THẾ GIỚI VỚI NGUỒN NƯỚC CẠN KIỆT?



Đ hng ngn năm qua, người nng dn tỉnh Tứ Xuyn ở Trung quốc canh tc trn những cnh đồng la cũng như những vườn rau nương rẫy của họ với những nguồn nước thin nhin tưởng như v tận, m họ đ xử dụng từ thế hệ ny qua thế hệ khc. Nhưng những thập nin gần đy, họ c cớ dể lo lắng cho tương lai của họ v con chu của những thế hệ nối tiếp; rằng nguồn nước m họ đang xử dụng để tưới cho cc cnh dồng la cng nương rẫy hoa mu đ đến hồi cạn kiệt. Sự lo lắng đ khng ring g cho họ hay của chnh phủ Trung quốc m thi, nhưng đ l sự lo lắng chung cho tất cả cc quốc gia trn thế giới hiện thời đang lm vo cảnh thiếu hụt nước rất l trầm trọng!

Hai phần ba của lục địa Phi chu, chin phần mười của lục địa c chu, hai phần ba lục địa chu v hai phần ba của lục địa Mỹ chu; cc nguồn nước ngọt đ dần dần cạn kiệt. Nhiều nơi trn thế giới trong những thập nin qua đ chứng kiến cảnh sa mạc ha đất đai m họ đ canh tc từ hằng nhiều thế kỷ qua. Tổng thư k Lin hiệp quốc Kofi Annan cũng đ ln tiếng bo động về tnh trạng thiếu nước ngọt để uống trn ton cầu. ng đ ni: “Nước l chủ yếu cho đời sống của mỗi chng ta, nước ngọt rất qu v chng ta khng thể sống m khng c n. Khng c g thay thế n được.”

Bắc Kinh gần đy cũng đ lo ngại rất nhiều cho cc vng đất đ sa mạc ha của họ, tạo thnh những cơn bo qut qua thnh phố Bắc Kinh. Theo thống k của Trung quốc, trong năm l950 chỉ c 5 trận bo ct thổi qua thnh phố, nhưng đến năm 2000 th con số đ đ ln đến 13 cơn bo! Nhiều vng đất ở miền ty bắc Trung quốc nơi đ sa mạc ha rất nhanh, tạo ra sự khan hiếm nước ngọt rất trầm trọng. Sng Hong H, một trong hai con sng huyết mạch lớn ở Trung quốc, c đoạn hng năm đ kh cạn đến ngn cy số. Con sng ny di trn 3,400 dặm, v l ci ni của Trung quốc. Sng nhiều đoạn đ bị kh hạn, bn ở lng sng bồi ln khi con nước cạn đi. Đến ma nước lũ nước sng lại dng ln rất mau lm vỡ cả đ diều, nước trn ra hai ven sng lm ngập lụt những vng dọc theo ven sng gy thiệt hại về ma mng cng nhn mạng kh lớn. Tnh trạng hạn hn thường xuyn biến cc dng sng kh cạn trong đ c ging Hong H c nguy cơ kh cạn mau nhất. Từ năm cy số đến cửa khẩu của ging sng ny đ bắt đầu kh cạn hẵn trong những thng ma h, theo bản tường trnh gần đy nhất của k giả Richard Hayes của di BBC ở Bắc kinh đ cho biết.(*)

Theo đ tăng tốc cng nghiệp của cc tỉnh lỵ ven sng, sự ph rừng bừa bi, cộng thm sự ph phạm nguồn nước sng ngi, nn ging sng by giờ khng cn đủ lưu lượng nước để chảy ra biển Hong hi như xưa. Cũng v tnh trạng thiếu nước trầm trọng nn tỉnh lỵ Sơn Đng vừa rồi đ xảy ra nhiều cuộc nổi loạn trong đ vấn đề nước l thủ phạm chnh.

Thế giới chng ta đang sống chỉ c 3% nước ngọt, cn lại 97% l nước mặn khng thể dng để uống hay canh tc hoặc cho kỷ nghệ được, mặc dầu gần đy đ c những quốc gia tiến bộ phần kỷ thuật đ dng nước biển chế tạo ra nước ngọt như Hoa Kỳ hoặc Do Thi, song gi thnh của nước ngọt cn qu đắt v lại rất giới hạn.

Trong số 3% nước chng ta c trn địa cầu, th đ c đến 68.7% l nước đ dưới dạng đng băng, 30.1% nước nằm trong lng đất, 0.9% nước đ trong lng đất, v phần cn lại l 0.3% l nguồn nước sng hồ v đầm lầy.

Một trong những thi độ của con người l chỉ khi nhn thấy sự việc mới c hnh động, ta gọi l khi nước đ đến chn mới nhảy! B Elizabeth Dowdeswell, nguyn phụ t ng Tổng thư k Lin hiệp quốc cũng đ ln tiếng cảnh gic rằng: “chng ta chỉ đnh gi sự việc khi thấy cc nguồn nước giếng đ cạn, khng những chỉ ở những vng đất kh hạn m ở cả những vng đất khng lin hệ chi tới những vng hạn hn”. Những người phải đối diện với sự thiếu nước thường xuyn rất kinh nghiệm v hiểu r vấn đề hơn chng ta. Chằng hạn như anh Asokan, một cng chức người Ấn ở tỉnh lỵ Madras bn Ấn độ. Anh đ phải thức giấc mỗi ngy từ lc 4 giờ sng, trn vai mang theo 5 thng nhỏ, đến một vi nước cng cộng cch nh anh một quảng đường di để sắp hng lấy nước về dng trong ngy. Tỉnh lỵ Madras chỉ cho php những vi nước cng cộng mở từ bốn giờ đến su giờ sng mỗi ngy m thi. Với số nước ngọt đ anh đ phải dnh dụm cho cả gia đnh anh để dng suốt trong ngy.! Những người Ấn trong một phần của thị trấn Madras cũng như hng tỉ người trn thế giới ngy nay đ khng được c ci may mắn c nước vi sẵn trong nh, thậm ch lắm nơi cũng khng c sng ngi hoặc giếng nước cạnh nơi họ cư ngụ. Sự thiếu nước trầm trọng đ đ thường xuyn l mối lo ngại lớn cho cc sắc dn ở chu Phi, khi m cc ốc đảo nước ngọt cũng đ dần dần biến mất. Trn một vi phần đất trn thế giới, nhu cầu nước ngọt đ vượt qu giới hạn cung cấp. L do rất dễ hiểu l v một số lớn cc cư dn đ đ ở vo những vng đất kh hạn định kỳ hoặc thường xuyn. Theo thống k của Viện nghin cứu mi sinh Stockholm (The Stockholm Environment Institute) gần đy cho biết rằng một số rất lớn nhn loại đ ở vo những vng đất kh hạn thiếu nước thường xuyn, v nhu cầu dng nước hằng ngy đ cao gấp đi hơn sự tăng trưởng nhn số. Những giếng nước đo thật su vo lng đất cng những hồ chứa nước c thể cung cấp nước cho nhn loại một cch tạm thời, song số lượng nước mưa v số lượng nước nằm trong lng đất vẫn khng thay đổi. Cc chuyn vin kh tượng tin đon rằng trong vng 25 năm tới, số lượng nước m mỗi người trn thế giới đang dng sẽ phải cắt đi một nửa. Trong khi đ một số nước kỷ nghệ trn thế giới đ lm nhiễm nguồn nước địa phương của mnh trầm trọng, như ở Phần Lan chỉ c 5% nguồn nước sng rạch cn c thể dng để uống, 75% bị nhiễm nặng cho d để dng cho kỷ nghệ cũng khng được.

Nh my cung cấp nước cho đ thị Mễ ty cơ, lớn đứng hng thứ nh trn thế giới, nguồn nước uống cung cấp gần 80% cho thị dn ở đy đ tụt xuống một cch đng ngại. Bắc Kinh, thủ đ của Trung quốc cũng đang gặp phải nạn thiếu nước như trn. Lượng nước dng đang trn đ tụt xuống 3 feet mỗi năm, v 1/3 cc giếng nước cung cấp cho thnh phố hầu như đ kh cạn. Hm lượng nước vĩ đại Ogallala của Hoa Kỳ cũng đ dng gần hết cho việc canh tc nng sản ở cc miền Ty Bắc tiểu bang Texas, hiện đang co rt lại đến 1/3 v thiếu nước để canh tc. Hai nước lớn l Trung Hoa v Ấn độ, đứng hạng nh v ba trn đ sản xuất nng phẩm cũng đ khựng lại đối đầu với tnh trạng thiếu nước ngy cng trầm trọng. Tnh trạng cng bi đt hơn v cc ging sng lớn như sng Hằng (Ganges) bn Ấn độ đ khng cn chảy ra đến biển v ging sng đ đổi chiều chảy, cũng giống như ging sng Colorado ở Bắc Mỹ vậy.

Tnh trạng khan hiếm nước ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe v thực phẩm của nhn loại. Đầu tin l vấn đề sức khỏe. Khng phải người ta chết v kht, m v phẩm chất của nước dng để nấu nước hay uống đ lm cho con người bịnh hoạn. B Elizabeth Dowdeswell cũng đ bo động rằng 80% cc chứng bịnh v trn 1/3 con số tử vong đang honh hnh ở cc quốc gia trn thế giới v nguồn nước bị nhiễm. Những quốc gia đang pht triển trến thế giới song nguồn nước khng được đầy đủ hoặc chỉ c một nửa lại thường xuyn bị nhiễm bởi những chất thải kỷ nghệ. Ở đ những gia đnh ngho kh c rất t cơ hội được xử dụng nước sạch.

Cơ thể chng ta rất cần nước sạch để đem cc chất thải ra ngoi, thế nhưng lại khng c đủ nước sạch để xử dụng. Con số người trn địa cầu hiện nay đ khng c dầy đủ nước sạch để xử dụng đ gia tăng từ 2.6 tỉ người vo năm 1990 ln đến 2.9 tỉ người vo năm 1997 v từ đ đến nay chỉ c tăng. Con số đ chiếm gần nửa dn số trn địa cầu, v điều kiện vệ sinh của nước l cả một vấn đề sinh tử.

Để sản xuất thực phẩm cũng phải ty thuộc vo nước. Để tưới cho hoa mu cy tri dĩ nhin chng ta cũng cần đến nước v nước mưa. Những thời gian gần đy dẫn thủy nhập điền trở thnh một phương tiện chnh để c thể cung cấp thực phẩm cho nhn số hon cầu cng ngy cng gia tăng. Ngy nay 36% ma mng trn ton thế giới đều dựa vo phương tiện dẫn thủy nhập điền. Tổng số cc vng đất canh tc hoa mu trn thế giới nhờ vo phương tiện dẫn thủy đ đ ln đến tột đỉnh khoảng hai mươi năm về trước, v by giờ th đang tụt xuống một cch từ từ. Nếu ta phải dng rất nhiều nước để dội cầu cho mạnh, cho bồn rửa mặt v cho bồn tắm thật sạch, thật kh m tin rằng thế giới chng ta đang sống đ khng cung cấp đủ nước cho chng ta xi. Nn nhớ rằng đ l chỉ mới c l 20% những người hưởng thụ được những phương tiện xa xỉ trn m thi.

Tại lục địa Phi chu hầu hết đn b phải mất mỗi ngy t nhất l 6 tiếng đồng hồ để đi kiếm nước đặng dng v thường thường th họ chỉ tm được nước dơ bẩn v nhiễm m thi. Dĩ nhin l những người đn b đ hiểu thế no l nước sạch, nhưng họ phải đối diện một thực tế phủ phng rằng cng ngy nguồn nước cng cạn kiệt! Thế giới với kỷ thuật hiện đại c thể giải quyết vấn nạn ny được khng? Nước đ đi du hết ? Trong khi đ th nhu cầu đi hỏi nước cng ngy cng gia tăng.

Nếu chng ta sống trong một nước kỷ nghệ, chng ta sẽ khng ngạc nhin khi nhận thấy cc nh my đều tập trung ở cc ging sng chnh.

L do rất giản dị, cc nh my đều cần đến nước để chế biến ra tất cả mọi thứ, từ my vi tnh đến ci kẹp giấy. Kỷ nghệ thực phẩm lại cng đi hỏi một lượng nước quan trọng. Nhu cầu dng nước trong ngnh canh nng lại cng lớn hơn. Nhiều nơi số lượng nước mưa rất t, khng thể hon ton dựa vo nguồn nước đ trong việc canh tc, nn việc dẫn thủy nhập điền l một phương thức l tưởng nhất hầu c thể cung cấp thực phẩm cho nhn loại đi ăn trn thế giới ny. Với kết quả trong sự khai thc dẫn thủy để trồng trọt, canh nng đ chiếm một phần rất lớn lượng nước sạch dng trong cng việc canh tc trn. Thm vo đ nhu cầu nguồn nước dng trong nh cng ngy cng gia tăng. Trong khoảng thời gian của năm 1990, đ c đến 900 triệu dn trong cc thnh phố mới trn thế giới bị chao đảo v thiếu nguồn nước sạch để dng một cch an ton. Theo cung cch xử dụng nước từ xưa đến nay l người ta dng nước sng hoặc nước giếng, giờ nay cc nguồn nước đ đ khng đủ để cung ứng cho cc thnh phố lớn.

Như thnh phố Mễ ty cơ chẳng hạn, by giờ người ta đ phải đặt ống dẫn nước từ xa cch 70 miles bm nước về thnh phố trn cc hồ ở những rặng ni c độ cao hơn thnh phố 4000 feet. Trong tnh trạng đ, Dieter Kraemer đ viết trong phần tường trnh về nước uống trong cuốn sch của ng: Nguồn nước cho đời sống, l by giờ người ta giống như con mực ma, trải cnh tay di vươn ra từ cc thnh thị để tm kiếm nước, Như vậy, kỷ nghệ, canh nng v cc đ thị đ phải ku la thm nước. Nhiều đi hỏi đ đ được đp ứng, t nhất trong hiện tại, l người ta đang nhắm cch khai thc vo mạch nước dự trữ trong lng đất, trữ liệu nước sạch chnh yếu m tri đất chng ta c. Nhưng khng phải nguồn nước đ l v tận. N cũng giống như số tiền để dnh gửi nh băng, ta khng thể cứ lấy n ra m xi m lại khng gửi vo, v khng sớm th chầy n cũng phải hết.

XỬ DỤNG ĐNG V XỬ DỤNG SAI MẠCH NƯỚC TRONG LNG ĐẤT.

Nước trong lng đất m chng ta đang dng l nguồn nước cung cấp bởi cc giếng. “Tổ chức quốc tế cứu trợ trẻ em của Lin hiệp quốc” bo co về nguồn nước trong đất l một: Nguồn nước nguy hiểm v khng nhn thấy được; v rằng một nửa nước đ đ dng cho con người v cho việc canh tc. Cũng v nước giếng l nước sạch v t bị nhiễm hơn nước trn mặt đất, một số lượng lớn đ dng cho con người xử dụng để uống kể cả thnh thị lẫn thn qu. Nếu chng ta dng một cch c tiết độ, nước trong lng đất sẽ cung cấp đủ cho chng ta, v nước mưa sẽ thấm vo lng đất sau mỗi cơn mưa v tồn trữ lại trong những hồ chứa dưới mặt đất. (**) Nhưng trong nhiều thập nin qua, con người đ lạm dụng bằng cch đặt ống mang nước đến cc nơi khc v tiu dng nhiều hơn khi thin nhin khng ti tạo v tuần hon kịp. Kết quả l mực nước trong lng đất cng ngy cng su hơn, kh c thể cho ta đo su đủ để lấy được nước. Khi m nước cc giếng đ cạn, th kết quả về kinh tế v con người, tai họa thảm khốc v thiều nước sẽ xảy ra kh lng m lường trước được. Ở Ấn độ đ xảy ra tnh trạng nguy ngập ny rồi, v khi m thực phẩm cung cấp cho hng triệu người ở cc vng đồng bằng Hoa lục v Ấn độ chỉ dựa vo nguồn nước giếng th tnh trạng ny đ đến hồi bo động đỏ.

Ci tai hại l dng hết lượng nước ngầm dự trữ trong lng đất sẽ lm tăng thm sự nhiễm nước, v phn bn ha học trong canh nng, cc chất thải của con người v th vật cng cc chất thải kỷ nghệ lại thi nhau thấm v lng đất. “Khi m nước trong lng đất đ bị nhiễm trầm trọng rồi, th sự cứu chữa sẽ lu di v tốn km hơn, c khi cn v phương cứu chữa”, đ l lời cảnh bo của Tổ chức Quốc tế Kh tượng ton cầu. “Sự nhiễm thẩm nhập từ từ l ‘tri bom nổ chậm’ đang de dọa ton thể nhn loại.”

Ni tm lại khi chng ta đ bm hết luồng nước ngầm đ trong lng đất ln xử dụng rồi th cuối cng l chnh chng ta đ ph hủy vng đất m chng ta đang dẫn thủy để canh tc. Hầu hết những vng đất đ được dẫn thủy đến l ở những vng đất xấu cằn cỗi v kh hạn trn thế giới, by giờ đang khốn đốn v nạn nước nhuốm mặn. Tại Ấn độ v Hoa Kỳ l hai nước đang dẫn đầu trong việc sản xuất thực phẩm, 25% vng đất dẫn thủy đang xi đ bị hư hại trầm trọng.

Bất chấp tất cả mọi kh khăn trn, tnh trạng sẽ khả quan hơn nếu chng ta dng nước một cch cẩn thận trn quả đất qu bu m chng ta đang sống. Dẫn thủy khng đng cch chng ta đ phung ph đến 60% nước trước khi nước đến cho hoa mu. Dẫn thủy đng phương php – như xử dụng cc kỷ thuật hiện đại – c thể hạn chế bớt việc ph phạm nước trong kỷ nghệ đến một nửa, v nước xử dụng trong thnh phố cũng sẽ cắt bớt được đến 30% nếu cc ống dẫn nước bị bể được sửa chữa cấp thời.

Phương cch đo lường việc tiết kiệm nước l do nơi ch v cung cch xử dụng. C l do g để tin tưởng rằng chng ta tiết kiệm nước by giờ l để cho cc thế hệ sau chng ta tiếp tục được hưởng nước v nước sạch trn hnh tinh qu bu m Đấng Sng Tạo đ ban cho tất cả chng ta khng? Dĩ nhin cu trả lời l c.

T VŨ (usa)

(viết theo ti liệu của tạp ch Awake v BBC)

(*) Bi viết ny tc giả viết trước khi Trung quốc khnh thnh đập Tam Hợp.

(**) Từ thập nin 80, Nhật bản đ l nước đi tin phong một phần trong việc tiết kiệm v ti xử dụng nước dơ trong thnh phố bằng cch đặt chậu rửa mặt trn bồn cầu vệ sinh c nhn. Nước đ xử dụng trn chậu rửa mặt sẽ được giữ lại trong hộp cầu của bồn cầu vệ sinh để ti xử dụng khi giật nước dội bồn cầu.


*********

Chn thnh cm ơn ch T Vũ (USA) đ gởi bi viết dnh ring cho MGP