Nói với Vũ Quý Hạo Nhiên

[TTL]

Nói với Vũ Quý Hạo Nhiên

Mặc Giao

Tôi không nói tới biến cố báo Người Việt ở đây. Tôi chỉ muốn nói với Vũ Quý Hạo Nhiên đôi điều sau khi đọc bài "Cực đoan tư nhân và cực đoan nhà nước"của anh đăng trên DCVOnline ngày 9-8-2012.

Chúng ta đã biết Vũ Quý Hạo Nhiên bị mất chức phụ tá chủ bút báo Người Việt sau khi báo này đăng bài của Sơn Hào trong mục Thư Độc giả ca tụng cộng sản VN và nhục mạ chế độ và quân đội VNCH. Bài viết này của anh được coi như một sự phân trần và cũng bày tỏ niềm cay đắng về việc anh bị mất "job".

Tôi thông cảm và chân thành nói với anh Vũ Quý Hạo Nhiên như thế này:Tôi chia sẻ sự bực bội của anh khi làm báo mà bị buộc phải giữ mồm giữ miệng, phải tránh điều nọ điều kia, như là bị tước mất quyền tự do ngôn luận. Tôi cũng là dân làm báo, và đã bắt đầu làm báo chuyên nghiệp cách đây 50 năm. Tôi rất trân quý sự tự do của người làm báo.

Tôi cũng đã bị "hố" nhiều lần, để từ từ nhận ra rằng quyền tự do không cho phép ta muốn làm gì thì làm. Tự do phát biểu nhưng không có tự do sỉ nhục người khác. Có những điều phải tránh mà tự chúng ta phải biết. Phương ngôn có câu: "Đánh đĩ chín phương còn phải để một phương lấy chồng". Phương thứ mười của người làm báo ít ra là sự tôn trọng một thành phần độc giả và giữ thân chủ quảng cáo. Chẳng có tờ báo hoàn toàn lý tưởng nào sống được lâu. Chẳng có nhà báo có thiên kiến nào giữ được việc, trừ khi làm báo cho một đảng phái.

Tôi đồng ý với anh về sự phân tích những cực đoan trong xã hội. Tôi cũng không thích những thái độ và hành động cực đoan. Thấy khác mình là nghi ngờ. Thấy không đúng lập trường của mình là vội chống. Không có tôi trong những hành động theo cảm tính. Nhưng nếu sau khi tìm hiểu một cách khách quan và thấy những lời nói và việc làm nào đó thật sự có hại cho danh dự và quyền lợi của tôi và của những người cùng hàng ngũ với tôi, tôi sẽ chống tới cùng, bằng những biện pháp tôi nghĩ là hữu hiệu nhất, trong khi vẫn tôn trọng những cách thức chống đối khác của những người khác, dù tôi không muốn làm giống họ.

Anh cũng đồng ý cực đoan của kẻ có quyền rất khác cực đoan của kẻ không có quyền. Kẻ không có quyền chỉ có cách đánh động dư luận, giải thích, vận động, bầy tỏ lập trường một cách hợp pháp, không được tấn công và làm hại ai. Nếu anh không đồng ý, anh cũng có quyền cãi lại, cũng có quyền hành động chống lại trong vòng hợp pháp. Nếu anh không muốn chống lại, đó là quyền của anh. Nếu anh không thể chống lại, rõ ràng anh ở thế yếu.

Tôi không đồng ý với phần phân tách của anh "Khi cực đoan không cầm quyền bỗng dưng có quyền". Anh viết: "Nguy hiểm nhất là khi nhóm cực đoan không cầm quyền, do sự đầu hàng của người khác chẳng hạn. Khi đó yếu tố phân biệt giữa cực đoan Bolsa và cực đoan Hà Nội bỗng biến mất, và cực đoan Bolsa bỗng có dịp triển khai tính cách giống hệt cộng sản của họ". Trước hết, tại sao dám nói người dân không có quyền? Cần nói rõ là họ không có quyền như những cơ quan nhà nước, nhưng có rất nhiều quyền dân sự mà ngay nhà nước cũng phải tôn trọng, nhất là quyền không ai được phép đụng tới danh dự và quyền lợi của họ.

Thứ đến, anh nói cực đoan Bolsa cũng từ từ giống hệt cực đoan Hà Nội là anh nói điều sai sự thật. Cực đoan Bolsa có dám đánh ai, bắt ai, bỏ tù ai như cực đoan Hà Nội không? Cực đoan Bolsa có dám đến chiếm đất của trụ sở báo Người Việt như cực đoan Hà Nội đã làm tại nhiều nơi ở Việt Nam không? Cực đoan Bolsa chỉ có thể phản đối, biểu tình ôn hòa, đòi xin lỗi, như vậy giống cực đoan Hà Nội ở chỗ nào? Nếu báo Người Việt phải xin lỗi và phải sa thải anh, chỉ là vì họ đã nhìn thấy lỗi lầm, và nhất là e ngại cộng đồng người Việt tỵ nạn không còn coi họ như một thành phần trong hàng ngũ của cộng đồng. Nói rằng báo Người Việt chịu áp lực tinh thần vì chính lỗi lầm của mình thì đúng. Nhưng nếu nói báo Người Việt là nạn nhân của cực đoan Bolsa thì hoàn toàn sai.

Tôi cũng không tán thành lý luận của anh về việc những người cực đoan lấn quyền biên tập của một tờ báo. Anh viết: "Một khi những người này đã lấn được một phần quyền biên tập của một tờ báo, người ta sẽ nỗ lực lấn sang những phần khác. Và phương pháp người ta lấn sẽ là cùng với phương pháp đã dùng để lấn được lần đầu: Chụp mũ cộng sản". Nói như vậy là tờ báo không có một ban quản trị và một ban biên tập vững vàng hay sao?

Trách nhiệm đầu tiên thuộc về người viết. Trách nhiệm tiếp theo là của những "đầu bếp" ở tòa soạn. Trách nhiệm cuối cùng là của chủ nhiệm. Người viết có trách nhiệm đầu tiên nhưng ít nhất, vì bài của mình có thể bị bỏ hay sửa qua nhiều cấp. Chủ nhiệm có thể đổ lỗi cho chủ bút và phụ tá chủ bút dù chủ nhiệm vẫn phải lãnh hết trách nhiệm tinh thần và pháp lý.

Chính chủ bút và phụ tá phải lấy quyết định đăng bài nào, bỏ bài nào, cắt chỗ này, thêm chỗ kia cho thích hợp với lập trường, đường lối của tờ báo và không gây những tranh cãi, kiện tụng vô ích. Một khi chủ bút và phụ tá chủ bút có lập trường rõ ràng và có tay nghề vững thì không sợ ai lấn, cũng không sợ ai đánh du kích bằng cách sửa một câu hay đăng một bài ngoài sự kiểm soát của mình, càng không sợ bị chụp bất cứ thứ mũ nào. Nếu không được như vậy thì nên từ chức, và nếu có bị cho nghỉ việc thì cũng chẳng có lý do gì để than trách.

Cuối cùng, việc anh trích lời của Thẩm phán Di trú Phan Quang Tuệ không giúp gì cho lập luận của anh, vì nó đã qúa cũ và không đúng thực tế của tình trạng tranh chấp chính trị giữa hai phe Việt Nam từ trong nước ra đến hải ngoại. Ông Tuệ viết: "và chúng ta có muốn tiếp tục đi theo con đường và áp dụng những biện pháp tương tự cho đến khi tất cả chúng ta chỉ còn những tờ báo đồng một tiếng nói, một luận điệu, một ngôn ngữ với một lời cảnh cáo: ai nói khác sẽ bị tận diệt!".

Ông thẩm phán đã dùng từ "tận diệt" như một lối nói thậm xưng, thiếu thận trọng của một người hành nghề luật pháp. Trong xã hội pháp trị này, ai dễ "tận diệt" được ai? Thứ đến, từ năm 1956, Phan Khôi đã than là với sự kiểm duyệt của đảng cộng sản, mọi giống hoa sẽ đều nở ra cùng một thứ hoa vạn thọ. Vì vậy, Phan Khôi và những người khác trong phong trào Nhân Văn Giai phẩm đã nói khác, để phải bị trù dập suốt 30 năm. Đến bây giờ trong nước vẫn còn trên 700 bông hoa vạn thọ xông ra cùng một thứ mùi do đảng chỉ thị.

Cũng chính vì thế mà chúng ta đã phải bỏ nước ra đi để tìm những hương hoa khác. Nay có ai lại rước hoa vạn thọ từ Hà Nội sang trưng ở giữa thủ đô tỵ nạn cộng sản Bolsa, thì hỏi những người chạy cộng sản có thể ngồi yên để ngửi được không? Họ cũng phải có quyền lên tiếng chứ. Tại sao người trưng hoa khó ngửi thì được, người chống lại thì bị kết án quá khích, vi phạm tự do ngôn luận?

Điều tối kỵ của một thẩm phán là kết án chung chung, không chỉ đích danh. Hãy chỉ mặt xem ai là người bắt báo chí Việt Nam tại hải ngoại nói cùng một luận điệu rồi đưa người đó ra tòa vì tội vi phạm tự do ngôn luận. Hãy nhìn vào thực tế, báo chí Việt Nam ở hải ngoại là một vườn hoa trăm sắc, trăm hương. Có đủ hoa hồng, hoa huệ và cả hoa cứt lợn. Ai muốn viết gì thì viết. Ai dám làm gì ai?

Báo Việt rất tự do khi phát biểu về mọi vấn đề, nhưng khi đụng tới vấn đề Quốc Cộng thì biến thành một đấu trường. Điều này dễ hiểu. Cuộc tranh đấu giữa hai phe cộng sản và không cộng sản vẫn chưa chấm dứt. Nếu ai muốn đứng giữa hòa giải hòa hợp, thì phải hòa giải cả hai bên một cách không thiên vị. Thử tưởng tượng nếu cho đăng ở Việt Nam một bài báo phê bình chính quyền cộng sản là một chính quyền tay sai, bất hợp pháp, tham nhũng, và đề cao chính phủ Việt Nam Cộng Hòa có công trạng ngoại giao, có thành tích đuổi Pháp khỏi miền Nam, đánh Tầu tại Hoàng Sa…thì số phận của tác giả và chủ báo sẽ ra sao? Chắc chắn họ không được ngồi chờ đoàn biểu tình đến phản đối. Còn ở Bolsa, khi dân tỵ nạn cộng sản bị nhục mạ tương tự, họ chỉ có võ khí duy nhất là phản đối và biểu tình. Làm gì có quyền bắt ép người. Quyền kiểm duyệt cũng không có.

Người ta chỉ có quyền kiểm duyệt khi có quyền chế tài. Như vậy đừng vu oan cho những người tỵ nạn là muốn kiểm duyệt mọi lời nói và hành động của những ai khác lập trường. Tố cáo, phản đối thì có. Kiểm duyệt thì không. Cũng đừng viện dẫn Tu Chánh Án thứ nhất của Hiến Pháp Hoa Kỳ về tự do ngôn luận để biện minh cho quyền muốn nói gì thì nói. Tu chánh án này áp dụng cho mọi công dân Hoa Kỳ, kể cả cho những người chống đối những xuyên tạc và bôi nhọ.

Anh Vũ Quý Hạo Nhiên,

Tôi nghe nói anh là con rể của ông Lê Đình Điểu. Ông Điểu là bạn học cùng lớp nhiều năm với tôi tại trường Chu Văn An, Sài Gòn, từ năm 1956. Tôi không lợi dụng tình thân với nhạc phụ của anh để lên giọng kẻ cả với anh đâu. Tôi chỉ muốn nói ông Điểu đã cùng làm báo tài tử với tôi từ lớp đệ Nhị, và đã theo nghề báo cho tới khi từ giã cuộc đời. Ông Điểu đã được hưởng nhiều lộc nước dưới chế độ Việt Nam Cộng Hòa, và đã tiếp tay xây dựng chế độ và miền Nam một cách rất xuất sắc, từ lãnh vực giáo dục, truyền thông, tới thông tin quốc ngoại. Anh hãy tìm học lập trường, tư cách và lối làm truyền thông của nhạc phụ anh. Tôi chẳng có gì để nói thêm với anh, ngoài lời khuyến khích một bạn trẻ hãy tìm cách hiểu người, hiểu thời thế để phục vụ con người và tiến trên đường đời.

Mặc Giao

Đọc thêm:
Cực đoan tư nhân và cực đoan nhà nước [?]