Made in Vietnam

Huy Phương

Tom Cannon l một trong những gio sư xuất sắc về chuyn ngnh Pht triển Chiến lược của trường đại học Liverpool (Anh Quốc), gim đốc điều hnh của cng ty Ideopolis International Ltd. ng từng lm cố vấn cho nhiều chnh phủ của nhiều quốc gia v cố vấn cao cấp của trn 30 tập đon xuyn quốc gia lớn. Trong lần viếng thăm Việt Nam vo đầu Thng Tm vừa qua, Gio Sư Cannon đ pht biểu với VNExpress.net: Nhật Bản c Panasonic hay Sony, Hn Quốc nổi tiếng v Daewoo v Samsung. Nhưng ni đến Việt Nam, người ta khng nhớ ra bất cứ thương hiệu no.

Khng văn minh tiến bộ như Nhật Bản, ại Hn sản xuất xe hơi, TV, điện thoại th Việt Nam cũng pht triển được cng nghệ lm nước mắm, tm kh, bnh trng... xuất khẩu qua đến Cali. Từ thời mở cửa, c giao thương đến nay, người Việt về thăm qu hương, khi trở lại Mỹ cũng đ b theo nhiu thứ hng độc Made in Vietnam (theo nghĩa l vừa qu hiếm, vừa c thể độc chết người). Chng ta thấy Việt Nam sản xuất nhiều mn hng lạ. Ngoi cc mn mt, xoi, thơm, chuối... phơi kh, bắp, ổi, chm ruột, mng cầu, v sữa... đng lạnh, chng ta thấy dn ta rất nhiều sng kiến hi ra tiền rất độc đo, như mướp đắng xắt nhỏ phơi kh, c cơm rang v nhất l mn cơm chy, nghe ni l nh sản xuất đi gom mua cơm thừa ở cc nh hng ăn về tẩy mu, trộn gia vị, sấy kh, đng bao b để xuất cảng. Rồi bao nhiu thứ tr, như tr đinh, tr đắng, tr xanh, tr nhu, tr rong biển, tr gừng, tr h thủ ... Tất cả cc con, cy, l, mọi vật chung quanh đều c thể pha chế, v bao b dưới ci mc Made in Vietnam, khng thiếu độc tố để chi viện cho ba triệu nm ruột ở xa đang nhớ mn ăn qu hương. Chỉ thiếu c thứ l sắn (khoai m) m bo Nhn Dn H Nội sau Thng Tư 1975 đ viết bi nghin cứu ba k l sắn bằng một k thịt b l chưa sấy kh, đng gi xuất khẩu m thi.

Thật ra Tom Cannon phải biết đến mn hng Made in Vietnam nổi tiếng nhất l thứ b tng cốt tre, chưa c một quốc gia no trn thế giới theo kịp về mẫu m, chất lượng, c thể tiết kiệm cho quốc gia hng chục tỷ đồng trong cc cng tc xy dựng từ cầu cống đến nh cửa.

Nhưng đ chỉ l những mn hng xuất khẩu nhỏ, theo đng quốc sch th hiện nay mn hng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam l phụ nữ, một mn trời cho khng cần phải nui như c ba sa, trồng như cy c ph hay vỗ bo như g vịt để xuất cảng. Trong một cuộc hội thảo do Thời Bo Kinh Tế Việt Nam v Hội Phụ Nữ Việt Nam tổ chức ngy 18 Thng Su 2006 đ đề cập đến việc cần xy dựng thương hiệu cho phụ nữ Việt Nam, nghĩa l một thứ Marque Depos trong tiếng Php hay Trade Mark trong tiếng Anh, tn của mn hng Made in Vietnam bn ra thị trường. Phụ nữ được bn ra th phụ nữ cũng cần c thương hiệu. Cuộc hội thảo cho biết, lịch sử Việt Nam khng thiếu những hnh ảnh phụ nữ tuyệt đẹp để lm biểu tượng, đ l u Cơ, Tin Dung Cng Cha, Huyền Trn hay tệ lắm th cũng l những nhn vật tưởng tượng như V Thị Su, C gi Bến Tre, B Mẹ Bn Cờ thời chống Mỹ. Vậy th hội phụ nữ v chnh phủ Việt Nam sẽ chọn logo no đy cho mn hng tươi xuất cảng hng năm, rất đắt gi v cũng lm người Việt khắp năm chu phải ci mặt hổ thẹn.

C lao Tn Lộc nằm giữa sng Hậu thuộc huyện Thốt Nốt, thnh phố Cần Thơ từ lu đ c tn gọi khc l đảo i Loan, tổng số chỉ c 33,000 dn m đ xuất cảng được 1,500 c gi i Loan, ngy nay lại chuyển hướng sang ại Hn. Hội Phụ Nữ tỉnh Cần Thơ kết ton chỉ từ đầu năm 1995 đến Thng Su 2003, tỉnh đ c 9,000 phụ nữ ghi tn kết hn với người nước ngoi, trong đ c 6,000 sang i Loan. Trong thời gian ny tnh chung cả nước c khoảng 60,000 c gi từ 18 đến 25 tuổi đ được nh nước đưa đi xuất ngoại (nh nước khng c chnh sch, ai dm cng khai kết hn, cho ln my bay). ng Gow Wei Chiou, đại diện i Loan ở H Nội, đ xc nhận trong 10 năm trở lại đy, đ c 100,000 gi Việt được gả hay bn sang nước ng. Theo một con số do Hội Lin Hiệp Phụ Nữ đưa ra, khoảng thời gian ny cũng c chừng 28,000 c đi Hn Quốc.

Thời gi xuất khẩu gi Việt ra ngoại quốc hiện nay chừng $6,000 đ la, tuy vậy, qua bọn con bun, trong đ c nh nước Cộng Sản cấu kết với bọn mi giới để đưa hng phụ nữ ra nước ngoi, đồng tiền bun thịt đến tay gia đnh chỉ cn khoảng vi trăm đ la, v họ hy vọng, con gi khi sang được đất khch, sẽ tm cch lm việc để gởi tiền về, đ mới l nguồn lợi chnh thức v lu di. Số tiền $6,000 sẽ vo tay một mạng dịch vụ chằng chịt c cả cng an, x ấp như tiền hu hồng ma c, giấy chứng nhận của chnh quyền địa phương, học ngoại ngữ, khm sức khỏe, ph tổn đm cưới, tiền di chuyển...

Tại i Loan, tờ Trung Hoa Thời Bo đ thẳng thắn đả kch việc quảng co bn gi Việt trn đất i Loan như c du Việt gi $18,000 (tiền i Loan). Bảo đảm gi trinh, nếu khng trả tiền lại - người chưa vợ, chết vợ hay tật nguyền đều c thể lấy vợ Việt. Tại Singapore, Hội Phụ Nữ nước ny cũng bất bnh cng khai ln tiếng khi c cảnh ba c gi Việt Nam được trưng by trong thương x Golden Mile Complex. Ở Malaysia hng chục thiếu nữ Việt Nam được những người M mi giới đưa sang Malaysia được đưa ra trưng by tại cc qun c ph để đn ng nước ny đến xem mắt. Một chnh khch nước ny, ng Michael Chong đ ln n tệ nạn ấy, v ni gia đnh cc c gi, thường l ngho, đ nhận từ 20,000 đến 30,000 ringgit (5,600 đến 8,500 đla) ty theo nhan sắc của họ. Cc nhm hoạt động v nữ quyền ở Malaysia tỏ ra bất bnh trước cc việc đ xảy ra. Maria Chin Abdullah, đứng đầu một nhm hoạt động v phụ nữ, ni với tờ bo Star, như chửi vo mặt nh cầm quyền Việt Nam: Hnh vi ny chỉ c thể xem l hnh thức n lệ tnh dục được tiến hnh trong một khun khổ php l giả tạo.

Trong khi đ chnh phủ Việt Nam cm miệng lm ngơ trước cảnh nhục nh, khốn cng của phụ nữ Việt Nam v chnh họ chủ trương phụ nữ Việt Nam l một mn hng cần xuất khẩu cũng như một thương hiệu để mời mọc khch du lịch đến Việt Nam. Con gi Việt Nam đẹp lắm!, đ l lời quảng co của Chủ Tịch Nước Nguyễn Minh Triết.

Trn đy chỉ l những mn hng được gởi đi theo con đường chnh thức c hộ chiếu do cc cơ quan cng an cấp. Khi một mn hng cầu cao hơn cung, qua ng nh nước thuế m nặng nề th sinh ra tệ nạn bun lậu. Những mn hng phụ nữ ny thường xuyn được chuyển lậu ra ngoại quốc qua nhiều ng như bin giới Trung Quốc hay Kampuchea. Năm 2008, cả nước pht hiện 375 vụ bun bn, phụ nữ, trẻ em, với hơn 700 đối tượng, lừa bn hơn 900 nạn nhn. Tnh hnh bun bn phụ nữ trẻ em ra nước ngoi rất quy m v thủ đoạn hoạt động phạm tội ngy cng tinh vi, c tổ chức. Chng ta đ nghe ni nhiều đến chuyện phụ nữ Việt Nam qua ng Mng Cy g bn lậu cho Tu hay đưa trẻ em sang lm đĩ ở Kampuchea.

Hiện nay, khng c con số chnh thức H Nội đ xuất khẩu bao nhiu gi Việt ra nước ngoi... hiện tượng đ qu r rng nhưng chnh phủ vẫn trnh n hay vờ vịt khng biết đến. Ngy nay ni đến đặc sản Việt Nam, người ta nghĩ g, phải chăng l những điều dối tr, cng với mn hng phụ nữ rẻ nhất thế giới. Thương hiệu danh tiếng m - Made in Vietnam quả l độc đo, khng lẫn với ai, khng c bất cứ đất nước no snh kịp. Từ Bia m, tn dư của Mỹ Ngụy năm xưa, với đầu c sng tạo, ngy nay trn đất x hội chủ nghĩa c hng trăm mặt hng m mới lạ như karaoke m, hớt tc m, ngủ trưa m...

Nếu khng c sự tẩy chay, phản đối của cộng đồng người Việt ở quốc ngoại, th gnh ht quảng co thương hiệu gi Duyn Dng Việt Nam sẽ lm những cuộc lưu diễn bất tận ở nước ngoi để trnh by sản phẩm Made in Vietnam ny.