PDA

View Full Version : Rau cng cua



Tnh Qu
12-08-2010, 11:24 PM
Tc giả: Trần Mỹ Thanh
http://thegioimoionline.com/images/TGH_021210_RAU.gifTi sang Mỹ đ lu m sao tm hồn lại cn để lại ở một gc no đ ở qu hương. Mầy hm nay Cali trời mưa, ti nhớ qu nh. Ở Việt Nam khi trời mưa cho khng gian ẩm ướt, để cy cối xanh tươi. Một loi ti cn nhớ l rau cng cua. Xin tặng bi đến cc đồng hương Kin Giang của ti.

Rau Cng Cua l loại rau dn d, bnh dị, hầu như hiện diện khắp qu hương nước Việt, vng địa phương no cũng c. Rau cng cua mọc tự nhin như rau sam v mọc nhiều vo ma mưa kh hậu ẩm ướt. Ma no người dn cũng c rau cng cua. Loại rau ny mọc thấp, chỉ cần rảo quanh sn vườn, hng hin bn nh l c thể hi được rau một cch dễ dng. Người dn nng thn hay thnh thị đ ăn gỏi rau cng cua rồi th hầu như sẽ ưa thch. Đặc điểm của rau cng cua dễ mọc hoang d ở Việt Nam, ở tỉnh no, ở nơi no c mưa v c đất th sẽ c rau cng cua. Rau cng cua mọc tự nhin ngoi vườn bưởi, vườn chuối, gần ao h sau nh hoặc ven bn những liếp dừa miền qu. Rau cng cua ln xanh um v mọc nhiều. C lẽ do thch hợp với kh hậu vng đất thấp, ẩm ướt nn cọng rau cng cua c thể mọc di đến gần một gang tay.

Do rau cng cua c được từ thin nhin ưu đi, lại l mn ăn được nhiều người ưa thch nn về sau tại qu nh gi rau cng cua nghiểm nhin cao hơn nhiều lần so với rau muống. Mn ăn rau cng cua trộn dầu dấm như mn salad thng dụng trong thực đơn của gia đinh tại qu hương. Ngy nay tại hải ngoại như tại Mỹ chng ta khng thấy cc chợ bn rau cng cua, nn bi viết ny như một kỷ niệm hoi hương m thi.

Ni đến rau cng cua, người ta nghĩ ngay đến mn rau cng cua trộn dầu dấm. C nhiều cch lm mn ny, nếu dng thịt b hay b cũng l mn ăn phổ thng. Thịt b ướp gia vị vừa ăn. Rau cng cua rửa sạch để ro nước rồi sắp ra đĩa. Cho dầu vo chảo, phi hnh thật thơm, sau đ bỏ thịt b vo đảo nhanh v trt ra, san đều trn mặt đĩa rau. Giấm ha với bột nm, t đường, tỏi bằm nhuyễn (c thể cho thm cht tương ớt) sao cho c vị đủ chua, ngọt vừa ăn. Nước tiết ra từ thịt b v dầu giấm sẽ lm cho rau thấm gia vị. Mn ny dng ngay sau khi chế biến l ngon nhất.

Cầu kỳ hơn, để gip mn dầu giấm c hnh thức hấp dẫn, người ta đặt ln dĩa mấy lt c chua v trứng vịt luộc được cắt ra lm su miếng. Dĩa rau cng cua sẽ trở thnh một bức tranh đủ cc mu xanh, đỏ, trắng, vng, tập hợp nhiều chất bổ dưỡng, kch thch thị gic v vị gic. Chu đo hơn nếu rắc thm t đậu phộng rang ln bề mặt v khi đ vị hơi chua, mt lạnh của cng cua được t đậm thm bởi c chua v dấm, vị cay của tương ớt, vị đậm đ của thịt b, vẻ thanh tao của trứng luộc v thơm thơm bi của đậu phộng.

Cch lm kh giản dị, dầu dấm v trứng vịt cũng tạo nn mn cng cua ngon miệng, đủ chất dinh dưỡng. Nhưng nếu bạn ăn chạy, bạn c thể thay trứng vịt v thịt bằng đậu hủ chin vng cắt miếng nhỏ, lm thnh dĩa salad chay thật hấp dẫn.

Ngoi ra, salad rau cng cua c thể chế biến thịt ếch xo tỏi hay r ti, hoặc bồ cu chin gin sẽ l mn ăn ngon miệng cho thực đơn gia đnh. Nước sốt cho salad c thể cho thm ketchup, v một t bột m hay bột năng vo nước dấm để tạo thnh nước sốt snh. C thể biến chế với cc loại hải sản như cua, tm, diệp (scallop), c cho vo mon salad rau cng cua đều thch hợp, ty khẩu vị của chng ta.

Ni về y học dn gian của rau cng cua th tn gốc la tinh l herba peperomiae pellucidae, thuộc họ Hồ tiu hay Piperaceae. M tả về loại rau ny th n sống quanh năm ở nơi ẩm thấp, nhớt, nhẵn, phần nhnh cao chừng 20-40cm. L mọc so le, c cuống, phiến dạng mng, trong suốt, hnh tam gic - tri xoan (ch bch), hnh tim ở gốc, hơi t v nhọn ở chp, di 15-20mm, rộng gần bằng đi. Hoa họp thnh bng dạng sợi c cuống ở ngọn, di gấp 2-3 lần l. Quả mọng hnh cầu, đường knh 0,5mm, c mũi nhọn cứng ngắn ở đỉnh.

Được biết nguyn thủy rau cng cua xuất pht từ vng Nam Mỹ, nay được trồng v pht tn rộng ri trở thnh loại cy mọc hoang.

Ni về tnh vị th c vị chua, hơi nhẫn, v giải nhiệt. V đặc tnh như vậy v mọng nước m rau ny c tc dụng dng lm nước mt giải kht tuyệt vời lắm. Theo cng dụng dn gian như ở Java, người ta nghiền l ra dng đắp để trị sốt rt, đau đầu. Dịch l dng uống trị đau bụng. Cn ở bn Tu người ta dng để trị phỏng da do lửa, phỏng nước si, rau cng cua được v nt đắp ln da.
Ti đọc bi viết vui vui của tc giả Nắng Thủy Tinh về Rau cng cua như sau:
"Ci thứ rau qu ma, dn d ấy mọc đầy khắp hin nh, chỉ cần cắp ci rổ con đi một vng l bữa cơm hm ấy c ngay mn rau cng cua trộn dầu giấm ngon tuyệt. M c phải l do "ci đứa muốn ăn" đi hi đu chứ, n chỉ ngồi khoanh trn chn trn tấm phản gỗ ở chi nh v nhn thằng em đội ci nn l của b ngoại đi hi rau cho n. Tội nghiệp thằng em hay bị con chị ăn hiếp, cứ chốc chốc lại mang ci rổ vo hỏi xem bao nhiu đ đ đủ chưa v rồi khi con chị lc lắc ci đầu th n lại phải tiu nghỉu xch rổ đi xa một cht nữa ra vườn. Đi khi con chị cũng theo thằng em ra vườn đấy chứ, nhưng thường th chỉ c một mnh thằng em hi rau thi, cn con chị th chỉ phụ theo vu vơ vi cọng, chủ yếu l để ngắm ngha xem c tri qut no chn tới hay chưa.

M nghĩ cũng lạ, sao thứ rau ấy lại c sức sống mnh liệt đến thế nhỉ?! Chỉ cần một vi cơn mưa l gốc cy no cũng xanh mu rau cng cua, những ci l hnh tri tim cn đọng một vi giọt mưa mt lạnh rung rinh như mời gọi. Rau hi xong rồi cứ thế m chao qua vi lần nước cho hết bụi bm, những ci đọt non ng ả trng đến l ngon. Một cht dầu dấm, một cht ớt, một cht đường, v thm một cht đậu phộng rang vừa tay, khng chn qu. Ci vị hơi chua, hơi cay, hơi ngọt, thơm m khng bi của đậu phộng, tất cả ha quyện vo nhau đnh thức vị gic để chuẩn bị đn nhận ci thanh khiết như khng của rau cng cua, chỉ l ci gin tan, v chỉ l ci mt lịm..."

Rồi ti đọc một bi viết khc của tc giả Hai Quẹo, ở Central Coast, c chu. Qu qun tại Tr Vinh, anh viết bằng văn phong miệt vườn Nam phần:

"C lẽ t c ai m hổng biết rau cng cua, nhứt l những người sống ở vng qu miền Nam. N chẳng phải l đặc sản của Tr Vinh qu tui đu. Ở miệt trn, vng Gia Định đổ ln, đu cũng c. Nhưng ở đ người ta ku n l Rau tiu. Vng đ l đất g, như Hốc Mn, Trảng Bng, Ty Ninh chẳng hạng, người ta trồng nhiều tiu v trầu. C lẽ v ci vi v l coi giống tri tiu l tiu nn n bị ku như vậy. Cn b con tui thấy chm bng cong cong giống ci ngoe cua rồi ku n l rau cng cua? Đng l xứ của c tp tm cua!

Rau cng cua sống được ở nhiều thế đất lắm, trn liếp dừa miệt vườn, trn giồng khoai miệt giồng, cạnh bụi chuối, st gốc bầu, đu đu cũng c. Ngoi ra n cn mọc trong chậu kiểng, bn gốc cy v cả trn nc đnh, trn mi ngi m dương hoặc trn vch tường nứt vn vn. Đất ct đất thịt n hổng sợ, m n chỉ sợ chỗ ẩm ướt hay ngập nước. Tội nghiệp gh! N cần c v thiết tha với kiếp sống như vậy đ. Nhưng để một cht th thấy ci chỗ l tưởng cho n chnh l vng đất giồng, kh ro như Tr Vinh vậy.

Dưới gốc tre mt mt, l tre kh rụng dy cả gang rồi mục ra thnh đất mn xốp xộp; mưa xuống, chỗ đ rau cng cua mọc tốt phải biết. Dy mịt, kht rịt, xanh um, như ci mền, c khi n phủ kn hết gốc tre v m mất lun mấy mục măng non. Cọng no cọng nấy di 5, 6 tấc, thẳng tưng, non o, gin rụm. N cần mưa, thch ẩm cho nn mỗi năm n chỉ nhởn nhơ c một lần theo mưa. Rồi ma nắng kh, hột n rụng xuống v nằm ngủ 6 thng liền trong ct trong l mục để chờ mưa năm tới. Ci hột trn vo nhỏ rức như hột ct đ nằm chung với ct th đố c con mắt no nhận ra. Gi thổi mạnh một ci l n bay theo bụi theo ct ln trời, rồi đp xuống ngọn cy, đậu trn nc đnh, khỏe re.

Rồi khi n mọc thnh cy, ci l mướt rượt của n mới thiệt l mặn m tnh tứ lm sao. Hnh tri tim! C người biểu n giống l trầu l tiu t hon? Dn cờ bạc th ni n giống nt Bch, ch Bch bi co ty g đ. Tui th thch ni n hnh tri tim hơn. Mặt trn l mu xanh mướt, mặt dưới xanh bạc, nham nhm. Thn n xanh xanh, trong trong, như cẩm thạch, nhưng m bở rệu gin rụm như cọng bng sng lột rồi.

Nếu bức một cọng bỏ v miệng nhai thử th chỉ thấy n ngn ngọt pha cht vị the the nồng nồng của trầu, mọng nước như bng sng, nghe n l lạ m hổng dm quả quyết l ngon cỡ no. Vậy m sao n lại hấp dẫn qu chừng? C phải vị nồng lm cho say v bắt ghiền như ghiền trầu? Cũng chưa chắc l tại hay nhờ cch chế biến n mới ngon.

Ở đy hổng ni tới việc dng n lm ghm chung với l ct lồi, đọt sộp, đọt xoi, m đề, đọt cơm nguội, rau thơm, v.v... để ăn bnh xo, bnh gi (bnh cống), m chỉ nhắc mn độc chiu của n m thi. Rau cng cua bp giấm. Lm g th cũng phải bp cho n xộp ci đ, như kiểu bp rau cresson. Rồi ty giu ngho m c phủ thm ln trn, hoặc l lớp thịt b xo, hoặc mấy lt trứng luộc, hay t tm kh gi nhuyễn. H tiện hơn th chỉ rắc ln cht đậu phộng rang đập giập, hoặc, hổng cần g ro, chỉ dng rau tươi nguyn chất m chấm nước tương, nước chao, nước c kho hay mắm kho. Chỉ c vậy. Đơn sơ, đạm bạc.
Đặc biệt ở miệt giồng qu tui, cn thm mn cng cua luộc, như tui ni hồi ny. D ăn theo kiểu cch no n cũng đều hấp dẫn kh qun. "Ci đơn giản l ci đẹp nhứt". Mnh lm bộ nhi theo, ni như vầy: "Ăn uống đơn giản l ci ăn ngon nhứt". Nhưng l do m tui m loại rau ny chắc hổng phải ở chỗ ngon dở m cn nằm ở chỗ khc. Rồi b con sẽ hiểu tại sao m tui cứ rị mọ rng trồng cho được n ở ci xứ m thời tiết tro ngoe lạ quắc như vầy.

Tui c anh bạn cố gầy cho được mấy cọng "rau-tiu" để lm thuốc. Ảnh ni rằng rau tiu trị mụn bọc cng hiệu thần kỳ. Đem gi với cht muối rồi đắp ln mụn bọc hay mụn bạc đầu, n sẽ rt hết mủ v bữa sau mụn sẽ xẹp mất. Đ l mn thuốc b truyền của dn G Dầu bin giới.

Về cch phơi lấy hột lm giống, đừng phơi ngoi nắng ngắt, n sẽ chết kh, m chỉ rắc n v thng giấy, phơi trn giấy chớ hng phơi trn đồ sắt, chỉ cần để trong hng ba vi bữa n cũng kh m hng hư. Xong bỏ v ve đem cất. Đợi chừng no c thời tiết ấm như Việt Nam th đem ra trồng. Ci thời hạn gọi l qu "đt" của hột giống ny chắc hổng qu 2 năm. Ở c trồng rất dễ. Nhưng ở Canada, Bắc Mỹ Ngũ Đại Hồ hay Na Uy lạnh cng coi bộ kh."

Tc giả Hai Quẹo viết kết luận như sau. Ti xin đng phần cuối ny để chấm dứt bi viết ny:

"Ở đời c nhiều ci rất nhỏ nhặt tầm thường th mnh thấy nhm, rồi qun lửng n đi. Chừng no mất n rồi mnh mới biết qu biết nhớ. Sống tha phương, nhiều khi nhớ mấy cọng rau qu ma bnh dị thn thương đ hung lắm. Nhưng gẫm đi gẫm lại, nhớ l chuyện nhỏ, ci lin tưởng mới vĩ đại. Nỗi nhớ mới pht th nhỏ xu như mụn cm, rồi n ăn lan ra, truyền nhiễm qua vng chuyện khc, biến thnh ra chuyện lớn. N bao phủ cả gia đnh, lng mạc, ruộng đồng. N đưa mnh về mi nh l đơn sơ, những bữa cơm gia đnh đầm ấm, gợi nhớ lại cuộc sống yn bnh, một qu hương xa mt t t. N dm m lun cả vng trời kỷ niệm!"