Lịch sử Ngy Lễ Tạ ơn

Vietsciences-V Thị Diệu Hằng 21/11/2005

Việt Dương Nhn Sưu Tầm

  • 1/ Lễ Tạ Ơn thời xa xưa
  • 2/ Nguyn nhn cuộc du hnh sang chu Mỹ - Tu Mayflower
  • 3/ Nơi đến khng định trước
  • 4/ Kh khăn lc đầu
  • 5/ Định ngy lễ Tạ Ơn
  • a) Lễ Tạ Ơn tại Mỹ
  • b/ Lễ tạ ơn tại Canada:
  • 6/ Cc mn ăn:
  • 7/Hnh ảnh của Mayflower
1/ Lễ Tạ Ơn thời xa xưa




Trong nhiều thế kỷ, lễ tạ ơn bn u chu do những nguyn do khc nhau như ăn mừng thắng trận, mừng ma gặt hi thnh cng lớn hay mừng vua vừa được lm bịnh... Nghi lễ Thanksgiving được tổ chức lần đầu tại miền Bắc nước Mỹ, năm 1578, khi nh thm hiểm Martin Frobisher đến tn Thế giới. ng đ tổ chức lễ ny để tạ ơn Trời đ bảo vệ ng v cc thủy thủ trong cuộc hnh trnh nguy hiểm trn biển cả.
C tm quốc gia trn thế giới chnh thức tổ chức lễ Tạ ơn: Argentina, Brazil, Canada, Nhật, Đại Hn, Liberia, Thụy Sĩ v Hoa Kỳ
Truyền thống lấy một ngy hay một ma để cảm tạ ơn trn đ c từ thời xa xưa m tổ tin chng ta muốn chứng tỏ lng biết ơn của họ , để lm cc vị thần bớt nng giận. Từ đ nghi lễ cứ tiếp tục..
Tại Hy lạp thời cổ đại, hng năm c tổ chức lễ hội để cng dường Demeter, nữ thần chăm nom ma bắp, lm tiệc tng v nhiều hội để cng vui với nhau.
Mỗi năm, người La M tổ chức một kỳ lễ hội cho ma gặt lớn, tn l Cerelia để thờ lạy Ceres với những tr chơi, diễn hnh v lễ lạc
Lễ gặt hi Sukkoth vo ma Thu của người Do Thi vẫn cn tồn tại từ ba ngn năm đến nay



Một trong những biểu tượng của sự tạ ơn, l ci sừng d biểu hiệu sự phồn thịnh. Ci sừng tượng trưng ma mng tốt, l do chuyện thần thoại Hy Lạp: Zeus tặng cho Amalthea ci t v bằng sừng d như một cử chi biết ơn b đ nui ng bằng sữa d lc ng cn nhỏ, rằng sừng ny sẽ mang lại sự phồn thịnh cho những ai b muốn ban phước.
Trong nhiều thế kỷ, lễ tạ ơn bn u chu c những l do khc nhau như thắng trận, ma gặt hi thnh cng lớn, vua vừa được lm bịnh...
Nghi lễ Thanksgiving được tổ chức lần đầu tại miền Bắc nước Mỹ, năm 1578, khi nh thm hiểm Martin Frobisher đến tn Thế giới. ng đ tổ chức lễ ny để tạ ơn Trời đ bảo vệ ng v cc thủy thủ trong cuộc hnh trnh nguy hiểm trn biển cả.


2/ Nguyn nhn cuộc du hnh sang chu Mỹ - Tu Mayflower



Cho đến nửa thế kỷ sau, ngy 26/11/1620, khi một nhm người di dn Pilgrims từ u chu sang Hoa kỳ bằng tu Mayflower. Họ gồm102 thực dn người Anh trong số đ c một người đn b c mang, một số thủy thủ khoảng 25-30 người v 35 người rất sng đạo Tin lnh đ bị vua Jacques đệ nhất đuổi ra khỏi xứ . Họ đặt tn l nhm Cc Cha hnh hương Pilgrim (Pilgrim Fathers hay Pres Plerins) . Đầu tin , họ thử đến Leyde, Ha Lan nhưng nh nước u chu lm họ thất vọng. Tại Anh, c những cuộc nổi loạn tn gio lm lộ ra sự xuống dốc của nền qun chủ v chế độ độc ti Cromwell. Anh quốc bị nạn chiến tranh 30 năm. Bn Php, cũng khng hơn g với sự nhiếp chnh của Marie de Mdicis sau khi vua Henri IV bị m st... Do đ nhm người ny quyết định sng tạo một "Jrusalem mới" ở Mỹ. Lc đ nữ hong Elizabeth đệ nhất khuyến khch cho dn đến vng Virginia (tn của nữ hong), do người Anh đ hộ.



3/ Nơi đến khng định trước




Cc Pilgrims ln tu vo thng 9 năm 1620 , trn chiếc Mayflower, một thuyền buồm trọng tải 180 tấn. Cuộc hnh trnh no động, lạnh v nguy hiểm. Nước đ lạnh trn v tu khiến mọi người sợ hi, rồi nơi sn tu bằng gỗ xảy ra tai nạn về lửa nn người ta phải ăn thức ăn lạnh. Nhiều hnh khc đau bịnh. Trong khi cn trn biển, b Elizabeth Hopkins sinh một con trai m b đặt tn l Oceanus. V sau khi tu cập bến tại hải cảng Provincetown, th Susanna White cũng cho ra đời một b trai, đặt tn l Peregrine (nghĩa l "người đ lm một chuyến du hnh"). Chỉ một thủy thủ v một hnh khch chết. Sau 65 ngy trn biển lạnh, , vo ngy 21 thng 11 năm 1620 (theo lịch Julien l ngy 11/11, lc đ Anh quốc đang dng) tu đến Cape Cod, sau cuộc hnh trnh di 2750 hải l (1 mile = 1,852 km). Cap Cod l một bờ biển chưa ai đặt chn tới (sau ny l Massachusetts. Tuy biết l đ đi sai đường, nhưng họ phải xuống tu, v k ngay ngy hm đ một hiệp ước sống ha hợp với dn bản xứ. Đ l Maryflower Compact Act, trong đ ghi những g phải lm khi định cư. Họ lập một nền dn chủ địa phương hữu hiệu để sau ny sẽ mở ra một đại hội, lấy tn l General Court, để bầu những tổng đốc, những vin chức hnh chnh, lập ra luật lệ, điều hnh thuế m v thnh lập cc ta n. Từ năm 1639, thuộc địa cng ngy cng rộng lớn ra, khng thể mời tất cả cc trại chủ hội họp, nn họ phải bầu người đại diện đi họp thay họ.


4/ Kh khăn lc đầu




Họ tới Plymouth Rock ngy 11 thng 12 năm 1620. Vừa xuống tu l họ k bản hiệp ước ha bnh với người dn da đỏ khi vực lng giềng (Narranganset v Wampanoag) . C nhiều cuộc chạm trn nho nhỏ, nhưng khng quan trọng lắm. Họ phải đi tm chỗ ở kh hơn bởi v lc đ l ma đng đầu tin của họ, một ma đng qu lạnh v đầy ging bo .
Sau 6 thng ln đất liền, thời tiết khắc khe v thiếu thốn, cng với bệnh dịch đ lm cho 46 người trong số 102 người tới nơi chết trước ma Xun, trong đ c 14 người vợ (trong số 18 người cả thảy), 13 người chồng (trong số 24 người) . Những người sống st nhờ ăn thịt g ty hoang v bắp do người dn da đỏ cung cấp. May mắn thay ma gặt năm 1621 thnh cng gip những người di dn sống st nn họ quyết định lm lễ Tạ Ơn Trời. William Bradford đ tổ chức lễ Thansgiving đấu tin, thng 11 năm 1621. Họ mời 91 người Mỹ bản xứ (thổ dn da đỏ) đ gip họ sống cn cho năm đầu tin của họ trn đất Mỹ v đ cung cấp lương thực v dạy họ trồng bắp v săn th rừng.
Vi tuần sau, người Da đỏ bắt đầu lo lắng v biết l người da trắng sẽ ở lại đ, nn họ cho một nhm 50 binh sĩ mang một nắm mũi tn gắn với nhau bằng da rắn để tỏ lng hiếu khch. Bradford đp lại thịnh tnh đ bằng cch gởi đến người Da đỏ một da rắn dồn thuốc sng v đạn. V ho bnh thnh lập giữa hai cộng đồng.

5/ Định ngy lễ Tạ Ơn

a) L ễTạ Ơn tại Mỹ



Truyền thống kể rằng nh cầm quyền Massachussets William Bradford đ định ngy lễ ny lần đầu tin vo năm 1621, khi lm bữa tiệc chung chia giữa những di dn Mỹ v những người thổ dn da đỏ khi họ gip những thực dn sống st vo những ngy đầu ng
Lễ Tạ Ơn đ được cử hnh trn khắp nước Mỹ, nhưng mỗi nơi mỗi khc, ty phong tục của những người di dn nn ngy lễ khng đồng nhất. Nhưng khi cc di dn Mỹ bắt đầu đứng ln chống lại đế quốc Anh để ginh độc lập v khi George Washington thot khỏi cuộc bao vy ở Valley Forge, ng đ tuyn bố ngy lễ quốc gia Thanksgiving đầu tin vo ngy 26 thng 11 năm 1789.





Đến năm 1830 dn tộc bắt đầu chia rẽ, cc tiểu bang miền Bắc thnh lập ngy lễ Tạ Ơn v sau đ b Sarah Josepha Hale đi cổ động trn khắp nước Mỹ để c được một ngy lễ Tạ Ơn đồng nhất cho tất cả cc tiểu bang.
Đến khi Nam Bắc nước Mỹ phn tranh, cc tiểu bang miền Nam đi ly khai, tổng thống Abraham Lincoln lấy ngy lễ Thanksgiving để nhắc đến cng ơn của cc di dn Pilgrims đầu tin đ dựng nn nước Mỹ. ng lm tăng thm nghĩa của lễ năm 1863 v định ngy cho lễ ny hng năm vo thứ Năm cuối cng của thng 11
Trong nhiệm kỳ của tổng thống Franklin Delano Roosevelt, vo những năm 1940, l thời kỳ Đệ Nhị Thế Chiến, Quốc Hội Mỹ đang trong thời kỳ chiến tranh, đ biểu quyết ngy lễ Tạ Ơn l ngy quốc lễ của ton thể lin bang để tưởng nhớ tới những cng lao những người đ hy sinh v ngFranklin Delano Roosevelt quy định lấy ngy thứ Năm của tuần lễ thứ 4 của thng 11.

b/ Lễ tạ ơn tại Canada:

Thứ Hai của tuần lễ thứ 2 của thng 10

Lễ thanksgiving của Canada đầu tin khoảng 43 năm trước khi những người Pilgrim tới Plymouth Rock năm 1620. Khoảng 1576, một nh hng hải người Anh Martin Frobisher cập bến tại Baffin Island v tnh định cư tại đ. ng lm lễ tạ ơn tại một nơi m ngy nay c tn l Newfoundland v đ sống st sau chuyến hnh trnh di trn đại dương. Sau đ những người định cư khc đến v những buổi lễ cho những người tới nơi bnh yn tại đy cũng được tổ chức tại u Chu trong ma gặt hi. Về chuyện ma gặt lm lễ tạ ơn th bn u chu đ c từ hai ngn năm trước

6/ Cc mn ăn:




Ngy xưa, lễ Tạ ơn ko di ba ngy. Tuy nhin họ khng thực sự chỉ ăn g ty (turkey, dindon) bởi v chữ "turkey" lc bấy giờ dng để chỉ g ty, g, chim ct, chim trĩ ... Chắc chắn l họ khng lm bnh nướng nhn b ng bởi v họ khng c bột v đường; v phần đng khng ăn khoai ty v họ cho khoai ty độc (khoai ty khi nẩy mầm rất độc , đ l khả năng tự vệ của khoai ty chống lại cc cn trng, nn đừng ăn phần khoai ở chỗ mầm đang nh).
Ngy nay, trong dịp lễ ny gia đnh đon tụ. Khch c thể mang theo mn ăn cho lễ nhưng nhất l khng c qu cp
G ty: Cho d những người hnh hương c ăn g ty hay khng cho lễ Thanksgiving đầu tin, thịt g ty lun lun được gắn liền với lễ ny
B đỏ: L loại rau đ cứu sống những người hnh hương trong ma lạnh kinh khủng đầu tin ấy, đ trở thnh mn ăn quan trọng gần như thịt g ty.

7/ Hnh ảnh của Mayflower


Sau khi rời Plymouth, những ngy đầu tin, gi tốt yn lnh. Nhưng sau đ my đen n n ko tới từ pha Bắc.. Cơn ging bo bắt đầu. Một trong những hnh khch tn William Bradford bị ngọn khổng lồ sng qut ra khỏi khoang tu v được cứu như một php lạ. ng l người thứ 13 k tờ Mayflower Compact Act v cũng c mặt trong buổi lễ Tạ Ơn lần đầu. ng sinh 10 con v 82 chu. Tưởng tượng nếu như ng bung tay v khng được cứu sống th sẽ khng c hai ng tổng thống Bush v Roosevelt v Humphrey Bogart bởi v cc vị ny l chu chắt của John Howland v Elizabeth Tilley











http://www.mikehaywoodart.co.uk

Dr Mike Haywood họa sĩ chuyn vẽ tranh v chn dung về biển Bi đọc thm:

George Washington
Abraham Lincoln
Franklin Delano Roosevelt

http://vietsciences.free.fr v http://vietsciences.nv V Thị Diệu Hằng