Thưa qu vị, hồi năm 2008, Washington v H Nội đ ngưng gia hạn một thỏa thuận cho nhận con nui sau khi pha Hoa Kỳ pht hiện cc sai phạm m Việt Nam cho l khng xc đng. Viện Bo ch Điều tra Schuster thuộc Đại học Brandeis của Hoa Kỳ mới đy đ cng bố một cuộc điều tra về cuộc khủng hoảng con nui Việt Mỹ, h lộ những căng thẳng pha hậu trường. Mời qu vị theo di tường thuật của Nguyễn Trung trong chuyn mục Cu chuyện Việt Nam tuần ny.

B Graff ni: Ti thật sự bất ngờ khi Đại sứ qun Mỹ (ở H Nội) tin rằng phần lớn cc em nhỏ trong cc vụ nhận con nui ở Việt Nam c lin quan tới việc lừa đảo, thậm ch l bị p buộc hay cả bị bắt cc.

Thng tin từ hng trăm trang ti liệu c được từ yu tiếp cận thng tin theo Đạo luật Tự do Thng tin (Freedom of Information Act) cho thấy, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đ khm ph ra một sự tham nhũng c hệ thống trn ton Việt Nam trong vấn đề cho nhận con nui.

B E.J. Graff, Ph Gim đốc đồng thời l nh nghin cứu cao cấp của Viện Bo ch Điều tra Schuster, cho VOA Việt Ngữ biết, qua cc thng tin b thu nhận được, nhiều người từ cơ quan quản l vấn đề giao nhận con nui, cc trung tm trẻ mồ ci, bệnh viện, giới chức chnh phủ Việt Nam đ hưởng lợi từ cc vụ giao nhận con nui khng minh bạch cho cc cng dn Mỹ vốn khng mảy may nghi ngờ về cc tiu cực.

B ni: Ti thật sự bất ngờ khi Đại sứ qun Mỹ (ở H Nội) tin rằng phần lớn cc em nhỏ trong cc vụ nhận con nui ở Việt Nam c lin quan tới việc lừa đảo, thậm ch l bị p buộc hay cả bị bắt cc. Họ khng ni r l bao nhiu em bị bắt cc, nhưng c lẽ chỉ c vi em. Họ ni r trong cc ti liệu, m ti xin trch: Một bệnh viện thực chất đ bắt cc cc trẻ sơ sinh bằng cch khng cho cc em xuất viện chừng no cha mẹ cc em chưa trả khoản tiền viện ph lớn. Khi viện ph khng được trả, bệnh viện tuyn bố cc em nhỏ đ bị bỏ mặc, v cc em bị đưa đi nhận lm con nui m khng được sự đồng thuận của cha mẹ cc em.

Theo b Graff, cc ti liệu cho thấy, ngay sau khi hai bn k hiệp định cho nhận con nui hồi năm 2005, Đại sứ qun Hoa Kỳ ở H Nội đ thấy một sự gia tăng đng ngờ cc vụ trẻ nhỏ bị bỏ rơi tại cc trại trẻ mồ ci c k hợp đồng với cc cơ quan mi giới con nui quốc tế.

Nh nghin cứu ny ni rằng bo co của Đại sứ qun Mỹ ở H Nội cho biết đ pht hiện ra cc ngi nh được coi l an ton nơi cc phụ nữ được cung cấp chỗ ăn ở, chi ph y tế v tiền bạc để bắt đầu một cuộc sống mới v cc phụ nữ phải k vo cam kết từ bỏ con mnh v thường bị tch khỏi con ngay sau khi sinh.


B Graff cho VOA Việt Ngữ biết rằng
Viện Bo ch Điều tra Schuster đ nghin cứu
hng trăm trang ti liệu c được
từ yu cầu tiếp cận thng tin theo
Đạo luật Tự do Thng tin.

Bo co viết: Thật bi kịch, trong một số trường hợp, cc phụ nữ ny được cho biết rằng con họ sẽ được cho lm con nui trong nước v sẽ trở về nh khi cc em 11 tuổi.

Cc ti liệu cũng cho thấy cc giới chức Việt Nam đ ngăn cản đại diện của Đại sứ qun Hoa Kỳ tới điều tra về nguồn gốc của cc trẻ mồ ci tại 17 trong số 63 tỉnh của Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 2007 tới năm 2008.

Theo b Graff, nhiều giới chức Việt Nam đ mạnh mẽ phản đối Hoa Kỳ tiến hnh cc điều tra hnh sự tại Việt Nam, tới mức m cc nh điều tra đi khi lo ngại cho sự an ton của họ. Một điều tra vin thậm ch cn khng được cấp visa vo Việt Nam.

Nh nghin cứu ny ni: Cc ti liệu cho thấy, Đại sứ qun Mỹ ở H Nội v sau đ l Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đ lin lạc v trao đổi với cc giới chức Việt Nam thuộc cc cấp khc nhau về vấn đề lừa đảo trong việc cho nhận con nui, trong một số trường hợp c thể cấu thnh tội hnh sự cũng như cả chuyện tham nhũng của giới chức m họ pht hiện được. Họ đ yu cầu ng Vũ Đức Long Cục trưởng Cục con nui quốc tế (Bộ Tư Php) điều tra một số vụ việc họ đ điều tra ra, nhưng theo cc ti liệu, Cục con nui quốc tế lại che giấu điều m Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho l cc sai phạm về mặt thủ tục. Ni một cch khc, Cục con nui quốc tế khng điều tra về cc vấn đề lừa đảo v phạm tội, v ni Cục ny chưa bao giờ ghi nhận cc vấn đề như vậy trong cc trường hợp cho nhận con nui quốc tế.

Theo b Ph Gim đốc Viện Bo ch Điều tra Schuster, hồi cuối năm 2007, Đại sứ qun Hoa Kỳ đ tận dụng chuyến cng du của Trợ l Ngoại trưởng Hoa Kỳ Maura Harty tới Việt Nam để trao đổi với cc giới chức cấp cao của Việt Nam về cuộc khủng hoảng con nui.

Cc ti liệu cho hay, b Harty đ mạnh mẽ trnh by về việc Đại sứ qun Mỹ đ pht hiện ra cc vụ mua bn trẻ em, v nhấn mạnh rằng đy l điều Hoa Kỳ khng thể dung thứ.

Giới chức Hoa Kỳ cũng thc p Việt Nam thng qua v triển khai Cng ước La Haye về nhận con nui lin quốc gia, một hiệp ước quốc tế quan trọng nhằm quản l vấn đề con nui.

B Graff cho hay, cc giới chức Hoa Kỳ cũng lin tục hỗ trợ kỹ thuật để gip Việt Nam soạn thảo v thi hnh luật về con nui. Tuy nhin, theo quan điểm của Đại sứ qun Hoa Kỳ, cc giới chức Việt Nam khng những khng theo đuổi vấn đề ny, m cn gip đỡ, thay v trừng phạt những kẻ mua bn trẻ em.

Nh nghin cứu ny ni với VOA Việt Ngữ: Ti tin rằng cc giới chức Hoa Kỳ thường xuyn đưa ra cc bằng chứng về cc sai phạm trong cc vụ giao nhận con nui. Pha Hoa Kỳ rốt cuộc tuyn bố họ khng thể gia hạn bin bản ghi nhớ song phương, theo đ cc cng dn Mỹ c thể nhận cc trẻ em Việt Nam lm con nui, nếu cc vấn đề họ nu ra khng được giải quyết. Chnh phủ Việt Nam sau đ cũng tuyn bố khng gia hạn bản ghi nhớ ny.

B Graff cho rằng cc giới chức Hoa Kỳ khng c đủ cc cng cụ cần thiết để ngăn chặn những kẻ đnh cắp trẻ em, trong khi vẫn tiếp tục cho php tiến hnh cc vụ cho nhận con nui hợp php.

Rốt cuộc, Đại sứ Michael Michalak gửi về Washington một kết luận, xin trch: Cc giới chức (Việt Nam) r rng đ rất bối rối về cc thng tin từ cc cuộc điều tra của bộ phận lnh sự, nhưng thay v giải quyết cc vấn đề cơ bản trong đ c tnh trạng tham nhũng v bun bn trẻ em, họ lại ngăn cản cc giới chức lnh sự lm nhiệm vụ Điều ny đ buộc chng ta vo một tnh thế khng thể biện hộ được. Chng ta khng thể tiếp tục Hiệp định hiện thời trong cc điều kiện như vậy.

Theo Viện Bo ch Điều tra Schuster, trong khoảng thời gian từ 2006 tới 2009, cc cng dn Hoa Kỳ đ nhận nui tổng cộng hơn 2.200 em nhỏ từ Việt Nam.
Nguyễn Trung _ Washington, DC (VOA News)