bỏng chiều quê......
Nhưng không chết người trai khói lửa
Mà chết người gái nhỏ hậu phương.
Tôi về không gặp nàng
Má ngồi bên mộ con đầy bóng tối
Chiếc b́nh hoa ngày cưới thành b́nh hương
tàn lạnh vây quanh
Tóc nàng xanh xanh ngắn chưa đầy búi
Em ơi giây phút cuối
Không được nghe nhau nói
Không được nh́n nhau một lần cuối
Ngày xưa nàng yêu hoa sim tím
áo nàng màu tím hoa sim
Ngày xưa một ḿnh đèn khuya bóng nhỏ
Nàng vá cho chồng tấm áo ngày xưa...
Lời tự thuật của HỮU LOAN
Tôi sinh ra trong một gia đ́nh nghèo, hồi nhỏ không có cơ may cắp sách đến trường như bọn trẻ cùng trang lứa,chỉ được cha dạy cho dăm chữ bữa có bữa không ở nhà . Cha tôi tuy là tá điền nhưng tư chất lại thông minh hơn người. Lên trung học, theo ban thành chung, tôi cũng học tại Thanh Hóa, không có tiền ra Huế hoặc Hà Nội học . Đến năm 1938, lúc đó cũng đă 22 tuổi, tôi ra Hà Nội thi tú tài, để chứng tỏ rằng con nhà nghèo cũng thi đỗ đạt như ai. Tuyệt nhiên tôi không có ư định dấn thân vào chốn quan trường. Ai cũng biết thi tú tài thời Pháp rất khó khăn .Số người đậu trong kỳ thi đó rất hiếm, hiếm đến nỗi 5-6 chục năm sau những người cùng thời c̣n nhớ tên những người đậu khóa ấy, trong đó có Nguyễn Đ́nh Thi, Hồ Trọng Gin, Trịnh văn Xuấn, Đỗ Thiện và ...Tôi - Nguyễn Hữu Loan.
Với mảnh tú tài Tây trong tay, tôi rời quê nhà lên Thanh Hóa để dạy học. Nhăn mác con nhà nghèo học giỏi của tôi được bà tham Kỳ chú ư, mời về nhà dạy cho hai cậu con trai. Tên thật của bà tham Kỳ là Đái thị Ngọc Chất,bà là vợ của của ông Lê Đỗ Kỳ, tổng thanh tra canh nông Đông Dương, sau này đắc cử dân biểu quốc hội khóa đầu tiên . Ở Thanh Hóa, Bà tham Kỳ có một cửa hàng bán vải và sách báo, tôi thường ghé lại xem và mua sách, nhờ vậy mới được bà để mắt tới.
Bà tham Kỳ là một người hiền lành, tốt bụng, đối xử với tôi rất tốt, coi tôi chẳng khác như người nhà .Nhớ ngày đầu tiên tôi khoác áo gia sư, bà gọi măi đứa con gái - lúc đó mới 8 tuổi- mới chịu lỏn lẻn bước ra khoanh tay, miệng lí nhí: ' Em chào thầy ạ' Chào xong, cô bé bất ngờ mở to đôi mắt nh́n thẳng vào tôi. Đôi mắt to, đen láy, tṛn xoe như có ánh chớp ấy đă hằng sâu vào tâm trí tôi, theo tôi suốt cả cuộc đời. Thế là tôi dạy em đọc, dạy viết. Tên em là Lê Đỗ Thị Ninh, cha làm thanh tra nông lâm ở Sài G̣n nên sinh em trong ấy, quen gọi mẹ bằng má. Em thật thông minh, dạy đâu hiểu ấy nhưng ít nói và mỗi khi mở miệng th́ cứ y như một 'bà cụ non'. Đặc biệt em chăm sóc tôi hằng ngày một cách kín đáo: em đặt vào góc mâm cơm chỗ tôi ngồi ăn cơm lúc th́ vài quả ớt đỏ au, lúc th́ quả chanh mọng nước em vừa hái ở vườn; những buổi trưa hè, nhằm lúc tôi ngủ trưa, em lén lấy áo sơ mi trắng tôi treo ở góc nhà mang ra giếng giặt ...
Có lần tôi kể chuyện ' bà cụ non' ít nói cho hai người anh của em Ninh nghe, không ngờ chuyện đến tai em, thế là em giận! Suốt một tuần liền em nằm ĺ trong buồn trong, không chịu học hành... Một hôm, bà tham Kỳ dẫn tôi vào pḥng nơi em đang nằm thiếp đi. Hôm ấy tôi đă nói ǵ, tôi không nhớ nữa, chỉ nhớ là tôi đă nói rất nhiều, đă kể chuyện em nghe, rồi tôi đọc thơ...Trưa hôm ấy, em ngồi dậy ăn một bát to cháo gà và bước ra khỏi căn buồng. Chiều hôm sau, em nằng nặc đ̣i tôi đưa lên khu rừng thông. Cả nhà không ai đồng ư: ' mới ốm dậy c̣n yếu lắm, không đi được đâu' Em không chịu nhất định đ̣i đi cho bằng được. Sợ em lại dỗi nên tôi đánh bạo xin phép ông bà tham Kỳ đưa em lên núi chơi .....
Xe kéo chừng một giờ mới tới được chân đồi. Em leo đồi nhanh như một con sóc, tôi đuổi theo muốn đứt hơi. Lên đến đỉnh đồi, em ngồi xuống và bảo tôi ngồi xuống bên em.Chúng tôi ngồi thế một hồi lâu, chẳng nói ǵ. Bất chợt em nh́n tôi, rồi ngước mắt nh́n ra tận chân trời, không biết lúc đó em nghĩ ǵ. bất chợt em hỏi tôi:
-Thầy có thích ăn sim không ?
Tôi nh́n xuống sườn đồi: tím ngắt một màu sim. Em đứng lên đi xuốn sườn đồi, c̣n tôi v́ mệt qúa nên nằm thiếp đi trên thảm cỏ... Khi tôi tỉnh dậy, em đă ngồi bên tôi với chiếc nón đầy ắp sim. Những qủa sim đen láy chín mọng.
-Thầy ăn đi.
Tôi cầm quả sim từ tay em đưa lên miệng trầm trồ: “Ngọt qúa.”Như đă nói, tôi sinh ra trong một gia đ́nh nông dân, qủa sim đối với chẳng lạ lẫm ǵ, nhưng thú thật tôi chưa bao giờ ăn những qủa sim ngọt đến thế!
Cứ thế, chúng tôi ăn hết qủa này đến qủa khác.Tôi nh́n em, em cười. hai hàm răng em đỏ tím, đôi môi em cũng đỏ tím, hai bên má th́... tím đỏ một màu sim. Tôi cười phá lên, em cũng cười theo!
Cuối mùa đông năm ấy, bất chấp những lời can ngăn, hứa hẹn can thiệp của ông bà tham Kỳ, tôi lên đường theo kháng chiến. Hôm tiễn tôi, em theo măi ra tận đầu làng và lặng lẽ đứng nh́n theo. Tôi đi lên tới bờ đê, nh́n xuống đầu làng,em vẫn đứng đó nhỏ bé và mong manh. Em giơ bàn tay nhỏ xíu như chiếc lá sim ra vẫy tôi. Tôi vẫy trả và lầm lũi đi...Tôi quay đầu nh́n lại...em vẫn đứng yên đó ...Tôi lại đi và nh́n lại đến khi không c̣n nh́n thấy em nữa...
Những năm tháng ở chiến khu, thỉnh thoảng tôi vẫn được tin tức từ quê lên, cho biết em vẫn khỏe và đă khôn lớn. Sau này, nghe bạn bè kể lại, khi em mới 15 tuổi đă có nhiều chàng trai đên ngỏ lời cầu hôn nhưng em cứ trốn trong buồng, không chịu ra tiếp ai bao giờ ....
Chín năm sau, tôi trở lại nhà, về Nông Cống t́m em. Hôm gặp em ở đầu làng, tôi hỏi em, hỏi rất nhiều, nhưng em không nói ǵ, chỉ bẽn lẽn lắc hoặc gật đầu. Em giờ đây không c̣n là cô học tṛ Ninh bướng bỉnh nữa rồi. Em đă gần 17 tuổi, đă là một cô gái xinh đẹp...
Yêu nhau lắm nhưng tôi vẫn lo sơ, v́ hai gia đ́nh không môn đăng hộ đối một chút nào. Măi sau này mới biết việc hợp hôn của chúng tôi thành công là do bố mẹ em ngấm ngầm'soạn kịch bản'.
Một tuần sau đó, chúng tôi kết hôn. Tôi bàn việc may áo cưới th́ em gạt đi, không đ̣i may áo cưới trong ngày hợp hôn, bảo rằng là:'yêu nhau, thương nhau cốt là cái tâm và cái t́nh bền chặt là hơn cả'. Tôi cao ráo, học giỏi, Làm thơ hay...lại đẹp trai nên em thường gọi đùa là anh chồng độc đáo. Đám cưới được tổ chức ở ấp Thị Long,huyện Nông Công, tỉnh Thanh Hóa của gia đ́nh em, nơi ông Lê Đỗ Kỳ có hàng trăm mẫu ruộng. Đám cưới rất đơn sơ, nhưng khỏi nói, hai chúng tôi hạnh phúc hơn bao giờ hết!
Hai tuần phép của tôi trôi qua thật nhanh, tôi phải tức tốc lên đường hành quân, theo sư đoàn 304, làm chủ bút tờ Chiến Sĩ. Hôm tiễn tôi lên đường, Em vẫn đứng ở đầu làng, nơi chín năm trước em đă đứng. Chỉ giờ em không c̣n cô bé Ninh nữa, mà là người bạn đời yêu qúy của tôi. Tôi bước đi, rồi quay đầu nh́n lại...Nếu như chín năm về trước, nh́n lại chỉ thấy một nỗi buồn man mát th́ lần này, tôi thật sự đau buồn. Đôi chân tôi như muốn khuỵu xuống.
Ba tháng sau, tôi nhận được tin dữ: vợ tôi qua đời! Em chết thật thảm thương: Hôm đó là ngày 25 tháng 5 âm lịch năm 1948, em đưa quần áo ra giặt ngoài sông Chuồn( thuộc ấp Thị Long, Nông Cống), v́ muốn chụp lại tấm áo bị nước cuốn trôi đi nên trượt chân chết đuối! Con nước lớn đă cuốn em vào ḷng nó, cướp đi của tôi người bạn ḷng tri kỷ, để lại tôi nỗi đau không ǵ bù đắp nổi. Nỗi đau ấy, gần 60 năm qua, vẫn nằm sau thẳm trong trái tim tôi .
Tôi phải giấu kính nỗi đau trong ḷng, không được cho đồng đội biết để tránh ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của họ. Tôi như một cái xác không hồn... Dường như càng kèm nén th́ nỗi đau càng dữ dội hơn. May sao, sau đó có đợt chỉnh huấn, cấp trên bảo ai có tâm sự ǵ cứ nói ra, nói cho hết. Chỉ chờ có thế, cơn đau trong ḷng tôi được bung ra. Khi ấy chúng tôi đang đóng quân ở Nghệ An, Tôi ngồi lặng đi ở đầu làng, hai mắt tôi đẫm nước, tôi lấy bút ra ghi chép. Chẳng cần phải suy nghĩ ǵ, những câu những chữ mộc mạc cứ trào ra:
Nhà nàng có ba người anh đi bộ đội
Những em nàng có em chưa biết nói
Khi tóc nàng đang xanh ...
...Tôi về không gặp nàng....
Về viếng mộ nàng, tôi dùng chiếc b́nh hoa ngày cưới làm b́nh hương, viết lại bài thơ vào chiếc quạt giấy để lại cho người bạn ở Thanh Hóa.. Anh bạn này đă chép lại và truyền tay nhau trong suốt những năm chiến tranh. Đó là bài thơ Màu Tím Hoa Sim.
Đến đây, chắc bạn biết tôi là Hữu Loan, Nguyễn Hữu Loan, sinh ngày 2-4-1916 hiện tại đang 'ở nhà trông vườn' ở làng Nguyên Hoàn - nơi tôi gọi là chỗ 'quê đẻ của tôi đấy' thuộc xă Mai Lĩnh, huyện Nga Sơn tỉnh Thanh Hóa.
Em Ninh rất ưa mặc áo màu tím hoa sim. Lạ thay, nơi em bị nước cuốn trôi dưới chân núi Nưa cũng thường nở đầy những bông hoa sim tím. Cho nên tôi viết mới nổi những câu :
Chiều hành quân, qua những đồi sim
Những đồi sim, những đồi hoa sim
Những đồi hoa sim dài trong chiều không hết
Màu tím hoa sim, tím cả chiều hoang biền biệt
Và chiều hoang tím có chiều hoang biếc
Chiều hoang tim tím thêm màu da diết.
Mất nàng, mất tất cả, tôi chán đời, chán kháng chiến, bỏ đồng đội, từ giă văn đàn về quê làm ruộng, một phần cũng v́ tính tôi' hay căi, thích chống đối, không thể làm ǵ trái với suy nghĩ của tôi'. Bọn họ chê tôi ủy mị, hoạch hoẹ đủ điều, không chấp nhận đơn từ bỏ kháng chiến của tôi. Mặc kệ! Tôi thương tôi, tôi nhớ hoa sim của tôi qúa! với lại tôi cũng chán ngấy bọn họ qúa rồi!
Đó là thời năm 1955 - 1956, khi phong trào văn nghệ sĩ bùng lên với sự xuất hiện của nhóm Nhân Văn Giai Phẩm chống chính sách độc tài, đồng thời chống những kẻ bồi bút cam tâm lừa thầy phản bạn, dốc tâm ca ngợi cái này cái nọ để kiếm chút cơm thừa canh cặn. Làm thơ phải có cái tâm thật thiêng liêng th́ thơ mới hay. Thơ hay th́ sống măi. Làm thơ mà không có t́nh, có tâm th́ chả ra ǵ! Làm thơ lúc bấy giờ là phải ca tụng, trong khi đó tôi lại đề cao t́nh yêu, tôi khóc người vợ tử tế của ḿnh, người bạn đời hiếm có của ḿnh. Lúc đó tôi khóc như vậy họ cho là khóc cái t́nh cảm riêng...Y như trong thơ nói ấy, tôi lấy vợ rồi ra mặt trận, mới lấy nhau chưa được hơn một tháng, ở nhà vợ tôi đi giặt rồi chết đuối ở sông ...Tôi thấy đau xót, tôi làm bài thơ ấy tôi khóc, vậy mà họ cho tôi là phản động.. Tôi phản động ở chỗ nào? Cái đau khổ của con người, tại sao lại không được khóc?
Bọn họ xúc phạm đến t́nh cảm thiêng liêng của tôi đối với người vợ mà tôi hằng yêu qúy, cho nên vào năm 1956, tôi bỏ đảng, bỏ cơ quan, về nhà để đi cày. Họ không cho bỏ, bắt tôi phải làm đơn xin. Tôi không xin, tôi muốn bỏ là bỏ, không ai bắt được! Tôi bỏ tôi về, tôi phải đi cày đi bừa, đi đốn củi, đi xe đá để bán. Bọn họ bắt giữ xe tôi, đến nỗi tôi phải đi xe cút kít, loại xe đóng bằng gỗ, có một bánh xe cũng bằng gỗ ở phía trước, có hai cái càng ở phía sau để đủn hay kéo. Xe cút kít họ cũng không cho, tôi phải gánh bộ. Gánh bằng vai tôi, tôi cũng cứ gánh, không bao giờ tôi bị khuất phục. Họ theo dơi, ngăn cản, đi đến đâu cũng có công an theo dơi, cho người hại tôi....Nhưng lúc nào cũng có người cứu tôi! Có một cái lạ là thơ của tôi đă có lần cứu sống tôi ! Lần đó tên công an mật nói thật với tôi là nó được giao lệnh giết tôi, nhưng nó sinh ở Yên Mô, thường đem bài Yên Mô của tôi nói về tỉnh Yên B́nh quê nó ra đọc cho đỡ nhớ, v́ vậy nó không nỡ giết tôi.
Ngoài Yên Mô, tôi cũng có một vài bài thơ khác được mến chuộng. sau năm 1956, khi tôi về rồi thấy cán bộ khổ qúa, tôi đă làm bài Chiếc Chiếu, kể chuyện cán bộ khổ đến độ không có chiếc chiếu để nằm!
Định mệnh đưa đẩy, dắt tôi đến với một phụ nữ khác, sống cùng tôi cho đến tận bây giờ. Cô tên Phạm Thị Nhu, cũng là phụ nữ có tâm hồn sâu sắc. Cô vốn là một nạn nhân của chiến dịch cải cách ruộng đất, đấu tố địa chủ năm 1954- 1955.
Lúc đó c̣n là chính trị viên của tiểu đoàn, tôi thấy tận mắt những chuyện đấu tố. Là người có học, lại có tâm hồn nghệ sĩ nên tôi cảm thấy chán nản qúa, không c̣n hăng hái nữa. Thú thật, lúc đó tôi thất vọng vô cùng. Trong một xă thuộc huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa, cách xa nơi tôi ở 15 cây số, có một gia đ́nh địa chủ rất giàu, nắm trong gần năm trăm mẫu tư điền.
Trước đây, ông địa chủ đó giàu ḷng nhân đạo và rất yêu nước. Ông thấy bộ đội sư đoàn 304 của tôi thiếu ăn,nên ông thường cho tá điền gánh gạo đến chỗ đóng quân để ủng hộ. Tôi là trưởng pḥng tuyên huấn và chính trị viên của tiểu đoàn nên phải thay mặt anh em ra cám ơn tấm ḷng tốt của ông, đồng thời đề nghị lên sư đoàn trưởng trao tặng bằng khen ngợi để vinh danh ông . Thế rồi, một hôm, Tôi nghe tin gia đ́nh ông đă bị đấu tố . Hai vợ chồng ông bị đội Phóng tay phát động quần chúng đem ra cho dân xỉ vả, rồi chôn xuống đất, chỉ để hở hai cái đầu lên. Xong họ cho trâu kéo bừa đi qua đi lại hai cái đầu đó, cho đến chết. Gia đ́nh ông bà địa chủ bị xử tử hết, chỉ có một cô con gái 17 tuổi được tha chết nhưng bị đội Phóng tay phát động đuổi ra khỏi nhà với vài bộ quần áo cũ rách. Tàn nhẫn hơn nữa, chúng c̣n ra lệnh cấm không cho ai được liên hệ, nuôi nấng hoặc thuê cô ta làm công. Thời đó, cán bộ cấm đoán dân chúng cả việc lấy con cái địa chủ làm vợ làm chồng .
Biết chuyện thảm thương của gia đ́nh ông bà địa chủ tôi hằng nhớ ơn, tôi trở về xă đó xem cô con gái họ sinh sống ra sao v́ trước kia tôi cũng biết mặt cô ta. Tôi vẫn chưa thể nào quên được h́nh ảnh của một cô bé cứ buổi chiều lại lén lút đứng núp bên ngoài cửa sổ,nghe tôi giảng Kiều ở trường Mai Anh Tuấn.
Lúc gần tới xă, tôi gặp cô ta áo quần rách rưới, mặt mày lem luốc. Cô đang lom khom nhặt những củ khoai mà dân bỏ sót, nhét vào túi áo, chùi vội một củ rồi đưa lên miệng gặm, ăn khoai sống cho đỡ đói. Qúa xúc động, nước mắt muốn ứa ra, tôi đến gần và hỏi thăm và được cô kể lại rành rọt hôm bị đấu tố cha mẹ cô bị chết ra sao. Cô khóc rưng rức và nói rằng gặp ai cũng bị xua đuổi ; hằng ngày cô đi mót khoai ăn đỡ đói ḷng, tối về ngủ trong chiếc miếu hoang, cô rất lo lắng, sợ bị làm bậy và không biết ngày mai c̣n sống hay bị chết đói.
Tôi suy nghĩ rất nhiều, bèn quyết định đem cô về làng tôi, và bất chấp lệnh cấm, lấy cô làm vợ.
Sự quyết định của tôi không lầm. Quê tôi nghèo, lúc đó tôi c̣n ở trong bộ đội nên không có tiền, nhưng cô chịu thương chịu khó, bữa đói bữa no....Cho đến bây giờ cô đă cho tôi 10 người con - 6 trai, 4 gái- và cháu nội ngoại hơn 30 đứa!
Trong mấy chục năm dài, tôi về quê an phận thủ thường, chẳng màng đến thế sự, ngày ngày đào đá núi đem đi bán, túi dắt theo vài cuốn sách cũ tiếng Pháp, tiếng Việt đọc cho giải sầu, lâu lâu nổi hứng th́ làm thơ. Thế mà chúng vẫn trù dập, không chịu để tôi yên. Tới hồi mới mở cửa, tôi được ve văn, mời gia nhập Hội Nhà Văn, tôi chẳng thèm ra nhập làm ǵ.
Năm 1988, tôi ' tái xuất giang hồ' sau 30 năm tự chôn và bị chôn ḿnh ở chốn quê nghèo đèo heo hút gío. Tôi lang bạt gần một năm trời theo chuyến đi xuyên Việt do hội văn nghệ Lâm Đồng và tạp chí Langbian tổ chức để đ̣i tự do sáng tác, tự do báo chí - xuất bản và đổi mới thực sự.
Vào tuổi gần đất xa trời, cuối năm 2004, công ty Viek VTB đột nhiên đề nghị mua bản quyền bài Màu Tím Hoa Sim của tôi với gía 100 triệu đồng. Họ bảo, đó là một h́nh thức bảo tồn tài sản văn hóa. Th́ cũng được đi. Khoản tiền 100 triệu trừ thuế đi c̣n 90 triệu, chia 'lộc' cho 10 đứa con hết 60 triệu đồng, tôi giữ lại 30 triệu đồng, pḥng đau ốm lúc tuổi ǵa, sau khi trích một ít để in tập thơ khoảng 40 bài mang tên Thơ Hữu Loan.
Sau vụ này cũng có một số công ty khác xin kư hợp đồng mua mấy bài thơ khác nhưng tôi từ chối, thơ tôi làm ra không phải để bán./
Hữu Loan.
Mời quư độc giả mở bài Màu tím hoa sim của Hồng Vân ngâm trong mục 2 NHAC NHAC NHAC Cà kê số 19 này.
* * * * *
MỤC 4 – VĂN
* * * * *
MUC 4-1 – Mother's day 1 - Những Giọt Lệ Hồng
Bài của Diệu Nga
Do anh Phước Nguyễn Duy gửi tới Cảm ơn anh Phước.
* * * * *
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19m.jpgMẹ tôi không muốn di cư sang Mỹ ở tuổi sáu mươi.
“Già rồi, sang bên ấy chỉ ăn bám vợ chồng chúng mày!”.
Bà nói khăng khăng như thế nhưng con gái xuống nước năn nỉ ỉ ôi, bà lại xiêu ḷng.
"Ờ, nó nói cũng phải, ḿnh qua bên ấy giữ cháu ngoại cũng vui, lại đỡ nhớ, khỏi phải chờ mong. Ḿnh ở đây nó phải gửi tiền về cấp dưỡng, tốn kém lắm chớ chẳng không!”
D́ tôi cười, nói như lẩy: “Nợ đ̣i rồi đấy, cứ sang mà trả cho xong!”
Nghe mẹ kể lại lời d́, tôi cảm thấy hơi áy náy. Quả thật tôi cần mẹ không chỉ thuần túy v́ t́nh cảm. Tôi cầu cứu bà sang để chăn bầy cháu bốn đứa. Dạo này buôn bán ể ẩm, tôi không kham nỗi tiền giữ trẻ, cũng không thể tiếp tế đều đặn cho mẹ nên rước bà qua là nhứt cử lưỡng tiện…
Căn nhà ba pḥng của vợ chồng tôi, bề ngoài trông cũng khang trang với cây cảnh chung quanh và cửa garage tự động nhưng thật ra chỉ rộng 1100 sf. Trừ pḥng ngủ chánh tương đối rộng răi, hai pḥng c̣n lại vuông vức, nhỏ xíu xiu. Đất ở San Francisco là đất vàng. Căn nhà cũ kỷ năm mươi tuổi này trị giá chừng sáu chục ngàn nhưng lô đất 4000 sf của nó giá hơn bốn trăm, dù là nằm ở vùng ngoại ô xa tít. Thành ra cứ rán giữ, rán nắm dù mệt muốn hụt hơi.
Cửa tiệm fast food bán cho nhân viên các hăng xưởng gần đây cũng theo đà lay-off mà đi xuống. Đến đầu tháng là chúng tôi điên đầu với đủ thứ tiền phải thanh toán.
Tư trang sắm từ những năm phồn thịnh buôn may bán đắt lặng lẽ nuối đuôi nhau đi hết, vào nằm im nơi các tiệm cầm đồ. Chúng tôi không hề nghĩ đến giải pháp bán nhà v́ đó là gia tài duy nhất, cũng là mối kinh doanh không sợ lỗ vốn; vả lại bây giờ đi mướn một apartment tồi tàn đủ chỗ chứa sáu người, giá thuê hàng tháng c̣n mắc hơn số tiền trả góp nhà.
Trong t́nh thế kiệt quệ này, nếu có mẹ tôi lo cho tụi nhỏ, đưa đón đi học, quán xuyến việc nhà, tôi sẽ rảnh rang hơn để đi làm thêm lặt vặt buổi sáng, trưa về phụ tiệm ăn với chồng tôi. Buổi tối chúng tôi sẽ đi clean các tiệm ăn, chợ búa. Chịu khó một thời gian hi vọng kinh tế sẽ phục hồi trở lại. Mọi người đă hăm hở đón chào thiên niên kỷ mới, ai ngờ nó bắt đầu bằng sự xuống dốc!
Mẹ sang Mỹ vào mùa Thu. Trời khá lạnh đối với mẹ v́ chưa quen nhưng màu xanh của biển trời đă thu hút mẹ. Lũ cháu xúm xít lấy bà v́ ngày thường không ai gần gũi chúng cả. Chúng xổ tiếng Anh líu lo, thậm chí cô bé út mới bốn tuổi cũng không rành tiếng Việt.
Bà cười dễ dăi: “Sẽ có cuộc trao đổi nhé! Bà dạy các cháu nói tiếng Việt, các cháu dạy cho bà nói tiếng Anh.”
Thấy mẹ vui, tôi an ḷng. Thế là bên cạnh cái giường hai tầng của hai cô bé gái là tấm nệm của bà ngoại. Ban đêm, ba bà cháu nói chuyện ŕ rầm; có khi hai cậu trai cũng gơ cửa xin vào để được hưởng không khí đầm ầm bên bà ngoại rất hiền và rất vui.
Mẹ như bà tiên có chiếc đũa thần đă biến căn nhà bừa băi đầy phiền muộn của chúng tôi thành một tổ ấm ngăn nấp, sạch sẽ và đầy tiếng cười.
Trước kia, chúng tôi chỉ dùng những thức ăn ế ẩm từ cửa hàng, lắm khi nuốt chẳng trôi. Mẹ bảo cứ bỏ thịt bỏ rau vào tủ lạnh cho bà. Thế là mỗi chiều về gia đ́nh tôi được quây quần chung quanh bàn ăn có cơm canh nóng hổi, hương vị ngọt ngào. Chỉ sau và tháng, các con tôi khỏe mạnh ra, lễ phép ra và biết phụ giúp công việc lặt vặt trong nhà.
Hai cậu con trai lớn, bà phân công lo vườn tược cây kiểng: “Thằng Hùng mười hai tuổi, lớn rồi, lo chăm sóc các cây lớn, tỉa lá, bón phận, Hậu cũng mười tuổi rồi, thay v́ ôm máy chơi game, có thể phụ anh quét sân, tưới nước.”
Bà hiền lành nhưng nói ǵ các cháu cũng nghe. Chúng không c̣n là những đứa bé “vô tích sự” như thuở trước.
Thật ra chúng không đến nỗi tệ nhưng vợ chồng tôi quần quật với công ăn việc làm, không có th́ giờ dạy dỗ, chỉ vẽ. Bảo làm chuyện ǵ, chúng thực hiện qua loa lấy có, rầy măi phát mệt thành ra không thèm sai biểu nữa, tự ḿnh làm chóng xong mà vừa ư hơn.
Con Hoa hănh diện khoe với mẹ: “Bà dạy con nấu cơm. Con biết lặt rau, rửa chén, lại biết tráng trứng nữa cơ!”
Tôi hôn con, thầm cám ơn mẹ đă cho gia đ́nh tôi cơ hội để sống có hạnh phúc thay v́ cứ măi rầy rà, căi vả, gây ó nhau trong một căn nhà bề bộn, dơ bẩn.
Mẹ vốn là một Phật tử thuần thành. Thỉnh thoảng bà giảng dạy cho tôi về đạo lư: “Hạnh phúc không phải là món quà từ đâu đến, không phải tự nhiên mà có, cũng chẳng thể do phúc đức mà được. Ḿnh phải biết cách sống, biết cách hợp tác xây dựng th́ mới có hạnh phúc.”
Thuở ấy, đầu óc tôi quá dầy đặc với những con số để có thể hiểu lời mẹ khuyên, vả lại cũng không có th́ giờ… Thôi th́ để mẹ lo giùm. Mỗi chiều về nh́n các con ngoan, được ăn bữa cơm tối ngon, đối với tôi đă là đủ rồi.
Tôi bận rộn với nợ nần đến nỗi không mấy khi chú ư đến tâm t́nh của mẹ.
Bây giờ kiểm điểm lại mới nhớ rằng tôi ít hỏi thăm về sự buồn vui của bà.
Thay đổi môi trường sống, bà bỏ lại sau lưng biết bao nhiêu thứ: chị em, họ hàng, lối xóm, sư ông, bằng hữu… Đôi khi, mắt mẹ thoáng buồn. Tôi chỉ hỏi qua loa: “Mẹ có mệt không?”
Chao ôi, rơ tệ, miệng hỏi mà ḷng vái thầm: “Mẹ đừng ngă bệnh, khổ con!” Là con một nên cách suy nghĩ của tôi thường ích kỷ như thế. Cái ǵ cũng qui về ḿnh, cho ḿnh thôi!
Thắm thoát, mẹ ở với chúng tôi đă được một năm rồi. Gia đ́nh th́ ổn thỏa nhưng t́nh trạng tài chánh càng ngày càng bết bát mặc dù vợ chồng tôi bỏ sức lao động gấp đôi. Giao kèo mướn cửa tiệm sắp hết hạn mà chẳng t́m được người sang lại. Không kư thêm th́ mất tiệm, mất luôn năm mươi ngàn bỏ ra sang tiệm trước kia, nhưng tiếp tục th́ ngày càng thua lỗ, chẳng kham được nữa.
Chuyện ǵ đến, phải đến. Tháng sau đó, vợ chồng tôi lủi thủi dọn đồ về trả lại cửa hàng cho người ta sau mười năm làm chủ. Bây giờ hóa ra là kẻ làm công, lại làm những nghề linh tinh quét dọn. Tủi thân mà tức số phận ḿnh.
Mẹ an ủi: “Thôi, như thế đỡ lo con ạ. Tinh thần căng thẳng quá có khi phát dại, hóa cuồng! Trong cái dở có cái hay là thế!”
Chúng tôi lợi dụng thời gian tương đối rảnh rang này để sửa chữa căn nhà hư dột. Anh Thắng chịu khó và khéo tay nên cái ǵ cũng tự làm được, đỡ tốn tiền mướn thợ. Một hôm anh leo lên mái nhà để lợp lại mấy miếng ngói bể. Sơ ư thế nào chẳng rơ, anh trợt chân té xuống bất tỉnh. Chỉ có ḿnh mẹ ở nhà! Bà b́nh tĩnh gọi 911, vắn tắt vài câu tiếng Anh: “He falls down from the roof. He stops breathing!” Và rành rọt đọc địa chỉ, số phone nhà cho họ.
Ai ngờ bà âm thầm học chữ Anh mau đến thế! Bà đă cứu mạng chồng tôi!
Thắng bị găy chân và dập ống quyển. Phải nằm tại chỗ từ năm đến sáu tháng. T́nh cảnh này đưa mẹ tôi vào môi trường mới.
Bà tự nguyện thế chỗ cho chồng tôi để quét dọn, lau chùi các cửa tiệm hầu phụ giúp tôi về tài chánh. Mẹ hăng hái trong công việc. Tôi đoán rằng ở nhà măi mẹ cũng buồn, nay được ra ngoài bà cảm thấy vui hơn. Bà có những người bạn mới: cô thâu ngân vui tính, bà lăo phụ trách hàng rau cải, chú “Thọng” chuyên khuân vác. Mẹ ḥa ḿnh với họ, với cuộc sống của những người lao động tay chân. Đâu ai biết rằng trước 1975, mẹ là giáo sự dạy Pháp văn tại một trường công lập lớn ở Sài G̣n. Các con tôi biết hoàn cảnh bi đát của gia đ́nh nên mỗi đứa một tay, cùng nhau lo chuyện nhà. Mẹ tôi hài ḷng thấy các cháu tự ư thức được trách nhiệm, biết thương mẹ thương cha.
Ngày anh Thắng trở lại công việc, tôi xin mẹ ở nhà nghỉ ngơi. Mẹ nói: “Con ơi, ra ngoài cũng vui, lại kiếm được đồng tiền. Từ ngày đi Mỹ đến nay đă gần hai năm, mẹ chưa gửi tiền về giúp các em, các cháu bên ấy. Tụi nó nghèo lắm mà chẳng có cách kiếm ra tiền cho kịp đà leo thang của vật giá. Bên này kiếm tiền dễ hơn. Có tiền, mẹ lại có phương tiện cúng dường, bố thí…”
Tôi im lặng nghẹn ngào, chợt nhớ rằng mẹ chưa hề hỏi tôi một đồng xu nào và tôi quên bẵng rằng mẹ cũng có nhu cầu tiêu xài.
Trên thế gian này, không có nhân viên nào làm việc cật lực mà không đ̣i hỏi thù lao như thế! Vô t́nh, tôi đă “đ̣i nợ” mẹ tôi một cách tận t́nh. D́ tôi cũng có lư khi bà mỉa mai tôi.
Trong lúc tôi đăm chiêu, mẹ nhẹ nhàng tiếp: “Mẹ đă xin được chân rửa chén trong nhà hàng. Rửa bằng máy chả cực nhọc ǵ!” “Trời đất ơi, rửa chén, cần sức lực của người đàn ông Mễ mới kham nỗi. Nồi niêu son chảo to như cột đ́nh, nặng như búa tạ, làm sao mẹ nhấc cho nổi!” Tôi xuống giọng tiếp: “Mẹ nh́n lại mẹ xem. Tay mẹ gầy yếu, lưng mẹ đă cong, bước đi không c̣n nhanh nhẹn. Dù họ cần người, mướn tạm, vài hôm cũng cho nghỉ việc thôi!”
Bây giờ tôi mới có dịp nh́n kỹ mẹ. Bà già thật rồi, cái già đến nhanh quá. So với hồi mới qua, bà như tăng thêm năm, bảy tuổi. Mẹ tôi cúi đầu xuống thấp. H́nh như bà cố giấu giọt lệ vừa ứa ra. Tôi nhẹ nâng cầm mẹ lên và nh́n sâu vào đôi cửa sổ tâm hồn ấy. Trời ơi, mắt mẹ đă kéo mây! Đôi mắt bồ câu đen láy ngày nào từng làm điên đảo các chàng trai cùng trang lứa, cột chân ba tôi vào tổ ấm gia đ́nh, giờ đă một phần ngả màu đục lờ như nước gạo vo. Tóc mẹ trắng bơ phờ, đuôi mắt nhăn như rẻ quạt, vầng trán sạm đen vết đồi mồi…
Tôi mủi ḷng xót xa. Hai mẹ con ôm nhau, nước mắt người này thấm ướt vai áo người kia. Tôi nhỏ nhẹ: “Con không dám trái ư mẹ, nhưng mẹ rán chờ. Con hứa sẽ t́m công việc nhẹ nhàng hợp với mẹ hơn, mẹ nhé! Vong hồn ba mà biết mẹ cực khổ thế này chắc khó siêu.”
Trời cũng thương t́nh. Đâu chừng một tháng sau th́ bà lăo làm rau cải xin nghỉ việc về hưu. Mẹ tôi trở thành “bà cụ hàng rau”. Danh xưng và chức vụ gắn liền với mẹ tôi từ đấy. Vậy mà bà vui. Mỗi tháng bà lănh được hơn ngàn bạc. Phân nửa số tiền, bà gửi về Việt Nam: phần cúng dường, phần bố thí, phần giúp đỡ các em, các cháu. Số c̣n lại, bà dành dụm mấy kỳ lương, đưa tôi hơn ngàn bạc. “Mẹ thấy người ta dựng pḥng trong garage cũng tiện lắm. Nếu chồng con không phiền, con lấy tiền này nhờ nó mua vật liệu, che tạm cho mẹ một căn pḥng nhỏ. Con Hoa, con út bắt đầu lớn, tụi nó cần sự riêng tư. Mẹ cũng vậy, có pḥng riêng mẹ sẽ dựng kệ thờ Phật, mỗi ngày mẹ có thể lễ bái, tụng kinh, niệm Phật…” Chồng tôi nghe kể lại, vui vẻ đáp: “Chuyện nhỏ! Mẹ muốn ǵ anh cũng xin vâng, nói chi việc ấy!”
Từ đấy, mẹ lộ vẻ hoan hỉ lắm. Sáng tối hai thời, ít khi nào bà bỏ lỡ công phu. Bà như một người đạt được mục tiêu cho đời ḿnh, không có ǵ để ưu tư, khắc khoải.
Mùa Đông năm ấy, thời tiết hơi khác thường. Ban ngày ấm áp xen kẽ với những đêm buốt giá mà nhiệt độ đôi khi hạ thấp đến không ngờ. Vợ chồng tôi mời mẹ tạm trở về pḥng cũ vài ba tháng, ngoài garage lạnh quá dễ sinh bịnh. Mẹ nói: “Ở chỗ này quen rồi, dời đi khó ngủ.” “Mẹ nhớ vặn heat cho đủ ấm nhé!” “Ờ, tao biết mà!”
Ngờ đâu mẹ đă không qua khỏi mùa Đông! Buổi sáng chẳng thấy mẹ dậy sửa soạn để đi làm, tôi bảo “đứa nào ra đánh thức bà dậy, nhanh lên kẻo trễ!” Con Hoa quấn mền đẩy cửa bước ra garage miệng kêu léo nhéo. “Ngoại ơi, ngoại à…” Không có tiếng trả lời… Nọ bật đèn, tiến đến cạnh giường: ngoại quấn hai cái mền kín mít, nằm im ỉm. Nó lắc chân ngoại, bà chẳng đáp. Nó lôi cái mền xuống: mặt bà xám xịt, lạnh ngắt, đôi mắt khép hờ… “Mẹ ơi, mẹ! sao kỳ vầy nè!” Cả nhà đổ xô ra. Chồng tôi đạo Chúa, vội làm dấu thánh giá… Tôi xỉu ngay tại chỗ khi loáng thoáng nghe thằng Hùng la lên: “Sao bà không mở heat?”
Cuộc điều tra của cảnh sát quấy rầy chúng tôi một thời gian, cuối cùng họ kết luận: “Bà cụ không thường mở heat; cái máy mua hai tháng về trước c̣n mới tinh chưa hề được sử dụng!” Tôi như người mất hồn trong đám tang của mẹ.
Sự hối hận như lưỡi dao có răng, nó cưa xé ḷng tôi. Trái tim tôi cơ hồ rỏ máu thành những giọt lệ hồng. Bạn bè khuyên tôi nên đến chùa xin cúng thất, thiết lễ cầu siêu cho bà.
Tôi chẳng thể nói năng chi cùng vị sư ở chùa, chỉ biết dập đầu lạy cầu cứu với đôi mắt sưng húp. Chồng tôi b́nh tĩnh hơn, anh buồn bă kể đầu đuôi tự sự. Câu chuyện khiến thầy thương tâm, thầy thường an ủi, khuyên giải sau những thời lễ cúng.
Khi thấy tôi bắt đầu trở lại b́nh thường, thầy dành cho gia đ́nh chúng tôi một thời pháp thoại. Thầy giảng về lư vô thường, khổ, không. Các con tôi tỏ ra thích thú với sự thật giản dị và sâu sắc này, chúng đ̣i được học giáo lư đạo Phật thay v́ đi nhà thờ với ba.
Riêng tôi, tôi nhớ măi câu kết luận của thầy trong buổi nói chuyện ấy: “Con người ta sở dĩ đau khổ triền miên là tại ḿnh muốn nắm giữ! Cái ǵ cũng khư khư ôm chặt. Làm sao giữ măi được v́ bản chất của chúng là vô thường, là không. Hăy buông bỏ hết đi, chừng nào bỏ được, chừng ấy mới có chân hạnh phúc!”
Phải rồi, nếu chúng tôi không bám chặt vào căn nhà th́ mẹ tôi đă không phải vất vả đến thế, không đến nỗi chết cóng ngoài garage. Và gia đ́nh tôi không lụy đến mức này.
Tôi thỏ thẻ bàn với chồng: “Anh à, căn nhà này ḿnh không giữ nỗi th́ bán nó đi. Em tính rồi, sau khi thanh toán hết nợ nần ḿnh cũng c̣n vài trăm ngàn. Dọn sang Texas, nhà cửa rẻ hơn, ḿnh có thể tậu căn khác hoặc là giữ làm vốn, tính chuyện làm ăn…”
” Ờ nhỉ, hồi đó sao ḿnh ngu quá, cứ ôm lấy nó mà cắm cổ đi cày trả nợ. Liệu giữ không được th́ sớm buông đi… Nhờ ông thầy giảng dạy, ḿnh mới sáng mắt ra!”
***
Sau khi dọn sang Texas, trước khi bắt tay vào công ăn việc làm, tôi xin phép anh Thắng cho tôi về Việt Nam một chuyến. Tôi về để được qú dưới chân sư ông kể lể hết sự t́nh, xin sám hối th́ ḷng tôi mới có thể yên. Sư ông trầm ngâm và yên lặng nghe tôi vừa khóc rấm rức vừa kể về mẹ tôi, đệ tử mà người rất quí mến. Sư ông không hề cắt ngang bằng những câu hỏi. Người không phê phán ǵ, chỉ để yên cho tôi khóc, khóc oà vỡ như cái đập nước bị ngăn chận, nay có người tháo ra…
Măi một lúc lâu lắm sau đó, sư ông mới dạy: “Người mẹ nào cũng có trái tim Bồ Tát. Mẹ con hành Bồ Tát đạo ngay trong gia đ́nh trước khi mở rộng ra trong cuộc sống với mọi người. Con hăy hảnh diện có bà mẹ như thế! Con sẽ không cảm thấy hối hận ray rứt nữa nếu con biết đi theo hướng đi của mẹ con, biết xả bỏ cái tôi vị kỷ để lo cho người chung quanh.” Tôi sụp xuống đảnh lễ người đă chỉ cho tôi tháo mở cái gút dây kết mối ân hận trong tôi. Tôi trở về Texas với sự b́nh yên và tâm nguyện cao cả… Nhưng khi mùa Vu Lan về, cầm hoa trắng trên tay, tôi không thể ngăn được những giọt lệ hồng phát xuất từ trái tim tôi… Than ôi! Khi tôi biết nghĩ tới mẹ, biết giá trị của trái tim bồ tát, biết thương mẹ th́ bà đă không c̣n nữa trên đời…
Diêu Nga
* * * * *
MỤC 4-2 - MOTHER'S DAY 2 - Con đặt đâu cha mẹ ngồi đó
Bài của Nguyễn Duy An, do anh Duy Phước gửi tới, cảm ơn anh Phước .
* * *
Tác giả Nguyễn duy An là cư dân Virginia, hiện là Vice President, phụ trách Infor mation Technology của NATIONALGEOGRAPHIC. Lần đầu tham dự Viết Về Nước Mỹ, ông gửi một truyện và một truyện t́nh, đều bắt đầu từ B́nh Giả,địa danh quen thuộc của Việt Nam thời chiến. Chưa đầy 3 tuần sau khi bài lên Việt Báo online, đă có hơn 3,600 người đọc “truyện t́nh cờ”, hơn 3,000 người đọc tự truyện của chàng trai B́nh Giả. Cả hai bài hiện dẫn đầu trong số 10 bài có nhiều người đọc nhất. Sau đây là bài viết thứ tư của ông một truyện về quan hệ cha mẹ con cái tại Hoa Kỳ.
* * *
Một buổi chiều Chúa Nhật, vợ chồng tôi chở các con đi tham dự buổi đấu bóng rổ chung kết giữa các trường Công Giáo ở Hoa Thịnh Đốn và vùng phụ cận về; vừa bước chân vô cửa đă nghe tiếng chuông điện thoại reo inh ỏi. Vợ tôi nhấc điện thoại, nói chuyện trong giây lát rồi quay sang bảo tôi:
- Anh Dũng muốn nói chuyện với anh. Bà cụ Thanh đang hấp hối ở bệnh viện George Washington.
Tôi vội vàng đến cầm điện thoại:
- Hello anh Dũng. Cụ bị sao vậy anh?
- Bà cụ nhà tôi bị mệt vài tuần nay, đă nhập viện được mấy hôm rồi. Sợ không qua khỏi. Anh chị sắp xếp lên một tư được không? Bà cụ muốn gặp vợ chồng anh. Các em tôi cũng tề tựu đây cả.
- Vâng. Chúng em lên ngay.
Vừa lái xe từ nhà lên Washington, DC tôi vừa tưởng nhớ lại kỷ niệm quen biết bà cụ Thanh từ mấy tháng nay...
Tôi đến phi trường Chicago – Illinois vào một buổi tối mùa đông. Ngoài trời gió thổi vù vù, và tuyết vẫn tiếp tục rơi... Hôm đó chuyến máy bay của tôi đến trễ hơn một tiếng đồng hồ v́ băo tuyết. Tôi biết ḿnh đă lỡ chuyến bay chuyển tiếp để trở về Washington D..C. nên chạy vội vàng t́m văn pḥng lo thủ tục đổi vé. Khi biết tôi là người Việt Nam v́ mang họ Nguyễn, cô nhân viên của hăng Delta đă nhờ tôi làm thông dịch viên để nói chuyện với một bà cụ khoảng 80 tuổi đang ngồi ủ rũ bên quầy bán vé. Bà cụ Thanh cũng bị lỡchuyến bay về Maryland, nhưng v́ không nói được tiếng Anh nên cụ không biết phải làm sao, cứ ngồi lim dim, lặng lẽ đọc kinh lần chuỗi...
Lo xong thủ tục giấy tờ cho hai người, tôi quay sang:
- Để con dẫn cụ đi nhận pḥng ngủ rồi kiếm ǵ ăn tối. Sáng mai mới có máy bay cụ ạ.
- Cám ơn cậu. Cậu ǵ nhỉ?
- Dạ con tên Huy. Cụ để con xách hành lư cho. Con dẫn cụ lên pḥng cụ trước, rồi con t́m pḥng con sau. Sắp xếp xong con qua dẫn cụ đi ăn tối.
- Cậu cho tôi ở chung với được không? Tôi không biết tiếng Mỹ, làm sao ở một ḿnh trong nhà trọ được.
Tôi dở khóc dở cười trước đề nghị của bà cụ; nhưng đă nhận lời v́ nghĩ tới mẹ tôi. Cụ Thanh làm tôi nhớ mẹ thật nhiều với những lần đưa mẹ đi đây, đi đó thăm anh em bà con lúc mẹ tôi qua Mỹ du lịch... Tôi dẫn bà cụ về pḥng trọ. Cũng may trong pḥng có sẵn hai chiếc giường đôi. Tôi gọi điện thoại
về nhà báo tin cho vợ con biết hôm sau mới về được v́ bị băo tuyết. Sau khi nói chuyện với vợ con xong, tôi quay sang hỏi cụ Thanh:
- Cụ có mang theo số điện thoại của các anh chị không? Con giúp cụ gọi điện thoại về báo tin máy bay bị trễ tới mai, kẻo các anh chị ấy lại lo lắng.
Cụ Thanh mở "ruột tượng", lần măi mới lấy ra một xấp tiền và mấy tờ giấy cuộn tṛn trao cho tôi:
- Cậu Huy coi rồi giúp dùm tôi nhé. Tôi có biết số nào ra số nào đâu.
Tôi mở xấp giấy ra xem, có cả một tờ giấy ghi sẵn bằng tiếng Anh pḥng khi gặp trở ngại th́ trao cho nhân viên ở phi trường để xin giúp đỡ... T́m ra tờ giấy đánh máy số điện thoại của nhiều người, tôi hỏi cụ:
- Con nên gọi cho ai bây giờ?
- Nhờ cậu gọi về Texas cho con Lành dùm tôi. Vợ chồng nó thương tôi nhất, chỉ tội nghèo. Đi đâu tôi cũng nói chuyện với nó, rồi nó nói lại với mấy đứa khác, nhất là với vợchồng thằng Dũng ở Thủ Đô v́ hôm nay tôi về trên đó.
- Nếu thế con gọi thẳng về Maryland cho anh chị Dũng luôn cũng được.
- Tuỳ cậu.
Tôi để lại lời nhắn trong máy cho anh chị Dũng, và hẹn hôm sau sẽ gọi lại cho biết chuyến bay và giờ giấc bà cụ về tới phi trường BWI (Baltimore Washington Internation Airport) để họ ra đón. Phần tôi sẽ bay về phi trường National Airport nên không đi chung chuyến bay với cụ được. Sau khi tắm rửa, tôi mời cụ đi ăn, nhưng cụ từ chối v́ trong xắc tay đă có sẵn vài nắm cơm vắt với muối mè và gị lụa. Thay v́ ra ngoài kiếm ǵ ăn, tôi đă nhận lời ngồi lại ăn cơm nắm, muối mè và gị lụa với bà cụ Thanh...
Tối hôm đó, tôi đă thức trắng đêm nghe bà cụ tâm sự.
“Tôi mới qua Mỹ được gần 2 năm nay thôi cậu Huy à... nhưng tôi cứ phải đi lung tung nhiều chỗ v́ con cháu mỗi đứa một nơi, và chúng nó cứ đẩy qua đẩy lại làm tôi chóng cả mặt. Tôi buồn lắm, chỉ muốn về Việt Nam, nhưng không biết phải làm sao. Hơn 70 tuổi đầu tôi mới học được điều này là con cháu sang Mỹ khác xưa nhiều lắm. Trước đây ở Việt Nam, cha mẹ đặt đâu con ngồi đó, c̣n bây giờ qua Mỹ th́... ngược lại: Con đặt đâu cha mẹ ngồi đó! Cậu nghĩ tôi nói có đúng không?”
Tôi đang nằm mơ mơ màng màng nhớ mẹ, chưa kịp lên tiếng trả lời, bà cụ Thanh lại tiếp tục:
- “Vợ chồng tôi có 5 người con; cứ đứa trai rồi đứa gái cách nhau 3 tuổi. Nhờ trời thương, gia đ́nh làm ăn cũng khấm khá nên đứa lớn được ông nhà tôi gởi đi du học bên Mỹ từ năm 70, rồi lấy vợ và ở lại luôn bên này. Năm 75, vợ chồng đứa con gái kế đưa thêm được thằng út nhà tôi đi, bây giờ đang ở bên Ca-li. Thằng thứ ba đi lính ngoài Trung, lấy cô vợ người Huế, rồi làm mai cho ông anh vợ lấy con em gái kế nó. Hai thằng đi cải tạo về rồi cũng sang Mỹ theo diện H.O.. và định cư ở Texas. Vợ chồng tôi có giấy tờ bảo lănh từ lâu, nhưng ông nhà tôi nhất định không đi; và tôi cũng chẳng ham muốn ǵ chuyện đi Mỹ, chỉ mong thỉnh thoảng chúng nó đưa các cháu về thăm là măn nguyện lắm rồi. Nhưng hơn 4 năm trước, Chúa đă gọi ông nhà tôi về với ông bà. Chúng nó cứ thúc ép măi, nhưng tôi cũng không đi. Ngày giỗ măn tang ông nhà tôi, vợ chồng thằng lớn về thăm quê hương, và t́m đủ lư lẽ thuyết phục tôi đi Mỹ v́ “xuất giá ṭng phu, phu tử ṭng tử” nên tôi đành “nhắm mắt đưa chân”.
Ngày đặt chân đến Mỹ phải nói là ngày hạnh phúc nhất trongđời tôi, cậu Huy ạ. Con cháu dâu rể tề tựu đông đủ hết, cả cô bồ của thằng út Đức cũng bay sang mừng ngày đoàn tụ của gia đ́nh tôi. Nếu như chúng nó chỉ khóc chứ đừng nói ǵ như lúc gặp nhau ở phi trường th́ chắc tôi c̣n vui nhiều nữa.
Đằng này, vừa gặp tôi, thằng Đức đă x́ lồ x́ lào có một câu ‘hi mom’ rồi lo quấn quưt với con bồ người Mỹ của nó. Tôi thấy chướng mắt quá, chỉ muốn chửi cho nó một trận, nhưng con Hoa đă phân trần cho em: ‘Con xin mẹ đừng giận cậu út... Nó sang Mỹ từ nhỏ, chúng con lại bận rộn công ăn việc làm nên không có th́ giờ dạy cho em nó hiểu phong tục tập quán của ḿnh. Mẹ thấy đó, từ cách đi đứng, nói năng, cử chỉ của em Đức đều đúng y chang là một thanh niên người Mỹ, chỉ khác có màu da. Mẹ đừng buồn.’ *
Cậu Huy nghĩ coi làm sao mà tôi không buồn cho được. Tôi thương thằng Đức nhất nhà v́ nó là út đă đành, nhưng v́ nó phải xa tôi từ lúc mới 6 tuổi đầu. Hơn 20 năm trời mới gặp mẹ mà có cứ lo xà nẹo với con bồ Mỹ trước mặt tôi và các anh chị nó... và nhất là các cháu nhỏ. Coi chướng mắt hết sức!
Tôi thất vọng quá cậu Huy à. Nhưng đó chỉ là bước đầu...
Suốt một tuần liền chúng nó lôi tôi đi chụp h́nh khắp thủ đô, rồi mạnh đứa nào bay về chỗ đứa đó, giam tôi một ḿnh trong căn nhà rộng thênh thang của thằng Dũng. Vợ chồng nó đi làm suốt ngày. Hai đứa con cũng đi học và ở luôn trong trường, mà nếu bọn nhỏ có ở nhà cũng chẳng nên cơm cháo ǵ v́ chúng nó chỉ nói toàn tiếng Mỹ! Tôi ngồi một ḿnh suốt ngày nh́n ra đường, lúc nào cũng "vắng như chùa bà đanh" nên tôi cứ nghĩ ḿnh đang bị tù cậu Huy ạ. Riết rồi tôi chịu không thấu nên ngă bệnh. Vợ chồng thằng Dũng đưa tôi đi khám bác sĩ, lấy thuốc uống... Rồi không biết vợ chồng nó bàn nhau sao đó, tự động mua vé máy bay đẩy tôi sang Ca-li ở với vợ chồng con Hoa.
Lúc ở bên nhà, tôi cũng nghe nói Ca-li có nhiều người Việt, có khu chợ Việt Nam rất sầm uất, không khác chi Sài G̣n nên tôi cũng mừng trong bụng. Thêm vào đó, tôi cũng muốn được ở gần thằng út để hướng dẫn nó được tư nào hay tư đó. Gần 30 tuổi đầu rồi mà cứ lang thang, không chịu cưới vợ ǵ cả...
Nhưng vợ chồng con Hoa lại ở đâu miệt phía bắc, nghe nói phải lái xe cả ngày mới tới vùng Quận Cam nên tôi lại buồn hơn v́ vợ chồng thằng Dũng đi làm công sở, khoảng 6 giờchiều đă về nhà. Đàng này vợ chồng con Hoa mở cái tiệm ǵ đó, tối nào cũng nửa đêm mới về.. Con cái th́ mạnh đứa nào đứa đó lo, đi học về là chui ngay vào pḥng riêng. Tôi muốn vào nói chuyện với các cháu th́ tụi nó không cho, lại c̣n nói tiếng Mỹ với nhau tỏ vẻ nhạo báng bà ngoại cổ hủ, lỗi thời, không tôn trọng "xi xi" ǵ đó (privacy).
Tôi tủi thân chỉ biết ngồi khóc một ḿnh.. tuần cũng không gặp được thằng út. Măi sau này tôi mới biết là nó thuê "pạc-măng" (apartment) ở riêng với con bồ Mỹ chứ chẳng cưới xin ǵ hết. Chúa Nhật cũng không thấy đi lễ đi lạy ǵ cả. Tôi khổ tâm lắm, bắt con Hoa gọi nó về, chửi cho một trận. Nhưng tôi nói ǵ mặc tôi, nó cứ ngồi trợn mắt ngó lên trần nhà chứ có hiểu tôi nói ǵ đâu!
Quá thật vọng với mấy đứa con và các cháu ở Ca-li, tôi nói với cái Lành mua vé máy bay cho tôi về Texas ở với chúng nó và vợ chồng thằng Hiền. Cậu biết đó, chúng nó mới sang sau này theo diện H.O. nên c̣n nghèo lắm; được cái là hai anh em lấy hai chị em nên chúng nó ḥa thuận thương yêu nhau. Hai gia đ́nh chung nhau mua một cái nhà khá lớn v́ cả hai đều đông con.
Thằng Hiền và thằng Khanh đi làm cho một hăng cuốn chả gị v́ không có nghề nghiệp chuyên môn. Hai con vợ nhận hàng về nhà may tối ngày sáng đêm. Nhà đông người, lại chất đầy vải vóc, kim chỉ... Thôi th́ bụi bậm, rác rưởi không thua ǵ mấy khu vực lao động bên Sài G̣n. Tôi bảo chúng nó là thằng Dũng và con Hoa đều giàu có, sao không kêu anh chị giúp vốn cho mà làm ăn buôn bán cho đỡ vất vả... Tôi nói mặc tôi, chúng nó không đứa nào trả lời trả vốn ǵ hết.
Tôi chờ tới hôm thằng Dũng và con Hoa gọi điện thoại hỏi thăm mới la cho một trận là tại sao không giúp đỡ các em. Cả hai đứa đều nại đủ lư do phải chi tiêu khoản này khoản nọ, không có khả năng để cưu mang cho ai. Con Hoa lại c̣n kể công đă nuôi thằng Đức bao nhiêu năm từ ngày thằng út mới đi học lớp một! Tôi mở hết hầu bao, có vài ngàn bạc để dành từ Việt Nam, tôi giao hết cho con Lành, nói nó dùng làm vốn mở tiệm ǵ đó buôn bán cho đỡ cực hơn làm nghề may khoán. Lúc đó tôi mới biết là số tiền vài ngàn bạc ở Mỹ này chẳng làm được ǵ hết!
Ở chung với vợ chồng con Lành và thằng Hiền được mấy tháng th́ bệnh suyễn của tôi tái phát. Bác sĩ bắt tôi phải đi ở chỗ thoáng mát, tránh bụi bậm ô nhiễm.... Thằng Dũng đă không biết thương em th́ chớ, lại chửi chúng nó là không biết lo cho mẹ, tự động mua vé máy bay bắt con Lành đưa tôi trở về.
Tôi ở nhà vợ chồng đứa con trai trưởng mà cứ nghĩ như ḿnh bị đưa đi tù vậy đó, cậu Huy à. Nó giam tôi từ mùa thu cho tới mùa Xuân, cứ ngồi trong cửa sổ nh́n lá vàng rồi lá rụng, tuyết xuống phủ đầy sân rồi tuyết tan... Tôi cứ thui thủi một ḿnh lần chuỗi suốt ngày, ngoại trừ Chúa Nhật nó chở tôi đi lễ ở nhà thờ Mỹ gần nhà. Tới mùa hè, vợ chồng nó bàn nhau đi "cu" đi "cụ" ǵ đó (cruise) 3 tuần trên biển, nên gọi cho con Hoa nói sẽ gởi tôi về bên đó vài tháng. Tôi quá thất vọng với con cháu bên Mỹ nên cũng chẳng thèm nói năng ǵ, mặc kệ chúng nó. Tôi lại lạch cạch khăn gói về Ca-li. Mới ở được vài tháng chúng nó lại "tống" cổ tôi về Houston v́ "không có th́ giờ để hầu mẹ"!
Tôi chỉ muốn chết đi cho xong, nhưng ḿnh là người Công Giáo đâu dám nghĩ chuyện làm bậy. Không biết vợ chồng hai đứa "nghèo" bàn nhau làm sao mà tôi mới về ở được vài tuần, chúng nó nói sẽ đi mướn một một chỗ riêng cho tôi ở để bệnh suyễn của tôi không phát lại v́ bụi bậm trong nhà nó. Tôi thương các con, các cháu c̣n nghèo nên đ̣i về lại "nhà tù" của thằng Dũng chịu khổ một ḿnh hơn là gây thêm gánh nặng cho mấy đứa nhà nghèo. Cực chẳng đă, chúng nó đă phải mua vé máy bay cho tôi trở về với thằng Dũng giữa mùa đông như thế này. Cũng may mà gặp được cậu...”
Bà cụ Thanh bật khóc nức nở. Tôi không biết phải làm ǵ nên cứ để cụ khóc một lúc cho nguôi ngoai... Và chợt nhớ tới khu "nhà già của các cụ cao niên ở gần nhà thờ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, nên nhỏ nhẹ nói với cụ:
- Để mai về bên đó con liên lạc với anh Dũng xem có thể sắp xếp gởi cụ tới ở chung với các cụ trong Hội Cao Niên bên giáo xứ chúng con cho vui. Vừa có bạn bè người Việt, vừa có các bạn trẻ tới chở đi lễ nhà thờ Việt Nam...
- Được thế th́ c̣n ǵ bằng. Mà ở đó có gần nhà cậu Huy không?
- Cũng gần cụ ạ. Và cũng không xa chỗ anh Dũng lắm đâu, tuy là 2 tiểu bang khác nhau nhưng chỉ cách con sông Potomac...
- Thế cậu Huy giúp dùm tôi nhé. Tôi chẳng trông mong ǵ nơi vợ chồng thằng Dũng cả.
- Vâng. Đàng nào con cũng đă ghi số điện thoại anh Dũng đây rồi, cuối tuần con sẽ nói chuyện và nếu tiện con sẽ chở vợ con sang thăm cụ cho vui; và thỉnh thoảng chúng con xin phép đón cụ sang bên này đi lễ Việt Nam cho biết..
- Giêsu Lạy Chúa tôi. Được thế th́ có chết tôi cũng măn nguyện. Tôi đi nhà thờ Mỹ cứ như vịt nghe sấm chứ có hiểu ǵ đâu. Tôi nói vợ chồng nó chở đi nhà thờ Việt Nam nhưng chúng nó bảo giờ giấc không thuận tiện nên chưa bao giờ đưa tôi đi cả cậu ơi!
- Cũng gần sáng rồi, cụ nghỉ một lát cho đỡ mệt rồi c̣n sửa soạn ra phi trường.
- Cậu nghỉ đi, tôi già cả rồi có cần ǵ ngủ nghỉ. Tôi làm khổ cậu thức suốt đêm. Xin Chúa Mẹ thay tôi báo đáp công ơn cho cậu.
Sau khi trở về Virginia, tôi đă liên lạc với vợ chồng anh Dũng. Anh chị ấy đă mời chúng tôi qua chơi ngay cuối tuần đó để cám ơn tôi giúp đỡ bà cụ hôm bị lỡ máy bay ở phi trường Chicago. Tôi nói sơ qua về việc gởi cụ vào "nhà già" bên Virginia cho có bạn, có bè... nhưng anh đă kịch liệt phản đối v́ sợ các em trách là "vợ chồng anh đẩy mẹ vô viện dưỡng lăo"! Tôi giải thích măi là ḿnh chỉ muốn sắp xếp làm sao cho cụ vui lúc tuổi già, nhưng anh chị ấy cũng không nghe theo. Cuối cùng tôi chỉ xin phép đón cụ sang nhà tôi chơi với mấy đứa nhỏ vài lần vào dịp cuối tuần, và chở cụ đi nh thờ Việt Nam. Ôi thôi, cụ mừng như đứa trẻ mới lớn, lần đầu được mẹ cho đi chợ sắm quần áo mới và sách vở đi học lớp vỡ ḷng! Lần nào tôi chở về lại nhà anh Dũng cụ cũng rươm rướm nước mắt, nhưng chúng tôi cũng không biết phải làm sao hơn được. Vợ chồng tôi bàn nhau, nếu mùa hè này mẹ tôi qua Mỹ du lịch lần nữa, chúng tôi sẽ xin phép anh Dũng để cho hai bà đi chơi với nhau một thời gian cho cụ đỡ buồn... Nhưng mùa hè chưa tới!
Vợ chồng tôi vừa bước vào khu vực ICU (Intensive Care Unit, khu chăm sóc đặc biệt) ở nhà thương George Washington đă gặp vợ chồng anh Dũng và mấy người nữa đang ngồi nơi hành lang pḥng chờ đợi (waiting room). Anh Dũng chạy tới bắt tay tôi:
“Cha tuyên uư đang làm các phép cho bà cụ nhà tôi.. Chắc cũng sắp xong rồi. Tôi sẽ dẫn anh vào ngay cho cụ gởi gắm ít lời. Cụ nhắc anh măi. Họ chỉ cho vào mỗi lần 2 người thôi. Bác sĩ nói chắc bà cụ nhà tôi không qua khỏi đêm nay. Cụ đang nuối anh đó, anh Huy à. Tôi là con mà không lo được cho cụ như vợ chồng anh..” Nói rồi anh Dũng giới thiệu vợ chồng tôi với gia đ́nh các em của anh. Chúng tôi ngồi chờ mấy phút th́ cha tuyên uư đi ra. Ngài nói vài lời an ủi gia đ́nh rồi lại vội vàng đi xức dầu cho một bệnh nhân ở lầu dưới. Anh Dũng kéo tôi đi vào gặp bà cụ... Đôi mắt cụ sáng hẳn lên khi nh́n thấy tôi và anh Dũng bước tới bên giường. Cụ thều thào:
- Dũng con. Mẹ chỉ c̣n một ước muốn cuối cùng, và mẹ muốn con hứa với mẹ truớc mặt cậu Huy là con sẽ...
- Vâng, con sẽ nghe lời mẹ. Con xin mẹ tha thứ cho chúng đă làm mẹ buồn ḷng.
- Mẹ không buồn giận các con. Hai năm nay mẹ đă đi đông, về tây theo sự sắp xếp của các con... Các con đặt đâu mẹ ngồi đó! Nhưng sau khi Chúa cất mẹ về, mẹ xin con một điều... con cho mẹ được về nằm bên cạnh mộ cha con bên Việt Nam... Cậu Huy, tôi mang ơn vợ chồng cậu nhiều lắm.... đă cho tôi được hưởng sự ấm cúng của một gia đ́nh bên Mỹ. Xin Chúa Mẹ trả công cho... gia... đ́nh...
Tôi đang thầm th́ kêu Tên Cực Trọng: "Giêsu, Maria, Giuse.... Xin Ba Đấng ǵn giữ và đón tiếp linh hồn Anna" th́ nghe anh Dũng ̣a lên khóc nức nở. Tôi nh́n qua thấy bà cụ Thanh miệng vẫn như mỉm cười nhưng hơi thở đă tắt !
Nguyễn Duy-An
* * * * *
Mục 4-3 - Truyện con ngựa thần
Tô Vũ phỏng dịch les Mille et Une nuits. Dịch giả Tô Vũ giữ bản quyền
http://www.congdongnguoiviet.fr/ChuyenCaKeToVu/0905Cake19n.jpg
Truyện xảy ra tại xứ Ba Tư thời cổ.
Nhân ngày đầu năm mới và cũng là ngày đầu xuân, quốc vương Ba Tư cho mở hội Nevroux vui mừng khắp nơi trong nước để toàn dân đón mừng xuân mới.
Tại thủ đô Schiraz, dân chúng hân hoan kéo nhau đến xem những cuộc vui công cộng, giải trí, múa hát, diễn vơ, hát xiệc. Đông đảo khách từ các nước lân cận đến tham dự, nhất là để xem tŕnh diễn những đồ sáng chế do các nhà xảo công khắp nơi mang tới dự thí ḥng lănh giải thưởng lớn do vua ban. Cuộc tŕnh diễn xảy ra rất tốt đẹp, các nhà xảo công đều được ban thưởng rộng răi về những đồ sáng chế. Khi sắp văn cuộc tŕnh diễn, Nhà Vua sửa soạn lui về cung th́ có một người Ấn Độ Độ kéo một con ngựa gỗ đến trước chỗ Vua ngồi, ngựa có đầy đủ yên cương nạm vàng bạc sang trọng, ai nh́n cũng tưởng là một con ngựa thật.
Người Ấn Độ quỳ lạy dưới thầm trước chỗ Vua ngồi rồi tŕnh rằng :
- Muôn tâu Bệ hạ, kẻ hạ dân hèn mọn này mặc dầu đến sau cùng để tŕnh với Thánh Thượng đồ sáng chế, nhưng hạ dân cũng rập đầu kính cẩn tâu rằng, suốt trong ngày hôm nay, Thánh Thượng chưa thấy một vật sáng chế nào lại tài giỏi và lạ lùng bằng cái vật sáng chế này. Hạ dân kính cẩn rập đầu xin Thánh Thượng hạ mắt tới.
Vua nh́n con ngựa gỗ phán rằng:
- Ta chỉ thấy một đồ sáng chế khéo léo mà người xảo công đă cố gắng mang tài nghề làm cho nó giống một con ngựa thật. Có những xảo công khác cũng có thể chế tạo một đồ vật như thế này, và có lẽ c̣n khéo léo hơn.
- Muôn tâu Thánh Thượng. Không phải v́ h́nh dáng bề ngoài mà hạ dân cúi xin Thánh Thượng hạ mắt tới con ngựa này, mà v́ cái công dụng của con ngựa đó do những bí quyết của người chế tạo ra nó. Khi hạ dân cưỡi con ngựa gỗ này, hạ dân có thể sai khiến nó bay đến bất cứ chỗ nào muốn đến, trong một khoảng khắc ngắn. Chưa một ai biết con ngựa này, lần đầu tiên hôm nay hạ dân mang nó đến để tŕnh với Thánh Thượng, và nếu Thánh Thuợng ban lệnh muốn coi thử khả năng của nó, hạ dân sẽ rập đầu thi hành mệnh lệnh.
Quốc vương xứ Ba Tư là một người ham những đồ quư, những đồ hiếm có, Độc nhất. Suốt trong buổi tŕnh diễn ngày hôm nay Quốc vương chưa thấy một sáng chế nào đáp ứng sở thích nên Quốc vương nói với người Ấn Độ rằng, Quốc vương chỉ có thể nh́n nhận vật sáng chế là có giá trị sau khi thí nghiệm vật đó, và Quốc vương sẽ tin lời người Ấn Độ sau khi anh ta tŕnh diễn đúng như lời anh nói.
Người Ấn Độ nhanh nhẹn trèo lên ngựa, sau khi đă ngồi chắc chắn trên yên, anh hỏi Quốc vương Ba Tư muốn anh ta tới chỗ nào.
Cách thành Schiraz khoảng ba bốn dặm có một ngọn núi cao mà từ chỗ nhà vua ngồi có thể trông thấy rơ. Nhà Vua trỏ ngọn núi cao và phán rằng:
- "Nhà ngươi hăy tới ngọn núi kia, hái một lá cây gồi ở chân ngọn núi đó, mang về để làm chứng rằng ngươi tới nơi đó."
Anh Ấn Độ cúi đầu lĩnh mệnh. Anh ta quay một cái chốt ở cổ con ngựa. Con ngựa bay thẳng lên trời, trong chớp mắt bay cao đến nỗi không c̣n ai nh́n thấy nữa. Mọi người kể cả nhà vua và các quần thần đều vỗ tay hoan hô tán thưởng.
Chỉ trong khoảng một khắc đồng hồ sau, mọi người nh́n thấy con ngựa bay trở về từ từ đáp xuống chỗ cũ. Anh Ấn Độ cầm một tàu lá gồi lớn, xuống ngựa, đi về phía Nhà Vua, quỳ xuống và dâng lên vua tàu lá đó.
Ông vua đă chứng kiến từ đầu lúc con ngựa bay đi rồi con ngựa trở về, lấy làm vui thích lắm và muốn mua con ngựa đó để trưng bày trong viện bảo tàng. Nhà Vua nghĩ rằng con ngựa này sẽ là kỳ quan số một đứng đầu tất cả những bảo vật trong viện. Vua định bụng sẽ bằng ḷng trả tất cả số tiền và những ǵ mà anh Ấn Độ đ̣i hỏi.
Nhà Vua nói rằng:
- "Nh́n bề ngoài th́ không ai có thể thấy con ngựa này là một vật quư giá như sau khi nhà ngươi vừa thí nghiệm cho ta thấy. Để tỏ cho nhà ngươi biết rằng ta ham chuộng nó, nếu nhà ngươi bán th́ ta mua con ngựa này."
- Muôn tâu Thánh Thượng, hạ dân bao giờ cũng nghĩ rằng Thánh Thượng nh́n thấy chân giá trị của mọi vật một cách sáng suốt hơn tất cả các quốc vương trên trái đất này. Thánh Thượng đă ban cho con ngựa lời phán xét xứng đáng với tài năng của nó. Hạ dân cũng đoán rằng không những Thánh Thượng nhận tài năng của con ngựa mà Thánh Thượng c̣n muớn mua nó làm sở hữu. Hạ dân biết giá trị của con ngựa này lắm, nếu hạ dân giữ nó th́ sẽ được nổi tiếng trên các nước, nhưng không v́ thế mà hạ dân lại dám cưỡng lại ư muốn của Thánh Thượng. Hạ dân không phải là người sáng chế ra con ngựa này và cũng không mua của ai hết. Người chế tạo ra nó đă tặng cho hạ dân con ngựa này sau khi hạ dân đồng ư cho hắn cưới con gái Độc nhất của hạ dân, với lời hứa rằng hạ dân không dược bán cho ai, mà nếu đem tặng cho ai th́ phải đổi lấy một vật quư giá khác theo sự nhận xét của hạ dân.
Anh Ấn Độ c̣n muốn nói ṿng vo dài ḍng. Nhưng khi Nhà Vua nghe thấy anh muốn đổi lấy một vật quư giá khác, th́ Nhà Vua ngắt lời anh mà nói rằng :
- "Ta sẵn sàng chấp nhận bất cứ vật ǵ mà nhà ngươi muốn đổi lấy con ngựa này. Nhà ngươi phải biết rằng lănh thổ nước ta rất rộng, có nhiều thành phố lớn giàu mạnh đông dân cư. Ta cho nhà ngươi muốn chọn ǵ th́ chọn, nhà ngươi được thụ hưởng hoàn toàn vật đó trọn đời của nhà ngươi."
Quần thần nghe thấy Vua nói như vậy đều cho rằng Vua đă quá rộng răi, nhưng có ngờ đâu anh chàng Ấn Độ kia lại cho là quá thấp đối với sự mong ước của anh. Anh ta đă hy vọng ở một vật cao xa hơn nhiều.
Anh Ấn Độ trả lời: "Tâu Thánh Thượng, hạ dân rất lấy làm cảm kích về lời Thánh Thượng ban cho, hạ dân rất cảm kích về sự rộng răi của Thánh Thượng. Nhưng hạ dân kinh hăi mà tâu lên Thánh Thượng điều yêu cầu bạo dạn này là xin Thánh Thượng cho hạ dân thành hôn với công chúa, chỉ với điều kiện đó hạ dân mới có thể nhường con ngựa này thôi."
Quần thần nghe thấy lời yêu cầu ngộ nghĩnh và táo bạo của anh Ấn Độ đều rộ lên cười. Hoàng thái tử Firouz Schah là người sẽ nối ngôi vua th́ bực tức. Nhà Vua th́ lại nghĩ khác, lưỡng lự muốn gả công chúa cho anh chàng Ấn Độ này đế đổi lấy con ngựa ḥng thoả măn sở thích của ḿnh, Vua ngập ngừng chưa quyết định.
Hoàng thái tử thấy Vua lưỡng lự, thái tử sợ Vua chấp nhận, điều mà thái tử cho là không xứng đáng với tư cách của công chúa và với danh dự của hoàng tộc, nên Thái tử vội vă tâu với Vua :
- Xin Phụ hoàng hăy tha thứ cho hạ thần dám thưa Phụ hoàng trong lúc đang lưỡng lự có nên trả lời không chấp nhận lời yêu cầu hỗn láo của tên mạt dân này hay là cho hắn được hy vọng gia nhập vào một hoàng tộc lớn lao nhất trong các hoàng tộc trên trái đất ? Hạ thần rập đầu xin Phụ hoàng hăy nghĩ không những đến oai danh của Phụ hoàng mà đền ḍng họ quư phái của tiền nhân.
Vua trả lời Hoàng thái tử :
- Ta đang suy nghĩ nên chưa quyết định, nhưng cũng biết lời can ngăn của hoàng tử là muốn bảo tồn uy tín và thanh danh của ta và hoàng tộc. Nhưng thái tử không suy xét đến giá trị quư giá của con ngựa này, và cũng không suy xét đến trường hợp mà ta từ chối th́ tên Ấn Độ kia sẽ đề nghị với một quốc vương nước khác, nếu quốc vương đó không câu nệ đến vấn đề danh giá chấp nhận điều kiện. Ta sẽ thất vọng nếu một quốc vương đó tuyên bố là ta không rộng răi bằng ông ta,để đến nỗi không mua được con ngựa mà ta nghĩ là một vật báu nhất trên đời. Nói như vậy không có nghiă là ta sẽ chấp nhận lời yêu cầu của tên Ấn Độ chủ ngựa, mà có lẽ hắn cũng phải nhận xét rằng lời yêu cầu của hắn là quá lố. Ngoài công chúa ra ta có thể làm cho hắn hài ḷng chấp nhận những đề nghị khác. Nhưng trước khi ta đề nghị với hắn, ta muốn thái tử cưỡi thử con ngựa rồi sẽ cho ta biết ư kiến. Mong rằng hắn ta sẽ để cho thái tử cưỡi thử.
Anh Ấn Độ chủ ngựa nghe lời vua phán cho hoàng thái tử, rất lấy làm hoan hỉ, hắn nghĩ rằng vua thế nào cũng chấp nhận lời đề nghị gả công chúa cho hắn, và hoàng thái tử cũng sẽ đồng ư. Nên không những không phản đối việc thái tử cưởi thử con ngựa, hắn lại c̣n có ư định giúp thái tử trèo lên ḿnh ngưa và chỉ cách sử dụng cho ngựa bay lên, và cách điều khiển con ngựa ra sao.
Hoàng thái tử Firouz Schah không cần nhờ đến anh Ấn Độ, thái tử nhẩy phóc lên lưng ngựa, và sau khi đặt chân vào hai cái bàn đạp, thái tử vặn ngay cái chốt gỗ ở cổ con ngựa như thái tử đă trông thấy lúc năy khi tên Ấn Độ cho ngựa bay lên trời. Thái tử vừa xoay cái chốt là con ngựa đă bay vụt lên trời, phút chốc nhà vua và quần thần không c̣n nh́n thấy nữa.
Anh Ấn Độ sợ hăi sau khi hoàng thái tử nhảy lên ngựa mà không hỏi anh cách sử dụng, nên anh ta qùy xuống chân nhà vua và tâu rằng:
- Muôn tâu Thánh Thượng. Thánh Thượng đă thấy hoàng thái tử nhảy vọt lên ngựa mà không để cho hạ dân chỉ dẫn cách sử dụng điều khiển con ngựa. Thái tử chỉ trông thấy hạ dân làm cho con ngựa bay lên mà không trông thấy cách làm cho con ngựa bay trở lại và hạ ḿnh xuống đất. Hạ dân rập đầu tâu với Thánh Thượng rằng hạ dân không thể trách nhiệm được những sự ǵ có thể xảy ra cho hoàng tử.
Nhà Vua nghe thấy nói lấy làm lo sợ, tai nạn có thể xảy đến hoàng tử không thể tránh được. Vua tức giận hỏi sao anh Ấn Độ không nói cho hoàng tử biết khi thấy hoàng tử nhảy lên ngựa và cho ngựa bay lên trời.
Anh Ấn Độ trả lời:
- Tâu Bệ Hạ. Bệ Hạ đă chứng kiến Thái tử và con ngựa bay lên với một tốc độ quá nhanh, hạ dân đă bị bất ngờ nên không kịp phản ứng nói ra lời được, và khi hạ dân kêu lên được th́ thái tử đă ở quá xa không thể nghe thấy tiếng kêu của hạ dân, mà dù thái tử có nghe thấy th́ thái tử cũng không thể trở lại được vi thái tử đă không dành chút thời giờ để hỏi hạ dân cách sử dụng. Tâu Bệ Hạ, có thể trong lúc lúng túng t́m cách hạ xuống, Thái tử đă t́m thấy một cái chốt khác và nếu Thái tử quay cái chốt đó th́ con ngựa không lên cao nữa và từ từ hạ xuống. Thái tử điều khiển bằng dây cương để con ngựa hạ xuống đất chỗ nào Thái tử muốn.
Mặc dầu nhà Vua thấy lời tâu của người Ấn Độ là hợp lư nhưng nhà Vua vẫn lo ngại cho Thái tử. Vua nói : Giả thử Thái tử t́m thấy cái chốt thứ hai và vặn nó, th́ biết đâu con ngưạ và Thái tử chẳng đáp xuống những tảng đá lởm chởm gập ghềnh nguy hiểm hay rớt xuống biển sâu?
- Tâu Bệ Hạ, hạ dân có thể đoan chắc rằng con ngựa đă nhiều lần bay qua những vùng biển mà không bao giờ rớt xuống, con ngựa chỉ đáp xuống những địa điểm nào mà người cưỡi nó muốn đáp xuống. Xin Bệ Hạ yên tâm là khi Thái tử t́m được ra cái chốt thứ hai th́ thế nào Thái tử cũng đáp xuống một nơi an toàn để hỏi thăm đường về!
Nhà Vua nghe thấy thế phán rằng: Dầu sao ta cũng không thể tin tưởng vào những lời nói của nhà ngươi được, nếu trong ba tháng hoàng Thái tử không về hay không có tin tức của Thái tử th́ nhà ngươi sẽ bị chém đầu.
Nói rồi Vua ra lệnh bắt người Ấn Độ giam vào một gian tù chật hẹp. Rồi Vua lui về trong cung nội, buồn bă v́ ngày hội Nevroux được cử hành trọng thể trong toàn cơi Ba Tư, đă bị chấm dứt một cách buồn thảm cho nhà Vua và cho triều đ́nh.
Trong khi đó th́ hoàng thái tử cứ bay lên cao măi. Thái tử không c̣n thấy rơ ở dưới đất, mờ mịt không phân biệt được đồi núi hay cánh đồng nữa. Thái tử muốn quay trở về cung điện, Thái tử nghĩ là cứ vặn ngựơc cái chốt th́ con ngựa sẽ bay trở lại. Hoàng tử một tay vặn cái chốt một tay kéo dây cương để ngựa quay trở về nào ngờ con ngựa vẫn bay với tốc Độ cũ. Thái tử vặn mấy lần mà không thấy hiệu nghiệm, ngựa vẫn bay đi. Thái tử lo ngại có thể nguy hiểm đến tính mạng, hối tiếc đă không hỏi người Ấn Độ cách sử dụng truớc khi trèo lên ngựa. Tuy nhiên Thái tử cũng không mất b́nh tĩnh, ngắm nghía kỹ lưỡng đầu và cổ con ngựa để t́m một cái chốt khác và trong lúc thất vọng may mắn đă khám phá thấy ở dưới tai bên phải của con ngựa có một cái chốt khác, nhỏ hơn cái chốt kia. Thái tử quay cái chốt đó và thấy con ngựa ngừng bay và từ từ hạ xuống. Ở trên cao th́ c̣n thấy ánh sáng mặt trời, nhưng càng xuống th́ càng thấy tối; Thái tử không c̣n biết nơi nào để hướng con ngựa đáp xuống. Thái tử đành bỏ lỏng dây cương để mặc con ngựa muốn đáp xuống nơi nào, rừng núi, biển cả hay sa mạc, cũng đành phải chịu.
Sau cùng con ngựa đă hạ xuống đất. Thái tử nhảy xuống và thấy người mệt mỏi v́ từ sáng sớm lúc theo vua cha đi dự lễ đến giờ này, chắc bây giờ cũng khoảng nửa đêm, thái tử không ăn uống chút ǵ. Thái tử nhận thấy khi nhảy xuống đất là sân gạch trên lầu của một căn nhà. Dần dần quen với bóng tối thái tử nhận ra rằng chung quanh cái sân có hàng bao lơn bằng đá hoa cương, và ở cuối sân có những bực thang dẫn vào một toà lâu đài. Thái tử lần ṃ tới lâu đài và thấy cánh cửa hé mở. Thái tử liều mạng đẩy nhẹ cửa vào, thái tử lo ngại nếu gây ra tiếng động có thể bị bắt hay bị giết chết. Nhưng thái tử cũng vững bụng nghĩ rắng dù có bị bắt th́ cũng không lo ngại lắm v́ trong tay và trong người thái tử không mang một khí giới nào, thái tử cũng tin tưởng vào ḷng tốt cuả người bắt sẽ nghe phân trần trước khi giải đi hay đánh đập. Thái tử lần ṃ đi, đến khi thấy có ánh sáng từ một cái cửa dẫn vào một căn pḥng lớn.
Thái tử lắng nghe thấy có tiếng ngáy của những người đang ngủ say ở trong đó. Thái tử nhẹ nhàng đẩy cửa, rón rén nh́n vào th́ thấy có mấy người hoạn quan da đen đang ngồi ngủ tay vẫn cầm mă tấu. Thái tử thấy mấy người hoạn quan th́ nghĩ đây là cung điện của một công chúa hay của một bà hoàng hậu. Qua pḥng canh gác của các thái giám là pḥng ngủ của công chúa, phải, đây đúng là pḥng ngủ của một vị công chúa. Đây là lâu đài của vị công chúa trưởng nữ của vua xứ Băng-Ga-Li. Lâu đài này do vua cha xây cất riêng cho công chúa, ở ngoại ô kinh đô để thỉnh thoảng công chuá ra ngoài cung điện giaỉ trí.
Thái tử rón rén đi trên 10 đầu ngón chân qua chỗ ngủ của các hoạn quan giữ cho khỏi gây lên tiếng động đánh thức họ dậy, thái tử nhẹ đẩy cửa pḥng trong, thấy một căn pḥng lộng lẫy vương giả, có một cái giường cao cho công chúa và những giường thấp chung quanh để cho những người hầu cận công chúa. Thái tử bước hẳn vào pḥng, đi gần đến giường của vị công chúa. Thái tủ thấy một vị nữ lang đẹp tuyệt trần đang thiêm thiếp giấc nồng. Chưa bao giờ thái tử gặp được một người đàn bà đẹp đến như thế, thái tử mê say tức th́. Thái tử ngẫm nghĩ: " Trời ơi! không ngờ số kiếp éo le dẫn dắt ta đến chốn này để tiêu diệt cuộc sống tự do mà ta vẫn nâng niu giữ vững từ bao lâu đến nay. Nếu nàng thức dậy, mà cặp mắt cũng đẹp quyến rũ như khuôn mặt của nàng th́ chắc chắn ta sẽ trở thành nô lệ cho một giai nhân rồi !".
Nghĩ rồi Thái tử quỳ xuống cạnh giường. Cánh tay nàng trắng muốt bỏ thơng. Thái tử cấm tay áo kéo nhè nhẹ.
Công chúa chợt tỉnh, mở mắt thấy một người đàn ông đẹp đẽ, ăn mặc sang trọng lịch sự, công chúa ngạc nhiên không nói nên lời nhưng cũng không tỏ vẻ ǵ là sợ hăi cả.
Thái tử cúi đầu rạp xuống chiếc thảm trải ở dưới đất, rồi ngẩng đầu lên nói với công chúa: "Tâu công chúa! Tôi là hoàng thái tử nước Ba Tư, do một chuyện lạ lùng không ai có thể tưởng tượng được, sáng ngày hôm nay tôi đang ở cạnh phụ hoàng để tham dự ngày lễ Tết vui vẻ của toàn quốc, thế mà giờ phút này đây tôi lại quỳ trước một vị công chúa ở một nước lạ mà tôi không biết tên là nước nào. Tôi lo sợ cho tính mạng tôi, tôi cúi đầu thành khẩn xin công chúa bảo vệ cho tôi. Tôi nghĩ một người đẹp duyên dáng và vương giả như công chúa không thể không có ḷng nhân từ để từ chối lời yêu cầu của tôi".
Sau khi nghe lời thái tử Firouz Schah, công chúa từ tốn đáp:
- "Xin Thái tử yên ḷng, Thái tử đang ở nước Bengale, là một nước mà phong tục tốt đẹp, hiếu khách, lịch sự và nhân đạo cũng không thua kém nước Ba Tư. Chẳng cần phải thiếp che chở như lời Thái tử yêu cầu, mà Thái tử sẽ được che chở không những trong lâu đài này của tiện thiếp, mà c̣n ở khắp nơi trong nước Băng-Ga-Li. Xin Thái tử hăy tin ở lời hứa này của tiện thiếp".
Thái tử cúi đầu định bái tạ và cảm ơn công chúa, nhưng công chúa đă ngăn lại không để cho Thái tử nói. Công chuá nói: "Mặc dầu thiếp ṭ ṃ muốn biết ngay Thái tử đă làm thế nào đến từ kinh đô nước Ba Tư trong một khoảng thời gian ngắn, và làm thế nào thái tử đă lọt được vào pḥng của thiếp qua mắt được sự canh gác của những thái giám, nhưng với tư cách chủ nhà thiếp dẹp ḷng ṭ ṃ lại và bây giờ các người hầu cận dẫn Thái tử đến nằm nghỉ trong một căn pḥng khác và mời thái tử ăn uống cho đỡ mệt, khi nào Thái tử hết mệt Thái tử sẽ kể chuyện cho thiếp nghe".
Những người hầu cận của công chúa đă thức dậy ngay từ lúc thái tử nói với công chúa họ ngạc nhiên không biết làm thế nào mà thái tử đền tận chân giường công chúa mà cả họ lẫn những ngưới thái giám gác không một ai biết.
Họ vội vă mặc quần áo rồi nghiêm chỉnh chờ thi hành lệnh của công chúa. Mỗi người thắp một ngọn bách lạp cầm trong tay làm căn pḥng sáng trưng. Khi công chúa nói với Thái tử xong và Thái tử cúi đầu bái biệt công chúa th́ họ đi trước dẫn đường cho Thái tử đến một căn pḥng sang trọng, cực kỳ diễm lệ, rồi người th́ sửa soạn chăn màn cho Thái tử, người th́ vào bếp sửa soạn thức ăn. Mặc dầu đêm đă khuya, nhưng chỉ trong chốc lát họ đang bưng vào đầy đủ thức ăn để Thái Tử chọn dùng. Khi Thái tử đứng dậy th́ họ chỉ cho Thái tử những cái tủ trong có đủ những đồ cần thiết, rồi họ rút lui để Thái tử đi ngủ.
Về tới pḥng công chúa th́ công chúa vẫn c̣n thức, vẻ vui mừng hiện lên nét mặt, trong ḷng hân hoan về những điều tốt đẹp mà công chúa nhận xét thấy ở nơi thái tử. Công chúa hỏi những người hầu cần có hầu hạ đầy đủ cho Thái tử không, Thái tử có vừa ḷng không, và những điều khác mà công chúa nhận xét về Thái tử.
Sau khi trả lời những câu hỏi của Công chúa, người hầu cận thân tín nói với công chúa rằng: "Thưa công chúa, tỳ nữ không biết công chúa nghĩ sao chứ theo ư của tỳ nữ th́ nếu Nhà Vua cho phép công chúa kết hôn với một vị hoàng tử đáng kính mến, đáng yêu này th́ toàn thể bọn nữ tỳ chúng tôi đều hân hoan. Trong xứ Băng-Ga-Li này, không có một vị công tử nào có thể so sánh được với Thái tử, và tỳ nữ chúng tôi cũng không thấy trong tất cả các nước lân bang quanh nước Băng-Ga-Li có một hoàng tử nào xứng đáng với công chúa".
Sáng hôm sau, khi tỉnh giấc, việc đầu tiên công chúa sai các người hầu cận là trang điểm cho công chúa một cách cầu kỳ diễm lệ mà từ trước đến nay công chúa chưa bao giờ để nhiều th́ giờ trang điểm như thế. Những người hầu cận phải nhẫn nại sửa đi sửa lại cho đến khi công chúa vừa ư mới thôi. Công chúa nghĩ thầm là thái tử đă ngưỡng mộ sắc đẹp của công chúa tối hôm qua th́ hôm nay sau khi trang điểm, thái tử chắc sẽ ngưỡng mộ hơn. Công chúa cài những viên kim cương thật lớn vào tóc, đeo ṿng cổ và ṿng tay và một cái thắt lưng cẩn nhiều kim cương và ngọc quư. Công chúa mặc một bộ quần áo bằng một thứ lụa đặc biết dệt cho các vua chúa và với những mầu sắc lộng lẫy làm tăng thêm vẻ đẹp. Sau khi ngắm nghía nhiều lần trước gương và hỏi những người hầu cận xem có c̣n sơ sót ǵ trong phục sức không, công chúa cho một nữ tỳ đến pḥng thái tử để xem thái tử đă dậy chưa và đă mặc y phục xong chưa, nếu thái tử ngỏ ư muốn đến chào công chúa th́ phải tâu với thái tử Công chúa sẽ đến thăm thái tử v́ có lư do.
Về phần thái tử th́ sau một đêm nghỉ ngơi, thái tử đă lấy lại đuợc sức không c̣n mệt nữa, thái tử đă mặc y phục sửa soạn đến chào công chúa th́ có người nữ tỳ đến. Thái tử không để cho nữ tỳ nói đă hỏi ngay là công chúa đă sẵn sàng tiếp thái tử đến chào và cảm tạ công chúa chưa? Sau khi nghe người nữ tỳ chuyển lời của công chúa là công chúa sẽ đến pḥng thái tử, thái tử nói với nguời nữ tỳ là: " Công chúa là chủ nhân, tôi ở trong lâu đài của công chúa tôi phải tuân lệnh công chúa".
Sau khi nữ tỳ về tŕnh là thái tử đang chờ công chúa, th́ công chúa cùng với những người hầu cận qua pḥng của thái tử. Thái tử xin lỗi công chúa là đă làm thức giấc công chúa nửa đêm hôm qua. Công chúa hỏi thăm sức khoẻ của thái tử, có được yên giấc không rồi công chuá ngồi trên một cái sô-pha, thái tử ngồi trên một cái ghế xa chỗ ngồi của công chúa để tỏ ḷng ḱnh trọng.
Công chúa nói: "Đáng lẽ thiếp phải tiếp thái tử ở căn pḥng mà thái tử đă thấy thiếp đêm hôm qua, nhưng v́ những người thái giám được phép ra vào căn pḥng đó nên thiếp phải đến pḥng này là nơi mà các thái gíám không được quyền đến, để thiếp có thể yêu cầu thái tử kể cho biết nguyên do v́ đâu mà thái tử từ xứ Ba Tư mà lại đến đây.
Để trả lời công chúa, Thái tử kể đến ngày lễ Tết Nevroux hàng năm của toàn xứ Ba Tư với những phong tục và những tṛ giải trí đặc biệt ở thủ đô Schiraz. Thái tử kể chuyện con ngựa thần do người Ấn Độ tŕnh diễn trước mặt nhà Vua và triều thần và công chúng, làm công chúa cho là một điều lạ lùng trên thế giới. Thái tử nói tiếp: " Thưa công chuá, phụ hoàng là người ham chuộng những vật lạ, không ngại tốn nhiều tiền để mua những đồ vật hiếm có trên trái đất, phụ hoàng rất ham muốn mua con ngựa thần này, nên phụ hoàng đă hỏi mua với người Ấn Độ.
Câu trả lời của tên Ấn Độ là một câu trả lời xấc xược. Hắn nói rằng hắn đă đổi con gái độc nhất của hắn lấy con ngựa và hắn chỉ nhường con ngựa cho phụ hoàng với điều kiện tương tự nghĩa là hắn chỉ nhượng con ngựa nếu Phụ hoàng gả công chúa cho hắn. Khi nghe thấy người Ấn Độ trả lời như vậy th́ tất cả quần thần đều cười rộ lên, và trong thâm tâm tôi cũng lấy làm bất măn khó mà ngăn cản bộc lộ nỗi bực tức, nhất là tôi lại thấy phụ hoàng lưỡng lự trả lời. Tôi lo ngại Phụ hoàng sẽ chấp nhận lời yêu cầu của tên Ấn Độ, làm cho danh giá hoàng tộc bị vấy bẩn, nên tôi ngỏ lời can ngan phụ hoàng. Nhưng cũng không làm phụ hoàng đổi ư muốn gả công chúa cho hắn để đổi lấy con ngựa, và phụ hoàng muốn cho tôi biết rằng con ngựa là một vật vô giá ở trên đời để tôi đổi ư, rồi đồng ư với phụ hoàng, nên phụ hoàng sai tôi thử con ngựa để biết giá trị của con ngựa.
Tôi vâng lệnh phụ hoàng nhảy lên lưng con ngựa và vặn cái chốt như đă thấy tên Ấn Độ làm, con ngựa bay vụt thẳng lên trời như là một mũi tên bị bắn mạnh ra. Chỉ trong giây lát tôi lên cao đến nỗi không c̣n phân biệt được những ǵ ở dưới dất, tôi sợ rằng cứ bay thẳng lên măi khi chạm đến ṿm trời th́ sẽ bị vỡ đầu. Khi tôi muốn trở xuống, tôi vặn cái chốt ngược chiều khi bay lên, th́ không thấy hiệu nghiệm, con ngựa cứ tiếp tục bay lên. Lúc bấy giờ tôi lo ngại cho tính mệnh, nên t́m ṭi trên đầu trên cổ con ngựa và t́m ra một cái chốt nhỏ khác ở dưới tai con ngựa, tôi liền vặn cái chốt đó, th́ may thay, con ngựa không bay lên nữa và từ từ hạ xuống. Lúc bấy giờ đă tối lắm tôi không c̣n nh́n thấy ǵ ở dưới đất để điều khiển con ngựa nữa, tôi thả lỏng dây cương để mặc con ngựa muốn đáp xuống đâu th́ xuống. Khi con ngựa chạm đất, tôi nhảy xuống th́ thấy ḿnh ở trên sân của toà cung điện này, tôi tới cái cửa ngỏ nh́n vào thấy mấy người thái giám canh gác đang ngủ, tôi nh́n thấy ánh sáng qua một cái cửa pḥng ở phía trong, tôi liều mạng rón rén đi vào chỉ lo làm thức những người thái giám canh gác, tới cửa pḥng tôi đẩy nhẹ vào th́ là pḥng của công chúa. Công chúa đă biết những ǵ xảy ra tiếp theo. Hạ thần chỉ c̣n biết cảm tạ ḷng tốt và sự rộng răi của công chúa và hạ thần chẳng c̣n biết nói sao, v́ theo tục lệ ở nước Ba Tư th́ hạ thần là nô lệ của công chúa, hạ thần không thể mang thân thể để tỏ ḷng cảm tạ công chúa, chỉ c̣n có trái tim hạ thần xin dâng công chúa. Trái tim này không c̣n là của hạ thần nữa, sắc đẹp của công chúa đă chinh phục không những trái tim mà cả tâm hồn và cả ư chí của hạ thần rồi.
Công chúa nghĩ thầm là ḿnh đă không nhầm khi cho rằng thái tử đă ngưỡng mộ sắc đẹp của công chúa, cho nên công chúa không bắt lỗi khi thái tử vội vàng nói trắng trợn cảm nghĩ của thái tử. Công chúa bầng đỏ mặt v́ thẹn thùng, nên thái tử càng thấy nàng đẹp hơn nữa.
Khi thái tử dứt lời th́ công chúa nói : "Thái tử đă làm cho thiếp say mê nghe câu chuyện kỳ lạ nhưng thiếp không khỏi không sợ hăi khi nghĩ đến lúc thái tử bị nguy hiểm lúc c̣n lơ lửng trên không trung. Thiếp lấy làm sung sướng là con ngựa đă đặt chân xuống sân lâu đài của thiếp, chứ không đặt chân chỗ nào khác. Thiếp cũng rất hân hạnh và may mắn được đón tiếp thái tử.
V́ vậy thiếp rất bất b́nh khi thái tử tự coi là người nô lệ của thiếp. Thiếp xin thái tử nghĩ lại lúc thiếp tiếp đăi thái tử hồi nửa đêm hôm qua th́ cũng đă chứng tỏ rằng thái tử hoàn toàn tự do ở nơi đây cũng như ở nơi cung điện của thái tử trong nước Ba Tư.
C̣n như t́nh cảm của Thái tử, th́ thiếp nghĩ rằng thái tử chắng phải đợi đến ngày hôm nay mới dâng trái tim của thái tử cho một vi giai nhân nào, nên thiếp nghĩ không nên khuyến khích thái tử bạc t́nh với người đó."
Thái tử định trà lời công chúa là thái tử vẫn c̣n làm chủ trái tim của ḿnh, nhưng khi sắp sửa trả lời th́ một thị nữ đă đến rước công chúa và thái tử đi dùng cơm .
Thật là một dịp may. Nếu thái tử trả lời công chúa th́ sẽ gây ra một sự mếch ḷng khó xử mà có lẽ cả hai bên cũng thấy không cần thiết v́ công chúa đă hoàn toàn tin ở lời nói của thái tử. Tuy rằng không giải thích được nhưng theo những lời nói và cách tiếp đăi của công chúa th́ thái tử cũng chẳng c̣n nghi ngờ ǵ về cảm t́nh của công chuá đối với thái tử, nên thái tử rất lấy làm sung sướng măn nguyện.
Công chúa dẫn thái tử tới một cái pḥng ăn cực kỳ xa hoa, trên bàn ăn bầy biện nhiều món ăn cầu kỳ, tŕnh bầy trên những bát đĩa đẹp đẽ. Một bọn nữ nô lệ xinh đẹp đàn hát trong lúc thái tử và công chúa dùng cơm. Cũng v́ vậy mà trong suốt bữa ăn hai người không tỏ t́nh riêng với nhau lời nào mà chỉ lịch sự mời nhau ăn những món này món nọ, với những lời khen ngợi lẫn nhau làm cho hai người mê say nhau hơn là những lời tỏ t́nh.
Khi bữa cơm chấm dứt, công chúa dẫn thái tử vào một căn pḥng khách có cửa sổ trông ra vườn. Vườn hoa thật là đẽp, chăm sóc kỹ lưỡng, có những cây kiểng và hoa thơm cỏ lạ mà ở xứ Ba Tư không có. Thái tử ngỏ lời khen :
- Thưa công chúa, trước đây hạ thần cứ tưởng là chỉ ở xứ Ba Tư của hạ thần mới có những lâu đài huy hoàng tráng lệ, những vườn hoa đẹp đẽ, trồng những kỳ hoa dị thảo, nào ngờ đâu tới đây nh́n thấy tận mắt mới nghĩ ra rằng bất kỳ ở nơi đâu các vua chúa đều xây cất những lâu đài cung điện xứng đáng với uy danh, mặc dầu có những khác biệt về kiến trúc nhưng lâu đài nào, cung điện nào cũng nói lên đuợc cái quyền uy của những v́ vua chúa.
-Thưa thái tử, thiếp chưa được cái may mắn nh́n thấy cung điện của thái tử nên thiếp không thể so sánh được, nhưng dầu sao thiếp cũng nghĩ là thái tử đă quá khen để thiếp được vui ḷng. Thiếp không dám khen hay chê lâu đài này của thiếp v́ thái tử có óc suy xét, có mắt so sánh, nhưng có điều thiếp phải thưa với thái tử rằng lâu đài này so với cung điện của phụ hoàng th́ thua một trời một vực, lâu đài của thiếp vừa nhỏ bé hơn, vừa xấu hơn, vừa nghèo nàn hơn. Thái tử sẽ có dịp tới thăm cung điện của phụ hoàng, v́ mặc dầu là ngẫu nhiên thái tử đến xứ này, thiếp chắc thái tử cũng muốn thăm kinh đô và yết kiến quốc vương phụ hoàng, để phụ hoàng có dịp đón thái tử với tất cả những nghi lễ xứng đáng với địa vị của thái tử.
Nói xong công chuá lấy làm hài ḷng v́ đă cố ư gây sự ṭ ṃ cho thái tử đến thăm cung điện và chào Nhà Vua, và nếu Nhà Vua thấy thái tử có nhiều đức tính tốt xứng đáng làm con rể, th́ có thể Nhà Vua sẽ kén chọn thái tử làm con rể. Công chúa th́ đă nhận thấy hoàng tử là một người chồng xứng đáng và chắc rằng thái tử cũng không từ chối, công chúa sẽ hài ḷng v́ được kết hôn với người ḿnh hợp ư mà lại tỏ ra là vâng lệnh phụ hoàng.
Thái tử trả lời : - Hạ thần không nghi ngờ ǵ về lời so sánh của công chúa về sự sai biệt giữa lâu đài của công chúa và cung điện của Nhà Vua. Hạ thần rất vui sướng được đến chầu Nhà Vua và cho đăy là một bổn phận, một vinh dự. Nhưng xin Công chúa vui ḷng xét cho điều này là hạ thần không có đoàn tùy tùng xứng đáng với địa vị Thái tử một quốc gia lớn mạnh, hạ thần không thể đến chầu Vua một ḿnh như một kẻ phiêu lưu lang bạt vô danh.
- Thái tử đừng lo nghĩ về điều đó, nếu thái tử muốn th́ thiếp sẽ cung cấp tiền bạc chi phí để thái tử có đầy đủ nghi lễ xứng đáng với địa vị cuả thái tử. Ở tại kinh đô có nhiều thương gia người xứ Ba Tư, thái tử có thể liên lạc với họ để họ cung cấp tất cả những ǵ cần thiết mà thái tử muốn.
Thái tử Firouz Schah rất cảm kích về lời nói của công chúa, thái tử cho là một biểu lộ của t́nh yêu nên thái tử càng mê say công chuá hơn nữa. Tuy nhiên thái tử cũng không quên bổn phận của ḿnh, thái tử đáp :
- Hạ thần rất cảm kích về những lời nói của công chúa mà hạ thần rất sung sướng và hết ḷng biết ơn công chúa. Nhưng hạ thần nghĩ đến phụ hoàng đang buồn phiền lo ngại cho tính mạng của hạ thần. Hạ thần lúc nào cũng thương yêu kính trọng phụ hoàng đă hết ḷng tốt đối với hạ thần, nên lúc nào cũng nghĩ đến về gặp phụ hoàng để làm yên ḷng Người. Trong khi hạ thần đương được diễm phúc ngồi trước mặt một công chúa cực kỳ diễm lệ, hạ thần không khỏi không nghĩ đến phụ hoàng đang lo lắng có thể sinh bệnh tật, cho nên hạ thần tâu xin công chúa cho phép hạ thần sớm trở về với Vua cha càng sớm càng tốt để tránh cho Vua cha buồn phiền có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Sau đó hạ thần sẽ trở lại xứ Băng-Ga-Li với đoàn tùy tùng đủ nghi vệ của quốc vương xứ Ba Tư, chính thức vào chầu Quốc vương Băng-Ga-Li tŕnh quốc thư cầu hôn cho phép hạ thần được kết hôn với công chúa. V́ hạ thần đă được phụ hoàng cho phép tuỳ ư muốn chọn ai làm vợ cũng được, không bị bắt buộc tuân theo ư của phụ hoàng, cho nên hạ thần nghĩ không có điều ǵ cản trở để xin phép phụ hoàng cử làm đại diện chính thức đến xứ Băng-Ga-Li cầu hôn và hoà hiếu hai nước với nhau.
Khi nghe thái tử tŕnh bầy như vậy th́ công chúa đồng ư thái tử không cần thiết vào yết kiến Vua cha ngay và công chúa cũng không ngăn cản việc thái tử trở về nước để gặp phụ hoàng, nếu ngăn cản th́ làm lỗi đạo cha con và làm tổn thương đến danh dự của thái tử. Nhưng công chúa cũng rất lo sợ nếu thái tử từ biệt nàng ngay th́ chỉ ít lâu cách mặt xa ḷng, thái tử lại quên nàng ngay. Công chúa nói : "Thưa thái tử, khi thiếp đề nghị thái tử vào yết kiến Vua cha thiếp không có hậu ư làm thái tử lỗi đạo cha con, thiếp không hề có ư định đó, nhưng thiếp cũng phải xin thái tử hoăn ngày trở về nước. Xin thái tử hăy chấp nhận lời yêu cầu này và cũng để cho thiếp được cái hân hạnh đón tiếp thái tử, cho hợp với cái may mắn là thái tử đă đáp xuống lâu đài của thiếp chứ không đáp vào băi sa mạc hay ngọn núi lởm chởm có thể nguy hiểm đến tính mạng. Và cũng để thái tử có thời gian xem xét phong tục xứ Băng ga li khi về tâu với phụ hoàng và triều đ́nh xứ Ba Tư biết.
Khi nói như vậy công chúa nghĩ rằng nếu thái tử nấn ná ở lại, dần dà thái tử sẽ mê say công chuá và hoăn ngày trở về, do đó thái tử có thể xin đến yết kiến vua xứ Băng ga li.
Thái tử không thể chối từ lời đề nghị của công chúa được, sau khi đă được công chúa tiếp đón nồng hậu như thế. Thái tử tỏ ḷng hân hoan chấp nhận.
Những ngày sau đó, công chúa tổ chức hết cuộc vui này đến cuộc vui khác, hết yến tiệc này đến yến tiệc khác, những buổi đi săn trong rừng của nhà vua, có đủ các loài thú rừng như hươu nai, và những loài thú khác không dữ ác để công chúa đi săn không sợ nguy hiểm.
Trong những buổi đi săn đó, những lúc nghỉ giải lao, tùy tùng trải một tấm thảm quư và gối nệm để công chúa và thái tử ngồi nghỉ mệt và giải khát. Công chuá thường hướng những câu hỏi về xứ Ba Tư để thái tử trả lời, và do đó công chúa chêm vào những ư nghĩ về sự giàu đẹp của xứ Băng-Ga-Li cốt để làm thái tử ham muốn ở lại . Nhưng trái với ư muốn thầm kín của công chúa……
(Kỳ sau tiếp)
Tô Vũ phỏng dịch và giữ bản quyền
Paris 07 Juin 2009