PDA

View Full Version : SỨ MỆNH CỦA NGƯỜI CẦM BÚT Ở HẢI NGOẠI



hoangthymaithao
02-24-2009, 02:17 AM
SỨ MỆNH CỦA NGƯỜI CẦM BÚT Ở HẢI NGOẠI

Đào Như

Nước Mỹ, nước Pháp, nước Úc, nước Đức…và các nước khác đă bao dung người người Việt tỵ nạn, là những quốc gia mà các Nhà văn Việt nam lưu vong, muốn bày tỏ ḷng biết ơn sâu sắc! Bởi v́ đây, là những quốc gia đă tạo cơ hội cho tất cả mọi người đứng dậy sau khi gục ngă v́ chính những lỗi lầm của bản thân ḿnh, hay những lỗi lầm do kẻ khác tạo nên: một chế độ chính trị, hay một chế độ xă hội!

Sống trên một quốc gia tự do dân chủ, như nước Mỹ, nhà văn lưu vong cũng như những người cầm bút khác, thoải mái viết khỏi phải lo sợ bị truy bức, không phải đối diện với những rào chắn của hệ tư tưởng! Hơn thế nữa, nước Mỹ chấp nhận những thử thách cũng như gạn lọc những hệ tư tưởng mới, lạ, để đưa tổ quốc của họ tiến xa cùng nhân loại! Sinh hoạt Văn học Nghệ thuật trên nước Mỹ rất thoải mái, tự do, được thúc đẩy và khuyến khích đầy nhiệt t́nh từ phía người Mỹ! Nhà văn được tự do! Nhận diện sự tự do, nhà văn Việt Nam thấy băn khoăn về ngôn- ngữ-văn-học! Có phải chăng, nhà văn phải viết bằng tiếng Mỹ, hay tiếng của quốc gia ḿnh đang sống? Đó cũng là một cách mở tung cánh cửa cho nền văn học Việt phát sáng cùng nhân loại! Nhưng guồng máy chuyên chở tư tưởng lại là không phải tiếng Việt! Người cầm bút, cũng như nhà văn cảm thấy mất mát! Chúng ta cảm thấy chúng ta đă có sẳn một ngôi nhà, tiếng Việt, bây giờ chúng ta bỏ nó ra đi. Ai có thể đo lường được những hệ quả sau này! Hệ quả của một cộng đồng đă đánh mất ngôn ngữ và chữ viết của ḿnh! Do đó, chúng ta quyết tâm tiếp tục viết bằng tiếng Việt. Chúng ta phát huy tiếng Việt và chữ Việt măi măi, thế hệ này sang thế hệ khác tiêp nối truyền thống cao quí và cần thiết ấy cho phát triển công đồng Việt Nam tại hải ngoai! Điều này không đi ngược lại ư muốn của người Mỹ. Người Mỹ rất bao dung. Mặc dầu họ nhất trí thống nhất ngôn ngữ của Quốc Gia Hợp Chủng Quốc là American English. Nhưng bên cạnh đó mỗi dân tộc, sống trên đất nước Hợp Chủng Quốc có quyền phát triển bản sắc riêng, làm cho nền văn mịnh của Hợp Chủng Quốc thêm sức mạnh, đa dạng, phong phú! Nền văn hóa của Mỹ hiện đại được coi như là sự hài ḥa tuyệt vời trong muôn ngàn âm sắc!-Harmony In Diversity!.

Phát huy tư tưong và tinh thần dân tộc bằng tiếng mẹ đẻ ở đất nước người không phải là chuyện dễ làm! Vừa bẻ gẫy những rào chắn của hệ tư tưởng trong ngôn ngữ Việt bấy lâu nay đă dựng lên trong nước, nhà văn Việt lưu vong lại phải mở ra những con đường mới để đưa tiếng Việt, chuyên chở tư tưởng tiếp cận với cộng đồng nhân loại! Vừa phá vỡ vừa phát huy xây dựng! Quả là khó khăn! Nhưng nghĩ cho cùng, có sự phát huy, xây dựng nào mà không đi đôi với sự phá vỡ! Trong cố gắng vô biên ấy, nhà văn lưu vong phấn đấu khôi phục tính chất thuần khiết của tiếng Việt! Qua hơn 2000 năm biên niên sử, dựng nước và giữ nước, Việt nam luôn luôn theo đuổi một nền văn hóa đa nguyên: Phật, Khổng, Lăo và nhiều tôn giáo lớn khác như Thiên Chúa (Công Giáo), Tin lành…và những huyền thoại trong dân gian c̣n lưu trữ trong cỗ tích, trong ca dao tục ngữ!

Ở trong nước, qua hai cuộc "trường kỳ kháng chiến", có một thời văn học bị "động viên" cho những mục tiêu phục vụ sứ mệnh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước! Lợi ích của văn học là phục vụ và thúc đẩy Cách mạng trong sự nghiệp cứu nước. Văn học Nghệ thuật là chiếc bè lớn tải tư tưởng Cách mạng sâu vào ḷng nhân dân. Đó là nền Văn Học Truyền Thống Nho Gia: "Văn Dĩ Tải Đạo"! Lợi ích của văn học là lợi ích của nhân dân. Văn học là một bộ phận trong dự án lớn xây dựng xă hội tốt đẹp và công bằng hơn!

Nhưng chẳng bao lâu sau, các nhà văn yêu nước phát hiện ra "động viên" văn học hàm nghĩa bắt văn học phục vụ chính trị và biến nhà văn thành công cụ phi nhân của một chế độ áp bức! Họ đồng thời phát hiện ra rằng mục đích cuối cùng của Văn học Nghệ thuật là thể hiện những tri giác và những t́nh cảm đích thực! Thể hiện những tri giác và những t́nh cảm đích thực hoàn toàn có tính cách cá nhân. Nghĩa là trong Văn học Nghệ thuật có một khoảng khá rộng dành cho cái "tôi", cơi riêng tư của con người, ngay cả người thường! Không thể nào có sự đồng phục trong Văn học Nghệ thuật được! Luôn luôn có mâu thuẫn trong mỗi xă hội, ngay cả trong Xă hội Xă hội Chủ nghĩa! Chính sự khác biệt này làm nên giá trị của Văn học Nghệ thuật, chớ không phải là sự đồng dạng, đồng phục! Ngay cả những kẻ đồng phục, chưa chắc rằng họ đồng dạng về tư tưởng! Ai dám bảo đảm tất cả các Đảng viên đảng Cộng sản đều có cái nh́n đồng nhất về sự lănh đạo của Đảng về Văn học Nghệ thuật ?

Các nhà văn Việt nam hôm nay, lưu vong cũng như ở trong nước, có cái nh́n sâu xa hơn nữa về vị trí con người, cá nhân, trong nền văn học hiện tại! Họ chia sẻ cái nh́n mới mẻ và mạnh dạn về những hệ thống tư tưởng lớn "Tư Tưởng Vĩ Đại ", những dạng tư tưởng này hiện nay đă hết thời rồi! Các nhà văn hôm nay ư thức rơ hiểm họa của những giáo điều, những xác tín tuyệt đối của những chủ nghĩa không tưởng: hy sinh nhiều thế hệ liên tiếp cho hạnh phúc của "thế hệ ngày mai" ! Trong thực tế "thế hệ ngày mai" không bao giờ đến! Trong ư thức trách nhiệm và đạo đức xă hội, thật là phi lư, vô nhân đạo, và vô luân khi nhân danh hạnh phúc thế hệ ngày mai mà hy sinh thế hệ hôm nay! Học tập từ những kinh nghiệm của thế kỷ 20 vừa qua, các thế hệ trẻ hiện nay có sự do dự, bất định, mơ hồ hiện ra trên đường hành văn của họ, như dấu hiếu về sự thấu hiểu những sai lầm của quá khứ, chứ không phải cái nh́n bi quan về tương lai! Các nhà văn trẻ trong nước và hải ngoại đều có cái nh́n "đổi mới" về cá nhân. Họ hoàn toàn chối bỏ quan niệm cá nhân hay con người chủ yếu chỉ là phương tiện để xây dựng một quốc gia hùng hậu và phồn vinh! Bên cạnh những ràng buộc với xă hội, với tổ quốc, con người c̣n có cơi riêng tư của họ! Cơi riêng tư này, mới thật là cơi của con người!

Có một điều xác tín hôm nay, các nhà văn lưu vong không c̣n xa cách với nền văn học trong nước nữa. Hằng ngày, hằng đêm, họ có thể nghe nhịp thở của nền văn học trong nước hiện đại. Từ Mỹ chúng ta có thể chia sẻ cùng với anh em trong nước, những thao thức, những trăn trở, qua đôi bờ Thái b́nh Dương! Các nhà văn lưu vong đang phấn đấu khám phá những con đường mới cho nền văn học Việt Nam, nhờ ở sự tiếp cận của họ thường xuyên với nền văn học hiện đại của thế giới! Tuy nhiên, thiện chí của các nhà văn Việt Nam lưu vong sẵn có, nhưng tài năng cần thiết để đủ sức bật những tảng đá lớn, bẻ gẫy những rào chắn lớn để khai phá những con đường mới cho nền văn học của ta, liệu các nhà văn lưu vong có cáng đáng nỗi không?...Càng tiến tới gần những tảng đá lớn, những rào chắn khó bẻ gẫy, có người bị dao động, quay lưng lại; có người vụng về ra sức bật, ra sức bẻ gẫy; nhưng hy vọng cũng có người biết cách bật tảng đá lớn, biết cách bẻ gẫy những rào chắn khó bẻ gẫy, để đưa nền văn học Việt tiến xa cùng nhân loại!

Người Mỹ thống nhất được với nhau v́ họ có chung một ngôn ngữ: American English và cùng chung lợi nhuận: American interest! Người Việt di dân hay người Việt tỵ nạn tại Mỹ, đương nhiên phải theo qui luật ấy. Không trách ǵ thế hệ thứ hai người Việt tại hải ngoại, tại Mỹ, mỗi ngày mỗi lánh xa tiếng Việt; vô t́nh họ đánh mất niềm tự hào là người Việt; niềm tự hào về về lịch sử đấu tranh của dân tộc Việt, và nhất là niềm tự hào về ngôn ngữ Việt! Họ đâu biết rằng ngôn ngữ Việt, một trong những ngôn ngữ xứng đáng vinh danh trên thế giới! Qua bao nhiêu thăng trầm, vượt biết bao nhiêu rào cản bủa vây, bởi thiên nhiên và điều kiện lịch sử; qua bao lần bị quân xâm lăng trấn áp và chia cắt h́nh thù tổ quốc thành nhiều mảnh, người dân Việt vẫn kiên cường bảo vệ ngôn ngữ, thống nhất từ Bắc chí Nam! Dân tộc Việt Nam là một - Tiếng nói Việt Nam là một! Mấy ai ở thế hệ thứ hai tại hải ngoại c̣n có đủ khả năng để nhớ lại câu nói của học giả Phạm Quỳnh "Tiếng ta c̣n, Nước ta c̣n"!

Nứơc Mỹ rất bao dung! Chúng ta rất hời hợt! Trong quá khứ chúng ta măi chạy theo "job", chúng ta quên trách nhiệm vô cùng to lớn của chúng ta đối với sự sống c̣n của cộng đồng Việt Nam tại hải ngoại: ǵn giữ và phát triển tiếng Việt! Chúng ta, thế hệ thứ nhất lưu vong tại hải ngoại, chịu ḥan toàn trách nhiệm trước sự tàn lụi của tiếng Việt tại hải ngoại trong hiện tại! Tuy nhiên, trong những năm gần đây, chúng ta vô cùng phấn khởi khi thấy hiện tại có hàng ngàn mạng lưới dạy tiếng Việt trên cùng khắp thế giới! Đó là những việc làm đáng được ngợi ca và cảm phục trong cố gắng hồi sinh và phát triển tiếng Việt tại hải ngoại! Nhưng những cố gắng ấy vẫn ở trong t́nh trạng bị động, v́ chưa nêu lên được trước quần chúng: Đọc và Viết tiếng Việt là một nhu cầu cần thiết và căn bản cho sự tồn tại và tiến bộ của cộng đồng Việt Nam tại hải ngoại! Phải cho các thế hệ tương lai Việt Nam tại hải ngoại và măi măi có sự tin yêu sâu sắc vào tiếng Việt, và có một nhận thức chân chính : Tiếng Việt là ngôn ngữ sinh động có khả năng đáp ứng thích đáng mọi nhu cầu của con người từ tâm linh đến vật chất, từ triết học siêu h́nh, tôn giáo đến khoa học thực nghiệm và kỹ thuật! Có biết đọc, biết nói tiếng Việt, mới có cơ hội t́m hiểu được lịch sử đấu tranh của dân tộc, những truyền thống, những tinh hoa của đất nước! Có t́m hiểu lịch sử đấu tranh của dân tộc mới biết được những năm tháng vinh quan cũng như tủi nhục của giống ṇi; mới biết thế nào 1000 năm đô hộ của Tàu, 100 năm đô hộ của giặc Tây, và cuộc Trường Chinh Nam Tiến đầy gian khổ của dân tộc ta để tổ quốc được trường tồn tới ngày hôm nay và măi măi! Có chia sẻ lịch sử của cha ông, mới có tin yêu sâu sắc, mới biết kiêu hănh về nguồn cội của ḿnh!

Chúng ta thử nh́n sang cộng đồng người Hoa, đó là cái nh́n có sức thuyết phục nhất! Cộng đồng người Hoa bao giờ cũng là cộng đồng láng giềng của cộng đồng Việt Nam, ở trong nước cũng như ở hải ngoại! Người Hoa có khả năng sinh tồn cao nhất thế giới. Tây phuơng có câu ngạn ngữ:"ở đâu có khói là có người Hoa". Ở hải ngoại trong bất cứ hoàn cảnh nào họ luôn luôn bám chặt vào nền văn hóa, truyền thống và nhất là ngôn ngữ của họ! Chữ viết giao dịch trong cộng đồng luôn luôn là Hán tự. Khi ra ngoài th́ họ ḥa đồng cùng thiên hạ, nhưng khi về nhà vẫn cái chén, đôi đũa, đĩa tương, bát canh cùng nồi cơm. Xung quanh là cả một gia đ́nh! Có khi là gia đ́nh của hai, ba thế hệ! Ông nội bà nội, hay ông ngoại bà ngoại, cùng vợ chồng con cái! Họ vừa ăn vừa nói chuyện huyên thuyên bằng tiếng mẹ đẻ. Bữa ăn cũng là buổi sinh hoạt của gia đ́nh. Hiện tại người Hoa đang cố gắng đem chữ Hán vào các trường Trung học tại Mỹ, coi như ngôn ngữ thứ hai, Second Language, của học sinh! Do đó con em của họ có thể học tiếng mẹ đẻ, tiếp tục ư chí của cha ông, ngay trong trường học, trên nước Mỹ! Đó cũng là một đề xuất rất táo bạo và cũng rất thiết thực! Với một tinh thần rất bao dung, chính phủ Mỹ và một số Tiểu bang ở Mỹ đă chấp nhận đề xuất ấy trong mấy năm qua! Cộng đồng người Hoa là cộng đồng đang độ phát triển nhanh nhất trong các cộng đồng tại Mỹ. Người Hoa có mặt và rất nổi trong mọi địa hạt của nước Mỹ: Chính trị, Kinh doanh, Khoa học, Kỹ thuật, Văn học Nghệ thuật …Không hiểu cộng đồng Việt Nam tại Mỹ, tại Pháp, tại Úc…có đưa ra đề xuất tương tợ như vậy với các Nhà Nước sở tại chưa? Chúng ta nghĩ với tiếng Việt người Mỹ, người Pháp, người Úc dễ chấp nhận hơn, là v́ chữ viết của ta và của họ cùng chung mẫu tự La tinh!

Hiện tại chúng ta chủ động hội nhâp Toàn Cầu Hóa, một thế giới không có kẻ thù chỉ có đối tác kinh tế, một thế giới không có câu hỏi "Ai thắng Ai", một thế giới chỉ có cạnh tranh, một thế giới đề cao Tự do, và Nhân quyền. Tự do là hạt nhân phát triển con người Chính Tự do đem lại vinh dự hạnh phúc cho con người. Có câu hỏi đặt ra cho chúng ta, người Việt cầm bút ở hải ngoại, liệu chúng ta hội nhập TCH trọn vẹn chưa? Trong khi, các anh em cầm bút ở trong nước đang có cái nh́n ḥan toàn đổi mới vào thế giới hôm nay. Trên trang báo "Văn Nghê", Hà nội, hồi tháng 12/08, nhà văn Phong Lê viết "...Từ một t́nh thế lưỡng phân, chia đôi, trước câu hỏi "Ai thắng Ai?" đặt ra gay gắt cho cộng đồng, cho từng người một suốt trên 30 năm. Cho đến (hiện nay là) một thế giới cộng sinh, chủ trương cùng chung sống, giao lưu, hợp tác, giúp đỡ…Từ một chủ trương khép kín đến một chủ trương mở rộng cửa chào đón bất cứ ai có thiện tâm thiện ư... Đó là nguyên tắc ḥa hợp, hội nhập, cộng sinh, chung sống ḥa b́nh, không phân biệt chế độ chính trị và chính kiến cá nhân…Bây giờ tất cả, không những chỉ có thể là bạn, mà c̣n là đối tác làm ăn, tin cậy... Đó là chuyển đổi 180 độ, nó đ̣i hỏi tư duy và ứng xử của con người cho thích ứng triệt để. Tất nhiên chuyển động này không dễ cho những ai đă quen với mội trường sống cũ, với cuộc chiến đấu cũ…"(1)

Như vậy, có phải chăng một thời đại khai sáng Tự do Tư tưởng và Văn học vừa được hồi sinh tại Việt Nam. Chúng ta nắm chặt tay nhau từ trong nước đến hải ngoại. Chúng ta tin tưởng sâu sắc vào sứ mệnh và sự nghiệp cầm bút của chúng ta./.

Đào Như
BS Đào Trọng Thể
Oak park, Illinois USA