PDA

View Full Version : THĂM NHÀ 1 SỐ VĂN HÀO PHÁP



Phonglinh
04-08-2008, 10:07 AM
THĂM NHÀ MỘT SỐ VĂN HÀO PHÁP

Triết gia Gaston Bachelard từng cho rằng: “Một ngôi nhà, thậm chí c̣n hơn cả một phong cảnh, phản ảnh tâm hồn”, gợi cho chúng ta về những ngôi nhà của các văn hào không đơn thuần chỉ neo vào thực tại – một khu vực, một thời đại, những đồ đạc và vật dụng cá nhân – mà c̣n neo vào trong sự tưởng tượng, nền văn hóa và kư ức của chúng ta. Theo ước tính có khoảng 120 ngôi nhà của các văn hào Pháp theo đúng nghĩa của nó, hay nói cách khác, đó là những ngôi nhà mà các nhà văn đă từng sống. Nhưng nếu chúng ta mở rộng ra những nơi có liên quan đến văn học, gồm cả thư viện và bảo tàng có trưng bày những tác phẩm của các nhà văn th́ tổng cộng chúng ta có được 265 nơi. Sự phong phú này bao gồm tính rất đa dạng về địa điểm và địa vị xă hội của các nhà văn. Một số ngôi nhà thuộc quyền sở hữu cá nhân và do các cá nhân hay tổ chức quản lư.

Suốt 5 thế kỷ từ thời Phục Hưng đến nay đều được tái hiện, dù thế kỷ 19 rơ ràng trội hơn hẳn. Di sản của chúng ta gồm tất cả các kiểu nhà, từ mái nhà tranh khiêm nhường ở Montmorency nơi Jean – Jacques Rousseau từng nương náu (ông đă buộc phải rời nơi này vào ban đêm để tránh những rắc rối kiện tụng do việc xuất bản tác phẩm “Emile” gây ra), cho đến căn biệt thự vùng Saint-Point ở Quận Mâcon nơi Lamartine từng sống, từ căn pḥng nhỏ của Boris Vian ở Pigalle, Paris, đến biệt thự Monte-Cristo mà Alexandre Dumas đă ngông cuồng xây dựng ở Port - Maly.

http://www.diplomatie.gouv.fr/en/IMG/jpg/01-103.jpg

Victor Hugo’s house, hôtel de Rohan-Guéménée,
on the place des Vosges in Paris.

• Victor Hugo

Để tỏ ḷng tôn kính đến một con người quá vĩ đại – Viện Bảo Tàng Victor Hugo sẽ là điểm khởi đầu trong chuyến thăm viếng 10 ngôi nhà của các văn hào Pháp. Ṭa lâu đài được xây dựng vào thế kỷ 17 này nằm ở trung tâm Paris, vùng Place de Vosges. Hugo đă chuyển đến đây ở khi ông đang ở đỉnh cao sự nghiệp, vào năm 1832. Chính tại nơi này ông đă sống cùng vợ con được 26 năm và viết nên những vở kịch lớn, cùng vui thú với những nhà văn nổi tiếng thuộc trào lưu lăng mạn. Khi c̣n sống trong ngôi nhà ở Hauteville lúc lưu vong tại Channel Island vùng Guernesey, Hugo đă buông thả những sở thích của ḿnh với những đồ đạc cũ kỹ và các vật dụng thuộc thời trung cổ. Cách bài trí những căn pḥng đă thay đổi và các vật dụng trong nhà đă bị phân tán, nhưng trong viện bảo tàng – lần đầu ra mắt công chúng năm 1903 và tân trang lại vào năm 1983 – chúng ta vẫn có thể cảm nhận được không khí của thế giới Victor Hugo, qua việc tái tạo lại cảnh trí mà ông đă thiết kế cho pḥng của người yêu Juliette Drouet, và cả cho pḥng ngủ cuối cùng của ông, đại lộ… Victor Hugo. Nhưng Bảo Tàng Victor Hugo đặc biệt có giá trị v́ sự phong phú của các tác phẩm và ḷng nhiệt t́nh của nhân viên phụ trách bảo tàng, người đă sắp xếp lại việc trưng bày nhằm tập trung vào mối liên hệ giữa Victor Hugo và những tác phẩm sáng tạo đương thời.

http://web.mit.edu/jsf/2007/photos/sur%20les%20traces%20de/balzac/site%20of%20balzac%27s%20old%20house.png

• Honoré de Balzac
Cũng ở Paris nhưng ở Quận Passy, là ngôi nhà của văn hào vĩ đại khác của thế kỷ 19 – Honoré de Balzac. Sự so sánh này chỉ mang tính khai trí. Một thi sĩ đang trong vinh quang, một tiểu thuyết gia đang ngập ḿnh trong những khoản nợ và luôn bị các chủ nợ săn đuổi. Được xây dựng một cách kỳ lạ, ngôi nhà hai tầng kỳ thú này cho phép người phải sống dưới bút danh Balzac có thể trốn thoát bằng cửa sau hướng ra con đường chật hẹp phía dưới. Khi làm việc, ông đă viết suốt đêm, lưng hướng ra phía cửa sổ. Cái bàn nhỏ và tách cà phê gợi chúng ta nhớ về sức làm việc miệt mài, gắng sức của tác giả bộ tiểu thuyết “La Comédie Humaine”. Thư viện đă lưu trữ tốt, đặc biệt là những tờ báo và tạp chí của thời kỳ này, và khu vườn cho phép chúng ta liên tưởng về thời gian khi khu vực này của Paris vẫn c̣n là một vùng thôn quê.

http://www.diplomatie.gouv.fr/en/IMG/jpg/05-10.jpg

Marcel Proust’s bedroom, in Aunt
Léonie’s house, in Illiers-Combray.

• Marcel Proust
Gia đ́nh của cha Marcel Proust đến từ vùng Chartes, nơi vào mùa hè họ sống trong nhà của một người d́, bà Elisabeth Amiot, mà sau này trong tác phẩm “À la recherche du temps perdu”, Proust đă mượn cuộc đời bà đưa vào nhân vật d́ Léonie bất tử. Những kư ức đổi thay của tiểu thuyết gia là phải biến thị trấn nhỏ của vùng Illiers thành vùng Combray thuở thơ ấu của ông. Bước vào ngôi nhà của d́ Léonie là thâm nhập vào thế giới của tác phẩm “Du Côté de chez Swann”. Tất cả đều ở đây – những đồ đạc được đánh bóng, gian pḥng ngủ nơi ông vẫn nghe bước chân của mẹ ḿnh trên cầu thang, và cái không khí vùng tỉnh lẻ.
Du khách từ khắp nơi trên thế giới đến đây, một số đă xúc động ứa nước mắt. Chắc chắn đây là h́nh ảnh đẹp nhất về ma lực giữa sách và hiện thực mà trong chừng mực nào đó đă tác động đến điều này. Những bài thuyết tŕnh và các bài giảng về di sản đă lôi cuốn và khích lệ sinh viên đánh giá đúng giá trị của nhà văn chịu nhiều gian khổ này, khi họ đi dạo ngoài trời (đến nhà thờ, xứ Precatelan, lâu đài vùng Villebon) và ăn loại bánh Madeleine nổi tiếng mà một tiệm bán bánh ngọt nhỏ ở Pháp tự cho là sản phẩm độc quyền của ḿnh.

http://www.diplomatie.gouv.fr/en/IMG/jpg/03-14.jpg

• Colette
Trong vô số ngôi nhà mà Colette đă từng sống, không nơi nào có giá trị như một thư viện, do vậy cần xây dựng nên thư viện trong lâu đài vùng Saint-Sauveur en-Puisaye, làng Burgundy, nơi bà đă trải qua thời thơ ấu. Công việc này được giao phó cho Hélène Mugot, một người thiết kế nội thất và ông đă thiết kế ngôi nhà rất đặc biệt hoàn toàn bất ngờ đối với nhà văn. Việc Hélène bác bỏ sự sao chép mang kiểu cách tôn kính, cách sử dụng h́nh ảnh, âm thanh, kiến trúc, ánh sáng và màu sắc… đưa ra cách lư giải trong sáng, hiện đại về thế giới Colette. Trong thư viện, một bức tranh như thực về 1,500 quyển sách sẽ giới thiệu những câu văn hay nhất của bà để du khách lựa chọn những cuốn yêu thích cho ḿnh.

http://www.countrycottagesonline.net/project/images/uploadedimages/473_main.jpg

• Voltaire
Làng Ferney đă có thời là một trong những nơi nổi tiếng nhất ở Pháp. Đối với nhân vật được xem là “Chủ quán của châu Âu” (L’Aubergiste de l’Europe) và từng sống ở làng Ain, cách biên giới Thụy Sĩ một quăng đường ngắn, th́ đây là một sự pḥng xa khôn ngoan chăng? Ở Ferney, Voltaire, lúc đó đă 60 tuổi, cuối cùng có thể đưa những ư tưởng của ḿnh vào trong tác phẩm và vào lối sống xă hội, trồng cây, xây dựng nhà máy, cắt giảm thuế, sáng tác và biểu diễn trong rạp hát của ḿnh. Nhà triết học này đă bảo vệ quyền tự do bộc lộ quan điểm và viết cuốn “Dictionnaire Philosophique” và “Traité sur la tolérance”. Một thời gian dài thuộc quyền sở hữu cá nhân nên lâu đài đă thay đổi, nhưng vẻ đẹp của những khu vuờn và những ṭa biệt thự không hề bị phá hỏng. Chính phủ đă mua lại ṭa lâu đài này và Trung Tâm Công Tŕnh Nghệ Thuật Quốc Gia đă khởi sự công tŕnh trùng tu cơ bản. Từ ngày 16 tháng 2 năm 2000, một văn bản đă kư kết giữa chính phủ, vùng Rhône – Alpes và thị trấn Ferney – Voltaire đă đưa đến việc tái tạo nơi này thành trung tâm văn hóa L’Aubergiste de l’Europe, và sẽ là nơi ở thường trú cho các họa sĩ sống lưu vong, bị ngược đăi ở quê hương của họ.

http://www.diplomatie.gouv.fr/en/IMG/jpg/06-9.jpg

• George Sand
Ṭa lâu đài Nohant đă thuộc về Hiệp Hội CácCông Tŕnh Nghệ Thuật Quốc Gia từ năm 1952. Mở cửa cho công chúng vào thăm từ năm 1961 nhưng gần đây nó mới được trùng tu. Du khách rất yêu thích ngôi nhà kiểu dáng lăng mạn này nơi George Sand đă từng sống và là nơi thường xuyên được nhiều vị khách nổi tiếng viếng thăm, trong đó có Alfred de Musset, Frédéric Chopin, Franz Liszt, Eugène Delacroix.
Nohant là kiểu nhà nguyên mẫu của nhà văn theo truyền thống. Nét tâm t́nh trong công tŕnh trùng tu, cuộc đời nhiều biến động của George Sand và tính cách phức tạp của bà đă đưa mọi người hành hương đến Nohant, trung tâm của vùng Berry mà bà rất yêu thích, nơi của những buổi ḥa nhạc Chopin và lễ hội Romantiques.

http://blog.technart.fr/wp-content/uploads/2007/02/Chalet-Francois-Mauriac.jpg

• Francois Mauriac
Những người thừa kế của Francois Mauriac đă hiến tặng vùng đất Malagar cho Hội Đồng Khu Vực Aquitaine vào năm 1985. Phân xưởng sản xuất rượu, cách Bordeaux không xa, là nơi trú ẩn yên b́nh cho nhà văn và chính nơi đây ông đă t́m lại được bản sắc ḿnh và nguồn cảm hứng sáng tác. Một biệt thự gia đ́nh, những cây nho, hai kho chứa rượu, những căn nhà phụ và một mảnh đất cao tuyệt đẹp hướng ra thung lũng Garonne, Malagar trước hết và quan trọng nhất vẫn là một mảnh đất đẹp. Công tŕnh trùng tu tuyệt vời đă biến nó thành trung tâm văn hóa, nghiên cứu và hội họp. Trung tâm Francois Mauriac đă là tâm điểm đặc biệt của Hội Nghị Francophone (gặp gỡ các nước nói tiếng Pháp) hồi năm 2001 tại Québec.

http://www.diplomatie.gouv.fr/en/IMG/jpg/02-9.jpg

Pierre Loti’s house, in Rochefort.

• Pierre Loti
Chúng ta sẽ đến thăm nhà của Pierre Loti ở Rochefort, Charente – Maritime, một ngôi nhà đa chức năng, vừa là nhà bảo tàng vừa là thư viện, và là một trong những nơi lạ lùng nhất ở nông thôn. Trong căn nhà gia đ́nh vừa đơn sơ vừa trưởng giả này, ngài sĩ quan hải quân – tiểu thuyết gia Loti đă dựng nên một nhà hát vĩnh cửu, hướng công chúng vào những giấc mơ, sự huyễn hoặc và ḷng hoài cổ của ông. Như một màn kịch, những cảnh diễn ra trên sân khấu phải vay mượn đồ đạc và rèm treo tường của thời trung cổ, của Thổ Nhĩ Kỳ, của Trung Hoa và Nhật Bản, sự sao chép y trang mà chính ông rất lấy làm thích thú khi mặc chúng. Tại đây ông đă tổ chức những bữa tiệc chiêu đăi hậu hỉ, nhưng chính ông lại sống trong một căn pḥng nhỏ giản dị, và điều này đă ít nhiều cho chúng ta hiểu được một chân lư “Trái tim c̣n có thể đổi thay hơn cả bầu trời lúc phân điểm”.

http://english.pidf.com/gallery_images/IMG-DATA/triolet_aragon_3.jpg

• Louis Aragon
Chuyến đi thăm nhà các văn hào bắt đầu từ tỉnh Normandy đến Ile – de – France. Nó được đánh dấu qua 12 điểm dừng, kể cả lâu đài của Michelet, biệt thự kiểu Nga của Turgenev, hay Thung Lũng Chó Sói của Chateaubriand. Vào năm 1951, Louis Aragon đă mua lại xưởng xay Villeneuve ở Saint – Arnoult – en – Yvelines như món quà “một mảnh đất Pháp” tặng vợ, Elsa Triolet, một nhà văn gốc Nga. Cả hai đă cùng làm việc bên nhau nhằm khôi phục lại cơ ngơi, cùng viết truyện, và đă cùng được chôn bên nhau sau khi chết.
Thời gian dường như ngừng trôi – ngôi nhà đă được sửa chữa lại tuyệt vời, giống heat như lúc Louis Aragon c̣n sống, với nhà bếp lát đá màu thiên thanh, một cái bàn lớn làm bằng gỗ, nhà máy xay chạy bằng sức nước và hàng ngàn cuốn sách. Rất nhiều bài thuyết tŕnh về Louis Aragon và Elsa Triolet, những buổi hội thảo và triển lăm tác phẩm của các nhà thiết kế cũng như của những họa sĩ trẻ về hai nhà văn này đă tạo nên những chương tŕnh văn hóa giới thiệu rộng răi đến công chúng.

http://www.diplomatie.gouv.fr/en/IMG/jpg/04-12.jpg

Emile Zola’s house, in Médan.

• Emile Zola
Và điểm dừng cuối cùng sẽ là nhà của Emile Zola ở Médan, bên ḍng sông Seine. Ông mua được ngôi nhà này là nhờ thành công của tác phẩm “L’Assommoir”, và dường như nó là sản phẩm chưng cất của mối quan hệ giữa nhà văn với ngôi nhà của ông. Chính Emile Zola là người thiết kế và kiến trúc sư. Ngôi nhà đă lớn lên cùng những tác phẩm của ông, ban đầu nó được mở rộng với tác phẩm nổi tiếng “Nana” và sau này là “Germinal”. Tại nơi này Emile Zola đă viết trong sự yên b́nh, và đàm đạo vui thú cùng bằng hữu của ông – một nơi ẩn dật, nơi ra đời những tác phẩm nghệ thuật và là nơi để sống ḥa nhập với mọi người ở vùng nông thôn gần Paris, nó nói lên sở thích, tính cách, óc thẩm mỹ và cách sống của ông. Một dự án trùng tu cơ bản đă được triển khai với người bảo trợ đầu tiên là Pierre Bergé.