Ba thn yu,

Tnh đến hm nay thắm thot Ba đ ra đi được hơn một thng; hơn một thng trời tri qua với trn đầy nhớ thương của m v tất cả anh chị em chng con cng cc chu nội ngoại của ba.
Tối nay, lại thao thức khng ngủ được, vo bn thờ con thắp nn hương trầm dng ln Ba. Nhn di ảnh Ba, nh mắt thật oai nghi trung trực, khun mặt đầy bao dung nhu hậu, biết bao nhiu kỷ niệm buồn vui lại trở về trong k ức con. Một trong những kỷ niệm m con khng bao giờ qun được l ngy con gặp lại Ba sau những thng đợi năm chờ với những ưu sầu lo lắng m m v chng con chỉ cn biết bấu vu vo nguyện cầu Trời Phật...
Với ngi bt vụng về, con chỉ muốn ghi chp lại đy ngy con đi thăm nui Ba, chuyến đi từ Si Gn ra miền rừng ni Bắc Việt để được gặp ba tại trại cải tạo Thanh Ho vo năm 1979. Chuyến thăm nui đ, con cn nhớ r l với nt mặt can đảm Ba đ giấu đi hai hng nước mắt để nhường lại cho những nt đăm chiu nhưng thật bnh tĩnh, v những lời Ba ni cho con nghe, ... tất cả l một cuốn phim dĩ vng được quay lại rất r nt.

Trn chuyến xe lửa Si Gn - Thanh Ha, con ngồi giữ chặt hai chiếc giỏ my bn trong chứa đầy ấp tnh thương v qu đem đi thăm Ba. Tối hm trước, M đ cẩn thận ngồi gi ghm thức ăn v cc vật dụng cần thiết; trong đ c cả chai dầu khuynh diệp cho ba. Với nh mắt xa xăm, M đ kể cho con nghe cu chuyện m lần đầu tin trong đời con được nghe đến.
Một buổi sng năm xưa, khi M chuyển bụng sinh con, Ba đ đưa M vo nh hộ sinh C An ở Đ Nẵng; xong rồi Ba trở về nh để lấy thm vi thứ cần dng cho M. Khi Ba đang loay hoay xếp cc thứ vo giỏ th v X chạy về bo tin rằng M đ sinh CON GI, mẹ trn con vung. Ba mừng qu! Thay v lấy chai Eau de Cologne rắc vo đầu, ba đ lấy nhầm chai dầu khuynh diệp rắc khắp người. Xch giỏ vo nh hộ sinh thăm hai m con, ba sung sướng bế con nựng nịu. M bảo mi dầu khuynh diệp trn người Ba đ bm vo người con mi đến mấy ngy sau mới hết! ... Cu chuyện dễ thương chứ ba nhỉ! Nhưng cũng dễ lm con khc v ngy trước ba đ rắc dầu khuynh diệp vo người chạy đi thăm con, ci ngy con mới cất tiếng khc cho đời, th nay con lại l người đem chai dầu khuynh diệp đi tiếp tế cho Ba, để phng trong chốn lao t Ba c m dng những khi tri gi trở trời ...
Chiếc xe lửa cứ ạch. Trong gi, mi dầu khuynh diệp như cũng đang phảng phất đu đy với hnh ảnh Ba bế nựng con năm no ...
Con cn nhớ r những ngy M v con trng chờ tin tức Ba. Ngy rồi lại ngy, M v con như đứng đống lửa, như ngồi đống than. Khng đợi chờ được nữa, hai mẹ con đ liều đi kiếm Ba ở khắp cc trại t. Mỗi buổi sng, con v M ra chợ, mua nải chuối v đn bnh tt cho vo chiếc bao ni lng nhỏ; xong con lấy giấy ghi tn Ba cho vo đ. Từ trại ny qua trại khc, từ khm Ch Ho, trại giam t chnh trị Phan Đăng Lưu ở Gia Định, Bi Gia Mập, ... đến trại t Suối Mu tại Bin Ho, K Tum gần ni B Đen, trại giam Bnh Dương, ... Cứ đến mỗi trại, hai mẹ con lại năn nỉ tn cng an gc cổng đem chuối v bnh vo tm đưa cho Ba. M v con đợi truớc cổng trại nhiều khi đến sẫm tối tn cn bộ mới trở ra, thẩy chiếc bao lại cho m v lạnh lng bảo: "Ở đy khng c tn ny!"
Sang ngy hm sau, hai mẹ con lại dắt nhau đến trại giam khc, đợi cả ngy trời. Trưa đến, đi bụng hai mẹ con mở cơm nắm hoặc bnh m kh ra ăn. Con c đem theo chiếc chiếu ci nhỏ, khi trưa đến m nhọc qu, con tm một bng cy bn kia đường đối diện với trại t v tri chiếc chiếu ra cho m nghĩ. Tuổi gi sức yếu, M co quắp nằm thiếp đi dưới nh nắng gay gắt lc no khng hay. Nhn khun mặt xanh xao v thn thể gầy g của m, lng con đớn đau, v lại cng uất nghẹn khi nghĩ đến Ba, khng biết hiện c cn sống hay thn xc đ bị vi dập tại một x xỉnh no đ? Hnh phạt dnh cho người mẹ gi của chng con thật nặng nề v tn nhẫn qu! Nỗi trng chờ sầu thảm đ giết lần giết mn M. Ai đ c độc v nham hiểm dng sự chia cch đ để lm ngn đn đnh vo thn xc tiều tụy của cc b mẹ v cc b vợ Việt Nam sau ma chiến chinh?
"Giết nhau chẳng phải dao Cầu,
Giết nhau bằng ci ưu sầu gớm chưa?"
C lần, M v con đợi từ sng đến tối, c tn cn bộ từ xa tiến lại gần, đi hai tay khng. Con mừng qu, ngỡ rằng qu đ được giao cho Ba rồi. Gặp M v con, hắn chỉ lạnh lng bảo: "Về đi, khng c ở đy!". Để ni ko nguồn hy vọng, con hỏi theo vớt vt: "Cn bnh v chuối ... " Hắn đ cắt ngang lời con trả lời cộc lốc: "Ăn rồi!" Hai mẹ con lại thất vọng, dắt du nhau ra bến xe đ, đn xe về nh để chuẩn bị cho cuộc tm thăm ngy hm sau ...
Một buổi sng, v m qu mệt nn con muốn m nghỉ ở nh một ngy. Con đi một mnh đến trại giam Bnh Dương. Đang lang thang trước cổng trại th tnh cờ gặp anh Thọ, chu ruột của Ba, đi ngang qua. Lc ấy anh Thọ lm nghề sửa kha v bơm mực vo viết Bic cũ. Anh Thọ chạy đến, con cho biết l ba đ bị bắt v bị giam ở đu th khng được biết nn đang đi lng kiếm Ba. Anh Thọ a ln khc, nghĩ đến người ch ruột đ thương mnh như con. Trưa hm đ, anh Thọ dẫn con về nh; nơi anh ở cch trại t Bnh Dương khng bao xa. Anh Thọ quậy nước chanh cho con uống. Chị Thọ thổi thm cơm mời con ăn. Buổi ăn trưa ấy, i chao ơi thật l trn đầy tnh thương. Ci ngy hm ấy, tuy bị cng an ghẻ lạnh trước trại giam, nhưng với ci tnh nghĩa ruột thịt trong hoạn nạn m anh chị Thọ b đắp, con cảm thấy được an ủi rất nhiều.
Người hng xm lắm lc i ngại đ ni kho với M rằng: "Chắc b vo Cha xin lễ Cầu An cho ng nh đi ..." M vờ như khng nghe thấy, đi quay vo nh trong; M khng dm đối diện với một sự khng biết l c thật hay khng.
Tuy thất vọng nhưng M v con khng tuyệt vọng ba ạ. Rng r sau những năm thng biền biệt, m v con nhận được l thơ đầu tin Ba gởi về từ chốn lao t. Cầm thơ ba, con khng biết thật sự l mnh mơ hay tỉnh. Hai mẹ con đọc đi đọc lại bao nhiu lần, đọc đến thuộc lng. Nhn tuồng chữ viết nghing nghing, đều đặn v rắn rỏi của Ba con mừng lắm v thấy n chứa đựng tất cả một sự bnh tĩnh của tm hồn Ba. M đ dn thơ ba ln tường, để hằng ngy hnh diện nhn thấy sức sống của ba ...
Sau ba ngy đm lặng lẽ trầm tư, tiếng h inh ỏi của ci xe lửa khi đến nh ga đ đnh thức con về thực tại. Cảnh v vật trn sn ga Thanh Ha trng thật điu tn. Đang bỡ ngỡ th nghe tiếng gọi tn con, với giọng run run: "Chu Nguyệt ơi !" Con quay lại th thấy Bc Phin, Bc đ được con bo tin l sẽ đi thăm Ba nn Bc đ ra nh ga đn con để đi cng.
Đm hm ấy, con v Bc Phin tạm tr tại nh Ga Thanh Ho để sng hm sau tiếp tục cuộc hnh trnh. Con trần trọc, chỉ mong trời mau sng để được đi gặp Ba. Mưa khuya rả rch, tiếng gi h trong đm, mang đến cho con ci lạnh buốt ruột v cng co x cho nỗi buồn thm thắm tha. Bc Phin cũng thao thức. Hai Bc chu tm sự rất nhiều. Bc kể lại những ngy xa xưa khi Bc lm chủ sự phng bưu điện bn Lo, Bc thường xuyn nhận được thơ của Ba viết từ trường học tại H Nội gởi đến. Bc Phin, Bc Ton v Ba, mồ ci cả cha lẫn mẹ từ tấm b nn rất thương yu đm bọc lẫn nhau. Ngy cưới của Ba M, Bc về dự v đem theo một bức tranh sơn mi trn c hnh đi chim non v lời chc: "Sắc cầm ha hợp" để lm qu cưới cho Ba M. Bc cũng đ tặng ring Ba một cy bt my trn c khắc chữ "QT". Bc Phin đ kể cho con rằng vo năm 1954, trước khi tấm mn sắt ko xập xuống để chia đi đất nước Việt Nam tại vĩ tuyến thứ 17; từ Đ Nẵng Ba đ vội vng ra tận miền Bắc kiếm Bc để đn Bc vo Nam. Thật l khng may, lc ấy Bc bị kẹt bn Lo khng về kịp điểm hẹn l cầu Th Hc, nơi m Ba đ đợi Bc cho đến ngy cuối cng của hiệp định Genve. Bc đ n hận rất nhiều khi bị kẹt ở lại miền Bắc, để rồi Bc đ lm nhn chứng sống cho thời cuộc. Bc no ngờ c một ci chế độ khốn nạn v bất nhẫn như thế!
Từ ga Thanh Ho đến trại t giam Ba th chỉ c một phương tiện duy nhất l xe đạp, nếu khng muốn cuốc bộ. Bc Phin cho biết -t chỉ dnh ring cho cn bộ nh nước. Bc Phin đ thu được cho con chiếc xe đạp chiều hm qua. Sng sớm, hai bc chu ln đường, cột chặt hai giỏ qu nặng trĩu cho Ba sau xe đạp. Đường đi gập ghềnh sỏi đ, đu đu cũng l rừng, l "hnh khe thế ni gần xa, dứt thi lại nối thấp đ lại cao". Dọc đường l những đồi lim, l những dẫy soan m những thn lim th lạnh lng đứng sững, cn những cnh hoa soan trắng th tơi tả rơi. Con thầm nghĩ, nếu đy l một cuộc du ngoạn của Ba th chắc l hồn thơ của Ba sẽ phong ph lắm! Nhưng than i, Ba đ trở về đất Bắc trong hon cảnh o le v gian khổ qu. Những thn cy lim trước mắt con lc bấy giờ chẳng khc g những thp canh cht vt của trại giam m kẻ th dựng ln để vy bủa v kiềm tỏa Ba cng những người t cải tạo khc. Những cnh hoa tơi tả kia, trong lng con, l những giọt nước mắt khổ đau của đồng bo đang tun tro trước những hnh hạ đủ điều của chế độ mới.
Khắp nơi l những con đo, con dốc, khi th vồng ln cao, khi nho xuống thấp. Xe đạp của hai bc chu bị xc mạnh, nhồi ln nhồi xuống, đường đi thật gian nan vất vả. Rồi trưa đến, nắng gay gắt, khng một cơn go thoảng. Thin nhin cứ như l một bức tranh thủy mạc đứng lặng chết. Mồ hi v đầy, nhưng con v Bc Phin cứ lặng lẽ cố gắng đạp xe đi.
Đến một nhnh sng nhỏ, c chiếc cầu treo băng ngang. Con v Bc Phin xuống xe, thận trọng từng bước dắt xe đạp qua cầu. Khi sang được một nữa cầu th vi song tre của chiếc cầu ẻo l bị gy, ku ln răng rắc! Nhn nước chảy xiết dưới kia, con lo sợ cho hai giỏ qu của Ba, nếu chẳng may bị rớt xuống th đau lng qu! Tiến thoi lưỡng nan, con v Bc Phin đ để hai xe đạp nằm xuống, cẩn thận gỡ giy cột của hai chiếc giỏ my ra. Con v Bc Phin lấy giy buộc chặt giỏ vo lưng, mỗi người cng một giỏ qu. Một tay với ra sau giữ lấy giỏ, cn tay kia bm lấy giy treo, v thấp người xuống từ từ, rồi con v Bc Phin lết b đi chầm chậm như hai con sn. Đem được hai giỏ qu trọn vẹn sang cầu bn kia, hai bc chu nhn nhau thở pho nhẹ nhm. Sau đ, Bc Phin v con lại phải trở lại giữa chiếc cầu để cũng lại rất cẩn thận lết đẩy xe đạp qua cầu. Con mừng thầm đ thuyết phục được M ở lại nh. Biết trước đường đi đầy khổ cực, mặc dầu M cứ khăng khăng đi ra tận trại t miền Bắc để thăm Ba, con đ nhất định khng muốn M đi nhất l bấy giờ ci bịnh đau thấp khớp xương đang hnh hạ M. Quay đầu lại nhn chiếc cầu treo rung rinh, con cng thấm tha hơn ci nghĩa của cu "Đoạn trường ai c qua cầu mới hay"... Con lại cng thấy thương Ba M hơn v với biết bao kh khăn, nhọc nhằn v hy sinh, đ nui anh chị em chng con lớn ln qua biết bao nhiu năm Việt Nam khi lửa ...
Để lấy sức, hai bc chu giở cơm nắm muối vừng ra ăn v uống vội ngụm nước vối xong th lại tiếp tục đi cho kịp giờ thăm nui. Dọc đường, đang đạp xe, con gặp một cụ gi gnh mi ngang qua. Những thanh mi mới đốn trng l cn xanh tươi qu. Con biết xưa nay ba vẫn thch mi, c lần Ba kể rằng hồi cn đi học ở H Nội, lc đi Lo thăm Bc Phin Ba đ được ăn mi Thanh Ho, rất ngọt, ngon v nhiều nước. Thư gởi về nh Ba ni răng Ba cn tốt nn khi thăm nui khỏi lo thuốc đau răng. Con chua cht nghĩ rằng sau bao nhiu năm trong ci trại t khổ sai, tuy tuổi đ gần bảy mươi, nhưng răng Ba đ nhiều lần cắn chặt để chịu đựng sự đọa đy nn c lẽ v thế m răng của Ba nay vẫn cn chắc để nhai những lng mi m Ba vẫn thch năm xưa. Tuy xe đ nặng hnh l, con vẫn dừng lại, mua cho được mi của cụ gi. Con lựa những thanh mi ngon nhất, chặt thnh từng khc nhỏ, khệ nệ m cột vo xe.
Trn đường vo trại giam, gần một chn ni, con thấy c tn cng an cầm sng đứng canh hai người t đang h hục đo một ci lỗ su hnh chữ nhật. Gần bn l một xc người hnh như được b vo mảnh vải bố v đặt nằm trn một chiếc ki bằng tre. Hai người ny đang sửa soạn nơi an nghỉ cuối cng cho một người bạn t cng trại giam đ khng may li đời hay l đ may mắn xa mi ci chốn kiếp đọa đy ... Lc đc gần đấy l những nấm mộ c đất phủ ln cao trng hy cn mới, trn c cắm chiếc cọc. Chắc tn của người qu cố đ được anh em bạn t khắc vội vo chiếc cọc đ. Cảnh thật l tang thương v lng thật l t ti ... Con nghe tiếng Bc Phin, đạp xe phi trước ngoi đầu lại, với giọng thật l nghẹn ngo v an ủi "Thi chu Nguyệt ạ, đừng nhn nữa ..."
Khi đến trại th trời đ qu ngọ, tim con đập mạnh, mắt con đảo quanh nhn tứ pha. Lảng vảng gần xa l những tn cn bộ ... Trời ơi, con thấy ba đang lao động đằng kia. Mắt đẫm lệ, con muốn go ku, nhưng con cố nn v sợ phạm nội qui trại sẽ khng được thăm gặp Ba. Thn hnh tiều tụy, o quần tả tơi, tc bạc phơ, Ba đang cng với hai người t khc ko chiếc xe bốn bnh cọc cạch m trn đ l những tảng đ thật lớn. Con đ thầm hỏi, giữa trưa nắng gắt, chn đạp đất, đầu đội trời, Ba v những người bạn t chuyển đ đi đu v để lm g? Nhưng liền sau đ con liếc mắt thấy một đống đ rất lớn trước cổng trại. Th ra kẻ th đ dng nước sng cng t để xy dựng trại t, để chng sẵn sng giam cầm tất cả những ai chống lại ci chế độ bạo tn của chng. Sau nhiều năm sống dưới chế độ mới ny, chnh mắt con đ thấy, tai con đ nghe rất nhiều chuyện thm độc phi nhn m con khng thể tưởng tượng rằng c thể c được.
Bc Phin giữ xe v qu trước cổng trại, con bnh tĩnh vo trong trnh giấy. Thấy mặt con đọng đầy nước mắt, tn cn bộ nhe răng cười nham nhở: "Ki chị, được đi thăm người nh th chị phải vui chứ sao lại khc thế kia?" Con lấy tay o chi, gạt nước mắt v chỉ bnh thản trả lời: "Cơn gi thổi nhiều bụi qu!" Tn cn bộ hch dịch bảo con l đ trễ giờ thăm nui rồi nn con v Bc Phin phải đợi đến sng ngy hm sau mới được gặp Ba.
Tối hm ấy, con v Bc Phin đ ngồi b gối trong nh đợi. Nh đợi được chống ln bằng bốn đ lim, mi th lợp bằng nứa với những tấm vch đnh bằng cỏ tranh, nền đất st đắp bằng phẳng, c bn v ghế di lm bằng cy rừng trng rất ngăn nắp. Chắc chắn ci nh ny do chnh bn tay cc người t cải tạo dựng ln. Co ro người trong chiếc o tơi v trong đm con đ chập chờn ngủ. Những cơn gi khuya giữa rừng ni thổi lạnh thấu tim gan. Văng vẳng chung quanh con, trong vch l tiếng dế than, trn ngọn cy l tiếng c ku đm v chốc lt th lũ chim bm bịp trn sng M gọi nhau nghe thật no nng ...
Sng hm sau, c tn cn bộ đi km, giải Ba ra nh thăm nui gặp con v Bc Phin. Sau mấy chục năm xa cch, nay hai anh em ruột được gặp lại nhau, tại đất Bắc, trong một hon cảnh thật oi ăm! Tnh huynh đệ m ấp bấy lu nay, Bc Phin m chầm lấy Ba, lng nghẹn ngo quặn thắt. Lc gặp con, ba gh con thật chặt, nhưng Ba khng khc. Nt mặt của Ba đăm chiu v thật bnh tĩnh. Con đon l Ba đ cố gắng ngước mắt ln cao để ngăn lại tất cả xc động.
Ba dồn dập hỏi tin m v cả nh. C tn quản gio đứng gần ngay đấy, nn con khng trả lời sự thật được. Con đ kiếm cch ni quanh co cho Ba hiểu l c một số anh em từ ngục t về, đ vượt bin đến được bến bờ tự do. Mắt Ba sng ln, trn đầy mừng rỡ. Nhưng khi nghe đến M đang trng chờ Ba từng giờ pht, ba nhn xa xi buồn vời vợi ..
Giy pht được gặp Ba thật l ngắn ngủi. Lc tạm biệt, con trao Ba hai giỏ qu m mắt con ứa lệ. Con cn nhớ mi nh mắt long thần can đảm của Ba lc bấy giờ.
"Cầm tay con xiết nhẹ, Ba khẽ ni,
Can đảm ln con, Ba hứa sẽ về."
Viết đến đy, con xc động qu Ba ạ. Nước mắt con đ lm hoen ố nhiều trang giấy. Ghi lại trang nhật k ny m con c cảm tưởng như đang sống lại ngy đi thăm nui Ba năm no. Chỉ khc một điều l by giờ Ba khng cn nữa, v nhất l khng cn bị hnh hạ giam cầm trong ci trại t d man kia. Trong cuộc hnh trnh bằng giấy bt ngy hm nay, con được quyền khc, được quyền tự do ni ln những điều m con muốn ni chứ khng cần phải e ngại v d dặt như ở giữa ci địa ngục đỏ năm xưa ...

C tiếng M lục đục ngoi bếp, chắc M đang sửa soạn nấu cơm v luộc trứng để cng cho Ba ...

Con gi của ba,
Minh Nguyệt