Khi hành đ̣ng, phải đúng vịc
TS.Nguyễn Đnh Thắng.


Mún thay đ̉i đ́t nước thì phải hành đ̣ng, và khi hành đ̣ng thì phài làm đúng vịc. Mún dứt ḅnh thì phải trị đúng căn.

Ńu mún dn chủ thì chúng ta phải bít căn nguyn của sự ḿt dn chủ, r̀i tác đ̣ng đ̉ thay đ̉i.

Ḿt dn chủ là khi nào người dn ýu hơn chính quỳn v̀ cả th́ l̃n lực. Khi ́y dn sợ chính quỳn và bị kh́ng ch́ bởi chính quỳn. Mún có dn chủ thì phải đảo ngược tương quan này, đ̉ sao cho chính quỳn sợ dn và bị dn kh́ng ch́. Mún th́, dn phải mạnh hơn chính quỳn cả v̀ th́ l̃n lực.

Cái gì tạo nn lực của dn?

Đó là sự ṭp hợp thành t̉ chức.

Chính quỳn tự nó là ṃt t̉ chức to lớn, ṛm rạp. Đ̉ đ́i lại người dn cũng phải ḱt lại với nhau thành t̉ chức. T̉ chức càng chặt v̀ quy củ, lớn v̀ quy m và nhìu v̀ ś lượng thì lực của dn càng mạnh.

Chặt v̀ quy củ, lớn v̀ quy m và nhìu v̀ ś lượng chính là những đặc tính của ṃt xã ḥi dn sự trưởng thành.

Cái gì tạo nn th́ của dn?

Đó là sự lin ḱt.

Chính quỳn có khả năng huy đ̣ng lực lượng ŕt nhanh và hịu quả đ̉ tạo mũi nhọn xung kích. Khng ṃt t̉ chức dn sự nào tự mình có th̉ bì.

Mún đ́i lại thì các t̉ chức dn sự phải lin ḱt với nhau và phải huy đ̣ng được sự ỷm trợ của qúc t́. Đó là cách các t̉ chức của người dn huy đ̣ng và gom lực đ̉ tạo mũi nhọn xung kích.

Con người sinh ra khng tự dưng bít cách t̉ chức và lin ḱt, mà phải học và phải hành.

Ở Vịt Nam hịn nay học v̀ t̉ chức và lin ḱt là cả ṃt v́n đ̀ vì khng ai bít hơn ai đ̉ chỉ cho nhau. Như th̉ giữa sa mạc, khng d̃ tìm người ḍy bơi.

Ngay trong kh́i người Vịt ở hải ngoại cũng ít ai có kinh nghịm xy dựng ṃt t̉ chức phi chính phủ. Tuy có người làm vịc trong các t̉ chức phi chính phủ nhưng chỉ trong tư cách nhn vin, sau khi các t̉ chức ́y đã hoạt đ̣ng vững chãi. Trong khi đó người ở trong nước đang c̀n học v̀ xy dựng ṃt t̉ chức từ đ̀u, r̀i phát trỉn nó v̀ quy củ và quy m, và lin ḱt nó với những t̉ chức bạn.

Ở Vịt Nam học đã khó mà hành lại còn khó hơn. Xã ḥi Vịt Nam là bãi sa mạc v̀ xã ḥi dn sự do bị ćm đoán và bóp chẹt. Ai có th̉ ṭp bơi trn mảnh đ́t kh cằn?

Ýu t́ quan trọng nh́t đ̉ phát trỉn xã ḥi dn sự là kỹ năng và kinh nghịm t̉ chức. Kinh nghịm ́y khng th̉ học qua sách vở hay bài giảng mà phải bắt tay vào vịc, và phải có sự hướng d̃n và dìu dắt của người từng trải. Nhưng người đi trước khng có thì ĺy ai hướng d̃n và dìu dắt người đi sau?

Đ́y là vòng l̉n qủn phải phá vỡ.

Mún th́, chúng ta phải tạo dựng ṃt mi trường xã ḥi dn sự theo tính cách phòng thí nghịm đ̉ đào tạo những t́p người đ̀u tin như th̉ xy h̀ bơi nho nhỏ giữa sa mạc. Qua đó, những người hoạt đ̣ng được hún luỵn v̀ các quy tắc căn bản v̀ t̉ chức và đìu hành, và được hướng d̃n đ̉ ṭp hợp lại thành các nhóm thực ṭp. Họ thực ṭp qua ṃt ś dự án lớn d̀n. Những kỹ năng và kinh nghịm căn bản ́y họ sẽ áp dụng vào các lĩnh vực mà họ mún đeo đủi.

Đ́y là lúc họ ra h̀ ṛng, r̀i ra bỉn khơi. Mi trường xã ḥi dn sự trong vùng Đng Nam Á là h̀ ṛng, nơi đó những nhà hoạt đ̣ng xã ḥi dn sự học hỏi được ŕt nhìu từ những bạn bè trong khu vực. Còn qúc t́ là bỉn khơi.

T́p người đ̀u tin lại đào tạo những t́p đi sau. Và cứ th́.

Đào tạo nhn sự v̀ kỹ năng và kinh nghịm t̉ chức chính là vịc đúng đ̉ mở ra tín trình dn chủ hoá đ́t nước.

Ngày 20 tháng 3, 2016
Ts. Nguyễn Đnh Thắng
http://machsongmedia.com