Từ hoa Poppy đến ngày Remembrance Day 11/11
Hằng năm, cứ đúng 11:00 giờ sáng ngày 11 tháng 11, một buổi lễ tưởng niệm các chiến sỹ trận vong được long trọng tổ chức tại các quốc gia đồng minh trong thế chiến thứ nhất 1914-1918 như: các nước trong khối Liên Hiệp Anh ( Anh , Canada, Úc, Tân Tây Lan, South Africa,Bermuda…), Mỹ, Pháp, Hòa Lan, Bỉ…
Vì tính cách thiêng liêng trang trọng nên ngày này được quốc tế tuyên dương là ngày Remembrance Day ( Ngày Tưởng Niệm) hoặc là ngày Poppy Day ( Ngày Hoa Anh Túc), cũng còn có nhiều tên là Armistice Day ( Ngày Đình Chiến vì đúng 11:00 giờ sáng ngày 11 tháng 11 năm 1918, một hiệp ước đình chiến được ký kết trên toa xe lửa ở ngoại ô thành phố Compiège-Pháp giữa hai phe Đồng Minh và Trục chấm dứt thế chiến thứ nhất ). Sau cùng ngày lễ nầy cũng còn gọi là Veterans Day ( Ngày Cựu Chiến Binh).
Ngày Remembrance Day bây giờ được xem chung như là ngày nhớ ơn tất cả các chiến sĩ từ mọi chiến trường đã hy sinh cho lý tưởng tự do và hoà bình từ khắp nơi chứ không riêng gì thế chiến thứ nhất .
Nhưng dù cho tổ chức ở nơi đâu thì biểu tượng thiêng liêng cao quý cho ngày Remembrance vẫn là hình ảnh đóa hoa poppy (anh túc) màu đỏ thẩm mà nhiều người đeo ở ngực trong dịp này.
Sở dĩ hoa poppy được gắn liền với ngày Remembrance thậm chí còn được đặt tên là The Poppy Day vì một xuất xứ tuy thoáng buồn nhưng không kém phần thi vị. Câu chuyện bắt đầu trên các bãi chiến trường tại Pháp lúc bấy giờ là những cánh đồng hoa anh túc bạt ngàn đỏ thẳm.
Vào năm 1915, trong một trận chiến kinh hoàng khốc liệt tại hạt Flanders ( Belgium) gần biên giới Pháp, xác binh sĩ đồng minh chất chồng lên trên cánh đồng đầy rẫy hoa poppy , máu người hòa lẫn màu đỏ thẳm của loài hoa vẽ nên bức tranh tang tóc thê lương trước mắt Trung Tá Quân Y Sĩ John McCrae ( sinh quán Guelp,Ontario, Canada). Trong phút giây tức cảnh sinh tình, John vội vàng lấy từ trong túi áo treillis ra rồi viết như sợ không kịp viết nên một bài thơ bất hủ đi vào lịch sử văn học vĩ đại của thế giới trước sự chứng kiến của binh nhì Cyrill Allison.
Bài thơ mang tên:
“In Flanders’Fields”
mà khi Allison đọc xong anh không khỏi bàng hoàng xúc động và cảm nhận rằng cảnh vật chung cánh đồng mênh mông hiu quạnh nhuốm mùi tử khí lúc bấy giờ thật đúng y như những lời thơ trác tuyệt diễn đạt qua tình ý dâng tràn của vị bác sĩ tài hoa.Tính ra, từ lúc Trung Tá Bác Sĩ Thi Sĩ JohnMcCrae phóng bút cho tới lúc hoàn tất bài thơ lưu danh hậu thế thì thời gian không quá 8 phút, một kỷ lục quả là vô tiền khoáng hậu.
In Flanders’ Fields
In Flanders’ Fields the poppies blow
Between the crosses, row and row
That mark our place, and in the sky
The larks still bravely singing fly
Scarce heard amidst the guns below
We are the dead, short days ago
We lived, felt dawn, saw sunset glow
Loved and were loved, and now we lie in Flanders’ Fiels
Take up our quarrel with the foe
To you from falling hands we throw
The torch-be yours to hold it high
If ye break faith with us who die
We shall not sleep though poppies grow in Flanders’Fields
Flanders May 8, 1915
John McCrae
Medical Military Lt. Colonel
Là con người có tâm hồn “ thương vay khóc mướn”, tôi thấy xúc động với bài thơ này nên xin mạo muội phỏng dịch dưới đây:
Cánh đồng Flanders
Poppies nở rộ trên Flanders
Thánh giá chen nhau lối hững hờ
Đánh dấu chốn ta trên xứ lạ
Sơn ca vẫn hát điệu mong chờ
Tiếng chim cùng tiếng súng bay cao
Có mấy người nghe tại chiến hào
Chàng lính kiêu hùng vừa gục ngã
Ta người ở lại nuốt thương đau
Bình minh bừng dậy nắng hoàng hôn
Đang tuổi yêu nhau sống dập dồn
Một sớm Flanders người giã biệt
Tự do, ta đứng thẳng không sờn
Ánh đuốc trên tay bạn sáng ngời
Chiếu niềm tin rực rỡ muôn nơi
Một lòng chiến đấu theo đường bạn
Tiêu diệt giặc dù thân xác phơi
( Lời người ra đi)
Nếu mất niềm tin trong chúng tôi
Những người nằm xuống dạ bồi hồi
Dù Flanders nở hoa anh túc
Vẫn phải ngàn năm thức giấc thôi
Toronto Nov. 4 , 2008
Nguyên Trần
Bài thơ In Flanders’ Fields đã có vinh dự được chính phủ Canada chọn in vào banknote $10. Trên ấn bản tiền giấy nầy, một mặt là hình của cố Thủ Tướng Mc Donald còn mặt kia là 5 câu đầu của bài thơ vừa chữ Anh vừa chữ Pháp với tên tác giả John McCrae 1872-1918 bên cạnh những đóa puppy đỏ thẩm cùng hàng chữ N’OUBLIONS JAMAIS và LEST WE FORGET.
Từng câu thơ u buồn sâu sắc đã đi vào lòng mọi người yêu chuộng tự do hòa bình nhân bản khắp nơi trên thế giới một cách thắm thía bùi ngùi để tất cả cùng nhau công nhận hoa poppy là biểu tượng ngày Remembrance Day. Tưởng cũng nên nói thêm là vị y sĩ tài hoa John McCrae đã vĩnh viễn nằm xuống ngày 28 tháng Giêng năm 1918 tại Pháp vì chứng bệnh sưng phổi hưởng dương 46 tuổi. John ra đi để lại cho chiến hữu và người đời bao thương tiếc và CÁNH HOA POPPY TỰ DO CHO NHÂN LOẠI. Đám tang John đã được tổ chức trọng thể với đầy đủ nghi thức danh dự tại nghĩa trang quốc gia Wimereux, Pháp quốc. Trong thời gian còn nằm bệnh viện, trước khi nhắm mắt, John đã đọc hai câu thơ cuối của bài thơ :
If ye break faith with us who die
We shall not sleep, though poppies grow in Flanders Fields
Phải rồi thiên tài John McCrae ơi ! Cho dù ngàn hoa anh túc nở rộ muôn hồng nghìn tía bên cánh đồng Flanders nhưng làm sao những người vừa nằm xuống có thể an giấc ngàn thu khi những người ở lại đánh mất niềm tin trong công cuộc chiến đấu bảo vệ tự do công chính. Vậy riêng John cũng hãy yên nghĩ nơi cõi vĩnh hằng nhé ! Vì Người không cô đơn, không bao giờ cô đơn trong ý nghĩ đầy ắp tình yêu tha nhân thẳng ngay.
Tùy theo từng quốc gia tổ chức, thời gian mặc niệm thường kéo dài từ
2 hay 3 phút nhưng tựu trung cùng đều để tưởng nhớ những chiến sĩ đã hy sinh vì lý tưởng tự do hòa bình cho nhân loại . Và lẽ dĩ nhiên trong buổi lễ tôn nghiêm cảm động này, mọi người tham dự đều mang một cành hoa poppy trước ngực mà mỗi bông hoa tiêu biểu cho một linh hồn nào đó đã nằm xuống tại một chiến trường xa lạ vì sứ mạng bảo vệ tư do dân chủ và hoà bình trên thế giới.
Nhân nhắc tới ngày Chiến Sĩ Trận Vong nơi xứ người mà chạnh lòng nhớ tới những người lính chiến Vị Quốc Vong Thân của QLVNCH. Đối với đa số người lính Đồng Minh đều được mô yên mã đẹp và được quốc gia họ, đồng bào họ tưởng niệm thường xuyên còn những tử sĩ bạc phần của chúng ta hôm nay thì ngay cả chính nơi an nghĩ cuối cùng của họ cũng đã bị đào bới san bằng một cách tàn nhẫn, oan hồn phải vất vưởng lang thang. Và hơn thế nữa, các chiến hữu và đồng bào họ cũng lâm cảnh vong gia thất thổ, phiệu bạt xứ người cho nên dù muốn thì những người Việt ly hương cũng
Hoa Poppy ( Anh Túc)
hỉ thường khắc ghi nỗi tiếc nhớ trong lòng hay hơn thế nữa là có những phút mặc niệm lồng trong các buổi lễ của cộng đồng chứ ít khi có dịp tổ chức trang trọng riêng hẳn một lễ tưởng niệm như ngày lễ Remembrance Day cho ấm lòng những người đã anh dũng hi sinh cho chính nghĩa quốc gia.
Cùng là chiến sĩ trận vong, cùng là một sự hi sinh nhưng sao có những sự hi sinh trong hẩm hiu cô quạnh thế này? Xin thắp nén hương lòng tưởng niệm người anh hùng tử sĩ của nước VNCH ngàn đời mến yêu và xin đề nghị mỗi người Việt Nam hải ngoại đến thứ ba ngày 11 tháng 11 tới đây hãy cùng đồng loạt cài một đóa poppy trên áo để bày tỏ lòng biết ơn dù trong muôn một những Quân Công Cán Chính cùng đồng bào đã bỏ mình trong cuộc chiến phi nhân trước đây.
Toronto Nov 11, 2008
Nguyên Trần