Welcome to Một Gc Phố - Chc cc Bạn mọi chuyện vui vẻ & như ...
Results 1 to 2 of 2

Thread: Văn: Mu Xun v Hoa Mai

  1. #1
    Join Date
    Jan 2008
    Posts
    2,806
    Thanks
    1,091
    Thanked 1,634 Times in 591 Posts

    Default Văn: Mu Xun v Hoa Mai

    Hoa mai






    Nhất Chi Mai

    Đ từ lu hoa mai đ được mọi người chim ngưỡng, tượng trưng cho những g đẹp đẽ thanh tao. Mỗi khi hoa mai nở rộ l mỗi lc lng người hớn hở nao nao, l dấu hiệu ma xun đang về. Hoa mai v ngy xun l một biểu tượng khng thể thiếu cho phần lớn cc sắc dn cư ngụ trong vng Chu. Khi ni đến ngy xun, người ta lin tưởng đến ngy đầu năm, thật vậy, ngy Tết Nguyn Đn m thiếu vắng bng dng hoa mai l một điều thiếu st lớn m mọi người trong chng ta đều mặc nhin cng nhận. Đ từ lu hoa mai đ đng một vai tr quan trọng trong văn học Đng, đ l nguồn cảm hứng của biết bao danh nhn.


    Vị tnh lai k nhất chi mai
    K nhất chi mai hữu biệt hoi
    Hữu biệt hoi chi mai nhất k
    Chi mai nhất k vị tnh lai

    ( diễn nghĩa )
    V tnh ai gởi lại một cnh mai
    Gởi lại cnh mai xa nhớ hoi
    Xa nhớ hoi cnh mai gởi lại
    Cnh mai gởi lại v tnh ai

    "Nhất chi mai" v cũng chỉ "nhất chi khai" ni ln ci đẹp của một cnh mai v chỉ một cnh mai nở hoa đẹp tuyệt vời trong khung cảnh tuyết phủ lạnh lẽo. Nhất chi mai trong bi "Co tật thị chng" của thiền sư Mn Gic:
    Đnh tiền tạc dạ nhất chi mai
    (Đm qua sn trước một cnh mai)

    Nhất chi khai, chỉ duy nhất một cnh mai nở sớm trong bi "Tảo mai" của Tề Kỷ: Tạc dạ nhất chi khai
    Người Trung hoa lấy hoa mai tượng trưng cho tinh thần v kh tiết của dn tộc, họ coi hoa mai l quốc hoa. Nghệ thuật thưởng thức hoa mai pht xuất từ Trung Hoa, sau đ lan rộng sang những nước chịu ảnh hưởng của nền văn ha ny. Mượn hoa, mượn cảnh để gởi gấm tm tnh của cc thi nhn hay chuyển , tải đạo của cc vị thiền sư đ trở nn v cng quen thuộc. Xuất pht từ Thin Qu Thi trong sch Luận ngữ "ch gi tam hữu" l hữu trực, hữu lượng v hữu đa văn (Bạn hữu c ch gồm 3 hạng; ngay thẳng, rộng lượng v hiểu biết nhiều) m người xưa đ xếp Mai, Tng, Trc thnh "Tam ch Hữu" (3 người bạn c ch, gọi l Ngự Sử Mai, Trượng Phu Tng v Qun Tử Trc). Sch Nguyệt Lệnh Quảng Nghĩa lại gọi hnh tượng ước lệ mai, tng, trc l "Đng Thin Tam Hữu", Đng Xun Tam Hữu" hay " Tuế Hn Tam hữu". Tuế hn tam hữu l đề ti chiếm một vị tr quan trọng trong thi ca cổ điển Đng ni chung v Việt Nam ni ring. Mai, tng, trc l 3 loại cy c đặc tnh biểu hiện cho ci đẹp chn, thiện, mỹ, chịu đựng được sự khắc nghiệt của phong ba, bo tuyết nn được xưng tụng l Tuế Hn Tam Hữu. Thiển nghĩ, những người tin phong trong việc thnh lập Qun Lực Việt Nam Cộng Ha chắc hẳn đ dựa trn nguyn l ấy. Trong qun hm của Qun Lực Việt Nam Cộng Ha, cc sĩ quan bộ binh cấp Thiếu y trở ln được đnh dấu bằng hoa mai vng, sĩ quan cấp Thiếu T trở ln được đnh dấu bằng hoa mai trắng, c phải chăng người sng lập đ t nhiều mượn hnh thi v bản chất của hoa mai để ni ln ci tnh ho hiệp của người lnh trận, tnh tho vt vẹn ton của cấp chỉ huy giữa trận mạc. Trong cuộc chinh chiến nam bắc vừa qua, hnh ảnh cc thiếu nữ miền nam tha thướt trong t o di trắng, dường như đ gắn liền với bng mai vng của cc sĩ quan tốt nghiệp trường v bị. Hnh ảnh cc sĩ quan trẻ trong bộ qun phục lấp lnh trn ve o bng mai vng l tượng trưng cho những g oai phong ho hiệp m thi ca vo thời điểm đ đ khng ngớt ca tụng v lưu lại trong kho tng văn học nhũng tnh khc thời chinh chiến bất hủ .
    Ngoi bộ Tam Hữu, mai cn kết hợp với lan, cc, trc tạo nn bộ tranh " Tứ Qu " lưu truyền trong dn gian. Chnh danh 4 loại cy"Mai, Lan, Cc, Trc " được cc vị theo Nho học gọi phng l " Tứ qun Tử ", ni ln sự yu qu của họ đối với tứ qu ny. Người Trung Hoa xếp hạng " Qun tử" cao hơn " Anh hng, Ho kiệt" rất nhiều. Như ta biết trong Tứ Qun Tử th trc đứng hng đầu.




    MAI: l loi hoa nở đầu tin trong năm, ngay từ tiết Lập xun gi lạnh, trong khi những loi hoa khc lại bị ho a, nn được xưng tụng l " Bch Hoa Khi ", tượng trưng cho cốt cch thanh nh của người qun tử.

    LAN : cn gọi l " Vương giả chi hoa ", ring Khổng Tử gọi l " Vương giả chi hương " qua bi "Ỷ Lan Tho", khi nhn hoa lan nở giữa đm cỏ dại. Bởi thế Lan tượng trưng cho người qun tử bất đắc ch.
    CC cn c tn l " Tiết Hoa ", khng chịu nở cng lc với cc loi hoa khc, chỉ nở vo tiết lạnh của ma thụ Do sự biệt lập đ m Cc tượng trưng cho tiết tho của kẻ sỹ: khng a dua, khng siểm nịnh.
    TRC: " Tiết trực tm hư " l một loi phi thảo, phi mộc; bất cương, bất nhu; tiểu dị khng thực, đại đồng tiết mục...Trc tượng trưng nơi ăn, chốn ở của bậc chnh nhn.
    Sch vở Trung Hoa đ phn chia thứ bậc cho cc giống mai. Qu nhất l Khnh Khẩu mai, kế đến H Hoa mai, Đn Hương mai, Ban Khấu mai, sau cng la Cẩu Đăng mai.
    - Khnh Khẩu mai : hoa mai mọc ở vng ni cao Khnh Khẩu.
    - H Hoa mai : cnh mai giống như cnh hoa sen m trn vo nhụy.
    - Đn Hương mai : hoa mai mu vng sậm như mu gỗ Tử Đn.Hoa mai Đn Hương rất nhiều hoa, hương thơm nồng, nở trước cc loại mai khc.
    -Ban Khấu mai : cnh hoa cong cong, khi nở khng xe v hoa hơi ci đầu.
    -Cẩu Đăng mai : hoa nhỏ, khng c hương thơm.

    Tn khoa học của hoa mai l Ochna Harmandits. Trn thế giới c hơn 20 loại hoa mai khc nhạu Ring tại Việt Nam, c khoảng tm (8) loại mai gồm Bạch mai, Hồng mai, Hong mai, Nhất chi mai, mai tứ Qu, mai Chiếu Thủy, Song mai v hai (2) loại đ c tn ring theo tri của n đ l mơ v mận. Nhưng khi phn loại theo tnh chất của một loi hoa, mơ v mận vẫn được ghp vo loại hoa mai. Theo phong thủy từng vng, những cơn mưa phn trn đất Bắc v xứ Huế, lun km theo những cơn gi bấc, nn "Đng Ngoi" c cc loại mai như :
    -SONG MAI: Một giống mai đặc biệt, c nhiều ở huyện Thanh Tr, miền Bắc.Hoa mu trắng muốt, ra hoa v kết tri từng đi nn được gọi l song mai.
    -MAI MƠ: Cn gọi l Hạnh mai, thng tục gọi l cy mơ. Tn khoa học l Prunes Mume(Armeniaca Mume), xếp vo họ Rosaceae, c khoảng 300 loại. Cy mơ cao từ 6 đến 9 mt, l rộng trn v di, đầu nhọn, c răng cưa.Hoa nở vo đầu xun, sau đ mới nảy l, đi hoa đỏ ta hoặc xanh thẫm, hoa thường c 5 cnh với hai sắc: trắng v hồng. Hoa mai mơ sắc trắng cn được gọi l Lục Ngạc Mai. Hoa kết thnh quả, quả khi chưa chn c mu xanh, khi quả chn c mu vng. Tri c vị chua ngọt, mi thơm phảng phất rất lu. Tri mơ được rim với đường lm thnh mai x muội m trẻ con v thanh thiến nin khng thể khng biết đến. Trong thi ca, mai đ đi chung với tuổi vị thnh nin như bi " Tuổi O mai " (.. ten nhạc sĩ ), chữ x muội gọi theo m Quảng Đng của chữ Hn Tiểu Mai. Nơi ni rừng quanh cha Hương, thuộc vng Mỹ Đức, tỉnh H Ty, Bắc Việt c những rừng mơ trắng xa, phong cảnh ny được nhắc đến rất nhiều trong thi ca Việt Nam như
    " Rừng mơ hiu hắt l mơ rơi " - Nguyễn Bnh
    hay
    " Thỏ thẻ rừng mai chim cng tri " - Chu Mạnh Trinh.

    Tại miền nam Việt Nam ngy Tết lun rơi vo thời tiết nng, v thuộc kh hậu nhiệt đới v gần đường xch đạo, khc với kh hậu c phần no lạnh lẽo như tại miền Bắc, do đ tại " Đng Trong " ta tm thấy cc loại mai như mai Chiếu Thủy, Nhất chi mai, mai Tứ Qu, Bạch mai, Hong mai, Nam mai v một loại mới, đ l mai trắng Miến Điện.
    - MAI CHIẾU THỦY : l cy đa nin,gốc to, cnh nhnh nhiều. Cao khoảng 1m50. L di, nhỏ, mọc thnh đi. Hoa nhỏ 5 cnh, mọc thnh chm nhỏ li ti, mu trắng tuyền, c mi thơm dịu dng, dễ chịu. Cuống hoa dưới lun lun hướng xuống đất nn được gọi l mai Chiếu Thủy.
    - NHẤT CHI MAI : hoa mu trắng pha hồng, gặp ở miền Nam.
    - MAI TỨ QU : Loại mai c 5 cnh mu vng tươi, tn khoa học l Ochna Astropurpur. Hoa khng nhiều, nhưng tự trổ, khng cần trảy l trước. Loi hoa ny được coi l một loại mai kiểng. V loi hoa ny nở quanh năm, ma no cng c thể trổ hoa nn cn được gọi l mai Tứ Qu. Ngoi ra cn c tn gọi khc l "Mai đỏ" , nguyn do chnh l khi hoa tn 5 cnh hoa vng rụng hết v 5 đi hoa bn dưới liền biến thnh đỏ sẫm. Cc đi hoa thay v xe ra như trước khi tn, lại p vo m lấy nhụy, trng như đa hoa bp vậy. Nhụy hoa bn trong kết hạt, từ mu xanh khi cn non đổi sang mu đen lc gi,to dần, đẩy 5 đi hoa lại nở bung ra lần thứ hai như một đa hoa mai mu đỏ, chnh v lẽ đ m mai Tứ Qu cn được gọi l Nhị Độ mai ( hoa nở 2 lần, trước vng, sau đỏ).
    - BẠCH MAI : Cy cao 15m, hoa c mi thơm dễ chiu như mai Chiếu Thủy. Hoa bạch mai c dng như hoa sứ, mu trắng, 4 cnh dy, nhụy vng, thuộc loại hoa hiếm. C ở vng ni B Đen ( thuộc tỉnh Ty Ninh), đền Cy Mai (Cholon), cha Gic Duyn ( Cholon ), đnh Ph Hưng( Bến Tre), lăng Mạc Cửu ( H Tin ).
    -MAI TRẮNG MIẾN ĐIỆN : Đy l một loi hoa mai lạ, chỉ c ở một số tỉnh miền Ty. Thn cnh như cy mai vng, l hơi to, mu sắc nửa trắng, nửa xanh như l cy mai trắng Miến Đin. Đi hoa c 5 cnh thun di, bn ngoi mu xanh nhạt, bn trong mu xam xm. Hoa rất đẹp,10 cnh mu trắng, nở xe rộng, to v trn. Dọc theo cnh hoa c từ 2 đến 3 đường gn nhuyễn nổi ln, trng rất la.Ngay giữa hoa c chm nhụy mu vng ngh, c khi từ 10 cnh, hoa nở thnh 12 hoặc 13 cnh.
    -NAM MAI : l một loại mai trắng c rất nhiều ở vng" Nam kỳ lục tỉnh", cũng c thể kiếm thấy ở Thừa Thin, miền Trung. Đ chnh l cy "M U". Cy m u c tn l Nam Mai do sự tch Nguyễn nh (vua Gia Long) tẩu quốc. Cy m u c tn khoa học l Ochrocarpus samensis,thuộc họ Guttiferae(măng cụt). Cy m u thn mộc, dng lm cột nh, cầu khỉ, cối xay v.v...L m u to bản, dy, kch thước bằng bn tay người lớn. Tri m u trn, to cỡ ngn chn ci, khng ăn được. Hột m u p lm dầu thắp đn(nhiều khi, t sng). Vỏ tri m u dng lm go mc nước mắm, nước cốt dừa v.v...Go m u cng dng lu cng đổi mu nu sẫm. Hoa m u 5 cnh trắng v to như hoa Bạch mai, cy Nam mai ny đ khơi nguồn cảm hứng cho nh thơ "Minh Hương" Trịnh Hoi Đức v cc cy bt cng thời viết nn thi tập "Mộng Mai Đnh". Cy Nam mai ny cũng l biểu tượng của "Thi x Bạch Mai" quy tụ nhiều tn tuổi ở Nam Kỳ vo thế kỷ trước như Phan Văn Trị, Tn Thọ Tuờng, Trần Thiện Chnh, Hồ Huấn Nghiệp, Huỳnh Mẫn Đạt, Nguyễn Thng v.v...
    Thi ho Cao B Qut trong bi "Ti Mai" c cu
    "Th tương mai trữ tịch quan sơn"
    (Muốn đem hạt mai gieo trồng khắp ni đồi).

    V hoa mai đ được nhn ti thất thời của thế kỷ 19 nghing mnh
    "Nhất sinh đ thủ bi mai hoa"
    (Một đời chỉ ci đầu bi phục hoa mai).

    Cy Nam mai cũng được vo thi ca của Cao Chu Thần như sau:
    "Phiu phiu thy lệ hướng Nam Mai"
    (Rưng rưng dng lệ nhn hng Nam Mai)

    Thi sĩ Kin Giang đ viết "Nện vo lng tiếng vọng rưng rưng" qua bi " Theo chn ngoại lượm tri m u "
    ...Lượm tiếp ngoại m u mới rụng
    Xe đn thắp đỡ tối ba mươi
    Ở nh qu nhớ thời đồ khổ
    Đn đuốc m u vẫn sng trời

    ...Mc ruột m u, chừa vỏ mỏng
    Anh lm go nhỏ, chơi nh chi
    Nước mưa, em uống năm, mười go
    Uống nước nh qu nhớ suốt đời

    ...Cy m u cỗi, người ta đốn
    Lm cối, lm chy, gi gạo thu
    Mất ngoại, xa em, buồn ho ruột
    Mnh anh thờ thẫn dạo đường qu
    Đn m u, chiếc go m u
    Đ lắng chm trong bụi mịt m...

    -HONG MAI : Mai vng, cn được gọi l Lạp mai. Lạp l sp ong, được v với mu vng tươi nhuận của hoa mai. Cn hiểu cch khc th Lạp nguyệt l thng chạp, vậy Lạp mai l loi hoa mai chỉ nở một lần trong năm vo cuối thng chạp (thng 12 m lịch). Tại Việt Nam, nơi c nhiều mai vng nhất l trong những khu rừng thuộc dy Trường sơn, thuộc cc tỉnh từ Quảng Nam, Đ Nẵng đến Khnh Ha. Rừng ở cc tỉnh cao nguyn cũng c, nhưng t hơn. Mai vng mọc trn rừng cn gọi l "Mai Ni". Mai ni do phải chen tm đất sống với những cy khc ở địa thế khắc nghiệt trong cuộc sinh tồn nn dng cy c vẻ đẹp đặc biệt. hoa lại c nhiều cnh. C hoa c từ 12 đến 18 cnh. Một loại mai vng khc mọc ở triền ct, rừng ven biển được gọi l "Mai Động". Dng cy mai động sung, trn, hoa ra chi cht, cnh nhỏ. Cc tỉnh miền Trung từ Quảng Bnh, Quảng Trị đổ vo, ko di đến tận đồng Nai, Ty Ninh, nơi no cũng c mai vng. Hoa mai vng mọc thnh chm, c cuống di treo lơ lửng bn cnh, ở nch vệt cuống l v hơi thưa. Hong mai mn khai sau khoảng 2 ngy th rụng cnh. Hong mai c nhiều loại khc nhau. C loại cnh lớn, mọc dy, ngược lại, c loại thật mỏng manh với những cnh nhẹ tnh. C loại mu vng đậm như Huỳnh Tỷ mai, c loại phơn phớt vng như mai Tai Giảo v.v...Cy mai vng trong rừng rụng l ma đng. Cnh mai vng mềm mại hơn cnh đo. Hong mai chuộng nh sng cng đất thịt v ẩm; ngược lại hoa khng chịu được kh lạnh. Người trồng Hong mai thường canh ngắt l đng ngy để dồn nhựa cho cc nhnh ra hoa vo đng dịp Tết Nguyn Đn. Ngắt l l một nghệ thuật v nếu l ngắt đi khng đng lc sẽ ảnh hưởng đến ngy hoa nở. Theo kinh nghiệm th cy mai vng cng gi, hoa lại cng đẹp. Do đ, người ta rất ưa chuộng lo mai.

    Như đ trnh by, hoa mai dường như đ đi su vo đời sống, ta tm thấy chữ Mai hiện hữu khắp nơi. Cc bậc sinh thnh thường dng chữ "mai" đặt tn cho con ci. Đa số dng chữ Mai để đặt tn cho con gi, lẽ đương nhin c vi trường hợp ngoại lệ dng lm tn gọi cho con trai. Ta thường tm thấy chữ Mai dng để đặt tn cho phụ nữ như Xun Mai, Kim Mai, Thanh Mai, Ngọc Mai, Mai Hương, v.v... Ngoi ra ta cũng tm thấy chữ Mai dng để đặt tn cho một số cơ quan từ thiện như bệnh viện Bạch Mai chẳng hạn.
    Trong văn học Đng hoa mai đ hiện hữu từ lu, cc danh nhn ngy xưa đ dng hoa mai để lm đề ti, như
    Tiền thn thm tuyết l
    Tạc dạ nhất chi khai

    Hai cu thơ của Tề Kỹ đ vẽ cho ta một thn xm với tuyết phủ trắng xa, dy đặc, một cy mai ngạo nghễ vươn ln với một cnh điểm hoa nở đm qua, hm trước chưa hề c. Nh thơ với ba chữ "nhất chi khai" đ dồn hết tm khi chim ngưỡng hoa nở sớm, thưởng thức hương sắc tuyệt vời của trời đất trn cnh hoa mai trắng nn n. Kh phch xung hn của hoa mai gy nhiều cảm khi l vậy! Hoa mai được nhắc nhở trong thi ca của người xưa, d ở Trung Hoa hay tại Việt Nam,thường l mai trắng. Hoa mai nở vo ma xun l một hnh ảnh rất phổ biến. Đy l một nt độc đo trong thi ca, v bản thn ma xun đ l nguồn cảm hứng v tận cho cc thi sỹ, nhạc sỹ, họa sỹ v.v...Trước khung cảnh ma xun với mun hoa, mun sắc gọi mời, ai c thể dửng dưng được? . Điển n hnh l Thi sỹ Kim Tuấn đ bạo dạn tặng người yu cả ma xun, lời thơ đ lẳng lơ gợi cảm, đồng gợi hnh với những nt độc đo như : "đường lao xao l đầy", "lộc non vừa trảy l ", "lời thơ thương ci đời ", " bầy chim la vạt nắng"... qua bi "Anh cho em ma xun" :
    Anh cho em ma xun
    Nụ mai vng mới nở
    Chiều đng no nhung nhớ
    Đường lao xao l đầy
    Chn bước mn h phố
    Mắt buồn vin ngọn cy

    Anh cho em ma xun
    Ma xun ny tất cả
    Lộc non vừa trảy l
    Lời thơ thương ci đời
    Bầy chim la vạt nắng
    Trong khi chiều chơi vơi......

    Ma XUN v MAI l ci duyn keo sơn đ được tạo ha an bi từ thuở xa xăm, từ mun kiếp trước. Trong khi mai trắng được ca tụng trong thi ca cổ nhn, th mai vng xuất hiện khắp nơi trong dng nhạc thời nay. Tiu biểu nhất l bi "Ma xun trn cao" của nhạc sỹ Trầm Tử Thing:
    Trời by giờ trời đ xang xun
    Anh v mai ngủ bn ba rừng
    Chờ giấc ba mươi mộng ảo
    Ma xun vẫn đẹp v cng...

    hay diễn tả tm tư người lnh trận gc giặc nơi địa đầu giới tuyến, nhn rừng mai vng trong bi "Đồn vắng chiều xun" của nhạc sỹ Trần Thiện Thanh:
    ...Ven rừng kn hoa mai vng
    Chợt nhớ tới sắc o năm no, em đến thăm gc nhỏ
    ...Đồn anh đng bn rừng mai
    Nếu mai khng nở
    Anh đu biết xun về hay chưa?

    hay như trong bi "Anh v Mai" của NNguong :
    ..Như ni rừng trong ma mai nở
    Cng trần gian thưởng ngoạn ma xun
    Anh đ mở lng mnh khốn kh
    Trải tnh yu ra thưởng ngoạn em
    Lng vẫn biết, mnh thn rừng ni
    Chỉ quẩn quanh bn cội mai vng
    Mở tri tim mnh đem đnh đổi
    Một ma xun cho kiếp lang thang
    Trời by giờ trời đ sang xun+
    Anh nhn em, tnh yu thật gần
    Mỗi lần xun đến nhn hoa :nhớ
    Nở trong anh, MAI, đa ph vn.

    "Trải tnh yu ra thưởng ngoạn em"-! Tc giả đ thi vị ha người đẹp với hoa mai, hay hoa mai chnh l người đẹp? " Chinh l em"! "Thin cổ tương phng lưỡng bất vi" (cch hng ngn năm, gặp gỡ, tm sự vẫn giống nhau) NNguong cng một tưởng như nh thơ L Đồng, đời Đường bn Tu với bi "Hữu Sở Tư":
    Mỹ nhn hề! Mỹ nhn
    Bất tri mộ vũ hề! Vi triu vn
    Tương tư nhất dạ mai hoa pht
    Hốt đo dong tiền nghi thị qun

    ( diễn nghĩa )
    Người đẹp ny! Người đẹp
    By giờ l mưa chiều hay my sớm
    Một đm nhớ nhau, mai nở hoa
    Trng thấy hoa trước cửa sổ, ngỡ l bng nng

    Với ba chữ "Mai cốt cch", thi ho Nguyễn Du đ ni ln ci cốt cch, ci nt duyn dng, đoan trang của người phụ nữ. Tao nhn, mặc khch ngắm hoa mai, khng đơn giản nhn ci mu sắc vng rực rỡ của hoa, m l ci tha thiết, bng khung nơi ci duyn ngầm của hoa, hương hoa Mai. Khi bn đến hoa m khng luận đến mi hương quả l điều thiếu st. Đ ni đến hoa, th hương hoa khng thể thiếu.Hương thơm của hoa mai khng nồng ngt như Dạ lan, khng m thầm như hoa Ngu, khng thắm đượm như hoa Hồng m rất nhẹ nhng, thanh cao. Trừ mai vng ph hương hơi lộ liễu, cc loại mai khc c hương rất nhẹ, kh thưởng thức, phải người tinh nhạy lắm mới cảm thấy v hương mai l một thứ "m hương". Tiết trời cng lạnh, mai cng tỏa hương thơm ngan ngt. Nếu tm tnh con người vọng động th kh m cảm được hương mai. Như Tề Kỹ trong bi "Tảo Mai":
    Phong đệ u hương xuất
    Cầm khuy tố diễm lai

    (diễn nghĩa)
    Gi lay nhẹ hương thot ra
    Chim nhn vẻ đẹp trắng ng m say

    Ln gi nh nhẹ đưa tới một mi hương su kn thoang thoảng tỏa ra, khiến cho chim chc dm ng một vẻ đẹp nguyn vẹn hiện ln. Tư sắc v phong vận của hoa mai sẵn c, lm bạn với gi v chim mung. Nn Trần Huyền Trn đ thốt lời tự hỏi
    "Người xưa lưu luyến ra sao nhỉ
    C giống như mnh lưu luyến chăng?"

    Người xưa v người nay đều đồng cảm với hương mai, d cch nhau bao thế kỷ người c tm hồn thường gửi gấm tm tnh của mnh theo ln hương thoảng của hoa, gi trọn niềm nhung nhớ thương yu trn cnh hoa nho nhỏ . Thử đọc bi "Mai Hương " của Hong Mai Phi:
    Mai cnh bp nở cho xun
    Hương vng nắng tỏa từng cn trn ngn
    Mai em c nhớ tiếng đn
    Hương thơm đừng chất phũ phng theo mưa
    Mai về anh nhớ năm xưa
    Hương thầm quyện lối so vừa bước chn
    Mai cn lắng đọng ngoi sn
    Hương thơm lơ lửng cho xun hoa vng
    Mai đy em c ngỡ ngng
    Hương thơm đọng lại bng chng yu thơ
    Mai em cn nhớ hay mơ
    Hương ơi! Hy nhớ vần thơ anh lm
    Mai kia vẫn nở rộn rng
    Hương m vẫn khp np vng dễ thương
    Mai hoa cn khp mi hương
    Hương thơm đọng lại liễu nhường hoa mai

    Hoa mai khng những đ gy rung cảm cho cc tao nhn trong dn gian m cn tạo được niềm cảm xc nơi người đ xuất gia. Một bi kệ của thiền sư Hong B Hy Vn ( người Phước Kiến-Trung Hoa -850 ) c hai cu:
    Bất thị nhất phiu hn triệt cốt
    Tranh đắc mai hoa phốc tỷ hương

    (diễn nghĩa)
    Chẳng phải một phen xương lạnh buốt
    Hoa mai đu dễ ngt mi hương

    Chim ngưỡng để rồi sau đ c tnh với hoa mai mới thưởng ngoạn hết mi hương thanh khiết của hoa mai. Chẳng biết người yu hoa mai c cng tm trạng với thi nhn L Cảnh Tun trong bi "Nguyn Nhựt" hay khng:
    Lữ qun khch ngưng tại
    Khứ nin xun phục lai
    Quy kỳ h nhật thị?
    Lo tận cố hương mai

    (diễn nghĩa)
    Thn mnh phiu lng nơi đất khch, qu người khng đng lo,
    Chỉ sợ "Cy mai cũ ở qu nh ngy cng mn mỏi".

    Cảm khi, bng khung nhớ người tha thiết, ai hoi, tm trạng của Hong Mai Phi ai người c hiểu! Ci tn Hong Mai Phi đ gợi cho người viết cảm gic đi lạc vo một khu rừng mai, ngập trn những cnh mai vng mn khai. Trong khoảnh khắc một ln gi nhẹ đi qua, cnh mai chuyển mnh đưa mun vn cnh hoa mai bay l ch. Nhờ thn nhẹ nhng, hoa đ nương theo gi lượn lờ tựa mun ngn cnh bướm, trước khi đp xuống mặt đất lạnh.Ci gắn b duyn nợ của bướm v hoa lm sao c thể kể xiết trong đời. Thi sỹ Nguyễn Bnh đ dng rất nhiều "hnh tượng bướm" trong những bi thơ của ng như:
    Hỡi ơi! Bướm trắng, tơ vng
    Mau về m chịu tang nng đi thi-
    ( C hng xm )

    hay:
    Chiều nay bướm trắng ra nhiều qu
    Khng biết l mưa hay nắng đy-
    ( Vẩn vơ )

    hoặc l:
    Đầy vườn hoa bưởi, hoa cam rụng
    Ngo ngạt hương bay, bướm vẽ vng-
    ( Xun về )

    Đầy nước mắt như trong bi Dng dư lệ viết cho TTKH:
    Dừng chn trước cửa nh nng
    Thấy hoa vng với bướm vng hn nhau
    Tm nng chẳng thấy nng đu
    L rơi lả tả bn lầu như mưa.

    Yu hương mai để nguyện lm một cnh mai vng bay trong gi sao hữu tnh lắm vậy. Nhiều khi con người cũng cần c tm tnh đủ lớn để cảm nhận được tnh su của người khc. Hoa vng với bướm vng hn nhau để ha lm một thể hay cnh mai vng chập chờn rơi tựa cnh bướm vng th cũng l một, thảo no ngy xưa hồn Trang Chu ha bướm hay bướm l ha thn của hồn Trang Chu "Ci con bướm vng vng qu, bướm yu yu" trong bi "Hết bướm vng" của Nguyễn Bnh c hai cu:
    Hm nay, vườn cải hoa tn hết
    Em hỡi từ nay hết bướm vng!

    i! Từ con bướm vng "khp cnh tnh chung ở giữa đời" đến con bướm vng của Đnh Nguyn:
    Bướm vng bay tận đu du
    Chẳng cn duyn cũ, thề xưa - chẳng cn
    Đường về xa tt đầu non
    Thương ai cứ mi ho mn- thương ai
    M u của những ngy no
    By giờ bn ấy ra sao-by giờ.

    Để cho một người bạn thơ l Vn Hạc họa lại như sau:
    Bướm vng ngủ đậu vườn m
    Lỡ lng duyn nợ hẹn thề mai sau
    M u chia nhnh tnh đầu
    Trầu cau giữ lại chờ nhau kiếp no
    Yu người ngơ ngẩn ước ao
    M u cn đ, bay vo bướm ơi!

    M u hay Nam Mai v con bướm vng cũng đ đi vo lng người trong dn gian."M u cn đ,bay vo bướm ơi"! Nếu khng Trần Tiến chẳng đ nhắc đến trong ca khc " L Diu Bng " rất thnh cng qua giọng ht truyền cảm của đi song ca Như Quỳnh / Mạnh Đnh.
    C ch bướm vng bay theo em
    Bướm vng đ đậu cy m u rồi
    Lấy chồng sớm lm g-
    Để lời ru thm buồn.

    Đ thế hoa mai đ được sử dụng như dấu mốc để đo lường thời gian. Hoa mai đi đi với ma xun, nn hoa đ đ gợi lại hnh ảnh thời xun th của người chinh phụ . Hoặc như c đơn nơi khu phng người thiếu phụ đ đnh dấu thời gian theo những độ hoa mai nở, trải nỗi niềm trng ngng chinh phu biền biệt nơi miền xa. Thi sĩ Kim Tuấn chẳng viết :
    Bng mai vng thuở nng cn trẻ
    Trn lối đi về lắm kẻ đợi mong
    By giờ tnh đ sang sng
    Anh tro cy khế ng trong đất trời
    ......
    Bng mai vng tiễn chng xa xứ
    Em ở qu nh em cứ đợi trong
    Mai vng nở rộ ma bng
    Anh xa m chẳng trng mong ngy về...

    Bước sang thế kỷ mới với bao tiến bộ về khoa học, nhưng c lẽ tm tnh con người khng thể phi pha. Ngy no cn hoa cn bướm hiện hữu, d trong hon cảnh no tm tư cn người vẫn rung động như nhau. Nhn nt hoa vng rung rinh trong gi, cnh hoa vng nho nhỏ bay bay trong gi với mi hương nhẹ nhng, khng ai c thể dửng dưng.Dầu khng diễn tả độc đo nhưng t nhiều tm tư cũng dao động nhắc cho người nhớ đến ai đ, nhớ đến những g thn thương nhất, gần gũi nhất, nhớ đến một thuở vng son đầy hạnh phc. Tất cả gi ghm đơn gian trong chữ " MAI".. Tạo ha đ kho an bi thay!
    Xun Phương & HMP sưu tầm


  2. #2
    Join Date
    Jan 2008
    Posts
    2,806
    Thanks
    1,091
    Thanked 1,634 Times in 591 Posts

    Default Re: Văn: Mu Xun v Hoa Mai

    Tản mạn với hoa mai



    (VietNamNet) - Người ta từng gọi tn của một quốc gia bằng một loi hoa, d loi hoa đ khng l ti sản ring của đất nước ấy m hiện diện ở hầu khắp thế giới. Hoa mai ở Việt Nam th khng như thế, d ci tầm của mai th dư sức đạt đến điều đ.




    Bungari l đất nước hoa hồng, H Lan l xứ sở của hoa tuylip, cũng như hoa anh đo được coi l biểu tượng của xứ Ph Tang. Cũng l hoa, l l, l cỏ cy như bao loi thảo mộc khc, nhưng những loi hoa ấy mang trn mnh sứ mệnh của một đất nước, chuyển tải ci hồn của cả dn tộc. Người Nhật từng tn sng hoa anh đo l kuni no hana (quốc hoa) cũng với nghĩa ấy. Hoa mai ở Việt Nam th khng như thế, d ci tầm của mai th dư sức đạt đến điều đ. Ấy l ti nghĩ hộ cho hoa mai vậy, chứ bản thn hoa mai chắc cũng đ hi lng với cc tước hiệu: sứ giả của ma xun, loi hoa cao qu, kẻ song hnh với cc nh thơ... m bao thế hệ con Rồng, chu Tin dnh tặng cho mai.


    Cũng như hoa đo ngoi Bắc, hoa mai đến với dn Việt Nam mỗi năm chỉ một lần vo dịp xun về, nhưng sức sống của mai trong lng người th khng chỉ giới hạn trong vi ba ngy Tết m trở nn trường cửu. Người ta ngng trng mai suốt cả năm rng nn khi ci Tết qua đi, hầu như khng ai muốn rời bỏ hoa mai ngay lập tức m cn cố vương vấn, nu ko mai ở lại với họ thm đi ba bữa nữa. Ti cũng vậy.


    C lần, một người bạn ngoi Bắc v thăm Huế, gh nh ti chơi. Tết đ qua được gần một thng, song trn bn lm việc, ti vẫn cn chưng một cnh mai, v hoa th khng cn lấy một nụ. Bạn ti thắc mắc: Hoa đ rụng hết sao anh chưa vứt bỏ?. Ti cười bảo: Anh c biết hai cu kết trong bi Co tật thị chng của Mn Gic thiền sư: ''''Mạc vị xun tn hoa lạc tận. nh tiền tạc dạ nhất chi mai'''' khng? Vẫn biết l thiền sư c dạy rằng đừng c nghĩ xun tn th hoa rụng hết, bởi đm qua trước sn vẫn c một nhnh mai để ni về ci vng chu chuyển tất yếu của thin nhin v sinh mệnh. Nhưng sao ti vẫn nghĩ hơi khc một cht. tn xun m thiền sư trng thấy mai. Ấy mới l sự lạ. Phải chăng c cnh mai nở muộn, hay chỉ l lối ẩn dụ của cch ni xun ry tiếp nối xun kia. Ti đồ rằng thiền sư đ nhn thấy sự trường cửu của ma xun nơi một cnh mai tn c thực trước cha m ni vậy. Cnh mai ny hẳn l khng c hoa rồi, nhưng sư Mn Gic đ nhận ra thng điệp của ma xun kế tiếp, của thế hệ kế tiếp nơi cnh mai ấy m truyền bảo cho đệ tử. Ti giữ cnh mai tn trong nh cũng l mong được nhn thấy sự trường cửu của ma xun trong căn phng của mnh vậy. Bạn ti đp: Người Huế cc anh thi vị cuộc sống qu. Dn Bắc chng ti, sau Tết l nm ngay cnh đo ln chiếc xe rc chạy ngang trước cửa cho n rảnh nh. Hơi đu m.... Anh bỏ lửng cu ni, nhưng ti đon anh đang cười thầm suy nghĩ c vẻ lẩn thẩn của ti.


    M đu chỉ một mnh ti c lng với mai. Thử ngẫm m xem c loi hoa no được văn chương nước Việt nhắc đến nhiều như hoa mai. Mai đi vo thơ thiền của sư Khng Lộ thời L, c mặt trong thơ thần của Nguyễn Tri thời L. Hnh ảnh của hoa mai cũng được thi ho Nguyễn Du mượn để tả về nt đẹp qu phi, đoan trang của chị em Thy Kiều: Mai cốt cch, tuyết tinh thần. Mỗi người một vẻ, mười phn vẹn mười. Tản th dng hnh ảnh xương mai một nắm hao gầy để ni ln nỗi niềm của mnh trong lời thề non nước. Ngay như Nguyễn nh Chiểu, khi đi mắt của ng khng cn nhn được sắc vng rực rỡ của mai, th hnh ảnh về loi hoa xun ng từng yu qu vẫn được ng ghi lại trong k ức v được vẽ ra bằng một nt bt ti hoa: Hữu tnh thay ngọn gi đng. Cnh mai nở nhụy, l tng reo vang. V khi muốn ni về cuộc hội ngộ đầy chất thi vị, tao nh giữa đi trai ti gi sắc Vn Tin - Nguyệt Nga, Nguyễn nh Chiểu lại mượn hnh ảnh của mai để so snh: Mai ha vận điểu, điểu ha vận mai. Rồi Thanh Hải, Chế Lan Vin, L Văn Thảo ... những văn, thi sĩ thời đnh Mỹ, giữa những đau thương, khốc liệt của chiến tranh vẫn c những vầng thơ, những ng văn đằm thắm, trữ tnh viết về hoa mai. Chừng đ thi cũng ni ln ci địa vị cao qu của hoa mai trong lng thi nhn Việt Nam.

    Song theo thiển , c hai cu thơ, tương truyền l của Chu Thần Cao B Qut, xứng đng l những ngn từ đẹp nhất, trn trọng nhất m người ta c thể viết ra để xưng tụng hoa mai:


    Thập tải lun giao cầu cổ kiếm
    Nhất sinh đ thủ bi mai hoa.
    (Mười năm chu du tm gươm cổ
    Cả đời chỉ ci lạy hoa mai).

    Hoa mai với ring ti cũng đầy ắp những nỗi niềm. Trong bước đường phiu lng của mnh, ti c nhiều kỷ niệm với mai. l những ngy ti l một sinh vin ngho, khng đủ tiền xui Nam ăn Tết cng gia đnh, đnh ở lại k tc x, kiếm cnh mai lm bạn, ngồi uống rượu sung, chờ ma xun mang thm cho mnh một tuổi. l những ngy theo chn b bạn về qu người ăn Tết, ngắm nhn vườn mai vng rực như muốn dt vng ln đồi ct trắng Phong Thu. l lc ti ngồi ngắm trăng nơi vườn mai nở muộn trong Hong Thnh Huế, rưng lng trước ci đẹp mờ ảo của đm nguyn tiu, m ngm ngợi bi Nguyệt mai - một bi cổ thi c trn chiếc dĩa tr sứ men đồ men lam Huế, ti đ thuộc nằm lng từ ci ngy đầu tin theo nghiệp khảo cứu đồ xưa:


    Mai hoa đắc nguyệt cnh thim thần
    Nguyệt l mai hoa sắc dũ chn
    Quế điện lung linh hoa lộng ảnh
    Hoa chi diu duệ nguyệt xm nhn
    M ly nguyệt để hoa xm ngọc
    Tịch mịch hoa gian nguyệt tuyệt trần
    Ng i mai hoa kim i nguyệt
    Nhất mai nhất nguyệt lưỡng giai xun



    Cũng v mai, m ti từng liều lĩnh dấn thn vo cuộc bt đm với cc bậc cao minh trong lng cổ ngoạn về gốc gc hai cu thơ: Nghu ngao vui th yn h. Mai l bạn cũ, hạc l người xưa. Thơ của ai đy? Của Nguyễn Du như người đời từng gn ghp, hay của ịnh Viễn Quận Vương, hong tử thứ 6 của vua Gia Long, hoặc của ng Cc đại học sĩ inh Phin, người đ phụng mệnh vua Gia Long lm ph sứ cho Cần Chnh đại học sĩ Nguyễn Xun Tnh sang Thanh năm 1819, như một giả thuyết đang gy tranh luận.

    Song ci kỷ niệm đng nhớ nhất l khi ti đứng dưới chn lu đi Osaka vo ngy 6/3/1998 trong một rừng mai mun hồng nghn ta. Hm ấy, c Junko Kusaka, một người bạn Nhật, biết ti thch mai nn rủ ti đến chn thnh Osaka để ngắm hoa. Ti ho hứng theo chn c, những tưởng l sẽ được ngắm một rừng mai vng rực như ở chốn qu nh sau một ci Tết vắng bng mai vng. Ti hồi hộp bao nhiu khi thấy hai chữ Mai lm (Rừng mai) ở lối vo vườn mai, th cng thất vọng bấy nhiu khi trước mắt l một rừng đầy mai đỏ v mai trắng m khng một bng mai vng. Ha ra ci ti thm muốn, ci ti nhớ nhung v ci ti tản mạn ny giờ l hong mai, l mai vng xứ Huế chứ khng phải một thứ mai no khc.

    Ừ nhỉ! Họ hng mai vốn c nhiều loại, nhưng ta chỉ nặng lng với chỉ mnh ngươi. Mai vng ơi!

    Trần Đức Anh Sơn

Tags for this Thread

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •