PDA

View Full Version : VIỆT NAM ƠI! VIỆT NAM



chieunhatnang
04-02-2008, 04:19 PM
http://www.viet.no/images/stories/div/hangkhong_250.jpg

VIỆT NAM ƠI! VIỆT NAM

Thật không ngờ chuyến công tác ở Mă lai lại là cơ hội cho tôi về thăm lại quê hương sau gần 30 năm xa cách. Những cô em gái tôi đă lập gia đ́nh, con cái đă lớn, có đứa đă tốt nghiệp đại học. Lúc tôi ra đi những đứa em vẫn c̣n nhỏ nay cũng đă trở thành thiếu phụ với hai mặt con. Cậu em trai tôi may mắn cưới được một cô em dâu đảm đang, quán xuyến mọi việc trong nhà để chồng yên tâm kiếm tiền nuôi gia đ́nh.

Chuyến bay từ Mă lai đến Hà Nội qua ngả Saigon để lại trong tôi nhiều ấn tượng, vui buồn lẫn lộn. Hành khách trên chuyến bay 756B khởi hành lúc 2:20PM từ Kuala Lumpur đến Sàig̣n gần một tiếng đồng hồ sau đó gồm khoảng 150 hành khách. Họ là những doanh nhân ngoại quốc, công nhân lao động trở về VN, những phụ nữ Mă đi du lịch…v..v. Lạc lơng trong số những hành khách nói tiếng Việt là tôi, một công dân Mỹ gốc Việt, rất mong được nh́n lại quê hương để t́m thấy những kỷ niệm may ra c̣n rơi rớt trong kư ức, được hội ngộ những đứa em nay đă già cằn cỗi, những đứa cháu đang lớn khôn mà tôi chưa hề bao giờ gặp mặt.

Cô tiếp viên hăng Hàng không Việt nam đứng tươi cười chào đón hành khách ngay tại cửa phi cơ. Cô mặc chiếc áo dài màu huyết dụ, quần trắng, tóc búi cao. Nh́n thoáng trên ve áo có huy hiệu Air Vietnam. Mặc dù tà áo dài uốn lượn trên không trung nằm trong tâm tưởng tôi mang màu xanh da trời chứ không phải màu đỏ thắm như bây giờ; mặc dù tôi cũng thường thấy những chiếc áo dài Việt ở nhiều nơi nhưng không hiểu sao buổi trưa hôm đó, nh́n lại một tà áo dài ở đất nước Mă sau bao nhiêu năm xa quê ḷng tôi bỗng bồi hồi khôn xiết. Có lẽ v́ h́nh ảnh một quê hương vời vợi, đây là lần đầu tiên thấy một người trong nước nơi xứ lạ nên không tránh khỏi xúc động. Hoặc giả tôi thoáng nghĩ đến những đứa em đang trông ngóng tôi ở phi trường Tân-sơn-nhất mà không h́nh dung được những khuôn mặt chúng thay đổi như thế nào. Liệu tôi có nhận ra chúng hay không? Hoặc chúng có nhận ra thằng anh cả sau từng ấy năm xa cách? Thú thật tôi không định nghĩa được cảm xúc của tôi khi bước lên chuyến bay của hăng Hàng không Việt nam 756B để trở về quê hương vào buổi trưa hôm đó. Nó kỳ lạ lắm. Đó là một trộn lẫn tuyệt vời giữa cảm xúc và t́nh cảm với hồi hộp, trông chờ, háo hức, và nôn nao của một người sau hơn một phần tư thế kỷ chưa hề thấy lại mảnh đất cong cong h́nh chữ S.

Chuyến bay nào cũng thế, cũng bắt đầu bằng sự hướng dẫn an toàn của tiếp viên hàng không. Cái lạ là sau một lời hướng dẫn bằng tiếng Việt th́ có lời dịch bằng Anh ngữ do một giọng đàn ông mà tôi biết chắc là người ngoại quốc. Sở dĩ tôi biết chắc v́ cũng âm giọng này tôi đă nghe ở trên những chuyến bay trong nước Mỹ, và ở các hăng hàng không khác. Thôi th́ tạm chấp nhận vậy, cả cái nước VN với hơn 80 triệu người không ai nói được tiếng Anh hoàn hảo nên phải mượn một giọng Mỹ thật sự để nói cho hành khách ngoại quốc hiểu. Giọng của cô tiếp viên đúng là giọng Bắc, một giọng mang âm hưởng dữ dội, sắc bén của vùng đất chuyên vùng lên làm cách mạng. Tôi không mấy thiện cảm với cái giọng nói đầy âm sắc này. Có thể v́ đă sống 5 năm sau ngày mất nước với biết bao thương đau và tủi nhục nên trong tôi vẫn c̣n một chút thành kiến. Tôi thành thật xin lỗi khi nói lên những ư nghĩ mang quá nhiều thiên kiến nhưng tôi xin nói để bộc lộ hết những cảm nghĩ của tôi trên chuyến bay đặc biệt này.

Trong chuyến bay có phần chiêu đăi thức ăn, có lúc cập nhật những tin tức về thời tiết, ngày, giờ… v..v. để hành khách rơ. Cô nói cả hai phần Việt và Anh. Cái giọng Việt th́ không nói làm ǵ nhưng phần Anh ngữ th́ nghe buồn quá. Cái giọng nói tiếng Anh của cô nghe đến chán v́ mang quá nhiều âm hưởng của người Việt. Cái giọng nói tiếng Anh của tôi cũng chẳng hay hơn ai nhưng đây là Vietnam Airlines, cô đại diện cho một quốc gia nên giọng của cô chắc chắn phải hay hơn giọng của tôi chứ. Những ngày trước, khi đáp chuyến bay quốc tế, giọng tiếng Anh và tiếng Pháp của cô tiếp viên thời đó nghe như đầm, nghe như ngỡ nước Việt nam thuê được một cô gái ngoại quốc nào đó. Nghe xong mà ḷng tự hào rằng người Việt ḿnh nói tiếng ngoại quốc cũng chẳng kém ai. Thế cả một nước hơn 80 triệu dân lại không kiếm được người có giọng phát âm thật chuẩn hay sao?

Tôi lại buồn v́ cách phát âm sai lạc của cô, tôi nản v́ phần văn phạm căn bản của cô cũng trật. Tôi nhớ được một chữ “approach” trong câu, “We’re approaching TSN airport…” cô phát âm không đúng làm tôi phải ngẫm nghĩ măi mới đoán được. Cuối câu cô nói, “Thank you your attention” thay v́ “Thank you for your attention”. Tôi cứ tưởng tôi nghe không rơ v́ có thể cô nói chữ “for” nhỏ quá chăng, nhưng tôi lắng tai măi cũng chẳng nghe thấy. Hoặc tai của tôi ù v́ áp suất cao, hoặc tiếng Anh của cô không đến nơi đến chốn. Tôi tin chắc thính giác của tôi vẫn c̣n tốt. Nếu thế th́ chương tŕnh giảng dạy Anh văn của cả nước thế nào?

Đến phần chiêu đăi thức ăn th́ thật hỡi ôi. Khoang của tôi được một cô miền Bắc phục vụ (cũng miền Bắc, bộ người miền Nam không được lịch thiệp duyên dáng hay sao?). Thân h́nh cô nhỏ nhắn, thật vừa vặn với chiếc áo dài màu huyết dụ. Nước da cô trắng hồng. Khuôn mặt cân đối, hai g̣ má cô vun cao tương xứng với cánh mũi thuôn đều đặn, đôi mắt trong suốt nhưng đằng đẵng một nỗi buồn nào đó. Khuôn mặt cô chỉ có một khuyết điểm nhỏ, đó là miệng cô hơi hô. Nói là hô nhưng không đến nỗi hô như cái mồm ông thủ tướng năm xưa đâu; trái lại cái miệng hô (kim) của cô có thể làm tăng thêm nét duyên dáng nếu khuôn mặt cô tươi lên một chút. Cô hà tiện lời nói, hoặc giả cô không biết tiếng Anh nên tôi chẳng nghe cô nói được một câu. Măi đến gần cuối chuyến bay cô mới mở lời nói được một chữ, “Tea?” nghe cộc lốc như muốn đuổi khách. Với khuôn mặt đăm đăm, vô hồn, ánh mắt dửng dưng không chút thiện cảm tôi có cảm tưởng như chồng cô mới chết hôm qua nếu cô đă lập gia đ́nh. Nếu cô c̣n độc thân th́ chắc bố mẹ cô cũng vừa mới măn phần. Trong suốt chuyến bay cô chưa hề nở nụ cười, ngay đến cả vén đôi môi của cô lên một tí cũng chẳng thấy. Chỉ cần nhếch môi một tí thôi, tôi tin chắc khuôn mặt cô sẽ sáng hẳn. Với khuôn mặt tươi tắn như thế, chắc chắn hành khách trên chuyến bay, trong đó có tôi, cũng vui lây quên mệt và ai cũng biết ơn cô. Có những người chẳng cần cười nhưng đôi mắt reo vui; bởi thế mới có câu “con mắt có đuôi”, hoặc “con mắt biết cười”. Đằng này, đôi mắt của cô cũng u ám như khuôn mặt của cô vậy. Chúng thờ thẫn, lạnh lùng, vô cảm như mang một mối ác cảm với hành khách. C̣n anh tiếp viên trẻ có mái tóc thời thượng tua tủa như hầm chông cũng chẳng khá hơn. Khuôn mặt anh cũng đăm đăm, lạnh như tiền. Vào cuối chuyến bay, khi máy bay sửa soạn đáp, anh đi kiểm soát một ṿng và nhắc nhở hành khách bỏ chân xuống, kéo ghế hết về phía trước, cài dây an toàn… Đi ngang chỗ tôi ngồi, anh hất đầu nói tiếng Việt như ra lệnh, “Đưa ghế hết lên trước”. Tuổi của anh tôi nghĩ c̣n thua tuổi của những đứa cháu tôi, thế mà anh lại ăn nói trịch thượng c̣n hơn bố tôi. Chẳng thà anh nói với tôi bằng tiếng Anh nghe cũng bớt phần trịch thượng đi, đằng này anh lại nói với tôi bằng tiếng Việt nên nghe không ngửi được. Nó nặng mùi của những kẻ thất học, và mang uế khí của những kẻ trưởng giả học đ̣i làm sang. Tôi nghĩ chắc những anh/cô tiếp viên này đă được học tập rơ ràng về cách cư xử đối với hành khách. Lệnh của cấp trên.

Tôi chợt nhớ đến lần phóng viên BBC phỏng vấn ông Nguyễn xuân Hiển, nguyên Tổng Giám đốc Công ty Hàng không Việt nam năm 2004. Ông mất b́nh tĩnh và nổi nóng khi anh phóng viên hỏi có sợ cạnh tranh với những công ty hàng không nước ngoài không? Ông trả lời là chẳng có ǵ phải sợ cạnh tranh và chê anh phóng viên không rành tiếng Việt. Năm ấy, tôi buồn cười v́ thái độ trịch thượng một cách ngu xuẩn của ông. Tôi chê ông v́ ông đại diện cho một nước Việt nam, làm đến chức vụ đó nhưng lại không có đủ bản lănh để đối phó với một tay phóng viên. Cho dù tôi không đồng chính kiến với ông, nhưng nếu người Việt làm được một cái ǵ vẻ vang cho dân tộc, cho dù người ấy ở trong nước, tôi vẫn xin ông cho phép tôi được hănh diện nhận là người Việt nam. Năm 1985, khi nghe ông thủ tướng Đồng trả lời ông phóng viên Ted Kopper về cuộc chiến chống Mỹ cứu nước, tôi đă phải xấu hổ không dám nhận là người Việt khi đồng nghiệp ở sở làm gặng hỏi. Sau 23 năm, tôi vẫn từ chối tôi là người Việt khi cặp vợ chồng người Đại hàn trên chuyến bay ngồi bên tôi hỏi chuyện. Tôi chỉ buông thơng, “I’m Chinese and just drop by VN for a small vacation on my busisness trip.”, thế thôi!

Cho đến cuối năm vừa rồi, ông Phạm ngọc Minh thay thế ông Hiển trong chức vụ Tổng Giám đốc Công ty Hàng không Việt nam, nhưng xem ra chất lơi của lối cư xử và cách ăn nói của những tiếp viên hàng không vẫn không thay đổi. Vẫn trịch thượng vô lối. Vẫn lạnh lùng hống hách. Và vẫn thiếu lịch sự tối thiểu của người đối với người.

Xin hai ông, ông nguyên lẫn ông tại chức, cho tôi được một lần nói đến hai chữ lịch sự. Tôi vẫn mong Công ty Hàng không Việt nam vượt hăng Hàng không Singapore, chỉ v́ hai chữ Việt nam. Trong chuyến bay đi công tác và bay về Mỹ, tôi đáp hai tuyến bay của hăng Hàng không Singapore. Chuyến bay đi mất 20 tiếng v́ dừng ở hai nơi, chuyến về mất 18 tiếng. Xem ra dài nhưng lại thấy ngắn chỉ v́ sự tiếp đăi của các cô tiếp viên làm những hành khách như tôi không muốn rời máy bay. Chuyến bay từ Mă đến Sàig̣n chỉ mất tiếng rưỡi, tôi lại mong mau đến chừng nào tốt chừng ấy. Những cô tiếp viên của xứ đảo Sư tử mới duyên dáng làm sao! Bộ đồng phục với mẫu vẽ trộn lẫn hài ḥa giữa nâu và đỏ làm tôn nước da trắng hồng trên khuôn mặt, trên đôi cánh tay thuôn trần. Tóc búi cao để lộ chiếc gáy nơn nà, trông gợi cảm với những sợi tóc non bay phất phơ khi cô uyển chuyển bước đi. Dáng cô thanh thanh, ngực nở, eo thon, vừa vặn trong chiếc váy dài gần mắt cá chân. Cô nào cũng trẻ đẹp. Con gái Việt có được vóc dáng và sắc đẹp như thế không? Tôi tin chắc những cô gái Việt nam phải bằng hoặc hơn chứ không thể thua. Cứ nh́n mấy đứa cháu gái tôi ở Việt nam, con bé Xuân, Thảo, và Nhi, tôi tin chắc khi lớn lên vóc dáng chúng cũng đáng hănh diện với đời. Thế th́ cái ǵ làm tôi phải quyến luyến với hăng Hàng không Singapore? Thưa chỉ v́ lịch sự.

Tôi khá giỏi tiếng Việt. Tôi không giỏi tiếng Anh. Những ǵ tôi viết sau đây hoàn toàn do tôi nghe được từ những cô gái Singapore nói với hành khách như tôi trên chuyến bay từ San Francisco đến Hồngkông. Xin liệt kê ra đây để hai ông am tường.

- Hàng không Singapore (HKS) với nụ cười: “Would you like to have noodle with chicken or beef and potato?” Tạm dịch, “Ông/Bà thích dùng…?” Chú thích của người viết: không cần ăn cũng thấy no chỉ v́ nụ cười và câu hỏi ân cần. Cám ơn cô.

- Hàng không Việtnam (HKVN) với khuôn mặt đanh cứng, lạnh lùng đưa khay cơm cho hành khách mà không cần hỏi chỉ v́ thực đơn có mỗi một món. Chú thích của người viết: không muốn ăn v́ đă thấy ngấy.

- HKS với nụ cười khi dọn khay thức ăn: “May I take it away, Sir/Madam!” Tạm dịch, “Xin cho tôi dọn khay thức ăn này đi nhé!” Chú thích của người viết: giá ḿnh được đứa con dâu như thế này th́ cũng bơ. Cám ơn cô.

- HKVN với khuôn mặt đanh cứng, lạnh lùng dọn khay thức ăn mà không nói một tiếng nào. Chú thích của người viết: Ôi! Thời đại văn minh quá, người máy (robot) ở đâu mà trông giống hệt như người.

- HKS với nụ cười khi mời hành khách: “Would you like some tea? or milk?” Tạm dịch, “Ông/Bà dùng thêm chút trà hay sữa nhé!” Chú thích của người viết: người đâu mà cười tươi thế không biết! Vâng, xin cô.

- HKVN với khuôn mặt đanh cứng, lạnh lùng khi mời hành khách: “Tea?” Chú thích của người viết: may quá, thằng con trai ḿnh vừa cưới vợ ở Mỹ. Nó mà về VN cưới vợ th́ bỏ mẹ. Thôi, cám ơn cô.

HKS với nụ cười khi máy bay chuẩn bị đáp: “Bring the seat all the way up, please!” Tạm dịch, “Xin ông/bà đưa ghế về hết phía trước!” Chú thích của người viết: người đâu mà thật lịch sự!

- HKVN với khuôn mặt đanh cứng, lạnh lùng, vẫy tay ra hiệu: “Đưa ghế lên trước!” Chú thích của người viết: lần sau dứt khoát phải đi hăng máy bay khác.

Một vài câu tiêu biểu mong ông TGĐ yêu cầu các tiếp viên nam cũng như nữ học hỏi. Ông Hiển nói không sợ cạnh tranh khi anh phóng viên hỏi. Tôi hoàn toàn đồng ư với ông. Người Việt nam vốn có dư thừa lịch sự, nhă nhặn. Lịch sự không hề giảm giá trị nhân phẩm nhưng trái lại nó nâng cao giá trị con người. C̣n nếu những nhân viên của ông không hề có nhân phẩm nên không cần giữ th́ lại là chuyện khác. Mặc dù cạnh tranh trong chế độ tư bản rất khốc liệt nhưng đó là cạnh tranh lành mạnh và cần phải duy tŕ trong thế giới văn minh của hệ thống thương mại toàn cầu hiện nay. Ông cứ tin tôi đi, với sắc đẹp mặn mà, với vóc dáng duyên dáng mảnh mai của những cô tiếp viên hàng không Việt nam (cho dù có hô một chút cũng không sao), chỉ cần nở nụ cười, lời nói nhă nhặn và cử chỉ lịch sự với khách hàng th́ những chuyến bay quốc tế của nhà nước ông lùa khách ra không hết. Cho tôi được một lần đáp chuyến bay hàng không Việt nam và tôi hănh diện quay sang người khách ngoại quốc bên cạnh khoe rằng, “I’m Vietnamese and I’m coming home.”

Tôi ghé Việt nam có mấy ngày để thăm mấy đứa em, cả mấy đứa cháu đă lớn như thổi. Chúng lớn khôn, xinh tươi, học giỏi, lễ phép chào hỏi mỗi khi thấy tôi. Gần chục đứa cháu đứa nào cũng lễ phép với người lớn, lịch sự nhă nhặn với mọi người. Tôi cũng ngậm ngùi khi thấy cảnh nghèo khổ của nhiều gia đ́nh trong xứ đạo của tôi. Giải thích thêm cho chúng hiểu cần phải chia sẻ với những người nghèo khó, con bé Thảo đă lấy 20 ngh́n tiền để dành phụ với tôi. Số tiền chẳng là bao nhưng nói lên tấm ḷng của một con bé mới 12 tuổi, đang học lớp 6 nhưng vóc dáng xinh cao như một thiếu nữ đôi tám. Mấy đứa cháu theo tôi đi thăm hỏi, biếu tặng một bà mẹ nằm liệt một chỗ v́ bị tai biến năo, c̣n ông bố phải đi ăn xin từng ngày. Chúng kéo hết vào nhà, thay phiên từng đứa chào hỏi lịch sự, và nói ư nghĩa của cuộc viếng thăm và sau cùng trao tận tay một b́ thư có chừng vài trăm ngh́n cứu ngặt. Cứ thế chúng đi thăm viếng 4, 5 gia đ́nh nghèo nhất của xứ đạo. Tôi bằng ḷng v́ cách tư cách của những đứa cháu cũng lớn lên trong một xă hội như những cô/cậu tiếp viên kia nhưng lại hành xử hoàn toàn khác hẳn. Tôi trân trọng phẩm giá của những đứa cháu này.

Ngày trở lại Mỹ, tôi ghi tên ở quầy hăng hàng không Singapore. Anh nhân viên người miền Nam nhă nhặn xem xét giấy tờ, hỏi han lịch sự, cân hành lư cho tôi và sau cùng chúc tôi thượng lộ b́nh an. Tôi liếc nhanh bảng tên trên khuy áo: Nguyễn Duy Anh Hoàng. Tôi siết tay anh, giọng chân thành, “Cám ơn anh Hoàng”. Tôi cám ơn anh thật sự. Tôi cám ơn anh với tất cả tấm ḷng của tôi v́ anh đă cấy hy vọng vào tâm hồn tôi rằng đất nước này cũng c̣n những người lịch sự; tầng lớp thanh niên thiếu nữ tuy lớn lên trong cùng một xă hội, như cháu tôi, nhưng vẫn giữ được nề nếp của cha ông. Có thể anh xem lời cám ơn lịch sự của tôi b́nh thường như mọi lần anh đă từng nghe nhưng cách cư xử của anh đă gieo vào ḷng tôi một hạt giống của niềm tin, của một tương lai Việt nam sẽ có rất nhiều người tử tế, biết đối xử lịch sự với mọi người. Tôi bỗng thấy cuộc đời này đáng sống quá.

Cám ơn những đứa cháu của tôi. Cám ơn anh Hoàng. Khi máy bay rời khỏi mặt đất, nh́n qua khung cửa sổ, cảnh vật trước mắt tôi bỗng dưng nhạt nḥe hẳn.

Không biết tôi đă khóc tự lúc nào.

Sơn Nghị