Tìn Baht và tìn Bác
S.T.T.D Tưởng Năng Tín - Ct Bụi trnh by

S.T.T.D Tưởng Năng Tín (Danlambao)
Lo b nghỉ chợ bần thần
Đem tiền[Cụ Hồ] ra đếm mấy lần chửa xong
Xếp ring rồi lại xếp chung
Miệng thời lẩm bẩm m... (khng r nhời)!
Lo Nng

Ti dừng chn ở Bangkok (l̀n đ̀u) vào ṃt bủi chìu Hè, năm 1980. Đy cũng là thời đỉm ti mới làm quen với cục śng tha hương nn đã ghi lại vài chục cu thơ (hơi) ướt át:

Chiều về trn xứ lạ
Cười nụ cười Anglais
Buồn qua hơi thuốc Thi
Thm một phin c ph

Chìu v̀ trn xứ lạ
Xe ngược xui trăm đường
Trăm ngàn khun mặt lạ
Mong ṃt người đ̀ng hương

Chiều về trn xứ lạ
Excuses me
Im sorry ni mi
Thương một cu chửi thề

Chìu v̀ trn xứ lạ
Thoáng th́y mình trong gương
Ti nhìn ti b́i ŕi
Sao trng mình thảm thương

Chiều về trn xứ lạ
Ngỡ ngng Chinatown.
y rượu nồng thịt bo
M bạn b nơi nao

Dừng chn nơi qun lạ
Thm cơm chiều hương qu
Mẹ cha ơi đừng đợi
Chiều nay con khng về
(Chị ơi thi đừng đợi
Chiều nay em chưa về)
...

Thì cũng nói cho nó bảnh, và nghe cho có v̀n địu (chơi) ṿy thi chớ tìn đu ra mà... dừng chn nơi qun lạ - hả Trời? Tui chùn ra Bangkok, từ ṃt trại tị nạn chuỷn típ, và trong túi chỉ có vỏn vẹn m̃i ṃt đ̀ng đ.

Vào thời đỉm này, ṃt Mỹ Kim tương đương với 24 đ̀ng tìn baht. Xe bus lượt đi lượt v̀ đã ḿt h́t 4 baht r̀i, t mì xe giá 5 baht, chai Coca Cola 3 baht nữa. Tìn còn lại chỉ đủ mua (lẻ) vài đíu thúc lá Samit nữa thi.

Khng lẽ dừng chn nơi quán lạ úng (đại) dăm chai bia Singha r̀i bỏ chạy sao? Mà chạy đi đu giữa kinh đ Vọng Các xa hoa, và xa lạ này? Đ... mẹ, tui chỉ (thường) say thi chớ có đin h̀i nào đu - ḿy cha?
Ba mươi lăm năm sau, ti trở lại ch́n xưa (vào mùa Hè năm 2015) với cả... đ́ng U.S.A dollar trong túi. Tìn đã nhìu mà ṃt Mỹ Kim hm nay còn đ̉i được tới 35 đ̀ng baht ḷn. Tuy ṿy, mãi lực của tìn Thái khng còn được như xưa nữa.

Giá xe bus đã ln hơn ǵp b́n, tới 9 baht. Và đó là loại xe khng máy lạnh, dành cho người nghèo. Nghe nói nay có loại xe địn mới, ŕt tn kỳ (lạnh ngắt và sạch bóng) đi lại trong thành ph́ ŕt tịn nhưng ti chưa có dịp thử nn khng bít giá cả ra sao.

T mì hm nay đã giá ǵp 7 r̀i, 35 baht. Chai Coca Cola cũng ṿy, 10 baht chớ khng còn 3 baht như h̀i năm cũ nữa. Lương b̉ng, lợi tức của người dn Thái - t́t nhin - cũng tăng, và chắc là tăng kịp với đà lạm phát nn khng nghe thin hạ ca c̉m gì nhìu v̀ nạn ṿt giá leo thang, như ở Vịt Nam. Mọi người, xem ra, có vẻ hài lòng với cục śng tương đ́i an lành và phú túc mà họ đang được hưởng.

Khác với những qúc gia láng gìng, dường như, khng có cái khoảng cách hay sự tương phản nào (rõ nét) giữa mức śng giữa nng thn và thành thị ở Thái Lan. Những người chạy taxi, và ngay cả xe tuck tuck, hay xe m nữa - nơi xứ sở này - trng cũng tự tin và thoải mái hơn đ̀ng nghịp của họ ở Cambodia, hay Lào.

E là mình chủ quan nn ti vít thư hỏi ṃt anh bạn, người đã śng ở Thái Lan từ năm 1992, hịn là ṃt trong những thng tín vin thường trực của RFA ở Bangkok. Qua ngày sau, ti nḥn được h̀i m:

Anh Tư mến,

Em đọc thư anh viết từ hm qua, song bận qu giờ mới viết trả lời anh được.

Đợt vừa rồi tm hiểu để viết về cuộc sống của những người Việt tỵ nạn ở Thi lan, đặc biệt l những người Thượng Ty nguyn th vượt qu sức tưởng tượng của em.

Họ khổ qu, thương họ qu d rằng mnh cũng hiểu phần no song khng hnh dung trn thực tế th n l như thế.

Chuyện lương của cháu K. 300$/thng (9,000 baht) l mức lương tối thiểu của một lao động phổ thng người Thi theo quy định của nh nước. Mức lương đ m dnh cho 03 người th kh vất vả, v ring tiền thu nh ở Bangkok một phng 12-14 m2 c nh vệ sinh tồi nhất cũng phải mất 2-2,500 baht. Số tiền cn lại cn trăm thứ phải tiu: diện, nước, internet v ăn uống tiu dng.

- Lương của một Hạ sỹ quan CS Thi lan khoảng 18,000 baht
- Lương của một Sỹ quan CS Thi lan mới ra trường khoảng 20,000 baht.
- Lương cho gio vin th rất cao, bằng khoảng 130% của lương vin chức khc.
- Lương của một vin chức trung bnh khoảng 23,000 baht.

Nhn chung lương vin chức ở Thi lan th thấp, song họ c cc chế độ đi ngộ khc km theo kh tốt như cc vấn để an sinh x hội dnh cho người nh của vin chức như bố, mẹ, vợ con v.v...

Mặt khc ở Thi lan c chế độ gio dục miễn ph 12 năm, chữa trị y tế hon ton free 100%, c trợ cấp cho người gi, người tn tật. V vậy với mức lương trung bnh 23,000 baht/thng cũng đủ sống khng phải kiếm thm. Hầu như khng thấy hiện tượng vin chức người Thi phải lm thm. Hầu như đối tượng ny c nh ring v xe hơi.

Những người c khả năng th họ đi lm cho cc cng ty tư nhn, lương cao hơn khoảng 140% so với lương vin chức.

Vật gi ở Thi lan kh rẻ. Thức ăn bn sẵn cho 03 người một bữa c 03 mn thịt, c v canh khoảng 100 baht l tạm ổn, cơm th nấu ở nh.

Li xe taxi cũng l một nghề tự do kiếm tiền kh, song nếu phải thu xe th một ngy cũng phải trả tiền thu khoảng 7-800 baht/ngy nn cũng chẳng thừa được bao nhiu. Cn lại khoảng 7-800 baht/ngy sau khi trừ tiền mua gaz. C xe ring th được nhiều. Chạy xe m l việc dễ lm, chỉ cần c moto v trả ph hng ngy chừng 50-60 baht cho chủ bến (Cảnh st) th mỗi ngy chịu kh cũng kiến được khoảng 1,000 baht.

Lạm pht ở nước Thi th t so với VN, em ở bn ny 23 năm th thấy vật gi mới tăng khoảng 150%, thế cũng l ph hợp với tốc độ suy thoi kinh tế ton cầu. Tất nhin cũng phải kể đến nguyn nhn chnh l việc nng mức lương tối thiểu của lao động phổ thong từ 6,000 baht/ thng ln 9,000 baht/thng.

Em viết vội cho anh như vậy, c g cần biết anh cứ bảo em nh.

Chc anh khỏe.

Ở VN thì đơn vị tìn ṭ khng phải là tìn baht mà là tìn Bác. Đ̀ng tìn này được lưu hành trn toàn qúc từ ngày 23 tháng 9 năm 1975. Sự kịn này được báo Sài Gòn Giải Phóng (ś ra ngày 27 tháng 9 cùng năm) ghi lại th́ này đy:

Nhiệm vụ của đồng bạc Si Gn (l) giữ vai tr trung gian cho Diệm xuất cảng sức lao động của đồng bo ta ở miền Nam cho Mỹ Lm trung gian để tiu thụ xương mu nhn dn miền Nam, lm trung gian để tiu thụ thn xc của v số thiếu nữ miền Nam, lm trung gian cho bọn tham nhũng, thối nt, lm kẻ phục vụ đắc lực cho chiến tranh, lm sụp đổ mọi gi trị tinh thần, đạo đức của tuổi trẻ miền Nam, lm lụn bại cả phẩm chất một số người lớn tuổi N sống 30 năm dơ bẩn, tủi nhục như cc tn chủ của n, v nay n đ chết cũng tủi nhục như thế. Đ l một lẽ tất nhin, v đ l lịch sử Ci chết của n đem lại phấn khởi, hồ hởi cho nhn dn ta.

Ba mươi tm năm sau, nh bo Huy Đức mới c lời bn thm, v bn ra, nghe như một tiếng thở di: Khng biết tủi nhục đ mất đi bao nhiu... nhưng rất nhiều tiền bạc của người dn miền Nam đ trở thnh giấy lộn. (Bn Thắng Cục, tập I. OsinBook, Westminster, CA: 2013).

Thảo nào mà trong dn gian khng thíu những cu thơ (nghe) hơi thừa cay đắng:

Mu rợn mi tanh, cuộc đổi đời
Ba lần cướp trắng lc ln ngi
Miền Nam "ruột thịt" m thầm hiểu:
Cch mạng l đy: bọn giết người!

Mà đắng cay là phải vì hịn nay Vịt Nam đã trở thành ṃt trong mười qúc gia có đ̀ng tìn trị giá th́p nh́t th́ giới, theo như ghi nḥn của dondwest.hubpages.com/hub/Worthless-Fiat-Currency:

1. Somalia
2. Vietnam
3. So Tom and Prncipe
4. Iran
5. Indonesia
6. Laos
7. Guinea
8. Zambia
9. Paraguay
10. Sierra Leone

Theo thời giá thì 100 baht, ńu tịn tặn, có th̉ đủ tìn chợ nguyn ngày cho ṃt gia đình ba người. Còn 1.000 ngàn đ̀ng tìn Bác thì ngay cả đ́n giới ăn xin cũng khng mún nḥn - như tường thuật của nh bo Bạch Nga, trn Vietnamnet:

Trong khi ngồi đợi xe ở trạm trung chuyển xe bus Long Bin, ti được dịp chứng kiến cảnh một b lo ăn xin ch tiền của khch.

C tnh thế no chứ 2 nghn by giờ chả đủ mua mớ rau, lần sau đ mất cng cho th cho tử tế nh!

Cu ni của b lo ăn xin khiến nhiều người phải sốc...

Chị Hương (Cầu Giấy - H Nội) chia sẻ cu chuyện c thật m như đa: Ni thật, c lần gặp hai chị em nh ny đi ăn xin, thương tm qu ti liền rt v ra đưa cho chng 3 nghn lẻ. Ngay lập tức, n gọi ti lại, giơ tờ 5 nghn đồng ln trước mặt ti bảo: cho chị thm 2 nghn cho đủ mua mớ rau nh.

Lý do khín đ̀ng Bác bị nhn dn, cũng như nhn loại, rẻ rúng được nhà báo Nguỹn Vũ Bình lý giải như sau:

Nh nước VN, từ khi thnh lập tới nay, đều giữ b mật về lượng tiền in ra, pht hnh. Ngoi mấy lần đổi tiền, lm người dn v cng điu đứng, th khi bước vo chuyển đổi cơ chế kinh tế, chuyển sang kinh tế thị trường cũng lin tục vi phạm nguyn l về mối tương quan giữa lượng tiền pht hnh v năng lực của sản xuất của nền kinh tế.

Việc in tiền khng căn cứ v khng c giới hạn khiến cho gi cả hng ha năm no cũng tăng t nhất từ 20-50%/năm (trong khi cc nền kinh tế thị trường chỉ từ 5-7%). Đồng tiền mất gi đ bp mo ton bộ qu trnh sản xuất kinh doanh cũng như giảm mức sống m người dn đng ra phải được hưởng...

Những cái người dn đng ra phải được hưởng - xem chừng - m̃i lúc ṃt xa khỏi t̀m tay, và càng ngày thì cục śng càng thm điu đứng. Đã đ́n lúc mà v́n đ̀ được đặt ra theo ṃt chìu hướng khác, thách thức th́y rõ:

Lin tiếp trong một thời gian ngắn, xăng v điện tăng gi, một số thnh phố sẽ thu ph đường bộ đối với xe my từ ngy 1-7 tới... Tiền điện tăng 100%, gi xăng dầu được dự bo vẫn theo chiều hướng tăng vọt d gi nhập giảm tới... 40%, nồi cơm của nhiều gia đnh chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng bởi thu nhập khng tăng kịp theo tương xứng. Nhiều b nội trợ chắc chắn sẽ chật vật v phải cắt khoản chi tiu ny, giảm khoản kia để tổ ấm của mnh tồn tại...

Trong cuộc sống sự nhẫn nại l một đức tnh tốt nhưng vấn đề l nhẫn nại của chng ta c giới hạn khng? (Benjamin Ng. Sự Nh̃n Nại Của Chúng Ta. Báo Pháp Lụt, ś ra ngày 28 tháng 6 năm 2015).

Ti may mắn khng phải śng ở Vịt Nam nn khng dám lạm bàn chi v̀ mức đ̣ giới hạn nh̃n nại của đ̀ng bào mình. Lu bu ở xứ người, đi lúc, ti chỉ tṛm nghĩ rằng giá mà đừng có Bác (và ḿy đ̀ng bạc của Người) thì thịt là đỡ kh̉ cho dn Vịt bít chừng nào!


S.T.T.D Tưởng Năng Tín

https://www.youtube.com/watch?v=xQmrxAKZjB4