Nhớ lại ngy Đức gim mục Nguyễn Kim Điền chết
Nguyễn An Qu


Mai ny, khi ti bị bắt, ti xin anh chị em đừng tin một lời tuyn bố no, d lời tuyn bố đ c mang chữ k của ti .
Gim Mục Nguyễn Kim Điền
Nhn thng su c Giỗ Đức Gim Mục Nguyễn Kim Điền. Vị Gim Mục đạo hạnh hiền ha v can trường của GHCGVN đ bị chế độ Việt cộng đầu độc, v ngi qua đời ngy 8.6.1988 tại bệnh vin Chợ Rẫy.


Ngy 9 thng 6 năm 1988, tức một ngy sau khi Đức Tổng gim Mục Nguyễn Kim Điền qua đời tại bệnh viện Chợ rẩy Si Gn, gio phận Huế mới nhận được tin Ngi chết. Khoảng 4 giờ chiều ngy 9 thng 6, ti đạp xe đạp trở về nh sau khi đi thăm mộ mẹ ti, nhn ngy giổ gip năm của mẹ ti. Khi đến dốc trước nh thờ Phủ Cam, ti nghe tiếng chung bo tử từ nh thờ Chnh ta Phủ cam Huế ngn vang.

Ln khỏi dốc, ti gặp vi người quen , thấy ti, một b gi trong gio xứ đ thốt ln lời buồn thảm : Đức Cha Điền chết rồi anh ơi, b ni tiếp: Cha i, Ngi chết từ ngy hm qua, m nay mnh mới biết

Ti cảm thấy lnh lạnh trong người v tự hỏi, sao lại thế nhỉ? Mới nghe cha Nguyễn Kim Bnh ni, Ngi được Nh nước cho đi ngoại quốc để chữa bệnh kia m. Đầu c ti quay cuồn trong nhiều nghĩ kh phức tạp về ci chết qu nhanh chng đ đến với vị Gim mục khả knh của Tổng gio phận Huế.

Ti nhớ lại nhiều chuyện về Ngi, về cuộc đấu tranh quyết liệt với bạo quyền để đi quyền của Gio hội chưa thnh.

Hnh dung lại chuổi ngy gian lao m Ngi đ can đảm v bnh tĩnh trong suốt 120 ngy, khi đối đầu với cng an thnh phố Huế, qua những cuộc hỏi cung, thẩm vấn m chng gọi l lm việc với Ngi. Hnh dung lại mẫu người hiền hậu khi đứng trn ta giảng tại nh thờ Chnh to Phủ Cam trong dịp lễ Dầu vo Thứ Năm Tuần Thnh năm 1986, Ngi đ nhắc lại một đoạn trong thư lun lưu gởi Dn Cha Gio phận Huế vo năm 1985:

"Mai ny, khi ti bị bắt, ti xin anh chị em đừng tin một lời tuyn bố no, d lời tuyn bố đ c mang chữ k của ti". Khi nghe lời ny, nhiều gio dn hiện diện trong Thnh Lễ hm đ đ khc.

Hnh dung lại mỗi độ lễ Ging Sinh về, Ngi thường đến dng Thnh lễ nửa đm tại nh thờ Phủ cam. Ngi Thnh đường Phủ cam tuy kh rộng lớn, nhưng giới trẻ khng phải cng gio thường đến tham dự Thnh lễ đm Ging Sinh qu sức đng đảo, đến nổi chen nhau m đứng. Bởi vậy, hằng năm trong Thnh Lễ Ging Sinh lc nửa đm, gio xứ phải dnh ring gần cả một nửa phần chnh của ngi Thnh Đường, từ cửa chnh vo, để dnh ring cho những người ngoi cng gio đến tham dự lễ Mừng Cha Ging Sinh.

Ton bộ gia trưởng v thanh nin trong gio xứ phải đảm trch cng việc trật tự kh vất vả trong đm Lễ Ging Sinh. Giới trẻ cũng như nhiều người tại Huế rất mộ mến v thn phục Đức Tổng Gim mục Nguyễn Kim Điền. Thn phục v Ngi đ can đảm ln tiếng đi Tự do tn gio dưới chế độ cộng sản trong thời điểm m chẳng ai dm h mi, mở miệng ni lời no động chạm đến bc v đảng.

Ngi c biệt ti diễn thuyết kh linh động, giọng ni dễ li cuốn người nghe. Bởi vậy, mỗi khi Ngi trnh by một bi giảng, d chỉ thuộc phạm vi tn gio, nhưng những người tham dự thường nghe một cch thgch th, nghe khng biết chn. Ngi thường trnh by cu chuyện với lời lẻ bnh dn, giản dị, với giọng ni khi trầm khi bổng ăn khớp với từng cu văn diễn tả sự việc thật linh động.

Những bi giảng của Ngi khng cầu kỳ, trnh by Lời Cha theo Phc m, đi vo thực tế của cuộc sống, ph hợp với hon cảnh x hội Việt Nam đương thời, nn người nghe, kể cả những người ngoi cng gio, họ lun say sưa, chăm ch mỗi khi nghe Ngi ni. Ngi diễn thuyết theo lối xuất khẩu thnh văn với cch diễn đạt ngắn, gọn, mạch lạc, sc tch, từ khi khởi đầu cho đến lc kết thc bi giảng nn cng dễ thu ht người nghe.

Ti nhớ lại tiếng chung bo tử của Gio đường Phủ cam ko di kh lu, tiếp đến l tiếng chung từ nh thờ Dng Cha Cứu Thế ngn vang. Cả hai tiếng chung ko di đ ni ln nổi đau buồn của mọi tn hữu quanh khu vực To Tổng Gim mục Huế, trước sự ra đi của vị chủ chăn can trường. Tiếng chung nghe nảo nuột lm sao, nhiều b gi trong gio xứ Phủ Cam đ cng nhau đến nh thờ để đọc kinh cầu nguyện cho Ngi, mọi người, mọi gia đnh trong gio xứ Phủ Cam đều ngưng mọi hoạt động trong giy lt để cng cầu nguyện v tưởng nhớ đến Ngi.

Nhn ngy tưởng niệm của Ngi, ti xin được ghi lại vi nt về những ngy Tang Lễ của Ngi để ni ln sự knh trọng v lng tiếc thương về Ngi, khng những chỉ gio dn m cả những người thuộc cc tn gio khc, nơi thnh phố Huế.

Ngy 12 thng 6 năm 1988, khi hay tin xe chở Quan ti của Ngi sẽ về đến Huế trong ngy. Khoảng 3 giờ chiều, nhiều thanh nin trong Gio xứ Phủ Cam, những người c xe gắn my đ đi vo tận Đ Nẳng để đn xe Quan ti của Ngi. Hơn 4 giờ chiều, ton thể gio dn Phủ cam, tập họp thnh từng đon thể, để chuẩn bị đn Ngi trỏ về.

Đon đn rước được xếp thnh hng, đứng dọc theo hai bn đường từ To Gim mục đến nh thờ Dng Cha Cứu Thế, đường di gần 2 cy số, gồm những gio dn trong thnh phố từ cc gio xứ Phủ cam, Gia hội, Dng Cha Cứu Thế, Ty Linh, Bi Du v cc vng phụ cận. Gio xứ Phủ Cam phụ trch lo phần vụ chn cất Ngi, ti được hn hạnh nằm trong Ban phụ trch đưa Quan ti của Ngi đến nơi an nghỉ cuối cng. Chng ti đẩy xe tang của Gio xứ đến tại khu vực trước mặt nh thờ Dng Cha Cứu Thế đợi, để đn linh cửu của Ngi.

Xe được thiết kế kh đẹp, gọi l xe cho c vẻ cht thi, n khng c my nổ, xe di chuyển được l nhờ sức của anh em chng ti phụ trch đẩy xe. Xe do một chuyn vin l người gio dn trong gio xứ, trước đy anh ta phục vụ trong ngnh Qun cụ của QLVNCH, c sng kiến tạo thnh chiếc xe, để gio xứ dng vo việc phục vụ tống tng cho gio dn trong gio xứ., kể từ ngy con người nơi đy được giải phng hết cả xe cộ khi cộng sản đến.

Gần 6 giờ chiều, chiếc xe chở Quan ti của Đức Tổng Gim mục từ Si Gn đến v dừng lại trước sn nh thờ Dng Cha Cứu Thế. Nhiều gio dn đ khc thật to: Đức Tổng bỏ chng con rồi- Sao Ngi đi nhanh thế. Hết rồi Đức Tổng ơi!..

Suốt chặng đường gian lao của Ngi trong nhiều năm cuối đời, Ngi lun muốn gần gủi với đn chin của Ngi lắm. Nhất l trong những dịp Hnh hương La Vang, Ngi muốn đến nơi đất Mẹ để tn vinh Mẹ cũng như tm gặp con chin của Ngi, nhưng Nh nước cộng sản Việt Nam đ nhất quyết ngăn cản khng cho Ngi đến La vang trong những dịp ny. Ti cn nhớ, c lần Ngi đ cải trang để đến La Vang vo dịp Lễ Đức Mẹ Ln Trời, khi Ngi đến gần ngả ba La Vang Thượng, tức cch Thnh địa La Vang vo khoảng 3 cy số th cng an nhận diện được ngi, v họ nhất quyết khng cho Ngi đến La Vang.

Trong tnh yu mến của đn chin đối với vị Chủ chăn, Ban tổ chức Lễ Tang của Gio phận đ muốn Ngi cng rảo bước qua đoạn đường thn thương m đn chin của Ngi đang đứng hai bn đường để cho đn Ngi từ Dng Cha Cứu Thế đến to Gim mục Huế. Bởi vậy Ban tổ chức Lễ Tang đ cho di chuyển Quan ti từ xe hơi sang chiếc Xe Tang của Gio xứ Chnh To.

Gio xứ Chnh to l nơi m những ngy lễ trọng của Gio hội hay của Gio phận đều c mặt Ngi đến dng Thnh lễ trong suốt 24 năm qua, kể từ năm 1964. Chng ti di chuyển Quan ti của Ngi qua xe Tang của Gio xứ Phủ cam, v đưa Ngi về To Tổng Gim mục Huế. Trn đoạn đường di gần 2 cy số, qua cc đường Nguyễn Huệ, Nguyễn Trường Tộ, chng ti đẩy xe Tang đi chậm rải, khi xe Tang ngang qua th mọi người đứng hai bn đường ở đ liền quỳ gối, cho bi Ngi, y như để hn nhẫn Gim mục khi Ngi cn sống.

Tất cả những người c mặt đều chảy nước mắt, thật v cng cảm động trước cảnh mất đi một vị Chủ chăn khả knh, kin cường. Quan ti của Ngi được qun tại To Gim mục gần 20 tiếng đồng hồ để cc tn gio bạn knh viếng, đến chiều ngy 13 th linh cửu của ngi được di chuyển về nh thờ Chnh To Phủ Cam, để ton thể Dn Cha trong Gio phận đến knh viếng cng cử hnh Thnh Lễ tạ ơn v cầu nguyện.

Khng nghe động tĩnh g về pha Nh nước cộng sản tại Huế đối với lượng người qu sức đng đảo trong buổi đn rước Quan ti của vị chủ chăn trở về lại nơi Ngi coi sc đn chin suốt 24 năm qua, cũng như những ngy Tang Lễ. Họ im lặng v khng đủ can đảm dng biện php mạnh để ngăn cấm trước sự hiện diện của khối quần chng qu đng đảo, nn nhiều cng an chm đ bm st để theo di tnh hnh.

Chiều ngy 13 thng 6 vo khoảng 4 giờ chiều, hng chục ngn gio dn của nhiều gio xứ đ tập trung để tham dự cuộc di quan của Ngi từ to Tổng Gim mục Huế đến Nh thờ Chnh to Phủ Cam. Linh cửu của Ngi được qun tại nh thờ Phủ Cam đến sng ngy 15 thng 6 mới cử hnh Thnh Lễ An Tng. Trong suốt thời gian 2 đm v 1 ngy tại Thnh đường Phủ Cam.

Tất cả cc gio dn v linh mục của từng gio xứ, cc Dng tu Nam Nữ thuộc Tổng Gio phận Huế đều về tại Phủ Cam để dng Thnh Lễ theo phin của từng đơn vị như Gio xứ, Dng tu Nam Nữ. Thnh lễ tạ ơn v cầu nguyện cho vị chủ chăn lin tục suốt ngy đm khng khi no ngừng nghỉ cho đến khi bắt đầu giờ Thnh lễ An Tng. Tuy đ chia phin cho từng gio xứ, từng tu viện, nhưng Thnh Lễ no gio dn cũng tham dự qu sức đng đảo, người đầy cả nh thờ, c người phải đứng ở hnh lang để cng hiệp dng Thnh Lễ.

Những gio xứ ở xa, gio dn dựng lều trại trong khun vin Thnh đường để chờ phin dng lễ v đợi đến khi chn cất Ngi. Cảm động nhất l những vị trong nhm Phật gio Hướng thiện, nhiều vị đ quỳ hằng giờ trước Quan ti để nhn khun mặt của Ngi với nổi cảm xc đấy xt xa bằng nước mắt.

Ti c người quen trong nhm Phật gio Hướng Thiện ny nn mới biết tn gọi của nhm, sau ny khi gặp lại, anh ta ni: nhm của anh rất mộ mến v knh trọng Đức Cha Điền, nn khi nghe Ngi chết, mọi người trong nhm đ khc.

Được biết, Nhm Hướng thiện thường lui tới thăm viếng v chia sẻ những ưu tư về tự do tn gio với Ngi trong nhiều năm qua, nhất l trong thời gian Cố Tổng Gim mục bị bạo quyền cộng sản Việt Nam khng chế.

Quan ti của Đức Tổng Gim mục, nơi phần mặt của Ngi, được đng kn bằng một tấm knh, trn mặt knh l nắp hm bằng gổ, nắp hm gổ ny ở phần mặt được di động để c thể đng lại hay mở ra ty . Trong nhiều giờ tại Thnh đường Phủ Cam , nắp hm gỗ được mở ra để gio dn thấy được mặt của Ngi khi knh viếng, trong suốt thời gian thn xc Ngi cn bn cạnh gio dn trước khi vo lng đất lạnh.

Thnh Lễ An Tng được cử hnh vo sng ngy 15 thng 6 do Đức Hồng y Trịnh Văn Căn chủ tế cng với nhiều Gim mục trong nước v ton thể Linh mục đon thuộc Tổng gio phận Huế đồng tế. Thi hi của Ngi được chn tại cnh tri Cung Thnh trong nh thờ Chnh To Phủ Cam Huế.

Kh m qun được những ngy Tang Lễ của Cố Tổng Gim mục Nguyễn Kim Điền, vừa long trọng kh tả do lng mến mộ của mọi thnh phần Dn Cha trong ton Gio phận Huế, cũng như những ai biết về Ngi. Vừa đau buồn khn ngui v thật sự, khng những chỉ Gio phận Huế m cả Gio Hội Cng gio Việt Nam đ mất đi một vị Gim mục uy dũng đng như lời của Đức Gio hong Gioan Phao l II đ ni về Ngi.

Nhiều người thuộc cc tn gio khc cũng knh trọng v mến mộ Ngi v Ngi l chứng nhn của thời đại m mọi tn gio đều bị bch hại. Ngi đ can đảm sống một cch hin ngang trong sự hnh hạ, sch nhiễu, khủng bố đủ mọi hnh thức của Nh nước cộng sản Việt Nam kể từ khi Ngi pht biểu trước Hội nghị do Mặt Trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức tại Huế vo năm 1977 về quyền bnh đẳng v tự do của con người, về người cng gio bị Nh nước coi l cng dn hạng 2...

Nh nước rất muốn bắt bỏ t Ngi lắm. Thế nhưng lại khng bắt giam t được, v thế ci chết của Ngi đ tạo nn nhiều nghi vấn trong lng mọi gio dn cũng như những ai thao thức khi nghĩ đến cuộc tranh đấu đầy cam go của ngi.

Nhớ ngy giỗ của Cố Tổng Gim mục Philipph Nguyễn Kim Điền, lin tưởng đến cuộc đấu tranh đi Tự do Dn chủ cho ton Dn Việt Nam của những nh tranh đấu trong nước, của Nhm linh mục Nguyễn Kim Điền nơi đất Thần kinh Huế, đang gnh lấy những gian lao, đầy thử thch.

Ti tin rằng, nơi Thin Quốc với ước mơ của Ngi khi cn sống, Ngi đ thao thức cho một Việt Nam Tự do, chắc chắn Ngi sẽ xin Cha: đoi thương cho đất nước Việt Nam, sớm thot khỏi ch thống trị độc ti của đảng cộng sản Việt Nam.

Xin cho mọi người Dn trong nước bớt sợ hi, để cng nhau đứng ln đi quyền sống, v tự do của con người. Xin cho đồng bo hải ngoại st cnh , hăng say yểm trợ cuộc đấu tranh tại Quốc nội để giải thể chế độ cộng sản ty theo điều kiện v khả năng của từng người.

Đ đến lc, xin đồng bo hải ngoại đừng thờ ơ nữa, hy tiếp sức với người trong nước để sớm giải thể chế độ cộng sản, c như thế mới mang lại cuộc sống ấm no hạnh phc cho ton Dn Việt Nam.

Nguyễn An Qu