VOA - Thứ Hai, 26 thng 9 2011

Người gốc Việt nui g gia cng: chồng g, vợ nail, tiền vo như nước

Lượng thịt g to lớn của nước Mỹ cung cấp cho thị trường nội địa cũng như xuất khẩu ra thị trường thế giới l nhờ sự đng gp của những trại nui g gia cng ở khắp những vng nặng về nng nghiệp, như bang Georgia, Texas , Maryland chẳng hạn. Trong thời buổi m gi lương thực tăng cao trn ton thế giới, cc nh kinh tế đang cổ vũ cho chuyện quay trở lại với nghề nng, một số kh đng người Mỹ gốc Việt tại bang Georgia đ tham gia vo hoạt động kinh tế ny từ 5, 7 c khi đến 10 năm rồi. Cu Chuyện nước Mỹ hm nay mời qu vị nghe một số cc chủ trại gốc Việt tại bang Georgia tr chuyện về sinh hoạt v lợi nhuận trong ngnh nui g gia cng tại Hoa Kỳ v nhận xt của một mục sư gốc Việt tại địa phận Tifton, bang Georgia.
Lan Phương


Người Việt ở Mỹ vẫn được biết đến nhiều với nghề lm mng tay nhưng một ngnh nghề khc, đem lại nhiều lợi tức hơn, tự do hơn nhưng lại t nghe ni đến l nghề nui g gia cng cho cc cng ty nổi tiếng cung cấp g thịt v g trứng như Tyson, Sanderson của Hoa Kỳ, mặc d ở bang Georgia rất đng người Việt tham gia vo ngnh nghề ny.

Muốn bước vo nghề ny trong thời buổi hiện nay, trước hết phải c một số vốn kh để trả một phần cho chuồng trại, trước khi được ngn hng xt đơn xin vay số cn lại. ng Cao Văn Nam, đến Mỹ năm 1990, sinh sống bằng nghề lm mng tay v từng l chủ tiệm nail tại miền đng bắc Hoa kỳ, sau đổi nghề, nui g gia cng cho cng ty Tyson, một cng ty tầm cỡ quốc tế của Hoa Kỳ, từ 6 năm nay. ng c 2 trại nui g thịt, mỗi trại gồm 8 chuồng, ở Rupert bang Georgia.

ng cho biết về cng việc kinh doanh của ng:

Hng bỏ g con cho mnh, bỏ thức ăn cho mnh, mnh chỉ nui g thi, chuồng trại của mnh, mnh săn sc con g, tiền điện tiền ga mnh chịu, sau 47 hay 50 ngy họ tới họ bắt, rồi họ trả tiền cho mnh, từ 4,9 tới 5 cents một pound ( gần nửa kilogram ) ty phẩm chất của trại g của mnh.

Cứ mỗi một lứa khoảng từ 47 đến 50 ngy, hng giao cho ng khoảng trn dưới 200.000 g con cho mỗi trại, tnh gộp cả 2 trại trung bnh ng nui khoảng 400.000 con, v mỗi năm ng nui 6 lứa như vậy. Sau khi g đ lớn, hng đến lấy đi, chủ trại mới dọn dẹp chuồng cho sạch, tẩy trng, bỏ thức ăn vo, để my sưởi nếu ma đng , v điều ha khng kh nếu ma h trời nng, rồi hng Tyson mới đem lứa g con mới đến giao cho nng trại.

ng Nam cho biết, lc đầu cng ty Tyson chỉ dẫn cch thức, v c một danh sch số điện thoại cc nhn vin của hng để trong trường hợp gặp kh khăn hay trục trặc, ng c thể lin lạc để được gip giải quyết.

Việc nui g đều do hệ thống tự động điều khiển, từ cho ăn đến điều ha nhiệt độ trong chuồng trại. Tuy nhin ngnh nghề no cũng c những kh khăn, như my mc, điện khng phải lc no cũng sun sẻ, c khi mưa bo lớn, st đnh lm mất điện, trong trường hợp đ th my pht điện phng hờ phải chạy, nhưng nếu n khng chạy th phải c người sửa chữa, m sửa khng kịp th g c thể bị toi. Trong trường hợp g bị chết nhiều th thiệt hại do chủ trại chịu hay cng ty Tyson chịu? ng Nam cho biết nếu c mua bảo hiểm th hng bảo hiểm sẽ đền cho chủ nhn. ng giải thch sau mỗi lứa g giao cho cng ty, trừ chi ph trả tiền vay ngn hng, tiền thuế, tiền điện, gas v tiền trả cng nhn, ng thu về từ 10 đến 15 ngn đ la cho mỗi trại, tnh ra 2 trại khoảng 20.000 đến 30.000 đ la.

Một người khc ng Trần Xun L, đến Mỹ năm 1995, lm thợ hn trong mấy năm, mua được căn nh nhỏ để ở, sau quay sang nghề nui g trứng để ấp, hợp đồng với hng IPB (International Poultry Breeder). Trại g của ng ở thnh phố Moultrie, bang Georgia, rộng trn 121 ngn mt vung, gồm 4 chuồng, mỗi chuồng c 10.500 g mi v 1.000 g trống. ng cho biết tất cả hệ thống cho g ăn uống, điều chỉnh nhiệt độ trong chuồng, hệ thống quạt để thng hơi v ht mi hi đều hon ton tự động. G v thức ăn cho g được cng ty cung cấp. Một năm nui một lứa trong vng 10 thng. G đẻ trứng l loại g đ lớn nn t khi chết. Tnh trung bnh từ thời điểm g đẻ rộ b cho những lc g đ gi đẻ t hơn, mỗi ngy thu được khoảng 30 ngn trứng. Theo ng nhặt trứng để cho hng đến lấy mỗi ngy l cng việc bận rộn nhất, v ng phải thu người lm chuyện ny. Cứ mỗi 12 trứng ng được cng ty trả 44 cents. Cn nhn cng nhặt trứng tại Georgia được trả khoảng 7-8 đ la một giờ, c khi được trả khon từ 1.000 đến 1.500 đ la một thng.

Trứng được hng thu về sẽ chở sang Jamaica để ấp v bn g con để nui lấy thịt tại vng trung, nam Mỹ.

Với 4 chuồng g đẻ trứng để ấp, một năm thu nhập của ng vo khoảng 280.000 đ la, trừ chi ph thuế m, trả nợ ngn hng v những hư hao phải sửa chữa cộng với tiền trả cho cng nhn, một năm ng cn được vo khoảng 150.000 đ la. ng ni trại g của ng hiện c gi chừng 1 triệu 100 ngn đ la. Ba năm nữa trả hết nợ, ng sẽ lm chủ nguyn một ti sản như vậy, chưa kể lợi tức hằng năm. Mỗi lứa g trứng như vậy l 10 thng, sau đ ng được nghỉ 2 thng để dọn sạch chuồng trại v nghỉ ngơi, đi chơi, trước khi lứa g mới được giao.

ng đ ở với nghề ny được 7 năm nay. Khi ng mua trại g, lc đ gi chỉ c 500 ngn đ la. ng dng căn nh ở để thế chấp, mượn được 90.000 đ la bỏ ra mua nng trại rồi đổi nghề. So snh cng việc thợ hn với nui g. ng L pht biểu :

Nghe ni nui g gia cng th cng việc vững chắc hơn, c tiền nhiều hơn, lm ăn th c tiền nhiều hơn, cn đi lm thợ hn hay lm cho ai cũng chỉ l người lm thi, cn đy mnh lại c đồng vốn tch lũy nữa.

Với hệ thống nui g tự động, một chủ trại đ sống với nghề ny từ 10 năm nay, ng Dương Thnh Năm, m tả một ngy lm việc của ng:

Trại của ti l trại g trứng, thnh ra 4 giờ sng l phải thức dậy cho g ăn, tới khoảng 7 giờ l xong. Rồi khoảng 9 giờ bắt đầu lượm trứng cho tới khoảng 3, 4 giờ chiều. Tuy tất cả mọi thứ đều automatic (tự động) nhưng mnh vẫn phải ra coi, v my mc cũng c lc trục trặc, mnh phải kịp thời sửa chữa để c thực phẩm cho g n ăn.

ng Ninh Quyền, chủ nhn Quyền Farm ở Nashville, Georgia, chủ nhn trại g trứng, cho biết trước đy ng k hợp đồng với Tyson nhưng sau đổi sang lm với cng ty Sanderson. L do l Tyson chỉ giới hạn cho ng 2 chuồng, khng đủ sống, v Tyson chỉ cần một số trứng ấp sao cho tỉ lệ với số g thịt m họ cần, nn cho d ng muốn mở rộng thm cũng khng được, ng bn bn trại nhỏ với 2 chuồng v mua trại với 4 chuồng, đổi sang k hợp đồng với Sanderson. ng giải thch:

Mnh phải ty thuộc vo hng g. Cung cầu phải đi đi với nhau. Nếu m lượng trứng sản xuất ra m khng c chuồng g thịt tiếp thu th cng ty khng cho xy thm chuồng g trứng. Họ đ tnh bao nhiu chuồng trứng cung cấp cho chuồng thịt rồi, chỉ khi no chuồng thịt cần hơn nữa th chuồng trứng mới được tăng.

Một phụ nữ từng c cửa tiệm lm mng tay, hiện cng chồng lm chủ một trại g lớn ở Moultrie, bang Georgia, b Kim Trần, đưa ra một nhận xt về ngnh nng trại chăn nui đối với đời sống gia đnh:

Lm nghề no th cũng cực, nhưng lm nghề ny đỡ hơn, gia đnh gần gũi hơn, vợ chồng con ci họp mặt nhiều hơn, thay v lm hng, lm nh hng, lm bất cứ chuyện g, chồng một nơi, vợ một ngả, con ci ở nh cũng tội, lm chuồng g như vậy vợ chồng tối ngy ở nh lo cho con ci ăn học, như vậy n khỏe hơn.

Cn anh Cao Thnh Thi, chủ một trại g thịt ở Rupert, bang Georgia cho biết anh tốt nghiệp đại học về management information system, từng lm chủ nhiều tiệm lm mng tay ở bang ny, nhưng sau đ anh bỏ hết , quay sang nghề nui g. Sau đy l những l do m anh đi theo ngnh nghề ny:

Ci nghề nui g c tương lai hơn, (cn nghề lm mng tay) với mi trường lm với cc chemicals (ha chất) lu ngy dễ bị nhiễm bệnh, khng thể của mnh cng ngy cng yếu. Theo ti nghĩ th lm nghề nail khng c khỏe bằng lm trại g. Ưu điểm của lm trại g l mnh học được những nghề nho nhỏ như plumbing (hệ thống ống nước), electrical (điện), maintenance service (dịch vụ bảo tr), những my mc mnh cũng phải đụng tới, mnh biết được nhiều thứ về khoa học kỹ thuật. Ti c một lợi điểm hơn nhiều người khc l ti thng thạo cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt, nn lm việc với Mỹ cũng dễ dng, lm việc họ cũng dễ chấp nhận. V ti học management rồi nn ni chuyện với họ rất dễ, hoặc l tm những thng tin để p dụng cho trại g cũng dễ dng hơn.

Mục sư L Vinh Kiệt thuộc địa phận Tifton, bang Georgia, cho biết trong vng thn qu của bang ny, cứ 100 trại g th c đến 40 trại l do người gốc Việt lm chủ, chiếm một phần kh lớn sinh hoạt kinh tế của ngnh nghề ny.

Tại Georgia, c nhiều người đ từ ngnh lm mng tay chuyển sang nui g, lại c những cặp vợ lm mng tay, chồng nui g gia cng. Chng ti đ nu thắc mắc về sự lin hệ giữa nghề lm mng tay v nghề nui g của người Việt ở Georgia, hai ngnh nghề m thoạt nhn tưởng như khng c điểm g chung, với Mục sư L Vinh Kiệt v được ng giải thch:

Ồ, n c lin hệ chứ, thưa b. N c hai sự lin hệ, thứ nhất, theo như chỗ ti được biết, những thn hữu m ti thường giao tế với họ, phần đng trước khi chuyển qua nui g th họ đ l chủ những tiệm nail rồi, c thể 1, 2 hay 3 tiệm g đ, ni chung l họ lấy số vốn từ kinh doanh lm nail rồi chuyển qua nui g, tức l họ tch lũy vốn rồi họ nui g. Lin hệ thứ nh l đi khi họ mua trại g rồi, v vợ con họ rảnh, họ thấy chỗ no thuận tiện gần đấy, họ lại mở thm một tiệm nail nữa, chồng nui g, vợ lm nail, họ lấy thu nhập của tiệm nail để trả mortgage (tiền nợ ngn hng hng thng) trại g. Thnh ra n c lin hệ nhiều chứ. Dĩ nhin c một số lớn đi từ ngnh khc qua chứ khng phải chỉ c ngnh nail khng thi.

Theo mục sư Kiệt cho biết, những người c trại nui g m ng được biết đều c đời sống kinh tế rất khả quan, v cng cuộc kinh doanh của họ trị gi bạc triệu, vốn bỏ vo phải cao. Để c số tiền lớn đầu tư, chắc chắn khả năng kinh tế của họ phải vượt ln trn mức sinh nhai, kiếm sống bnh thường.