Welcome to Một Gc Phố - Chc cc Bạn mọi chuyện vui vẻ & như ...
Results 1 to 3 of 3

Thread: Vi nhận định về sự đối cu trong thơ Đường luật

  1. #1
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    5,299
    Thanks
    2,317
    Thanked 4,747 Times in 2,125 Posts

    Default Vi nhận định về sự đối cu trong thơ Đường luật

    Vi nhận định về sự đối cu trong thơ Đường luật

    Phạm Doanh

    C những kiến cho rằng 2 cặp cu 3,4 v 5,6 của thơ Đường Luật phải đối một cch tuyệt đối, nghĩa l từng chữ cu trn thuộc tự loại no th chữ cng vị tr trong cu dưới cũng phải đng tự loại đ .
    Nhiều tc giả ch trọng qu nhiều vo hnh thức đối của thơ Đường nn g từng chữ miễn sao cho đng luật hiểu theo ci nhn chật hẹp, nn viết những cu đối thật chặt chẽ về hnh thức m trống rỗng về nội dung cũng như gượng p trong cch dng chữ.
    Họ c thể cho những cu như sau l hay v chỉnh trong vấn đề đối:
    Chng trai trước cửa đứng lau xe
    C gi sau sn ngồi rửa bt
    Đối trong thơ Đường Luật l đối trước tin rồi mới đến đối tự loại. V đối từng cụm từ chứ khng phải từng chữ. tưởng ngho nn, chữ dng th thiển th d c đối chỉnh cch mấy cũng khng c cht gi trị no, loại Đường Luật nặng về hnh thức ny giống như 1 chiếc hộp gỗ thật vung vức thật thẳng gc cạnh nhưng gỗ l gỗ tạp v chứa đựng trong lng n nội dung ngho nn. Sao bằng được một chiếc hộp gỗ gc cạnh c thể khng thẳng hon ton nhưng l gỗ qu v chứa đựng mn hay vật lạ.
    Ngay cả trước đy hơn một thế kỷ cc nh Nho nổi tiếng như Tam Nguyn Yn Đổ Nguyễn Khuyến sống trong thời đại từ chương, g b về luật thơ, đi thi chỉ cần sai một cht l hỏng m cụ đậu đầu cả 3 kỳ thi Hương, Hội v Đnh. Bậc Trạng Nguyn như thế m cn khng cố chấp về luật đối trong thơ ĐL th chng ta trong quan niệm phng khong ngy nay lại cố bm vo từng chữ hay sao. C khi cn bắt lỗi l cng l động từ nhưng transitive verb (cần tc từ) khng được đối với intransitive verb (khng cần tc từ) hay trạng từ chỉ thời gian khng đi với trạng từ chỉ khng gian, 1 cu l cu hỏi th cu kia cũng phải l cu hỏi.
    Sau đy l cc th dụ của bất chấp luật đối cứng ngắc của Yn Đổ Nguyễn Khuyến, ng bất chấp chứ khng phải ng khng biết luật.


    Thu Vịnh

    Trời thu xanh ngắt mấy tầng cao,
    Cần trc lơ phơ gi hắt hiu.
    Nước biếc trng như tầng khi phủ
    Song thưa để mặc nh trăng vo.
    Mấy chm trước giậu hoa năm ngoi,
    Một tiếng trn khng ngỗng nước no ?
    Nhn hứng cũng vừa toan cất bt,
    Nghĩ ra lại thẹn với ng Đo.

    Với những kiến chấp n th năm ngoi,khng đối với nước no ?
    "flower of yesteryear" khng đối với "goose of which country"?


    Thu Điếu

    Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,
    Một chiếc thuyền cu b tẻo teo.
    Sng biếc theo ln hơi gợn t,
    L vng trước gi sẽ đưa vo.
    Tầng my lơ lửng trời xanh ngắt,
    Ng trc quanh co khch vắng teo,
    Tựa gối, bung cần lu chẳng được.
    C đu đớp động dưới chn bo.

    Nếu "hơi" đi với ln l danh từ kp th khc với "sẽ" l trạng từ, cn nếu hơi l trạng từ để đối th chữ ln đứng trơ trọi.
    R rng ở đy l đối , đối cả cu chứ khng phải từng chữ. (1)
    Tự Thuật
    Thng ngy thấm thot tựa chim bay,
    ng ngẫm mnh ng, nghĩ cũng hay.
    Tc bạc bao giờ khng biết nhỉ ?
    Răng long ngy trước hy cn đy.
    Cu thơ được chửa, thưa rằng được,
    Chn rượu say rồi, ni chửa say.
    Kẻ ở trn đời lo lắng cả,
    Nghĩ ra ng sợ ci ng ny.

    Tương tự như thế ngay cả 2 cụm từ mu xanh ở trn cũng khng cng tự loại đừng ni g từng chữ trong n.
    Vịnh Tiến Sĩ Giấy
    R ch hoa man (1) kho vẽ tr,
    Bỡn ng m lại dứ thằng cu.
    My ru mặt đ chừng bao tuổi,
    Giấy m nh bay đng mấy xu ?
    Bn tiếng mua danh thy lũ trẻ,
    Bảng vng bia đ vẫn nghn thu.
    Hỏi ai muốn ước cho con chu,
    Nghĩ lại đời xưa mấy kiếp tu.

    V dụ ny cng cho thấy ci "khng đối" theo như những lập trường cố chấp, Bn v mua trong cu trn l động từ cn Bảng v bia l danh từ; ngay cả tiếng v danh l danh từ cũng khng đối với vng v đ l tĩnh từ. Nhưng đối l đối cả , cả cu chứ lm sao m Nguyễn Khuyến khng biết luật được. Ci luật m người ta khăng khăng bm vo chỉ l ci cố chấp v lối thi. Dĩ nhin l nếu mnh muốn đối tuyệt đối th cũng khng sao, nhưng mang lập trường đ m ph bnh thơ người khc một cch hm hồ th thật l thiển cận biết bao.

    Ở đy khng phải l người khng lm nổi cu đối nn nguỵ biện, chỉ l thấy những người học được một số luật rồi bm vo đ coi như l kinh điển tuyệt đối đng l biết một m chẳng biết hai. Chnh họ l những người hay sửa sai v ch bai người khc l lm thơ sai luật v đối khng chỉnh.

    Khng phải chỉ mnh Nguyễn Khuyến mới "thất luật", 2 cu sau đy của T Xương cũng sẽ khng lm vừa lng cc vị bảo hong hơn vua:
    Ch cha ch cht khua giy dp,
    en thủi đen thui cũng lụa l.
    Khua l động từ c đi với cũng l trạng từ khng? Thưa được v
    đối , đối cu m hay th từng chữ một khng cần đng.
    Ra đường đng gi người trinh thục
    Trong bụng sao m những gi trăng,
    Người v những trong con mắt của người cố chấp th chắc chắn l khng đối rồi.

    V hy đọc Nguyễn cng Trứ
    Tự cao
    Trời đất cho ta một ci ti
    Giắt lưng dnh để thng ngy chơi
    Dở duyn với rượu khn từng chn
    Trt nợ lm thơ phải thuộc bi
    Cờ sẵn bn son xe ngựa đ
    n cn phiếm trc tnh tnh đy
    Ai say ai tỉnh ai thua được
    Ta mặc ta m ai mặc ai
    Nguyễn Cng Trứ

    Cả hai cặp 3,4 v 5,6 đều khng đối từng chữ . Nếu khăng khăng th ho Nguyễn cng Trứ khng biết luật sao ?, "từng chn" chắc chắn khng đối với "thuộc bi" v "xe ngựa" khng cng tự loại với "tnh tnh" , đ l chưa kể "với" versus "lm" . Nh Nho như Nguyễn cng Trứ h lại phạm 3 lần lỗi trong bốn cu hay sao ?
    Ra đường đng gi người trinh thục
    Trong bụng sao m những gi trăng,
    "Người" v "những" trong con mắt của người cố chấp th chắc chắn l khng đối rồi.

    Hay l bi thơ nổi tiếng của vua L Thnh Tng

    Đề Miếu B
    Nghi ngt đầu ghềnh tỏa khi hương,
    Miếu ai như miếu vợ chng Trương.
    Ngọn đn dầu tắt đừng nghe trẻ,
    Ln nước chi cho lụy đến nng.
    Chứng quả c đi vầng nhật nguyệt,
    Giải oan chi mượn đến đn trng.
    Qua đy mới biết nguồn cơn ấy,
    Kh trch chng Trương kho phũ phng...

    Chng ta thấy r rng l trong hai cặp đối nhau, khng phải tất cả cc chữ cng vị tr đều cng tự loại cả, (tắt / cho), (đừng / lụy) , (nghe / đến) , (đi / mượn), (vầng / đến) ngay cả (nhật nguyệt / đn trng) hay (trẻ / nng) đều khng đối theo quan niệm cứng ngắt hẹp hi. Nếu bắt lỗi th 4 cu của vua L Thnh Tng trong bi thơ truyền tụng lại đ phạm 6, 7 lỗi. Nh vua l người uyn bc lại đứng đầu một thi đn chẳng lẽ khng biết luật.
    Những sự phng khong khng để bị quy luật hạn hẹp của sự đối g b mnh được thấy trong rất nhiều nh thơ cổ xưa v hiện đại.
    Những người hay phn xt thơ người khc qua lăng knh đ th chỉ tm xem đối từng chữ m khng thấy được những vần thơ c gi trị.

    Tm lại, đối chỉ l 1 kha cạnh hnh thức của thơ ĐL, m tưởng, vần điệu v từ ngữ l những kha cạnh khc. Đng gi một bi thơ ĐL khng phải l trước tin nhn coi từng chữ c đng tự loại hay khng m l m điệu c m đềm, thnh tht hay trầm bỗng, tưởng đặc sắc v từ ngữ trong sng hay độc đo v nhất l cả bi thơ c để lại cho người đọc một ấn tượng một rung động no khng.

    Khng lẽ
    Ban ngy ch sủa trn đầu phố
    Buổi tối mo ku dưới cuối phường
    ngy/tối ch/mo sủa/ku trn/dưới phố/phường

    l cu đối tuyệt hảo hay sao?

    Phạm Doanh


    Nguồn
    http://img.photobucket.com/albums/v727/ttl/avatar/TTL3c.jpg

  2. The Following User Says Thank You to TTL For This Useful Post:

    chieunhatnang (07-02-2010)

  3. #2
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    297
    Thanks
    89
    Thanked 84 Times in 35 Posts

    Default Re: Vi nhận định về sự đối cu trong thơ Đường luật

    Mến cho cc ACE , Lưu Linh xin đưa ln một đoạn trong sưu tập về php đối để cng nhau nghin cứu thm .


    " 1.* Php đối .

    Php đối trong văn Tu v văn ta. một ci đặc tnh của văn chương Tu v ta l php đối (chữ nho l đối ngẫu, đối: sng nhau; ngẫu: chẵn . đi): khng những l văn vần (như thơ, phụ) theo php ấy, m cc biền văn (cu đối, từ lục, kinh nghĩa) v đến cả văn xui nhiều khi cũng đặt thnh hai cu đối nhau, hoặc hai đoạn trong một cu đối nhau.
    Thế no l đối?- Đối l đặt hai cu đi sng đi cho v chữ trong hai cu ấy cn xứng với nhau. Vậy trong php đối, vừa phải đối vừa phải đối chữ.

    A) đối l tm hai tưởng cn nhau m đặt thnh hai cu sng nhau.

    B) Đối chữ th phải xt về hai phương diện: thanh của chữ v loại chữ.

    1) Về thanh th bằng đối với trắc, trắc đối với bằng. ty thể văn, c khi cả cc chữ trong cu đều phải đối thanh (như thể thơ), c khi chỉ một vi chữ theo lệ đ định phải đối thanh (như thể ph).

    2) Về loại th hai chữ phải cng một loại mới đối nhau được. Ngy xưa cc cụ chia cc chữ ra lm thực tự hay chữ nặng như: trời, đất, cy, cỏ v hư tự hay chữ nhẹ như: thế, m, vậy, ru. Khi đối th thực tự phải đối với thực tự, hư tự phải đối với hư tự.
    Nay nếu theo văn phạm u Ty m chia cc chữ trong tiếng ta ra thnh tự loại r rng th ta c thể ni rằng hai chữ đối nhau phải cng thuộc về một tự loại, như cng l hai chữ danh từ (noms), hoặc loại từ (spcificatifs), hoặc động từ (verbes), hoặc trạng từ (adverbes) v.v. ..

    Nếu c đặt chữ nho th phải chữ nho đối với chữ nho.
    Khi đối, nếu chọn được hai chữ cng một tự loại m đặt sng nhau th l chỉnh đối hay đối cn. Nếu hai chữ ấy khng những cng một loại m lại c nghĩa tri nhau như đen với trắng, bo với gầy , v.v. th gọi l đối chọi. "


    Trch từ : Việt Nam văn học sử yếu - Dương Quảng Hm
    (Nghe ni đu l bộ sch ny đ được dạy trong chương trnh gio dục trung học thời VNCH ).







    ,

  4. The Following 2 Users Say Thank You to Lưu Linh For This Useful Post:

    chieunhatnang (07-02-2010), Tiểu Miu (07-04-2010)

  5. #3
    Join Date
    Sep 2007
    Posts
    571
    Thanks
    16
    Thanked 149 Times in 81 Posts

    Default Re: Vi nhận định về sự đối cu trong thơ Đường luật

    Quote Originally Posted by Lưu Linh View Post
    Mến cho cc ACE , Lưu Linh xin đưa ln một đoạn trong sưu tập về php đối để cng nhau nghin cứu thm .


    " 1.* Php đối .

    Php đối trong văn Tu v văn ta. một ci đặc tnh của văn chương Tu v ta l php đối (chữ nho l đối ngẫu, đối: sng nhau; ngẫu: chẵn . đi): khng những l văn vần (như thơ, phụ) theo php ấy, m cc biền văn (cu đối, từ lục, kinh nghĩa) v đến cả văn xui nhiều khi cũng đặt thnh hai cu đối nhau, hoặc hai đoạn trong một cu đối nhau.
    Thế no l đối?- Đối l đặt hai cu đi sng đi cho v chữ trong hai cu ấy cn xứng với nhau. Vậy trong php đối, vừa phải đối vừa phải đối chữ.

    A) đối l tm hai tưởng cn nhau m đặt thnh hai cu sng nhau.

    B) Đối chữ th phải xt về hai phương diện: thanh của chữ v loại chữ.

    1) Về thanh th bằng đối với trắc, trắc đối với bằng. ty thể văn, c khi cả cc chữ trong cu đều phải đối thanh (như thể thơ), c khi chỉ một vi chữ theo lệ đ định phải đối thanh (như thể ph).

    2) Về loại th hai chữ phải cng một loại mới đối nhau được. Ngy xưa cc cụ chia cc chữ ra lm thực tự hay chữ nặng như: trời, đất, cy, cỏ v hư tự hay chữ nhẹ như: thế, m, vậy, ru. Khi đối th thực tự phải đối với thực tự, hư tự phải đối với hư tự.
    Nay nếu theo văn phạm u Ty m chia cc chữ trong tiếng ta ra thnh tự loại r rng th ta c thể ni rằng hai chữ đối nhau phải cng thuộc về một tự loại, như cng l hai chữ danh từ (noms), hoặc loại từ (spcificatifs), hoặc động từ (verbes), hoặc trạng từ (adverbes) v.v. ..

    Nếu c đặt chữ nho th phải chữ nho đối với chữ nho.
    Khi đối, nếu chọn được hai chữ cng một tự loại m đặt sng nhau th l chỉnh đối hay đối cn. Nếu hai chữ ấy khng những cng một loại m lại c nghĩa tri nhau như đen với trắng, bo với gầy , v.v. th gọi l đối chọi. "


    Trch từ: Việt Nam văn học sử yếu - Dương Quảng Hm
    (Nghe ni đu l bộ sch ny đ được dạy trong chương trnh gio dục trung học thời VNCH ).


    Cm ơn bi post của đại k Lưu Linh.
    Trong bi, tc giả giải thch rất chi tiết, cặn kẽ v cụ thể về php đối trong thơ Đường luật.

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •