PDA

View Full Version : Mười bức tranh chăn trâu của thiền sư Quách Am



Tristesse
03-29-2010, 04:11 AM
Mười bức tranh chăn trâu của thiền sư Quách Am
Trần Trúc Lâm

Thiền tông Trung Hoa đă gây ảnh hưởng rất lớn không những về mặt tôn giáo mà c̣n thấm nhuần sâu xa vào văn hóa, tâp quán, triết học, tư tưởng, học thuật của Trung quốc và các nước lân cận như Nhật Bản, Triều Tiên và Việt Nam.

Phật giáo từ Thiên Trúc đă du nhập lẻ tẻ sang Trung quốc lúc đầu kỷ nguyên Tây lịch, nhưng măi đến thế kỷ thứ III, trào lưu hoằng hóa mới bộc phát do sự gia tăng thỉnh kinh, dịch thuật và cầu pháp. Năm 329 có Ḥa thượng Pháp Hiền đi Ấn Độ thỉnh kinh. Năm 401 có vị Đại sư xứ Dao Tần (Kucha, thuộc Tân Cương ngày nay), vốn ḍng dơi quí tộc là Cưu Ma La Thập (Kumarajiva: 344- 413) đến Trường An truyền bá Phật pháp và phiên dịch kinh Đại thừa dấy lên một phong trào chép dịch kinh Phật rầm rộ ở Trung quốc. Các tông phái ban đầu như Tịnh-độ, Tam-luận, Thành-thực, Niết-bàn vv... liên tiếp lớn mạnh. Rồi các tông phái khác như Thiên-thai, Hoa-nghiêm, Pháp tướng vv... dần dần được thành lập.

Các tông phái ở thế kỷ thứ V nghiên về học thuật, chịu ảnh hưởng pháp Trung quán của Tổ Long Thọ (Nagarjuna) và theo con đường tiệm ngộ mà tu chứng. Măi đến thời hai đồ đệ xuất chúng của Đại Sư Cưu Ma La Thập là Đạo Sinh và Tăng Triệu th́ sắc thái Phật học tại Trung quốc mang một sắc thái đặc thù mới.

Đạo Sinh (360-434), vốn học rộng và tinh thông giáo pháp, đă thành lập Niết bàn tông. Ngài đă cùng sư phụ Cưu Ma La Thập dịch Kinh Diệu Pháp Liên Hoa (Saddharmapundarika-sutra) và Duy Ma Cật Sở Thuyết (Vimalakirtinirdesa-sutra). Ngài cũng đa 壦#243; công tổng luận hai bộ Kinh Đại Bát Niết Bàn (Mahaparinirvana-sutra) và Bát Nhă Ba La Mật Đa (Prajnaparamita-sutra), giải rơ ư niệm mọi chúng sinh đều có Phật tánh (Buddhata) b́nh đẳng và hành giả tu theo theo con đường đốn ngộ, có thể hốt nhiên mà đạt chánh giác và hợp nhất với Chân Như. Ngài thuyết rằng Phật tánh nói trong Kinh Đại Bát Niết Bàn và tính Không trong Kinh Bát Nhă Ba La Mật Đa chỉ là một. Cả hai đều là vô tính, vô tướng và đó cũng chính là Niết bàn, một giai tầng tâm thức không c̣n phân biệt giữa tướng ngă, tướng nhân.

Tăng Triệu (374-414), ban đầu học đạo của Lăo,Trang, khi rốt ráo lại than "Hay th́ hay lắm nhưng c̣n trụ nơi hư vô, chưa đến chỗ tột cùng", đến khi đọc qua kinh Duy-Ma Cật Sở Thuyết, ngài vui mừng thốt "Nay mới biết được chỗ về!" bèn xuất gia làm đệ tử của Cưu Ma La Thập. Tăng Triệu nổi danh qua bộ Triệu Luận gồm bốn cuốn là Bát Nhă Vô Tri, Bất Chân Không, Vật Bất Thiên và Niết Bàn Vô Danh. Qua đó ngài đă tŕnh bày tính xuyên suốt của tương đối và tuyệt đối, của hiện tượng và bản thể, chúng vừa tương vừa nghịch nhau. Chính nhờ Tăng Triệu mà Đại thừa hệ phái Trung quán đă nẩy nở đầy sinh lực trên đất Trung hoa.

Khoảng năm 520, Bồ Đề Đạt Ma (Bodhidharma) vị Tổ Thiền tông đời thứ 28 của Ấn Độ v́ thấy sự suy vi của Phật giáo tại bản xứ nên theo đường biển đến Quảng châu lúc Ngài đă 50 tuổi để hoằng hóa sang Trung quốc và sau bao thăng trầm buổi đầu đă thiết lập được một truyền thống Thiền Trung Hoa tuyệt diệu nhờ nẩy nỡ trên một mănh đất đă sẳn mầu đạo vị, và trở thành vị Sơ Tổ Thiền Trung Hoa. Ngài thường thuyết bộ kinh Nhập Lăng Già (Lankavata-sutra) và truyền phép thiền định. Ngài đă đặt ra hầu hết những giềng mối cơ bản cho Thiền tông Trung Hoa.

Bồ Đề Đạt Ma với tướng mạo dữ dằn, mắt lộ, râu ria rậm rạp đến nỗi các hành giả c̣n gọi ngài là "Bích nhăn Hồ" nghĩa là tên rợ mắt xanh, mở ra được ḍng Thiền từ Chùa Thiêu Lâm, trên rặng núi Tung sơn. Tương truyền nơi đây Ngài đă thiền định suốt 9 năm ngồi quay mặt vào vách đá, và cũng tại đấy Huệ Khả đến cầu đạo. Từ đó y bát gịng Thiền đă được truyền thừa cho năm vị Tổ kế thừa là Nhị tổ Huệ Khả, Tam tổ Tăng Xán, Tứ tổ Đạo Tín, Ngủ tổ Hoằng Nhẫn và Lục tổ Huệ Năng. Đến thời Huệ Năng, đời nhà Đường, th́ phái Thiền tông đă phát triển rộng răi, đạt đến tuyệt đỉnh và rất được trân trọng ở Trung Hoa. Chính ngài là người đă vận dụng cả kinh điển Đại thừa, thiền định Ấn và Lăo giáo để truyền dạy yếu lư của Phật pháp là đốn ngộ kiến tánh. Uy danh, đạo hạnh của Huệ Năng được sử sách đánh giá rất cao trong hàng chư tổ. Lời giảng của ngài ghi lại trong bộ "Pháp Bảo Đàn Kinh" được gọi là Kinh trong khi sách của chư tổ khác th́ chỉ được gọi là Luận mà thôi.

Huệ Năng lập môn phái ở Tào Khê, phía nam nước Tàu nên được gọi là Nam tông, v́ Thần Tú, một đệ tử cao tăng khác của Hoằng Nhẫn, nhưng lại không được chánh truyền y bát, vẫn ở lại núi Hoàng Mai lập phái Bắc tông, theo lối thật tu tiệm ngộ, nên đương thời có câu: "Nam đốn, Bắc tiệm". Phái Bắc tông về sau suy kém, trong khi phái Nam tông càng ngày càng hưng thịnh và dần dần lập thành 5 phái Thiền của Trung Hoa. Lục Tổ đă y theo lời dặn ḍ của Thầy là Hoằng Nhẫn: "Ngày xưa đức Đạt Ma mới đến xứ này, người ta chưa tin Phật pháp, nên phải truyền cái y và bát này để làm vật tin từ đời này sang đời khác. C̣n Pháp th́ lấy tâm chuyển tới; và từ xưa chư Phật chỉ trao kín cái bản tâm mà thôi. Y, bát này lại trở thành cái mối tranh chấp, vậy từ đời ngươi trở đi, không cần phải truyền y bát nữa, v́ tông phái đă có truyền thống rơ rệt rồi..." mà không truyền thừa y bát lại cho đệ tử tín cẩn nữa.

Tác phong tu hành thời Huệ Năng đă bắt đầu bớt dần lối sinh hoạt thuần tĩnh tọa trầm tư của tăng già Ấn Độ, có lẽ một phần v́ ảnh hưởng của môi sinh, khí hậu Trung quốc lạnh lẻo hơn, nên thêm vào phép tu lao tác (làm lụng bằng chân tay) để định tâm, nhưng vẫn chưa triễn khai lối Thiền công án, thoại đầu hoặc át bổng (hét đánh) như về sau.

Chủ thuyết của Lục Tổ Huệ Năng được tóm gọn trong câu: "Giáo ngoại biệt truyền, Bất lập văn tự, Trực chỉ nhân tâm, Kiến tánh thành Phật" hoặc "Bất nhị pháp môn" cũng trở thành tôn chỉ của Thiền tông Trung Hoa.

Huệ Năng có hai đệ tử xuất sắc là Nam Nhạc Hoài Nhượng (Nanyue Huairang: 677- 744) và Thanh Nguyên Hành Tư (Quiyan Xingxi: 660- 740). Người kế vị Nam Nhạc là Mă Tổ Đạo Nhất (Mazu Daoyi: 707-786), kế đến là Bách Trượng Hoài Hải (Baizhang Huaihai: 749-814; lập phái Qui Ngưỡng chủ trương triệt để lao động chân tay theo qui tắc nghiêm ngặt), rồi đến Hoàng Bá Hy Vận (Huangbo Xiyun: ?- 850; mà những lời dạy của Ngài đă được đệ tử Bùi Hưu chép lại trong bộ Hoàng Bá Truyền Tâm Pháp Yếu rất danh tiếng), rồi đến Lâm Tế Nghĩa Huyền (Linji Yixuan: ?- 867; đă lập phái Lâm Tế trong thời gian Pháp nạn ở Trung quốc: 842- 845; và Ngài đă phát minh ra lối thiền công án, cùng phép át bổng mà truyền thống vẫn c̣n duy tŕ cho măi đến ngày nay – xem BichNham Lục, Vô Môn Quan vv...) Gịng Thanh Nguyên Hành Tư về sau phát sinh ra 3 tông phái khác là Tào động, Vân môn, và Pháp nhăn. Hai phái Tào động và Lâm Tế đă được truyền sang Nhật ở thế kỷ 12 mang tên là Sodo và Rinzai.

Thiền tông cũng đă được truyền vào Việt Nam thời thuộc nhà Tùy, khoảng năm 580, do một vị Thiền sư Ấn độ tên là T́ Ni Đa Lưu Chi (Vinitaruci:? - 594), vốn là đệ tử của Tam tổ Tăng Xán, v́ nạn phá Phật ở Trung quốc đă vâng lời thầy đi hoằng hóa phương Nam, đến tỉnh Hà Bắc lập chùa Pháp Vân (chùa Dâu) và truyền thừa cho Pháp Hiền. Có thuyết cho T́ Ni Đa Lưu Chi là tổ ḍng Thiền ở Việt nam; nhưng lại có nơi cho rằng chính Khang Tăng Hội là người khai sáng. Tiếp theo, đến năm 820 đời Đường có Thiền sư Trung Hoa Vô Ngôn Thông (? – 826) môn đệ của Bách Trượng Hoài Hải, ngụ tại chùa Kiến Sơ, thuộc tỉnh Bắc Ninh ngày nay. Ḍng Thiền này đă sản xuất ra những vị Thiền sư lỗi lạc như Khuông Việt, Thông Biện, Măn Giác, Minh Không, Giác Hải vv... Rồi năm 1069 có Thiền sư Thảo Đường cũng vân tập phương nam hoằng dương chánh pháp.

Thực ra th́ truyền thống Thiền đă có từ lâu đời ở Ấn độ, khởi phát từ các phương pháp tu luyện chú tâm quán tưởng của phái Yoga thuộc Bà la môn giáo, nhưng chỉ được kín đáo truyền dạy cho các đệ tử trong hàng tăng lữ đạo sĩ mà thôi, chưa được phổ biến rộng răi ra ngoài cho các giai cấp khác. Truyền thống thiền trong Phật giáo dĩ nhiên cũng đă khởi đi từ thời Đức Phật Thích Ca qua điển tích "Niêm hoa vi tiếu" giửa Phật và đại đệ tử Ca-Diếp (Mahakasyappa). Đạo uyên áo không thể thuyết được bằng lời mà chỉ dĩ tâm truyền tâm mà thôi cho những ai đă đạt đến tŕnh độ đạo đức tối thượng. Tam tạng kinh điển, do các đệ tử kết tập những lời dạy của Đức Phật chỉ là phương tiện, kim chỉ nam vẽ đường để "kiến tánh", để đạt đến cơi tâm thể linh diệu vô nhị, c̣n gọi là Phật Tánh, hay Như Lai Tạng Tánh (Tathagata), hay c̣n được gọi bằng vô số thuật ngữ khác trong rừng kinh điển như Viên Giác Tánh, Bản Lai Diện Mục, Trí Tuệ Bát Nhă, Bản Tánh Sáng Suốt, Vô Tâm, Vô Thức, Đạo, Atman, Phi Thức - Phi Vô Thức (Naivasamjna-nâsamjnayatan), Diệu Tánh, Chân Như, Không, A lại đa thức, Niết Bàn, Tánh Giác, Chơn Tâm, Pháp Vô Sanh, Pháp Bất Diệt, Pháp Tối Thượng, Pháp Thân Huệ Mạng, Bản Thể Chân Thật, Bản Nguyên Chân Thật, Kim Cang Bất Hoại, Vô Sanh Pháp Nhẫn, hoặc Bản Lai Vô Nhất Vật vv...

Giáo lư chỉ giúp ở 6 bậc chuẩn bị của 8 bậc thiền định. Theo phái Yoga th́ thiền định được phân ra làm 8 bậc để đạt đến siêu thoát là Yama, Niyama, Asana, Pranayama, Pratyahara, Dharana, Dhyana, và Samadhi. Tam tạng kinh th́ chia ra 4 bậc thiền và 4 bậc định. Tổ Long Thọ thêm một bậc thiền ban sơ nữa gọi là thiền chuẩn bị. Tổ Thế Thân c̣n chia bậc thiền chuẩn bị thành hai bậc và đề ra hai h́nh thức luyện tập là bất tịnh quán và tŕ túc niệm.

Giáo lư không tạo ra giác ngộ. Liễu ngộ được Phật tánh không phải do học mà ra. Không có cuốn kinh nào hay lối tu khổ hạnh nào cứu kẽ hành giả ra khỏi luân hồi. Những kẽ hay thuyết lư đều là trợ thủ của Mâra, dẫn dắt người vào chỗ mê hoặc. Những người chỉ chuyên nghiên cứu Phật pháp và Thiền tông, có thể là bậc uyên bác, nhưng thường bị mắc kẹt ở giai tầng ư thức, v́ họ chỉ muốn thỏa măn ở mặt tri thức, mà không thực tu thực chứng ở mặt tâm linh. Bởi vậy mà Đức Phật đă từng dạy rằng giáo pháp tựa như ngón tay Ngài trơ cho thấy mặt trăng tựa như chân như tự tánh mà thôi, và chư tổ nói đến bất lập văn tự,kiến tánh thành Phật là thế.

Chỉ có thiền định, phản chiếu hồi quang - dĩ nhiên là sau khi trải qua khá nhiều thời kỳ tu tập dọn dẹp bản thể cho được tuyệt thanh tịnh - mới khám phá ra được Phật tánh nơi chính ḿnh. Những bộ kinh, luận như Tam Tạng Kinh, Bát Nhă Ba La Mật Đa Luận, Trung Quán Luận của tổ thiền thứ 14 Long Thọ (Nagarjuna), bộ Câu Xá Luận của Tổ thứ 21 Thế Thân (Vasubandhu) và Kinh Lăng Già của tổ thứ 28 Bồ Đề Đạt Ma vv... đă dẫn dắt hành giả theo lối tu tiệm ngộ; cho măi đến Lục tổ Trung Hoa Huệ Năng mới nhấn mạnh vào lối tu trực chỉ đốn ngộ.

Trong chốn già lam, từ xa xưa đă xuất hiện nhiều bộ tranh chăn trâu của các cao tăng cốt truyền dạy chúng tăng, nhưng rồi thất lạc dần. Măi đến đời Tống (960- 1279), nhiều bộ tranh mới đă được truyền tụng trong các Ṭng lâm, Thiền Viện, có thuyết cho là gồm 4 bộ, có thuyết khác cho là 5 hay 6 bộ, phản ảnh nhiều khuynh hướng khác nhau trong sự tu tập, chứng nghiệm.

Tựu trung mỗi bộ có mười bức, mỗi bức có một bài tụng bằng thơ tứ tuyệt, và một bài chú giải bằng văn xuôi, có thể xếp thành hai loại: Loại tranh theo khuynh hướng Đại Thừa và loại tranh theo khuynh hướng Thiền Tông. Tuy tranh vẽ có khác nhau đôi chút nhưng các bài tụng và bài chú riêng cho mỗi loại vẫn không thay đổi. Các bức tranh được đặt đề mục theo thứ tự từ 1 đến 10 như sau:

Tranh Đại thừa: 1: Vị mục (Chưa chăn). 2: Sơ điều (Mới chăn). 3: Thọ chế (Chịu phép). 4: Hồi thủ (Quay đầu). 5: Tuần phục (Vâng chịu). 6: Vô ngại (Không ngại). 7: Nhiệm vận (Tha hồ). 8: Tương vong (Cùng quên). 9: Độc chiếu (Soi riêng). 10. Song dẫn (Dứt cả hai) với bức tranh ṿng tṛn.

Tranh Thiền Tông: 1: Tầm ngưu (T́m trâu). 2: Kiến tích (Thấy dấu). 3: Kiến ngưu (Thấy trâu). 4: Đắc ngưu (Được trâu). 5: Mục ngưu (Chăn trâu). 6: Kỵ ngưu qui gia (Cỡi trâu về nhà). 7: Vong ngưu tồn nhân (Quên trâu c̣n người). 8: Nhân ngưu câu vong (Người trâu đều quên), với bức tranh ṿng tṛn. 9: Phản bổn hoàn nguyên (Trở về nguồn cội). 10: Nhập triền thùy thủ (Thơng tay vào chợ).

Ban đầu th́ Đại sư Thanh Cư chỉ vẽ ra 8 bức, đến mục "Một ṿng trắng" không c̣n trâu, không c̣n người chăn, tượng trưng cho tâm và pháp cả hai đều hết, pháp là dụ cho trâu, tâm là dụ người chăn. Về sau Thiền Sư Tắc Công e hàng sơ căn dễ rơi vào thường kiến nên họa thêm mục chín là: "Phản bổn hoàn nguyên", vẽ lá rụng về cội, chim bay về tổ rồi làm kèm bài tụng. "Phản bổn hoàn nguyên" là t́m thấy được bản lai diện mục, nói lên ư nghĩa là hành giả đă vào được cảnh giới của Phật. Cuối cùng Thiền Sư Từ Viễn thêm vào mục thứ mười là "Thơng tay vào chợ" để tiêu biểu công hạnh giáo hóa chúng sanh của bậc viên măn vẫn c̣n hành bồ tát đạo.

Trong các sách tu tập Thiền ở Trung quốc, vào thế kỷ thứ 12, Thiền sư Quách Am hay Khuếch Am Sư Viễn (Kakuan hay Kuoan Shiyuan: 1100-1200) đă để lại cho môn sinh một tập miêu tả các bậc tiệm ngộ rất nỗi danh gọi là "Thập Mục Ngưu Đồ" (hay Mười Bức Tranh Chăn Trâu). Thiền sư Quách Am dự vào các bản luận cũ của tiền nhân rồi họa bức tranh mười con trâu, mượn h́nh ảnh tượng trưng của trâu trong Lăo giáo, rồi viết bài tụng và lời bàn bằng văn xuôi. Bộ tranh của Ngài thuần chất Thiền, sâu sắc hơn các bộ của các bậc tiền bối. Mười con trâu biểu hiện cho những bước tuần tự trong sự chứng ngộ bản lai diện mục (hay thực tánh, hay phật tánh). Từ đấy, nó trở thành nguồn cảm hứng sâu xa cho các thiền sinh, và khá nhiều tranh phỏng theo bức họa của Thiền sư Quách Am đă được vẽ ra hằng bao nhiêu thế kỷ.

Khi các thiền sư Nhật đi cầu học ở Trung quốc về, du nhập Thiền vào đất Nhựt và từ đó Zen hưng thịnh th́ Thập Mục Ngưu Đồ càng được tán tụng, ấn tống và rất nhiều tranh mộc bản được khắc ra. Ở đây người viết chỉ xin giới thiệu cùng quư độc giả phần dịch từ bản Anh ngữ của cuốn Zen Flesh, Zen Bones (sưu tập bởi Paul Reps) và tranh họa tương đối mới nhất của nghệ nhân mộc bản nổi danh Tomikichiro Tokuriki, con cháu của gịng dơi danh tiếng lâu đời ở Nhật và liên tiếp làm chủ trà thất Daruma-do (Daruma là chữ Nhật của Bồ Đề Đạt Ma). Tranh chăn trâu mộc bản của ông đẹp chân phương và ư nghĩa vô hạn chẳng khác ǵ tranh gốc của Thiền sư Quách Am.

Mong rằng, cũng giống như vị Thiền tổ Trung Hoa, độc giả khám phá ra được vết chân tự tại của ngài, mang gậy trúc cứu đời của ngài và bầu rượu thơm nếu không thường thỏng tay vào phố chợ để giác ngộ tha nhân, th́ biết đâu khi nghiền ngẩm những bức tranh, tụng những bài kệ, đọc những lời bàn của thánh nhân, bất chợt trong một sát na tâm ḿnh sáng chiếu linh quang viên măn. Ấy là Đốn Ngộ vậy.




1. ĐI T̀M TRÂU (TẦM NGƯU)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/ad12aef9.gif

Trong cánh đồng của thế gian này, ta không ngừng vạch cỏ cao đi t́m trâu.
Theo những ḍng sông không tên, lạc vào những đường ṃn chằng chịt trong những dăy núi xa,
Sức đă kiệt và thân ră rời nhưng ta vẫn chưa t́m thấy trâu đâu cả.
Ta chỉ nghe côn trùng ră rích trong rừng suốt đêm.

Lời bàn: Con trâu chẳng bao giờ thất lạc. Nó vẫn sờ sờ ra đó đâu phải kiếm t́m? Chẳng qua chỉ v́ ta rời xa thực tướng cuả ḿnh nên ta không hề thấy nó. Trong sự mê muội của sắc tướng mà ta mất dấu vết của nó. Ở xa căn nhà, ta thấy nhiều ngỏ đan nhau, nhưng đâu là con đường chính. Ḷng tham và sợ hăi, tốt và xấu ràng buộc lấy ta.

Tristesse
03-29-2010, 04:13 AM
2.T̀M ĐƯỢC DẤU CHÂN TRÂU (KIẾN TÍCH)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/0f3730d5.gif

Dưới những tàn cây dọc theo bờ sông, ta t́m thấy những dấu chân trâu!
Ngay cả dưới làn cỏ thơm ta thấy những dấu chân của nó.
Lần sâu vào những dăy núi xa chúng càng rơ nét.
Những vết này không thể che dấu được như mũi ngước nh́n trời.

Lời bàn: Hiễu được lời dạy, ta thấy dấu chân của trâu. Rồi ta biết rằng, như nhiều dụng cụ được chế từ kim lọai, muôn vàn sắc tướng đều do ngă tạo ra. Làm sao ta thấy được thực và ảo nếu ta không phân biệt? Khi chưa vào được cửa, hẳn nhiên ta phải t́m cho ra con đường.

Tristesse
03-29-2010, 04:14 AM
3. THẤY TRÂU (KIẾN NGƯU)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/fc4cd933.gif

Ta nghe có tiếng hót của chim họa mi.
Nắng ấm, gió êm, lau lách xanh tươi dọc bờ sông,
Ở đây trâu nào trốn được!
Họa sĩ nào có thể vẽ được cái đầu lớn này, cặp sừng to nọ?

Lời bàn: Nếu ai nghe tiếng, có thể cảm nhận được nguồn. Vừa khi lục căn ḥa hợp, cửa đă nhập. Vào bất cứ nơi nào ta cũng đều nh́n thấy đầu con trâu! Sự kết hợp này cứ như muối tan trong nước, như màu ḥa trong thuốc nhuộm. Vật dù nhỏ bé nhất cũng không rời khỏi bản ngă.

Tristesse
03-29-2010, 04:16 AM
4. BẮT ĐƯỢC TRÂU (ĐẮC NGƯU)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/5c70b22f.gif

Sau một cuộc đánh vật vất vả ta nắm được nó.
Tâm và sức của nó dữ dội không suy suyển.
Nó vùng chạy lên đồng cao ngàn mây che phủ,
Hoặc đứng sững dưới vực sâu không có nẽo vào.

Lời bàn: Nó sống trong rừng đă lâu, nhưng ta bắt được nó hôm nay! Sự đắm say cảnh sắc đă làm nó lạc đường. V́ ham muốn cỏ ngon hơn, nó lang thang phiêu bạc. Tâm của nó c̣n bướng bỉnh và không chịu thuần phục. Nếu muốn nó nghe lời, ta phải dùng roi.

Tristesse
03-29-2010, 04:17 AM
5. THUẦN HÓA TRÂU (MỤC NGƯU)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/49fd55cc.gif

Roi và dây thật là cần,
Không th́ nó lại chạy càn xuống con đường đất bụi.
Được huấn luyện tốt th́ nó trở nên nhu ḥa.
Rồi khi được thả, nó biết nghe lời chủ.

Lời bàn: Một niệm khởi th́ niệm khác theo sau. Khi niệm đầu nẫy sinh từ giác ngộ, th́ những niệm kế tiếp là chân thực. Do mê muội mà mọi vật trở nên không thực. Ảo tưởng không từ ngoại cảnh mà bởi chủ quan. Hăy nắm chặt dây xỏ mũi và không nên nghi ngại.

Tristesse
03-29-2010, 04:18 AM
6. CỞI TRÂU VỀ NHÀ (KỊ NGƯU QUI GIA)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/32ff2bfb.gif

Cởi trâu, ta thong thả quay về nhà
Tiếng tiêu của ta réo rắc chiều tà
Ngón tay láy nhịp, ta ḥa điệu không ngừng.
Ai nghe nhạc khúc du dương này xin tấu cùng ta.

Lời bàn: Cuộc tranh đấu đă qua; được hay thua đều không khác. Ta hát bài ca của tiều phu và thổi điệu đồng giao. Cởi trâu, ta ngắm mây trôi bồng bềnh. Ta đi tới dù ai có gọi giật lại.

Tristesse
03-29-2010, 04:19 AM
7. KHÔNG C̉N TRÂU (VONG NGƯU TỒN NHÂN)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/10e22209.gif

Cởi trâu, tôi về đến nhà
Ḷng tôi thanh thản. Cũng thế, trâu yên nghỉ.
Chiều buông xuống an ḥa diệu vợi,
Trong căn nhà tranh, tôi cất roi và dây.

Lời bàn: Pháp bất nhị. Ta chỉ tạm mượn chuyện trâu. Nó cũng như sự tương quan giửa thỏ và bẩy, giửa cá và lưới, giửa vàng và cặn, hay trăng vừa ló khỏi mây. Một tia sáng xuyên suốt vô thỉ vô chung.

Tristesse
03-29-2010, 04:20 AM
8. CẢ TRÂU VÀ KẺ CHĂN ĐỀU KHÔNG (NHÂN NGƯU CÂU VONG)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/430727f1.gif

Roi, dây, người, và trâu - tất cả tan vào KHÔNG.
Cơi trời bao la nên không điều ǵ có thể để lại dấu.
Làm thế nào một bông tuyết có thể tồn tại trong lửa hồng?
Đây là vết chân của chư Tổ.

Lời bàn: Nhiễu sự đă qua. Tâm không c̣n chướng ngại. Ta không mong cầu cơi giác ngộ. (Dịch giả thêm: " ... Vô khổ, tập, diệt đạo. Vô trí diệc vô đắc" ..."Tâm vô quái ngại, vô quái ngại cố. Vô hữu khủng bố viễn ly điên đảo mộng tưởng cứu cánh Niết Bàn"). Ta cũng không trú vào nơi không giác ngộ. V́ ta không vướng mắc vào cả hai, mắt không hề nh́n thấy ta. Nếu hàng vạn chim cúng hoa trên đường ta đi, sự tán thán đó cũng chỉ là vô nghĩa.

Tristesse
03-29-2010, 04:21 AM
9. TRỞ VỀ NGUỒN (PHẢN BẢN HOÀN NGUYÊN)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/2f7db8d6.gif

Đă nhọc lắm công mới quay được về nguồn.
Biết thế khởi đầu nên bị mù và điếc!
An trú trong nhà ḿnh, chẳng bận tâm đến sắc đến không,
Con sông măi trôi êm đềm và hoa vẫn đỏ.

Lời bàn: Ngay từ ban đầu, chân lư đă sáng tơ. Qua thiền định, ta quán đến sắc tướng hợp tan. Nếu ai không chấp vào sắc tướng th́ vốn đă tự tại. Nước xanh lóng lánh, núi thẩm đậm màu, và ta thấy cái đang tạo h́nh và cái đang tan rữa.

Tristesse
03-29-2010, 04:22 AM
10. THƠNG TAY VÀO CHỢ HAY NHẬP THẾ (NHẬP TRIỀN THÙY THỦ)

http://i393.photobucket.com/albums/pp14/Tristesse_baby/ZEN%20-%20THIEN/10BUCTRANHCHANTRAUcuaTHIENSUQUACHAN/ae4896a1.gif

Ngực trần chân đất, ta chen vai cùng nhân thế.
Áo rách bụi nhơ, nhưng ta thật an ḥa.
Ta nào cần ma thuật để được sống lâu;
Ngay lúc này, trước mặt ta, hàng cây khô sống lại.

Lời bàn: Bên trong cánh cổng của ta, chư thánh chẳng biết ta. Vẻ đẹp của mảnh vườn ta không ai thấy được. Tại sao người ta phải đi t́m dấu chân chư Tổ? Ta thơng tay vào chợ với bầu rượu và quay về với gậy trúc. Ta ghé tửu quán và phố chợ, và bất cứ ai ta nh́n cũng thành giác ngộ.


Trần Trúc Lâm
Tháng Giêng, 1997; Bổ túc 7, 2000.

việtdươngnhân
03-29-2010, 04:48 AM
Ta thơng tay vào chợ với bầu rượu và quay về với gậy trúc. Ta ghé tửu quán và phố chợ, và bất cứ ai ta nh́n cũng thành giác ngộ.


THIỀN:somot:
http://i16.photobucket.com/albums/b3/huchim1/Sen_DieuThi-1.jpg