Welcome to Một Gc Phố - Chc cc Bạn mọi chuyện vui vẻ & như ...
Results 1 to 10 of 10

Thread: Một cuộc đổi đời

  1. #1
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Một cuộc đổi đời




    17 Năm Trong Cc Trại Cải Tạo Của CSVN
    Hồi K Kale



    Giới Thiệu Về Tc Giả KALE:




    • Tn thật l L Anh Kiệt
    • Sinh năm 1945, đ tri qua gần như cả tuổi trẻ trong chiến tranh v t đy.
    • Khng c tham vọng viết văn chỉ viết để diển tả những suy nghĩ, những quan st về thn phận mnh v vận mạng đất nước sau những biến đổi thăng trầm của lịch sử.
    • Tốt nghiệp trường Đại Học Khoa Học Si Gn, từng lm gio sư Ton L Ho đệ nhị cấp tại cc trường trung học tư thục như Nguyễn B Tng (Si Gn v Gia Định), Hong Gia Huệ (Trung Chnh), Khiết Tm (Bin Ho), Trần Hưng Đạo (Tổng Tham Mưu).
    • Phục vụ tại Phủ Đặc Ủy Trung Ương Tnh Bo VNCH.
    • Sau ngy 30 thng 4 năm 1975, đi t cải tạo của VC cho đến năm 1992.
    • Sang Mỹ năm 1993 v hiện định cư ở tiểu bang Indiana.
    • Về hưu từ năm 2012.


    ***

    Lời Mở Đầu

    Ti khng l văn sĩ, v cũng khng c tham vọng lm một nh văn. Ti khng phải l một nh i quốc theo đng nghĩa của n. Ti chỉ l một người Việt Nam bnh thường, lm những cng việc bnh thường trong một quốc gia khng bnh thường! Giống như hng trăm ngn người ở miền Nam Việt Nam sau ngy 30 thng tư năm 1975, ti đ vo những trại tập trung của Cộng Sản, ci m chng đặt tn l Trại Cải Tạo, để rồi đ phải trải qua suốt gần 17 năm di ở trong ấy. Viết những trang hồi k ny, ti chỉ muốn lm một chứng nhn của một giai đoạn lịch sử chứ khng c tham vọng kết n những ci gọi l tội c của Cộng Sản hay nu gương những người anh hng bất khuất ở trong đ.

    Những người Việt Quốc Gia m trong đ c ti đ thất bại trong cuộc chiến m người Mỹ đặt tn l Chiến Tranh Việt Nam cuộc chiến của Mỹ ở chiến trường Việt Nam -. Ti khng biết kết quả thật sự của cuộc chiến ấy l người Mỹ đ thắng hay bại mặc d sau khi Chiến Tranh Việt Nam chấm dứt th khối Cộng Sản đ lần lượt sụp đổ, nhưng điều m ti thấy r l những người Việt Quốc Gia đ phải chết trong cc Trại Cải Tạo của Cộng Sản hay đang phải lưu vong khắp thế giới, v những người Việt Cộng Sản đang ngự trị trn ton lảnh thổ Việt Nam. Chng ta đ thất bại v chng ta đ khng nu được ci chnh nghĩa Quốc Gia trong khi Việt Cộng c ci chnh nghĩa Giải phng đất nước của họ. Những nh lnh đạo của chng ta đ lm g trong thời gian chiến tranh, điều đ hẳn l hầu hết chng ta đ nhn thấy! Chng ta đ bị lnh đạo bởi những người chỉ biết nghĩ đến quyền lợi c nhn hay tập đon hơn l quyền lợi chung của đất nước. Chng ta mệnh danh l những người Việt Quốc Gia nhưng lại trở thnh những người đnh thu cho Mỹ. Khi Mỹ rt lui th chng ta khng cn một khối người Việt Quốc Gia nữa m đ trở thnh những ton qun r ngũ. Đa số những nh lnh đạo th lo đi tm sự an ton ring cho bản thn v gia đnh họ, phần lớn cn lại th m thầm hoặc tm phương lẩn trốn ra nước ngoi hoặc nộp mnh vo cc trại cải tạo để mong hưởng sự khoan hồng của Đảng v Nh Nước.

    Ở trong trại Cải Tạo, chng ta cũng khng c một sự đon kết no m lại sống m thầm, nghi ngờ nhau, đổ lổi nhau, hoặc tự chia rẽ nhau. Cộng Sản đ khai thc triệt để những nhược điểm ấy để dể điều hnh cc trại cải tạo của họ.

    Mỗi người Việt Nam đều c trong đầu một ng quan, khng biết ci thnh ngữ ny c đng hay khng, nhưng ti thấy khng ai trong chng ta muốn lm một con ốc trong một cổ my m chỉ muốn lm người điều hnh cổ my ấy m thi, để rồi rốt cuộc th chẳng ai c một cổ my no để điều hnh!

    Chng ta đ thất bại v những người Cộng Sản đ chiến thắng. Điều ấy l một thật tế khng thể chối cải được! Mặc d giờ đy th đất nước ta đang bị cai trị bởi một chủ nghĩa phi nhn trong khi cả thế giới đ phải từ bỏ, điều quan trọng m ti thấy được l đất nước ta khng cn chiến tranh nữa, dn tộc chng ta khng cn chết chc tang thương nữa. Phần cn lại của chng ta v của cc thế hệ mai sau l lm thế no để đất nước Việt Nam chng ta thot khỏi những tắc nghẽn của một chủ thuyết sai lầm để m tiến ln.

    Ti viết những trang hồi k ny chỉ để ghi lại những g đ diễn ra cho chnh bản thn ti cũng như cho những người bnh thường nhất ở trong những ci gọi l Trại Cải Tạo của Cộng Sản. Tất nhin cn nhiều điều m ti khng được chứng kiến hay trải qua, cũng như những điều m ti khng thể no nhớ hết được. V thế ti mong những ai đ sống trong giai đoạn ấy nn ghi lại v tổng hợp thnh một bức tranh ton diện về cc trại cải tạo của Cộng Sản Việt Nam.

    Như ti đ ni, ti khng l một nh văn cho nn khng c trnh độ để trao chuốt văn ngn. Cc bạn đọc nn xem đy như l một lối kể chuyện của một người bnh thường. Đối với những ai đ sống trong cc trại cải tạo th coi như đy l một đng gp để nhớ lại thời gian đen tối v đau khổ của chng ta. Cn đối với những ai chỉ nghe ni đến hai chử Cải Tạo th coi như đy l một sự tm hiểu thm về một giai đoạn của đất nước.

    Ghi nhớ tất cả cc bạn đồng cảnh
    v
    những người đ chết trong cc trại Cải Tạo.
    Gửi tất cả tnh thương về mẹ!
    KALE

    Phần 1

    Ti Đ Ở Lại

    Chương 1

    Dấu Hiệu Đầu Tin: Cuộc Di Tản Chiến Thuật.

    Trước ngy 30 thng tư năm 1975, những tin tức về sự mất mt ở cc tỉnh miền Trung Việt Nam đ khiến ti rất lo lắng. L nhn vin của cơ quan tnh bo chnh quyền Nam Việt Nam, điều g sẽ xy đến cho ti một khi Cộng Sản tiến vo Si Gn? Ti đ nghe thấy nhiều về những sự thm st ở Huế khi Cộng Sản tiến vo thnh phố ở miền Trung ny vo Tết Mậu Thn, 1968. VC dng dy kẽm gai cột người ta lại với nhau rồi chn sống; VC bắt người ta phải tự đo hố rồi bắn chết họ trong ấy....

    Những cuộc di tản của hng trăm ngn người từ những thnh phố miền Trung l một bằng chứng xc minh sự sợ hải của nhn dn đối với Cộng Sản. VC tạo sự kinh hong trong nhn dn ngay cả đối với những người dn thường. Dưới chiu bi giải phng, VC tạo nn cuộc chiến để nhằm thn tnh miền Nam Việt Nam; chng thnh lập Mặt Trận Giải Phng Miền Nam v bắt đầu cuộc chiến chống lại chnh phủ Việt Nam Cộng Ho m chng gọi bằng ngụy quyền miền Nam Việt Nam.

    Khi qun đội Mỹ vo Nam Việt Nam, VC đổi chiến tranh Việt Nam thnh cuộc chiến chống lại ci m chng gọi l Đế Quốc Mỹ. Chng đồng ho Mỹ với Php; chng nhập chung cuộc chiến tranh Việt Nam với cuộc chiến chống Php thnh một.

    Thật ra, Cộng Sản đ cướp cng của nhn dn Việt Nam trong cuộc chiến chống Php để rồi chng thn tnh miền Bắc Việt Nam biến thnh một quốc gia theo chủ nghĩa Cộng Sản. Việt Nam bị chia thnh hai quốc gia: Miền Bắc Cộng Sản v Miền Nam Dn Chủ. Hai nước sẽ pht triển ring rẽ để chờ một cuộc thương thuyết để thống nhất đất nước. Thể chế chnh trị của quốc gia sẽ định đoạt bởi người dn qua một cuộc tổng tuyển cử dưới sự kiểm sot của tổ chức quốc tế. Ti khng muốn kể lại đy lịch sử của đất nước ti v đ c nhiều sch vở đề cập đến vấn đề ny, nhưng v c vi chi tiết c lin quan đến việc ti đ ở lại đất nước trong khi hng trăm ngn người dn đ ra đi trong những ngy của ci gọi l giải phng của Cộng Sản.

    Ba ti đ gia nhập tổ chức Việt Minh, một tổ chức do Cộng Sản thnh lập nhằm mục đch quy tụ dn chng để chống Thực Dn Php. ng đ bị giết trong cuộc chiến ấy vo năm 1952, trước khi ho ước Genve được k kết, do đ ti l con của một gia đnh c người anh hng đ chết trong chiến tranh, một liệt sĩ theo như danh từ của Cộng Sản. Ti khng thể hnh dung được cha ti như thế no v ng đ chết khi ti mới ln bảy, v ng đ bỏ nh đi vo mật khu từ khi ti mới ln hai. Ti nghe ni ng l một cn bộ kinh ti của qun du kch. Trn đường đi cng tc, ng cng một người bạn bị phục kch v bị giết sau khi ng đ bắn chết hai lnh l dương v một lnh Php. Ti vẫn thường c một t tự ho về cha ti. Ti cn c ba anh chị họ tập kết ra Bắc vo năm 1954, v ti c nghe ni họ đ đi du học ở cc nước X Hội Chủ Nghĩa.

    Một người bc của ti cũng l một người Cộng Sản; ng ta bị bắt nhốt ở trại t Cn Ln từ năm 1956 đến năm 1962. Sau khi thả ra, ng lại tiếp tục hoạt động cho VC v chết năm 1970; ng ta cũng l một liệt sĩ! Với một gia đnh như vậy, đi lc ti nghĩ đơn giản rằng VC sẽ khng trừng phạt ti một khi chng vo Si Gn.

    Mặt khc, ti nghe ni rằng Cộng Sản l những người v gia đnh, v tn gio, v tổ quốc; họ chỉ c duy nhất Đảng Cộng Sản của họ m thi! Trong tnh trạng mập mờ đ, ti khng thể tưởng tượng được họ sẽ đối xử với ti thế no khi sự việc xy ra!

    Sự thiếu hiểu biết về Chủ nghĩa Cộng Sản, về những người Cộng Sản khiến ti cng nhiều người dn miền Nam bị lẩn lộn giữa những người Cộng Sản với những nh i quốc. Khi cn trẻ, ti vẫn thường tn sng những người Cộng Sản, đặc biệt l Hồ Ch Minh v V Nguyn Gip, ti đ đồng ho họ với những nh i quốc. Ti cũng từng nhập chung cuộc chiến tranh Việt Nam với cuộc chiến chống Thực Dn Php của nhn dn Việt Nam. Ti đ từng lm nhiều bi thơ yu nước đăng trn những tạp ch Sinh Vin. Thm vo đ, sự lộn xộn của chnh phủ Nam Việt Nam từ Tổng Thống Ng đnh Diệm đến Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu khiến mọi người dn miền Nam trng chờ một chnh phủ vững mạnh ngỏ hầu c thể xy dựng đất nước. Hầu hết nhn dn miền Nam thường trng về cơ cấu chnh quyền miền Bắc như một mẫu mực m họ mong muốn. Thủ tướng Phạm Văn Đồng của Bắc Việt đ ở tại vị từ năm 1954 đến năm 1975 c lẽ l một minh chứng hng hồn cho một cơ cấu chnh quyền vững chắc!

    Mặc d c nhiều điều tồi tệ đ xy ra trong khối Cộng Sản, từ Lin x, Trung Quốc, v cc nước Đng u, chng ti vẫn hy vọng Cộng Sản Việt Nam sẽ khc hơn. Những cuộc đấu tố ở miền Bắc trong giai đoạn cải cch ruộng đất sau 1955 với những cảnh con ci đấu tố cha mẹ, vợ đấu tố chồng, cũng chưa đủ thuyết phục để nhn dn on ght Cộng Sản. Những hnh ảnh về cuộc thm st tại cc vng tạm chiếm của Cộng Sản bị nghi ngờ l chiến thuật tuyn truyền của Chnh Phủ Nam Việt Nam. Dn chng bị lẫn lộn giữa ci tốt v ci xấu về những người Cộng Sản. Họ khng thể phn biệt giữa chủ nghĩa Yu Nước với chủ nghĩa Cộng Sản.

    Cuộc di tản chiến thuật khỏi Bun M Thuột, Đ Nẵng được loan bo như một việc thực thi Hiệp Định Paris. Ti chẳng biết g về nội dung của Hiệp Ước ny, nhất l những điều mật ước m ti nghe ni về việc phn chia đất nước tại vĩ tuyến 12 ở Phan Rang, một tỉnh miền Trung, để nhường cho Mặt Trận Giải Phng. Hầu hết những g ti nghe được thường l những tin đồn. Trong một quốc gia đang c biến động chnh trị, tin đồn nhiều khi cn được tin tưởng hơn những g m chnh phủ phổ biến.

    Mặc d l một nhn vin tnh bo của chnh quyền Nam Việt Nam, ti khng hề học tập về Chủ Nghĩa Cộng Sản. Trong nhiệm vụ hng ngy, ti chống lại những tổ chức của Sinh Vin thuộc Viện Đại Học Si Gn. Ti chỉ biết rằng đ l những tổ chức con đẻ của Đon Thanh Nin Cộng Sản Hồ Ch Minh, một tổ chức của VC. Ti đ thnh cng trong việc ti chiếm Ban Đại Diện Sinh Vin Đại Học Khoa Học vo năm 1972 từ trong tay của nhm Bừng Sống, một tổ chức của Cộng Sản. Mặc d bị ln n tử hnh trn đi pht thanh giải phng v việc ấy, ti vẫn thờ ơ. Họ chỉ biết b danh ti chứ khng biết tn thật của ti, hơn thế nữa, ti vẫn đang sống trong vng của mnh. Ngược lại, nếu Cộng Sản chiếm Si Gn, điều g sẽ xảy ra cho ti một khi họ biết ti l ai? Sự lo lắng cộng với sự thiếu hiểu biết khiến ti khng cn biết phải lm g.

    Chương 2

    Những Điều Đ Xảy Ra Chnh Trong Gia Đnh Ti

    Ngy 19 thng tư năm 1975, sau khi đưa vợ ti vo văn phng để lm việc, ti gh qua nh mẹ ti như thường lệ. Ti gặp Ti, em ti vừa từ Đ Nẳng về đến nh. Ti l trung sĩ Thng Dịch vin trong Hải qun Nam Việt Nam. Đ Nẳng l một thnh phố lớn ở miền Trung v cũng l một hải cảng quan trọng. Ti chỉ cn một bộ đồ dnh thn v đ phải trải qua bao nhiu phương tiện mới về được đến nh. Em ti đ kể lại cho nghe bao nhiu chuyện kinh khủng m n đ chứng kiến trn đường đi từ Đ Nẳng về Si Gn. Khi ở trn một chiếc tu, một người đn b nhờ n bế dm đứa con để b ta đi tm một đứa khc đ bị thất lạc; sau đ b ta biến mất vo đm đng. N khng biết phải lm sao, v lm thế no để bế đứa trẻ về nh trn một lộ trnh qu xa như thế, do đ n đưa đứa trẻ cho một người lạ rồi chạy đi mất. Dn chng chen chc nhau leo ln tu; nhiều người bị rơi xuống biển chết chm.

    Tại sao em khng đi lun ra ngoại quốc? Ti hỏi Ti.

    V họ ra lệnh về Si Gn để chống lại VC.

    Em c thấy VC vo Đ Nẵng khng?

    Khng, ti chẳng thấy ai ngoi dn chng di tản khỏi Đ Nẳng. Họ ra lệnh chng ti rời Đ Nẳng cho VC, nhưng ti chẳng thấy VC no trong thnh phố khi ti rời nơi ấy. Ti cũng khng hiểu sao chng ta lại thất bại m khng c cuộc đụng độ no.

    Em c nghe ni g về những mật ước của Ho Ước Paris khng?

    Họ ni nhiều về những điều ny, nhưng thật ra ti khng được ai phổ biến một cch chnh thức hết khi họ ra lệnh rời Đ Nẵng.

    Lm sao em về được đến nh? Ti t m hỏi.

    Đầu tin, ti đi theo tu ti về đến Cam Ranh. Từ đ đến Vũng Tu, ti ln được một chiếc tu của Hải Qun Mỹ v ti l Thng dịch vin.

    Sao tu em khng về Si Gn?

    Ti khng biết; n đi lun ra đảo Ph Quốc.

    Em thấy g trn đường về Si Gn?

    Dn chng sợ hải; họ ni đến VC v những cuộc tn st d họ chẳng thấy một tn VC no trong thnh phố. Họ chen chc nhau trn đường ra hải cảng. Họ chất mọi thứ ln xe đạp, xe gắn my, hay gnh ln vai. Trẻ con khc lc v lạc mất cha mẹ; vi người nằm chết trn vỉa h. Hng ngn người dn rời bỏ nh cửa khi nghe VC về đến hoặc nghe cc đơn vị qun đội ta rt lui. Anh lm trong Phủ Trung Ương Tnh Bo, anh c biết g về chương trnh của Chnh Phủ hay của Mỹ đối với tương lai của đất nước ta hay khng? Ti bất thần hỏi ti.

    Khng! Ti lng tng trả lời.

    Ti bảo Ti lấy quần o ti thay ra v n qu dơ sau hơn mười ngy đường. Khoảng 10 giờ, Ln, anh họ ti từ cơ quan đến. Anh ấy l thượng sĩ Hải Qun. Vo Qun Đội từ năm 1962, anh ta lm về truyền tin trong Hải Qun Việt Nam ở tại Bộ Tư Lệnh Hải Qun Si Gn. Anh ấy đến hỏi ti c định sửa soạn đi với anh ta ra ngoại quốc khi cần thiết khng. Ti trả lời anh ấy:

    Ti nghĩ chắc Cơ Quan của ti đ chuẩn bị chương trnh ring cho nhn vin rồi. Trong trường hợp khẩn cấp, ti sẽ gặp anh ngay.

    Thật ra ti khng biết phải lm sao trong lc ấy. Nghe tin về trnh trạng căng thẳng của đất nước, ti rất phn vn. Chng ta c thể chiến đấu chống lại VC nếu họ tiến vo Si Gn; tại sao lại phải rời bỏ đất nước m khng chiến đấu chứ? Qun Lực chng ta vẫn hng mạnh. Vũ kh chng ta vẫn cn đầy đủ ngay cả nếu Mỹ c ngưng viện trợ đi nữa. Ti khng thể hiểu nỗi tại sao chng ta lại thua khi chng ta đang ginh được chiến thắng trn mặt trận v ngay cả ở hậu phương. Những sự rt lui của cc đơn vị qun lực chng ta khỏi cc tỉnh miền Trung m khng c một trận đnh no xy ra đ lm dn chng đm ra hoang mang sợ hi. Dn chng di tản khỏi cc thnh phố mặc d chưa thấy một VC no tiến vo. Ton bộ sự kiện ấy đ tạo nn một sự rối ren chưa từng thấy cho đất nước.

    Ti nhn ra đường phố trước nh. Tiệm sửa xe đạp v xe gắn my vẫn mở cửa như thường lệ. Tiệm tạp ho vẫn ồn o. Tiệm may v hớt tc vẫn c khch. Vi người bn hng rong đang rao hng. Bộ hnh vẫn ung dung. Xe hơi, xe gắn my, v xe đạp vẫn qua lại. Mọi ci dường như vẫn sinh hoạt bnh thường; khng thấy một dấu hiệu no của chiến tranh. Dn chng Si Gn đ qu quen thuộc với chiến tranh kể từ năm 1945; họ nghe tiếng sng một cch lơ đểnh ngoại trừ trường hợp n nổ ngay bn cạnh họ.

    Năm 1954, một triệu người dn miền Bắc di cư vo Nam; họ đ kể lại bao nhiu điều gh gớm về Cộng Sản, nhưng dn miền Nam vẫn nghi ngờ. Dn miền Nam đon rằng những người dn miền Bắc v qu ngho đi đ vo Nam để kiếm sống. Chủ nghĩa Cộng Sản hay Chủ Nghĩa X Hội trong đầu c của người miền Nam chỉ đồng nghĩa với sự đi ngho. Sự tuyn truyền của Chnh Phủ Nam Việt Nam khng đủ để chiu dụ nhn dn miền Nam chn ght chế độ Cộng Sản, thường th dn chng nghĩ đến quyền lợi của họ hơn l l tưởng chống Cộng. Bn cạnh đ, họ vẫn cho rằng nếu VC tiến được vo Si Gn, họ c thể c đủ thời gian để rời khỏi đất nước: Cuộc di cư của hng triệu dn miền Bắc sau hiệp định Genve l một minh chứng cho nghĩ đ.

    Ti vẫn nghĩ đ c sẵn một kế hoạch di tản ring của cơ quan ti khi sự việc diễn ra, nhưng ti lại nghĩ mọi việc khng đến nỗi qu tồi tệ đến như vậy! Ti chẳng hề muốn đi đến Mỹ hay bất cứ một quốc gia no khc. Ti sẽ ở lại đất nước nếu Cộng Sản để ti lm một người dn bnh thường, nếu khng c sự trả th. Mặc khc, ti nghĩ Việt Nam sẽ tạm thời l một quốc gia trung lập khi chiến tranh chấm dứt. Một cuộc thương thuyết sẽ diễn ra sau đ để bn về việc thống nhất đất nước. Trong thời gian ấy, ti c thể chọn lựa giữa việc ở lại hay ra đi.

    Chiến tranh Việt Nam l cuộc Nội Chiến hay cuộc chiến giữa Chủ Nghĩa Cộng Sản v Chủ Nghĩa Tư Bản, cuộc chiến tranh Giải Phng hay cuộc chiến tranh Thức Hệ. Đ chỉ l những danh từ! Dn tộc Việt Nam ước muốn chấm dứt cuộc chiến ấy cng sớm cng tốt d họ chưa biết điều g xảy ra sau đ.

    Trn hai mươi năm chịu đựng chiến tranh, dn tộc Việt Nam đ qu chn ngn; chnh ti cũng thế! Sinh ra năm 1945, năm của Đệ Nhị Thế Chiến; Nhật Bản xm chiếm đất nước ti từ tay Thực Dn Php. Ti đ sống qua ba cuộc chiến chống Nhật, Php, v ci gọi l chiến tranh Giải Phng. Ti chỉ mong mỏi ho bnh đến với đất nước ti. Hy vọng của ti cũng đơn giản như những lời yu cầu của dn chng Mỹ khi họ tụ tập đi hỏi binh sĩ của họ rời khỏi Việt Nam ngay tức khắc. Sống bn kia bờ Thi Bnh Dương, họ chẳng biết g về sự đau khổ của nhn dn Việt Nam khi phải gnh chịu cuộc chiến giữa Cộng Sản v Tư Bản. Hng ngn lnh Mỹ chết trong chiến tranh Việt Nam lm rng động người Mỹ v cả Thế Giới. Thế th hng triệu người Việt Nam đ chết trong cuộc chiến ấy th thế no đy? nghĩ ấy khiến ti tức tối! Những giọt nước mắt đột nhin tro ra.

    Chương 3

    Một Tnh Huống Bi Thảm

    Ti c hẹn với những cộng tc vin của ti vo trưa ấy, do đ ti phải đến nh hng Sing-Sing ở đường Phan Đnh Phng để gặp họ. Lễ, người đ từng l Chủ Tịch Ban Đại Diện Sinh Vin Đại Học Khoa Học, một trong những cộng tc vin ấy hỏi ti.

    Anh c biết g về việc rt lui của chng ta khi VC chiếm Si Gn khng?

    Khng, chưa biết! Ti lng tng trả lời.

    Ti chuẩn bị đi ra ngoại quốc trong vi ngy tới; anh c đi với ti khng?

    Ti nghĩ cn qu sớm để c quyết định như vậy. Ngoi ra, ti cn phải hỏi sếp trước đ. Anh c tin tức g cho ti khng? Ti hỏi về cng việc để trnh những cu hỏi của Lễ.

    Nhm Bừng Sống đang trỗi dậy ở trường sau một thời gian di vắng bng.

    Ti đ biết điều ấy; cn Hoan v Thắng th thế no?

    Nhm Bừng Sống l một tổ chức nằm vng của VC đ được thnh lập ở Đại Học Khoa Học từ năm 1965; Hoan v Thắng l hai lnh tụ của nhm ấy. Khi ti thnh cng trong việc ti chiếm Ban Đại Diện Sinh Vin Đại Học Khoa Học từ nhm ny th nhm Bừng Sống biến mất. Hoan v Thắng trốn vo mật khu của VC. Chng ti bắt được Giu, trưởng nhm Bừng Sống.

    Chng ti chưa thấy Hoan v Thắng xuất hiện. Lễ đp lời ti.

    Ti phải đi gặp sếp ci đ. Hẹn cc anh ngy mai lc 10 giờ; chng ta sẽ bn về việc tương lai khi ti biết được t nhiều.

    Đ l lần cuối cng ti gặp Lễ v anh ta khng đến gặp lại ti vo ngy 20 thng tư như đ hẹn trước. Ti đon anh ta đ rời bỏ đất nước.

    Ti đến nh an ton ở đường Phan Thanh Giản. D đ 2 giờ trưa, hầu hết nhn vin đều ở đ để chờ đợi sếp Long. Chng ti đều mong mỏi biết rỏ mọi điều đang diễn ra trong nước v kế hoạch của Cơ Quan. Đẹp, thư k của sếp bảo rằng Long đang c cuộc họp trong Dinh. Ti nghĩ c lẽ ng ấy đang gặp Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu, nhưng khng biết hỏi ai để xc minh điều ấy. Sau khi bị một my bay F-5 do Nguyễn Thnh Trung, trung u thuộc Khng Lực Việt Nam Cộng Ho li, thả bom vo dinh tuần trước, ng Thiệu đang ẩn mnh trong dinh.

    Sếp ti, ng Long, mới 35 tuổi, cn qu trẻ khi được giữ chức vụ. ng ta hơi mập v tc xoắn nn mọi người trong cơ quan thường gọi l Long Quắn để phn biệt với một vi Long khc. V thường chơi Tennis vo buổi trưa nn da ng rm nắng; ng ta đi kh nhanh mặc d đi chn hơi ngắn. Ti nghe ni ng ta c họ hng xa với B Thiệu, đệ nhất phu nhn. ng ta cũng ở tại Mỹ Tho, một tỉnh của miền Nam, gần nh của gia đnh B Thiệu. Ti khng biết điều đ thật khng, nhưng ti nghĩ Long rất c ti trong nhiệm vụ của ng ấy. ng ta lm việc rất tận tụy nữa; nhiều người th cho rằng v ng ấy độc thn v lại c học vấn kh. Đ l điều rất hiếm trong một cơ quan đang điều hnh hầu hết bởi những sĩ quan qun đội. Long đ tốt nghiệp Đại Học Luật Khoa v Trường Quốc Gia Hnh Chnh.

    Trong cng tc hng ngy, chng ti thường lm việc khng c giới hạn giờ giấc. Đi khi chng ti lm đến 2, 3 giờ khuya, ăn vi mn g đ rồi lại lm việc tiếp. Lc khc chng ti lại ngủ cả ngy để lấy lại sức lực. Suốt thời gian lm ở Cơ Quan, ti chưa hề nghỉ php thường nin v khng c thời giờ. Tnh trạng chnh trị của Si Gn qu rối ren. Sinh vin của Viện Đại Học Si Gn v Viện Đại Học Vạn Hạnh (của Phật Gio) biểu tnh hầu như hng ngy để đi ho bnh v chống lại chnh quyền. Hầu hết những cuộc biểu tnh ny đều bị giật dy bởi VC hay bởi những đảng phải chống lại chnh phủ. Trung tm của n pht xuất từ cha Ấn Quang. Ti khng biết nhiều về mục đch của cc đảng phi đối lập, nhưng ti nghĩ rằng trong một quốc gia đang c chiến tranh, mọi sự gy xo trộn đều l gip đỡ cho kẻ th.

    Long về đến nh an ton vo khoảng 3 giờ chiều, ng ta trng mệt mỏi v chậm chạp, khng cn ci vẻ nhanh nhẹn như mọi ngy. Chng ti chờ đợi một tin xấu! Nm cặp ln bn, ng ta bắt đầu bằng một giọng ni thấp.

    Hm nay ti c đi họp; họ khng đề cập g về hiện tnh đất nước. Họ chỉ bảo rằng chng ta phải xếp đặt mọi việc tuỳ theo những g m chng ta thấy cần. Mỹ đ bỏ rơi chng ta, do đ chng ta phải chiến đấu bằng chnh sức lực của chng ta. Chng ta sẽ gặp lại vo ngy mai trong Cơ Quan để lm những việc phải lm.

    Với những lời ni mập mờ ấy, chng ti biết rằng đất nước đang gặp kh khăn. Chng ta chỉ l những qun cờ trn bn cờ của những cường quốc. Họ đến đy với danh nghĩa của Ho Bnh; họ rời bỏ chng ta cũng với danh nghĩa của Ho Bnh. Chng ta phải chiến đấu một mnh với Cộng Sản, khng chỉ với Cộng Sản Việt Nam m với Cộng Sản trn ton địa cầu! Mỹ v Đồng Minh đ chấm dứt viện trợ c nghĩa l chng ta phải tự gnh lấy gnh nặng của cuộc chiến. Chng ta khng sợ sự hy sinh xương mu m chng ta rất sợ sự phản bội.

    Ti gặp Tun v Banh, những người bạn thn của ti trong Cơ Quan trước cửa nh an ton. Banh cho biết Thuận v Giang đ đi rồi! Banh đ từng l Chủ Tịch Sinh Vin Luật Khoa năm 1973. Thuận v Tun đ từng lm việc chung với ti khi chng ti mới vo lm ở Cơ Quan. Chng ti thường thu lượm tin tức của Tổng Hội Sinh Vin Si Gn v của cc nhm chống chnh quyền thuộc ci gọi l Thnh Phần Thứ Ba vo những năm 1969-1970 trước khi lm việc cho Ban A17. (Ban chng ti c mật danh l A17 v hiện lc ấy c 17 phn khoa thuộc viện đại học Si Gn). Giang l người lm chung với ti trong cng tc; anh ta cưới một c vợ giu c v c lẽ gia đnh họ đ tm được cch vượt bin khi họ nghe được những tin tức c hại cho ti sản của họ. Ti nghĩ c lẽ Thuận đ ra đi với gia đnh anh của anh ta v họ lm việc trong sn bay Tn Sn Nhất. Chng ti cũng thng cảm cho họ về việc rời bỏ ny; họ phải lo đến cuộc đời họ v gia đnh họ trước tin.

    Chng ti chưa tnh g hết. Chng ti nghĩ phải chờ đợi kế hoạch chung của Cơ Quan v chng ti khng c phương tiện ring. Cn anh th thế no? Banh cười ni dường như muốn che dấu những lo lắng của mnh.

    Ti th nghĩ chng ta nhất định sẽ c kế hoạch chung vo ngy mai.

    Ti cố giữ bnh tĩnh. Ti khng thể biết lm g trong lc ấy. Leo ln một chiếc tu no đ trong bến tu Si Gn đối diện với trụ sở trung ương của chng ti hoặc đi vo phi trường để ln một chiếc phi cơ no đ đến một quốc gia khc, điều ny ti c thể lm được cho một mnh ti, nhưng cn vợ ti với đứa nhỏ cn trong bụng kia th lm thế no đy; c ta đang c mang tm thng. Điều ti chờ đợi l một kế hoạch chung của cơ quan để di tản trong vng trật tự, điều ny sẽ an ton hơn cho vợ ti.

    Chng ti cưới nhau vo năm 1972 sau gần ba năm quen biết. Chng ti gặp nhau vo thng 11 năm 1969; ngy đầu tin ti vo nhận việc ở Cơ Quan v cũng l ngy sinh nhật thứ 20 của vợ ti. Chị vợ ti v anh rể c ta cũng lm trong Cơ Quan. Khi gặp c ấy ở phng nhận việc, ti rất kinh ngạc v c ấy trng qu trẻ để lm việc cho một cơ quan tnh bo! C ta mới vừa tốt nghiệp trung học.

    Sau gần ba năm chung sống, vợ ti c mang v cũng rất hạnh phc với đứa con trong bụng. Thật ra đ l lần thứ hai c ấy c mang; lần đầu đ bị sẩy vo thng thứ hai. Vợ ti rất khổ sở khi một bc sĩ bo cho biết c ấy khng thể c con được v một chứng bệnh nan y. Ti đ phải đưa vợ ti đi đến đủ loại thầy thuốc, kể cả những lang băm. Một b thầy thuốc đng y bảo rằng b ta c thể cho thuốc để vợ ti c được một đứa con duy nhất m thi, v đ l đứa m c ấy đang mang trong bụng.

    Cuộc sống chng ti trong thời gian ny rất bnh an. C ta lm trong phng tuyển mộ ở trụ sở trung ương; ti vẫn thường đưa vợ ti đến nơi lm việc mỗi bữa sng v rước về mỗi bữa chiều. Ti t khi vo Cơ Quan v ti lm cho một ban cng tc ngoại vi. Lương bổng chng ti khng đủ xi nn ti phải dạy thm mn ho học cho vi trường trung học tư thục ở Si Gn; đ l nguồn thu nhập chnh của chng ti v cũng l ngụy thức của ti.

    Nếu cuộc đời chng ti tri qua một cch m đềm như thế, ti đ khng phải viết những trang hồi k ny! Những biến động bất ngờ đ xy đến lm đảo lộn hết mọi việc v mọi người dn trong đất nước ti. Hng triệu người Việt Nam phải rời bỏ qu hương lưu vong trn ton thế giới. Hng trăm ngn nhn vin chnh quyền v qun đội Việt Nam Cộng Ho đ bị giam trong những ci gọi l trại Cải Tạo của Cộng Sản từ Bắc ch Nam v một số đ chết trong ấy. Việt Nam trở thnh một quốc gia ngho nhất trn thế giới. Đ c phải do lỗi của chng ti hay khng? Ti khng muốn đổ lỗi cho bất cứ ai khc, nhưng chng ti lm được g trong hon cảnh ấy? Chng ti khng thể giải quyết được g ngay cả hon cảnh c nhn nữa. Lm sao chng ti c thể tự chống lại được với Cộng Sản trn ton thế giới trong khi chng ti bị tri tay bởi sự bỏ rơi của một cường quốc v cc Đồng Minh?

    Ti khng phải l một lnh tụ của Việt Nam Cộng Ho. Ti khng biết g về những chiến lược của chnh phủ Việt Nam, nhưng ti nghĩ ci gọi l chiến lược của những quốc gia nhỏ cũng chỉ l chiến thuật của những cường quốc m thi! Chng ti c thể chống lại VC trong những ngy thng ấy v sẽ chết cho tổ quốc chng ti. Ti khng chối bỏ điều ấy, nhưng lm sao chng ti lm được việc ấy một khi họ buộc chng ti phải từ bỏ sức mạnh của chng ti.

    Ti nghe rất nhiều lời ph bnh đổ lỗi cho Chnh Quyền nhất l cc nh lnh đạo của Việt Nam Cộng Ho về việc đnh mất Nam Việt Nam. Ti khng biết điều đ đng khng, nhưng ti nghĩ chng ta cần phải chấp nhận ci lỗi chung của chng ta đừng đổ cho vi người, ngay cả những cấp lnh đạo. Ti khng bo chữa cho họ hay cho chng ta. Ti chỉ muốn ni để hiểu sự thật về những g xảy ra trong đầu c chng ta trong những thng ngy ấy. Chng ta lẫn lộn giữa sự an ton cho chnh chng ta v sự an nguy của đất nước, giữa sự ở lại hay ra đi. Ti nghĩ những kẻ đ rời bỏ Việt Nam trong lc ấy chưa hẳn l hn nht, những người đ ở lại chưa chắc đ l anh hng. Mỗi người c hon cảnh v cơ hội khc nhau, v ti đang cố nhớ lại hon cảnh v cơ hội của chnh bản thn ti trong thời gian ấy để tm hiểu tại sao ti lại ở lại!

    Ti đến đn vợ ti tại văn phng của c ta ở số 3 Bến Bạch Đằng, đối diện với Bến Tu Si Gn. Quang cảnh bến tu rất bnh thường; những chiếc tu chiến của Hải Qun Việt Nam vẫn đậu nối đui nhau dưới bến. Vi thuỷ thủ v sĩ quan Hải Qun đang đi bộ trn vỉa h gần Bộ Tư Lệnh Hải Qun. Tư Dinh của Thủ Tướng nằm im lặng dưới bng cy đa. Vi người lnh gc đứng nghim pha trước dinh. Con đường Bạch Đằng từ Nguyễn Huệ đến Thống Nhất l khu vực qun sự; chỉ những người lm bn trong ấy mới được vo. Ti cố tm xem c điều g bất thường hay khng, nhưng chẳng thấy g cả! Ti tự hỏi tại sao mọi việc trng qu bnh thường trong một hon cảnh lộn xộn như vậy của đất nước. Ti hỏi vợ ti sau khi c ấy ngồi pha sau xe gắn my:

    Em c nghe về kế hoạch của Cơ Quan mnh khng?

    Khng! Việc g vậy anh? Em nghe c người ni rằng sếp chng ta sẽ rời cơ quan v ng Phụ T Lộc sẽ thay thế. Đ chỉ l tin đồn v em thấy ng Bnh vo Phủ sng nay.

    Anh chưa biết điều g thật sự xảy ra, nhưng anh nghĩ c lẽ c những hon cảnh xấu c thể đưa đến sự mất nước.

    Vợ ti chẳng quan tm g đến vấn đề chnh trị. C ấy chẳng để điều g ngoại trừ cuộc sống hng ngy của chng ti. Ti vẫn nhớ lc Đảng Dn Chủ của Tổng Thống Thiệu ra mắt dn chng, cờ của đảng ấy c hnh dạng đối nghịch với cờ của Bắc Việt với nền vng ngi sao đỏ treo khắp nơi; ti đa với vợ ti rằng đ l cờ của VC. Sợ hải, c ta bảo ti li xe qua đường khc để trnh! Ti khng biết c ta sẽ bảo ti lm g đy một khi lời ni đa của ti biến thnh sự thật, một khi cy cờ đỏ sao vng treo khắp nơi trong Si Gn! Ti mỉm cười với nghĩ ấy để dấu đi sự lo lắng trong lng.

    Chng ti đến nh ba mẹ vợ ti để tm hiểu xem họ c biết g khng. Chị vợ ti lm trong Ban Nghin Cứu ni với ti rằng chị ấy nhn thấy những tin tức xấu trn tờ trnh cho Tổng Thống m chị ấy đnh my hng ngy. Tnh trạng tồi tệ của đất nước chng ta đ diễn ra, đặc biệt l những tỉnh miền Trung, sau khi Tổng Thống ra lệnh rt cc đơn vị qun đội khỏi Bun M Thuột qua đường lin tỉnh lộ số 7. Hng ngn dn chng đ bị chết trn con đường m bo ch gọi l Đại Lộ Kinh Hong ny. Ti đ đọc được tin ny trn bo ch, nhưng ti khng biết được điều g sẽ xảy ra sau đ, nhất l kế hoạch cho đất nước theo như Ho Ước Paris. Ti muốn c một lời giải thch r rng của những nh lnh đạo, v đang chờ đợi điều ấy. Lm việc cho một cơ quan trưc thuộc Phủ Tổng Thống, ti nghĩ phải c một kế hoạch cho chng ti một khi c điều g đ xảy ra.

    Linh, chồng của chị vợ ti ni:

    Ti th khng nghĩ VC c thể vo được Si Gn.

    Sao anh biết chắc vậy? Ti cắt lời anh ta.

    Linh lm trong Ban Huấn Luyện của Cơ Quan. Anh ta trả lời ti một cch lng tng:

    Ti nghe ni chng ta nhường một phần đất của chng ta từ vĩ tuyến 12 đến vĩ tuyến 17 cho Mặt Trận Giải Phng v tạo thnh một tuyến phng thủ vững chắc từ Tuy Ho để sẵn sng thương thuyết với VC v Bắc Việt theo mật ước của Ho Ước Paris.

    Anh nghĩ chng ta c đủ sức để đnh lại VC m khng cần viện trợ của Mỹ hay khng?

    Ti nghĩ c thể được. Trong Tết Mậu Thn, chng ta chưa c những vũ kh tối tn như M16 m chng ta vẫn thắng được VC với AK. Giờ đy chng ta c nhiều thứ.

    Sau trận chiến Nam Lo, qun đội chng ta yếu hơn; ti khng biết chng ta c thể chịu đựng được một cuộc tổng tấn cng như Tết Mậu Thn hay khng?

    Chiến trường ở Đường 9 Nam Lo l một cuộc th qun! VC biết hết mọi chiến lược của chng ta. Ti nghĩ c lẽ đ l kế hoạch của Mỹ, họ khng muốn qun đội ta qu mạnh đến nỗi họ kh c thể điều khiển.

    Mọi ci chng ta nghĩ chỉ l điều chng ta suy đon. Chng ta khng c được những lời giải thch r rng của những nh lảnh đạo của chng ta. Giờ đy ti nghĩ c lẽ chng ta phải quyết định những g phải lm trong tnh trạng nguy kịch ny. Chng ta nn tự đặt kế hoạch cho chnh mnh chứ khng nn chờ đợi từ những nh lnh đạo của chng ta nữa.

    Lm sao chng ta c thể tự mnh lm được g? Linh đột nhin hỏi.

    Đ l l do m chng ti đến đy. Vợ ti v ti khng thể lm g được một mnh, nhưng ti nghĩ tất cả chng ta hợp lại th c thể c được một kiến hay!

    Chng ti im lặng nhn nhau. Mỗi người đều c ring một mối lo. Ti nghĩ chẳng ai c thể biết phải lm g trong lc ấy nn ti ph tan bầu khng kh im lặng nặng nề ấy.

    Chng ta sẽ suy nghĩ đến những điều ny v sẽ bn lại sau vậy.

    Trn đường về nh, ti đi ngang qua chợ Bến Thnh, một trung tm thương mại của Si Gn v của miền Nam Việt Nam. Xe cộ đầy đường. Hng ho trn ngập trn vỉa h. Khch hng chen chc trong những cửa hng. Vi cặp tnh nhn vai snh vai lang thang trn vỉa h L Lợi. Mọi việc diễn ra giống như mọi ngy. Ti khng thể nhận ra được khng kh chiến tranh trong một bối cảnh như vậy. Qun c ph La Pagode trn đường L Lai nơi ti thường ngồi uống c ph v nghe nhạc vẫn đang mở cửa; tiếng nhạc quen thuộc m đềm vọng ra khi ti đi ngang qua. Tiếng chung của nh thờ Đức B vang ln một giọng ngn lm nhẹ nhng tm hồn ti. L một Phật Tử, nhưng ti lại thch nghe tiếng chung ấy v n khiến ti cảm thấy nhẹ nhng bởi giọng điệu trong sng của n. Trụ sở vĩ đại của To đại sứ Mỹ nằm một cch kiu hnh đối diện với trụ sở của To đại sứ Anh Quốc nằm im lm trn đại lộ Thống Nhất. Vi qun nhn thuỷ qun lục chiến Mỹ trong chiến phục với M16 trn tay đứng gc ở cổng To Đại Sứ v trn hai vọng gc ở gc ta nh.

    Chng ti về đến cư x Thanh Đa nơi chng ti đang ở. Gia đnh chị vợ ti ở tầng trn, cũng nơi ấy; hai người đ về trước chng ti. Chng ti vừa dời về đy vi tuần nn chỉ c một t đồ đạc trong nh: một bộ đồ bằng my trong phng khch, tấm nệm trải trn sn trong phng ngủ, vi đồ đạc để nấu nướng trong nh bếp. Phng ăn vẫn trống trơn. Ti nhn ra cửa sổ. Dng sng Thanh Đa lấp lnh trong nh chiều. Vi chiếc ca-n rẽ sng pha xa xa. Hng dừa bn kia sng im lm phản chiếu bng cy trn mặt sng. Mu tm nhạt của bầu trời kết hợp với mu xanh đậm của cy cối tạo nn một bức tranh hi ho. Ti thch được thưởng thức một cuộc sống như thế, nhưng điều g đy sẽ xảy ra cho ti trong một bối cảnh đất nước như thế ny! Sự lo u đột nhin xm chiếm lấy hồn ti.

    Những tiếng g cửa lm gin đoạn dng suy nghĩ của ti. Linh gh qua để tr chuyện như thường lệ, nhưng ti nhn ra được dng vẻ buồn bả của anh! Linh v Lan, chị vợ ti, c hai đứa con trai. Ti khng nhớ họ lấy nhau vo thời gian no, nhưng con của hai người một đứa ln ba cn một đứa mới vi thng tuổi. Linh di cư vo Nam năm 1954 v hiện đang lm việc trong Cơ Quan. Họ gặp nhau trong ấy. Cao khoảng một thước bảy, với khun mặt di v lun tươi cười, Linh dể gy cảm tnh với mọi người. Theo Linh hm nay cn c Ho, bạn cng học với ti ở Đại Học Khoa Học, lm trong Cơ Quan v hiện đang biệt phi sang Cảnh St. Ho vừa cưới vợ cch đy khng lu; ti nghĩ anh ta cũng đang lo lắng cho số phận mnh. Ti hỏi Ho c biết g khng, nhưng anh ta chỉ nhn vai m khng trả lời g hết.

    Ti bắt đầu cuộc ni chuyện sau khi vừa ngồi vo chổ ở ngoi ban cng.

    Hai anh c ai biết tin tức g lin quan đến diễn tiến cuộc chiến đang diễn ra ở Xun Lộc khng?

    Chng ta đang đưa hết qun vo chiến trường ấy. Ti hy vọng chng ta c thể chặn đứng được VC ở đ để chờ viện trợ của Mỹ. Ho xc định.

    Ti th khng tin Mỹ sẽ tiếp tục viện trợ nữa! Tổng thống Mỹ Gerald Ford đ thất bại trong việc yu cầu Quốc Hội Mỹ viện trợ 722 triệu đ la. C lẽ by giờ chng ta phải tự lực m thi. Linh ni.

    Cc anh nghĩ Tổng thống Php, Valery Giscard dEstaing, c thể gip chng ta được g trong việc tm kiếm một giải php cho Việt Nam khng? Ti hỏi một cch v hy vọng.

    Đ l cố gắng của Php để gip Việt Nam, ti nghĩ đ cũng l một thong hy vọng cho chng ta v cũng l ước muốn của đm thnh phần thứ ba nữa. Ho lại nhn vai.

    Ti nghĩ tất cả mọi người trong chng ta đều lo lắng cho số phận của đất nước v của chnh bản thn mnh trong lc ấy. Chng ti đều lm trong cơ quan tnh bo, thế m lại chẳng biết g về kế hoạch của quốc gia. Tất cả những g chng ti biết được phần lớn l từ bo ch ngoại quốc.

    Trong những ngy ny, những tin tức từ những tạp ch như Times hay Newsweek hay từ những đi pht thanh như Voice of America v BBC dường như đều c định đạp đổ đất nước chng ti. Tn nội cc chiến tranh của Tổng Thống v Tn Thủ Tướng dn sự Nguyễn B Cẩn khng thể nắm vững được chnh quyền. Dn chng hoang mang về những tin đồn tung ra khắp nơi. Trừ vi c nhn giu c c thể bỏ ra tm ngn đ la để mua một tấm giấy thng hnh, mọi người khc đều khng thể c được điều kiện để trốn ra khỏi nước một khi VC tiến vo, ngay cả những người lm việc cho Mỹ v cho Chnh Phủ v Qun Đội Việt Nam Cộng Ho. Mọi người đều đang mong chờ Mỹ định đoạt dm số phận của họ theo như Tổng Thống Mỹ đang yu cầu Quốc Hội Mỹ chuẩn chi ngn khoản ti trợ để giải cứu hai trăm ngn người dn miền Nam đ cộng tc với Mỹ trong cuộc chiến. Thật l một điều bi thảm khi phải đặt cả cuộc đời mnh trong tay của người khc!

    Hội đm Paris l chiến thắng cho cả VC lẫn Mỹ. Sự sụp đổ của Phnom-Penh l sự bắt đầu. Điều g kế tiếp sẽ xảy ra cho đất nước chng ti? Một chiếc phi cơ vận tải C5A bị rơi một cch kinh hong vo tuần qua lm chết nhiều trẻ em mồ ci vẫn l một mối nghi ngờ về việc Mỹ đang c định bỏ rơi Việt Nam. Một khi số trẻ em mồ ci hầu hết l lai Mỹ đ ra đi, chng ti khng biết số phận của chng ti sẽ ra sao tiếp theo đ. C thể no nhờ đ m Mỹ c thể tiếp cứu chng ti dễ dng hơn khi điều tồi tệ nhất xảy ra, hay đ chnh l điều duy nhất m người Mỹ lm được ở Việt Nam trước khi họ phủi tay. Với những sự việc như thế, tại sao chng ta khng tự tm cch cứu lấy mnh. Ti hỏi Linh v Ho về khả năng c thể di tản khi cần thiết.

    Chng ta khng c tiền để mua thng hnh, do đ chỉ cn cch chờ kế hoạch chung của Phủ. Linh ni một cch buồn b.

    Ti th hy vọng rằng Cơ Quan của chng ta đ c sẵn sng một kế hoạch. Ti khng thể no nghĩ được một cơ quan tnh bo m lại khng c sẵn một kế hoạch để lo cho nhn vin trong tnh huống nguy kịch. Ho ni một cch khng chắc chắn.

    Ngoi ra, Cơ Quan chng ta nằm kế bn bến tu; ti nghĩ trong tnh hnh khẩn cấp chng ta c thể leo ln tu để ra đi. Điều đng lo cho chng ta l gia đnh chng ta.

    Ti ni m buồn rầu nghĩ đến vợ ti.

    Chng ti đều biết rằng trong tnh trạng khẩn cấp th chnh gia đnh chng ti l ci m chng ti lo u nhiều nhất, v những g chng ti đang bn tnh chnh l về sự an ton cho gia đnh chng ti. Ti vẫn thường nghe một thnh ngữ rằng: nước mất, nh tan, v sự tuyn truyền của Chnh Phủ Việt Nam Cộng Ho về sự Tắm Mu khi VC tiến vo lun lun l một m ảnh trong tm tư ti. Ti khng sợ chết nếu n c thể đem lại sự an ton cho gia đnh ti, nhưng ti chỉ lo sợ cho sự đau khổ m gia đnh ti phải chịu khi việc tồi tệ diễn ra.

    Một khoảng khắc im lặng bao trm sau lời ti ni. Ti khng biết lm thế no để ph tan sự im lặng ấy, do đ ti kể lại những điều m ti nghe sếp ti ni vo sng hm ấy. Cuối cng ti đi đến một kết luận rất v nghĩa.

    C lẽ chng ta sẽ biết được t nhiều vo sng ngy mai trong Cơ Quan.

    Ho từ gi. Linh bảo ti đi với anh ấy sang nh chị anh để hỏi coi c chương trnh no khng. Anh rể của Linh l một gim đốc trong bộ Dn Vận v Chiu Hồi. ng ta khng c ở nh, v chng ti hẹn gặp lại hm sau.
    Chng ti về nh với tm tư rất bối rối. Linh bảo ti gi ghm những thứ cần thiết để đề phng tnh huống khẩn cấp. Chng ti chỉ c một ci ti xch tay nhỏ từ những ngy đi trăng mật, do đ chng ti ln mượn Linh một ci ba-l cho dể mang v cn phải phụ gip vợ ti v c ấy qu nặng nề với ci bầu. Ti bỏ vo ti xch vi bộ quần o cho chng ti, v một t đồ dng cho đứa trẻ sắp ra đời nữa. Ti ni đa với vợ ti rằng nếu con chng ti sanh ra trn đường đi trốn th phải đặt tn n l Di Tản để nhớ lại chuyện ny. Chng ti cười để xoa đi bao nỗi lo sợ.

    Chương 4

    Phủ Trung Ương Tnh Bo Chuẩn Bị Di Tản

    Ti đến Trụ Sở Trung Ương sớm hơn mọi ngy. Sau khi đưa vợ ti vo văn phng, ti đi thẳng đến khu nh của Ban A17 chng ti thay v đi đến trường để dạy học mặc d hm ấy ti c giờ dạy. Ti khng thể no xuất hiện trước mặt học tr của ti được. Tối hm qua, ti đ mất ngủ mặc d đ uống thuốc ngủ; qu nhiều vấn đề khiến ti bị nhức đầu. Ti phải ni vợ ti gọi bo bệnh dm.

    Khu nh Ban A17 của chng ti ồn o chứ khng im lặng như thường lệ. Ti nghĩ rằng giờ ấy cn sớm thế m mọi người đều c mặt đng đủ. Đẹp, thư k của sếp ti đang đnh my ci g đ. Tun bảo ti c ta đang lm danh sch v địa chỉ của nhn vin đề phng trường hợp khẩn cấp. Ở nước ti vo lc ấy, người dn chưa dng điện thoại ngoại trừ những gia đnh giu c hoặc cc cơ sở thương mại. Sự lin lạc với nhau thường được thực hiện bởi những lin lạc vin; anh ta li xe gắn my đi tm những người cần thiết để bo lại những điều cần phải lm. Đi khi chng ti lại khng ở tại nh mnh, do đ chng ti cần c một địa chỉ chnh xc trong những trường hợp như thế ny. Ti ghi lại địa chỉ của mẹ ti thay v địa chỉ của ti v ti khng muốn ở một mnh trong nh ti trong trường hợp ny.

    C g xảy ra trong cơ quan chưa? Ti hỏi Tun.

    Chưa c g đặc biệt! Ti nghĩ chắc phải đợi sếp vo th mới biết. Khng biết cc nơi khc trong Phủ c lm danh sch khng, nhưng theo ti th chắc phải c điều g đ quan trọng.

    Ai sẽ l người lin lạc? Ti nghĩ chắc l Hiệp v Điền chứ g?

    Ti cũng nghĩ thế, nhưng theo ti th chng ta nn vo đy thường hơn để tự lo liệu lấy mnh. Tại sao anh khng điện thoại hỏi b x ở bn đ xem c g khng? Tun đột nhin hỏi ti.

    Ti cũng định sẽ điện thoại hỏi vợ ti, Lan v Linh nữa để chng ta c thể biết được vi điều đang diễn ra trong cơ quan.

    Với hm ru chưa cạo, Tun trng lớn hơn số tuổi ba mươi hai. Chng ti thường gọi đa l tn Ty lai v hm ru quai nn v ci sống mũi cao của Tun. Trong những ngy đầu tin mới vo lm trong cơ quan, Tun v ti thường lm chung với nhau trong Đội Cng Tc Sinh Vin. Chng ti gia nhập cc cuộc biểu tnh của sinh vin để thu nhặt tin tức. Chng ti cng nhập ngũ chung một ngy, ở chung trong một trung tm huấn luyện. Sau khi trở về lm cho Cơ Quan, ti phụ trch cng tc ở Đại Học Khoa Học cn Tun ở Đại Học Văn Khoa, nhưng chng ti vẫn thường hỗ trợ nhau. Vợ của Tun cũng l bạn học với vợ ti; chng ti thỉnh thoảng vẫn đi chơi chung với nhau do đ hai chng ti l những người bạn thn.

    Ti nghĩ chng ta đang đứng ở bn bờ vực. Tun cắt ngang. Hai vợ chồng ti chắc sẽ tnh chuyện ra đi cng sớm cng tốt!

    Hy vọng hai người sẽ lm được việc ấy. Hon cảnh hai người tương đối dễ dng hơn ti; vợ ti qu nặng nề với ci bầu, ti khng thể lm g khc hơn l chờ đợi chương trnh của cơ quan. Hơn nữa, ti nghĩ khng lẽ một cơ quan tnh bo m lại khng c một chương trnh lo cho nhn vin trong tnh trạng nguy kịch hay sao.

    Ti hy vọng thế, nhưng t ra chng ta cũng nn nghĩ đến điều ấy. Ti thật khng biết tnh trạng đất nước ta qu tồi tệ đến thế sao. Tun lo lắng ni.

    Mọi nhn vin trong ban chng ti đang bn tn về tnh trạng xấu của đất nước, nhưng thật ra chng ti khng r n tồi tệ đến mức no. Chng ti khng thể tin được một ngy chng ti c thể mất nước m chỉ nghĩ đến một trận chiến lớn với VC khi chng tiến vo Si Gn m thi. C tin đồn l chng ti sẽ rt về vng 4 ở đồng bằng sng Cửu Long để chống lại VC. Nhưng cuộc chiến ở Xun Lộc vẫn đang tiếp diễn. Chng ti lm trong một cơ quan chuyn lo về những vấn đề chnh trị, nn cũng khng biết nhiều về việc qun sự. Đ chnh l nhược điểm của chng ti.

    Trong một quốc gia m chiến tranh diễn ra qu lu, cc vấn đề chnh trị, qun sự, v kinh tế đều bị lẫn lộn nhau. Những nh lnh đạo qun sự trở thnh lnh đạo chnh trị đ tạo thnh sự lộn xộn cho quốc gia. Đất nước khng c được một nh lnh đạo lớn c thể kết hợp sức mạnh của ton dn để chống lại kẻ th. Ph thủ tướng Trần Văn Hương, người đại diện cho miền Nam nhưng lại khng c thực quyền, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu l một trung tướng nhưng lại khng đại diện được cho qun đội.

    Mỗi một tướng lnh l một ng vua trong vng với quyền lực ring của mnh. Sự chia rẽ trong hng ngũ tướng lnh cng lc cng trầm trọng khiến binh lnh trở nn nghi ngờ. Thiếu Tướng Khng qun Nguyễn Cao Kỳ, cựu Ph Tổng thống, v Đại Tướng Dương Văn Minh, kết hợp với nhm Phật Gio Ấn Quang v với ci gọi l Thnh Phần thứ Ba để chống lại Tổng Thống. Họ đều muốn tổng thống phải từ chức. Ti khng biết họ lm được g cho đất nước một khi họ nắm quyền hnh. Một vi ngi sao sng trong bầu trời chnh trị đ bị giết chết như Nguyễn Văn Bng, gim đốc trường Quốc Gia Hnh chnh v cũng l chủ tịch đảng Cấp Tiến.

    Ti nghĩ phương cch hay nhất l sự đon kết ton dn như một cu tục ngử của Việt Nam Đon kết l sống, chia rẽ l chết. Ti khng đổ lỗi cho cc nh lnh đạo về sự đnh mất đất nước, nhưng chnh họ l những người đ nắm vận mệnh đất nước trong tay. C một cu ni của người xưa rằng nhất tướng cng thnh vạn cốt kh, ti nghĩ thm rằng nhất tướng thất bại triệu cốt kh!

    Ti điện thoại hỏi vợ ti ở phng tuyển mộ v chị vợ ti ở Ban Nghin cứu; họ đều đ lm danh sch cho nhn vin. Chng ti hiểu rằng đ l dấu hiệu xấu của đất nước. Tuy nhin chng ti khng biết được xấu đến mức no, v chng ta phải lm g để giải quyết. Đi ra nước ngoi như nhiều người đ lm, chuẩn bị chống lại VC khi chng tiến vo Si Gn, hay rt về đồng bằng sng Cữu Long như tin đồn? Chng ti khng biết thật sự phải lm g. Chỉ lm một danh sch th khng thể giải quyết được g! Chng ti muốn c một lời giải thch rỏ rng, v chng ti đang chờ sếp vo.

    Long đi nhanh vo phng. Chng ti nhn nhau lo lắng. Điều ny bất thường v ng ta khng c thi quen như vậy. ng ta thường đi vo hội trường để tr chuyện với chng ti trước khi vo văn phng ring. Chng ti đều mong những lời của ng ta. Khoảng nửa giờ sau, ng ta đi ra với một dng buồn b.

    Ti rất lấy lm buồn m bo tin rằng chng ta đang phải trải qua một giai đoạn kh khăn v nguy hiểm. Nhiều p lực buộc Tổng Thống phải từ chức, v ti khng biết ng ấy c từ chức khng. Ti cũng khng biết ai sẽ thay Tổng Thống Thiệu nếu ng ấy từ chức. Ph Tổng Thống chỉ l tạm thời m thi. Thm vo đ, ti khng biết đất nước sẽ ra sao trong tnh trạng như thế ny. Chng ta đang lập danh sch theo như lệnh của cấp trn, nhưng ti khng biết để lm g. Ti chỉ mong chng ta bnh tĩnh trong mọi tnh huống. Chng ta sẽ lm việc như thường lệ, v chng ta cũng sẽ hợp sức nhau.

    Nhiều ci ti khng biết của ng Long khiến chng ti phn vn hơn lc no hết. Chng ti khng chờ đợi một kiến mơ hồ như vậy. Trong tnh trạng như thế, chng ti nghĩ một cấp chỉ huy cần nn trnh by r rng sự thật cho nhn vin chứ khng nn che lấp bằng những lời lẽ mập mờ. Chng ti khng cần biết ai sẽ l Tổng Thống; điều chng ti cần muốn biết l tnh trạng đất nước như thế no v chng ti phải đối ph ra sao. Ti nghĩ ng Long cũng đ bị mơ hồ bởi v ng ta l b con với b Thiệu; một khi ng Thiệu từ chức, ng Long cũng mất đi hậu thuẩn v cũng c thể mất đi chức vụ. C lẽ ng ta đ qu ch đến địa vị của mnh nhiều hơn l vận mạng của đất nước!

    ng Long l một ứng vin sng gi trong chức vụ Đặc Uỷ Trưởng mặc d ng ta cn trẻ v khng phải l một sĩ quan qun đội. ng ta đ thnh cng hầu hết trong mọi cng tc m ng ta nắm giữ, v ng ta cũng c học vấn hơn nhiều người lnh đạo trong cơ quan. Trong ban của chng ti, hầu hết nhn vin đều đ tốt nghiệp bậc Trung Học, v một số tốt nghiệp Đại Học. Để điều hnh một ban như thế, Long c nhiều thuận lợi hơn một sĩ quan qun đội mặc d cơ quan đang được lnh đạo bởi qun đội.
    Long đ đi sau khi ni chuyện. Tun, Banh, v ti đi ra qun c ph La Pagode như thường lệ trước khi đi gặp cc cộng tc vin.

    Cc bạn c nghĩ rằng ng Thiệu sẽ từ chức hay khng? Ti bắt đầu.

    Ti nghĩ ng ta sẽ từ chức v dn chng c vẻ khng ưa ng ấy sau vụ độc diễn trong kỳ bầu cử Tổng Thống vừa qua. Tuy nhin ti khng biết ai sẽ lm Tổng Thống trong lc ny. Banh ni nhanh, ti nghĩ c lẽ Tướng Dương Văn Minh v Tướng Nguyễn Cao Kỳ l sng chi nhất.

    Ti thấy Big Minh đ nắm vai tr lnh đạo một lần rồi v đ khng lm được g cho đất nước. Cn ng Kỳ l một Cao Bồi trong qun đội; lm thế no ng ta c thể lnh đạo đất nước trong tnh huống như thế ny? Tun đưa kiến.

    Ti cũng đồng ! Đối với ti th sự thay ngựa giữa dng khng phải l một giải php hay trong lc ny. ng Thiệu thật ra khng hon hảo trong vai tr của ng ấy đang nắm, nhưng nếu phải chọn giữa ba người ny th c lẽ ti chọn ng ta. Ngoi ra ti khng biết ai thch hợp hơn trong lc ny. Ti gp .

    Theo ti thấy th vi vị tướng lnh v ci gọi l Lực Lượng Thứ Ba muốn thương thuyết với VC về ho bnh đất nước, nhưng lm sao chng ta tin được Cộng Sản. Tun ni.

    Đng vậy! Người Mỹ đ khng cn muốn ci m họ gọi l Chiến Tranh Việt Nam nữa; dn chng Mỹ th nghĩ rằng đy l cuộc nội chiến giữa Nam v Bắc Việt Nam. Họ muốn chng ta tự giải quyết cuộc chiến của chng ta. Họ cũng chẳng cần biết rằng đy l cuộc chiến tranh giữa Chủ nghĩa Cộng Sản v Chủ nghĩa Tư Bản m chng ta chnh l nạn nhn. Ti nghĩ chnh người Mỹ muốn ng Thiệu từ chức v giải quyết chiến cuộc qua thương thuyết, v đ l p lực chnh. Banh ni nhanh nhẩu như thường lệ.

    Hm ru cm m khng c ria mp khiến Banh trở nn trng buồn cười ở ci tuổi mới hai mươi su. Banh l họ hng bn ngoại với gia đnh Đỗ Kiến ở Mỹ Tho; Đỗ Kiến Nhiểu, đ trưởng Si Gn l cậu của anh ta. Ti cũng nghe ni rằng gia đnh Đỗ Kiến l họ hng với B Thiệu, đệ nhất phu nhn. Một khi nh lnh đạo đặt họ hng ng ta trong cc chức vụ quan trọng điều đ c nghĩa l ng ta khng tin tưởng cấp dưới. Đ cũng l l do để cc lực lượng khc c cơ hội đối khng. Sự sụp đổ của nền Đệ nhất Cộng Ha v ci chết của tổng thống Ng Đnh Diệm v cc em của ng ta Ng Đnh Nhu, Ng Đnh Cẩn l một chứng minh rỏ rng. Cc tăng lữ Phật Gio đ nắm vai tr chnh trong sự lật đổ nền Đệ Nhất Cộng Ha, v giờ đy họ lại nắm phần quan trọng trong sự đối đầu với tổng thống Thiệu. Lực Lượng thứ Ba thật ra cũng chẳng c thực lực ngoi hai tướng Kỳ v Big Minh m cả hai đều c sự khc biệt nhau. Vi người khc như b luật gia Ng B Thnh, luật sư Trần Ngọc Liễng, gio sư Chu Tm Lun, ni sư Huỳnh Lin, vn vn chỉ dựa vo lực lượng Phật Gio Ấn Quang; thật ra th VC chnh l phần tử chnh len lỏi trong đ. Nguồn nhn lực chnh l lực lượng Sinh Vin th đ bị nhm sinh vin của chng ti bao vy từ năm 1972 sau khi chng ti thnh cng trong việc ginh lại Tổng Hội Sinh Vin Si Gn từ tay Huỳnh Tấn Mẫm, một tn Cộng Sản. VC khng cn c thể lợi dụng Sinh Vin được nữa nn chng thnh lập vi nhm như Lực Lượng Thanh Nin Cứu Đi, v Nhm K Giả ăn my để quấy động tnh hnh Thủ Đ.

    Ngoại trừ vi lực lượng chống đối với Tổng Thống Thiệu, tnh hnh thủ đ vẫn lặng yn sau khi cuộc rt lui khỏi Bun M Thuột v Đ Nẵng được loan bo. Dn chng cho rằng Nguyễn Văn Thiệu l chướng ngại cho ho bnh; nhiều p lực từ mọi pha yu cầu ng từ chức. Cơ quan chng ti l một bộ phận trực thuộc phủ tổng thống, do đ sự thay đổi tổng thống cũng đồng nghĩa với sự thay đổi trong cơ quan.

    Theo cc anh thấy th thay đổi tổng thống c thể gip đất nước ta tiến đến ho bnh hay khng? Ti hỏi.

    Ti khng nghĩ vậy! Tun ni một cch buồn b, đ nhiều lần chng ta thay đổi cấp lnh đạo nhưng cng khiến tnh hnh thm rối ren m thi.

    Ti cũng đồng ! Sau khi nền đệ nhất cộng ho bị lật đổ, người Mỹ đưa qun vo khiến cuộc chiến cng lc cng thm gay gắt. Đất nước ta đ nhiều phen thay đổi cấp lnh đạo, nhưng khng ai c khả năng giữ được tnh hnh yn ổn như lc cn Ng Đnh Diệm. Banh ni thm.

    Ti th nghĩ cc cấp lnh đạo của chng ta chỉ muốn tranh ginh quyền lực chứ khng nghĩ đến vận mạng của đất nước. Tun nhận định. Ti rất tiếc cho cc vị lnh đạo của chng ta bởi v chng ta phải phục vụ cho những kẻ khng biết nghĩ đến g ngoi quyền lợi của chnh họ.

    Chng ta cn trẻ, v chng ta muốn mang ho bnh lại cho đất nước. Ti nghĩ nếu VC khng qu tn sng ci chủ nghĩa Cộng Sản của chng th tốt hơn chng ta giao đất nước ny cho họ để nhn dn c được ho bnh. Ti ni một cch thnh tm.

    Ti cũng nghĩ thế! Chng ta đ qu mệt mỏi với cuộc chiến. Hng trăm năm qua chng ta chưa c cơ hội để xy dựng đất nước. Banh ni; Ti hy vọng một ngy no đ sẽ khng cn chiến tranh để chng ta c thể lm được những điều m chng ta muốn lm.

    Ti đến nh hng Sing Sing trn đường Phan Đnh Phng để tiếp xc với cc cộng tc vin, nhưng khng gặp Lễ như đ hẹn. Nhn, Nghĩa, Trung, Tm, Vinh, Tr, v Lm đều hy vọng biết được vi điều g đ. Ti nhắc lại những điều ti nghe được từ sếp v yu cầu họ hy lm những điều cần thiết để tự cứu lấy mnh. Họ l những cộng tc vin trẻ đ gip ti trong việc chiếm lại Ban Đại Diện Sinh Vin Đại Học Khoa Học trong những ngy đầu. Nhn, trưởng nhm ấy bị cụt mất một chn. Ti khng biết điều g đ xảy ra cho hắn v ti khng bao giờ hỏi l do. Hắn lun lun trng c vẻ tươi cười vui vẻ. Những người ny chỉ mới đang học năm đầu tin ở Đại Học Khoa Học, nhưng lại lm việc rất thnh cng. Trong một tnh trạng như thế ny, họ cn qu trẻ để tự định đoạt lấy tương lai mnh, v điều m họ c thể lm được c lẽ l chờ đợi kế hoạch chung của cơ quan! Ti hiểu họ đang chờ một lời giải thch r rng chứ khng phải những g m ti vừa ni. Ti ni một cch lng tng.

    Ti biết ti đ khng c được những g m cc anh mong đợi, v chnh ti cũng rất lo lắng như cc anh. Tnh trạng của ti c lẽ cn kh khăn hơn cc anh. Ti rất tiếc. Ti nghĩ chng ta đnh phải tự giải quyết lấy vấn đề của chnh chng ta chứ khng nn qu trng chờ vo Cơ Quan. Ti hy vọng cc anh hiểu điều ti ni.

    Từ hm ấy, ti ở lại nh mẹ ti v ti khng muốn bị lỡ cơ hội mỗi khi Cơ Quan cần lin lạc. Ti đ bảo những cộng tc vin của mnh nn tự giải quyết lấy mọi việc, nhưng ti cũng vẫn dựa vo Cơ Quan!

    Ln, Phụng, Ti v ti chơi bi tứ sắc v ni chuyện nhau. Phụng l em của Ln v cũng l trung sĩ Hải Qun. Anh ta từng ở nh mẹ ti lc cn đi học, v anh ta cũng cưới một c thợ may trong tiệm may của mẹ ti. Ti kể cho họ nghe những điều xảy ra trong Cơ Quan của ti sng nay cng những g m Cơ Quan đang chuẩn bị. Ti nghĩ họ cũng như ti đều lo lắng cho sự an nguy của gia đnh. Ở đất nước ti, đn ng lun lm chủ gia đnh v quyết định mọi việc quan trọng trong gia đnh. Ln c 3 con nhỏ, Phụng th chỉ mới c một đứa; chỉ c Ti l cn độc thn nn khng lo g cả ngoại trừ chnh bản thn n. Đề ti chnh trong cuộc đối thoại của chng ti đều nhằm vo tnh trạng của đất nước v lm thế no để thot thn khi sự việc tồi tệ diễn ra. Với 3 người đang lm cho Hải Qun Việt Nam, việc di tản bằng tu thật qu dễ dng, nhưng ti vẫn lun tin vo kế hoạch của Cơ Quan v trng chờ vo kế hoạch ấy. Ti ni với họ điều ti đang suy nghĩ v họ cũng đồng như vậy.

    Linh đến đi với ti tới nh của chị anh ta. Anh rể anh ta, Thụ, l tổng gim đốc trong bộ Dn Vận Chiu Hồi gặp chng ti như đ hẹn trước.

    Anh c dự định g trong vấn đề di tản một khi tnh trạng khẩn cấp xảy ra khng? Linh hỏi ngay.

    Chưa! Thụ trả lời một cch hấp tấp, nhưng đ c vi việc xảy ra trong Bộ vo sng nay.

    Điều g vậy? Linh hỏi một cch lo lắng.

    ng Tổng Trưởng Hong Đức Nh bảo rằng c nhiều p lực buộc Tổng Thống phải từ chức, v c lẽ ng ấy phải nhượng bộ thi. Ti khng biết khi no v điều g sẽ xảy ra, nhưng chng ti cũng đang chuẩn bị cho việc thay đổi ấy v Nh l họ hng với ng Thiệu.

    Ti đ nghe điều ấy rồi, v sng nay Cơ Quan chng ti đ lm danh sch nhn vin. Ti giải thch. Hm qua ti cũng c nghe ni việc Nguyễn Khắc Bnh nhường quyền lại cho Nguyễn Pht Lộc, nhưng việc ny chưa xảy ra.

    Ti nghĩ việc ấy sẽ đến nhanh thi! Linh thm vo. Anh c nghĩ thế no về tnh trạng đất nước ta khng?

    Ti nghĩ chắc rất l phức tạp. Người Mỹ muốn chng ta giải quyết tnh trạng chiến tranh bằng chnh bản thn chng ta, nhưng họ lại p lực khắp mọi mặt. Vi vị tướng lại muốn Tổng Thống phải từ chức để ho đm với VC, nhưng họ lại khng biết lm thế no ni chuyện được với Cộng Sản v CS l những người khng bao giờ tn trọng thoả ước. Ti khng biết ai sẽ lm Tổng Thống khi ng Thiệu từ chức: Nguyễn Cao Kỳ v Dương Văn Minh l hai ứng vin sng chi. Với Kỳ th c lẽ sẽ c chiến tranh thay v thương thuyết. Ngược lại Minh hiện l người được nhm Lực Lượng Thứ Ba hậu thuẩn m lực lượng ny lại đang hợp tc với VC. Ti khng biết việc g sẽ xảy ra một khi Big Minh nắm quyền. Thụ trả lời theo nhận định ring.

    Chng ti đến đy để hỏi xem anh c kế hoạch g khng một khi tnh trạng nguy kịch xảy ra. Linh cắt lời. Chng ta nn c dự định ring chứ khng thể hon ton trng cậy vo chnh phủ hay vo Mỹ.

    Ti chưa c định no cả, nhưng cũng đ nghĩ đến điều ấy rồi. Ti nghĩ chng ta sẽ c đủ thời giờ để đi một khi sự việc xảy đến. Anh c nhớ khi chng ta di cư khỏi miền Bắc sau khi hiệp định Genve k kết khng? Ti khng nghĩ rằng đất nước bị mất qu nhanh đến nỗi chng ta khng c thời giờ để chuẩn bị ra đi. Thụ trả lời một cch thnh thật.

    Ti biết rằng Thụ chưa c tưởng g cho việc rt lui vo lc ấy v anh ta khng muốn mất một địa vị m anh ấy đang c. Sau vi cu chuyện x giao, chng ti từ giả ra về. Linh c vẻ hơi thất vọng v anh ta nghĩ anh rể anh ta c thể gip được anh ta trong tnh huống ấy.

    Nguồn: http://khaiphong.org/showthread.php?...%3Bi-K%FD-Kale


    (Cn tiếp)

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  2. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  3. #2
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời

    (tiếp theo)




    Chương 5.

    Những Bo Hiệu Về Sự Sụp Đổ Của Việt Nam Cộng Ho


    Ngy 21 thng tư năm 1975, ti đến văn phng trong cơ quan rất sớm, cc bạn ti cũng thế. Họ đang bn tn về việc bn giao nhiệm vụ giữa ng Đặc Uỷ Trưởng Nguyễn Khắc Bnh với ng Nguyễn Pht Lộc, phụ t Điều Hnh. Chng ti đ biết việc ny xy ra l kết quả của sự thay đổi trong phủ Tổng Thống, v mọi việc đang bắt đầu!

    ng Long, sếp chng ti cũng đến rất sớm. ng ta bảo chng ti giữ bnh tĩnh, nhưng ti nghĩ chnh ng ta lại thấy khng c vẽ bnh tĩnh cht no. ng ta đi quanh cc phng v hội trường ni nhiều chuyện khc nhau nhưng lại trnh khng đ động đến việc đang xảy ra trong Dinh. Chng ti nghĩ chắc ng đ biết về việc chng ti đang suy đon về sự từ chức của Tổng Thống.

    Thật ra Nguyễn Văn Thiệu hay ai khc lm Tổng Thống khng thnh vấn đề với chng ti. Điều chng ti quan tm chnh l vận mệnh của đất nước v số phận của chng ti. Ai sẽ l Tổng Thống v ng ta sẽ lm g để đối ph với vận mạng của đất nước? Ph Tổng Thống Trần Văn Hương khng đủ sức để nắm chức vụ. Tướng Dương Văn Minh l người muốn ho hợp với Cộng Sản. Cựu Ph Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ c lẽ sẽ dẫn đất nước đến một trận chiến lớn.

    Chng ti chẳng sợ chết nếu phải chiến đấu với VC. Chng ti cũng biết rằng mọi sự ha hợp với Cộng Sản sẽ đưa đến sự thất bại bởi v chng sẽ khng bao giờ giữ lời giao ước. Nhưng chng ti lại khng c được sự lựa chọn no! p lực chnh l người Mỹ; đ mới chnh l sự đau khổ cho dn tộc nước nhỏ. Ti nghĩ người Mỹ khng muốn chng ta đnh nhau nữa. Họ muốn c thương thuyết để c một nền ha bnh trong danh dự như họ thường ni, v điều ny c nghĩa l họ chọn Big Minh để thực hiện điều họ muốn. Nguyễn Văn Thiệu đ ni rằng:

    Đừng nghe những g Cộng Sản ni m hy nhn kỹ những g m Cộng Sản lm.

    Ti khng biết ai l tc giả thật sự của cu ni ấy, nhưng ti nghĩ quả thật điều đ rất đng.

    C thư k của sếp, Đẹp, vẫn tiếp tục đnh my danh sch địa chỉ của nhn vin. Vi người muốn thay đổi địa chỉ, v vi người khng vo cơ quan ngy hm qua. Sự bn giao chức vụ trong cơ quan diễn ra rất lặng lẽ; khng c một nghi thức no, khng c sự tham dự của nhn vin, v vậy chng ti sẽ khng biết g nếu khng ai loan bo. Tin đồn về sự bn giao ny đ thnh sự thật. Chng ti lại cũng nghe ni rằng Nguyễn Pht Lộc, tn Đặc Ủy Trưởng chỉ c nhiệm vụ duy nhất l lo chuẩn bị việc di tản cho chng ti. Chng ti hỏi sếp về tin đồn ny, nhưng ng ta từ chối khng chịu ni; ng ta chỉ ni rằng mọi việc sẽ diễn tiến theo sự sắp xếp. Những lời ni mập mờ ny khng lm chng ti bằng lng, v chng ti quả thật khng biết giải quyết tnh trạng chng ti ra thế no: hoặc l chờ đợi cơ quan hay tự tm lấy phương kế ring mnh để thot thn.

    Sự từ chức của Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu được loan bo chiều hm ấy, v bi diễn văn di chn mươi pht của ng ta được truyền đi trn đi truyền hnh v đi pht thanh khắp cả nước. Chng ti nghe một cch lơ đễnh d tổng thống c một dng vẻ rất l buồn rầu v giận dử. Chng ti đ biết trước việc ny rồi, v chng ti cũng cn biết rằng ng cụ 72 tuổi, Ph Tổng Thống Trần Văn Hương chỉ lm Tổng Thống tạm thời m thi. Điều chng ti đang lo l ai sẽ thay thế tiếp theo v ng ta sẽ đối ph ra sao với tnh trạng của đất nước.

    Lời ku gọi đon kết để chống kẽ th của Trần Văn Hương chỉ l nghi thức. ng ta khng c thực lực để huy động sức mạnh của cc tướng lảnh v của nhn dn. Dn chng khng cn tin tưởng chnh quyền nữa. Họ đổ cho chnh quyền l tham nhũng v đưa quốc gia đến tnh trạng hiện thời. Ti khng biết đ l sự thật hay chnh l ảnh hưởng của sự tuyn truyền của VC. Nếu điều đ đng th sự tham nhũng của cấp lảnh đạo trong chnh quyền v qun đội chnh l sự tn ph đất nước trong chiến tranh v điều ny khiến kẽ th c cơ hội để lm tan nt sự đon kết ton dn. Dn chng sợ Cộng Sản, nhưng họ lại khng tin tưởng vo chnh quyền. Điều đ đ khiến một người no c nhiệt tm kết hợp ton dn để chiến đấu chống Cộng sẽ rất kh khăn. Hầu hết mọi người Việt Nam đều biết cu tục ngữ đon kết l sống, chia rẽ l chết, nhưng khng ai thực hiện điều ấy. Quả thật l một điều kh khăn! Lm thế no chng ta c thể đối ph với việc ny cho d chng ta c sức mạnh v nhiệt tnh đi nữa?

    Ci chết của vị tổng thống đầu tin của Việt Nam, Ng Đnh Diệm, vo năm 1963 đ bắt đầu cho sự xo trộn trong cấp lnh đạo ở Nam Việt Nam; sự từ chức của Nguyễn Văn Thiệu c lẽ l sự mở mn cho sự sụp đổ của Việt Nam Cộng Ha! Chng ti đều nghĩ đến điều ny, nhưng khng ai biết phải lm sao để giải quyết vấn đề của đất nước v của chnh bản thn chng ti. Chng ti hy vọng rằng sẽ c cơ hội để chiến đấu một trận chiến cuối cng với VC v mong rằng ci gọi l cc quốc gia Đồng Minh sẽ khng bỏ rơi chng ti trong cuộc chiến ấy.

    Trận chiến ở Xun Lộc đ thất bại trước khi Tổng Thống từ chức. Vi dư luận cho rằng Mỹ đ ngăn khng cho tướng L Minh Đo, tư lệnh Sư đon 18 dng một loại vũ kh ha học để ginh chiến thắng trong trận chiến ấy! Chng ti khng biết điều đ c thật vậy khng, nhưng sự thất bại ny l sự thất vọng cho mọi người trong thủ đ v đ l tuyến phng thủ cuối cng về pha Đng Bắc Si Gn.

    Sự viện trợ của cc nước Đồng Minh đặc biệt l của Mỹ chỉ l một sự mơ hồ sau khi Tổng Thống Mỹ Ford bị quốc hội Mỹ phủ quyết ngn khoảng viện trợ 722 triệu Mỹ Kim về qun sự khẩn cấp cho chnh phủ Si Gn. Những cuộc di tản của người Mỹ, Nhật, v những người ngoại quốc khc ra khỏi Si Gn l một bằng chứng r rng về sự bỏ rơi của Mỹ. Cuộc chiến hai mươi năm chấm dứt trong sự từ chức của tổng thống dưới p lực nặng nề của nhiều pha. Ti khng biết Tn Tổng Thống c thể no đối ph với ha bnh của đất nước hay khng. Trong lc ấy, ti chỉ nhn thấy viễn ảnh của sự mất nước sẽ xy ra khi chứng kiến trn truyền hnh ng Trần Văn Hương di chuyển rất kh khăn dưới sự trợ gip của người khc. Mặc d trong diễn văn, ng ta thề rằng ng ta sẽ chiến đấu cho đến khi no mọi lực lượng đều chết hết hay đất nước mất đi v sẽ được chn chung với cc chiến sĩ, ti nghĩ chắc ng ta khng c cơ hội thực hiện lời thề v ng ta đ qu gi yếu ở ci tuổi bảy mươi hai.

    R rng rằng sự chuyển giao chức vụ trong cơ quan l để chuẩn bị cho việc di tản cho nhn vin, nhưng chng ti cũng khng thấy một chương trnh no cả. Một cơ quan tnh bo phải sắp xếp rất nhiều điều một khi muốn bỏ cuộc như việc tiu hủy hồ sơ, chuẩn bị phương tiện vận chuyển cho hng ngn nhn vin v gia đnh, vn vn

    Chng ti chỉ được khuyn l nn giữ bnh tỉnh trong mọi tnh huống v chờ đợi quyết định của cấp trn. Ti nghĩ họ chẳng dm quyết định g hết. Một vi người c cơ hội ring đ đi ra ngoại quốc, số cn lại khng thể tự lo lấy mnh được th đang phải chờ đợi trong v vọng một kế hoạch của cấp lảnh đạo.

    Những ngy tiếp theo quả l những ngy di nhất của chng ti. Lời ku gọi của Tn Tổng Thống giữ vững vị tr để chống lại kẽ th được ban ra như một mệnh lệnh. Chng ti phải ứng trực một trăm phần trăm trong cơ quan. Chng ti phải ở lại trong văn phng cả ngy ngoại trừ khi đi tiếp xc với cộng tc vin hay về nh thay quần o. Chng ti khng biết lm g m chỉ cn biết tm tụm nhau đnh bi v bn tn. Ti khng biết đang chờ đợi việc g: một trận chiến với VC, một cuộc di tản, hay sự sụp đổ của đất nước. Thật l một tnh huống bi thm!

    Vợ ti cũng phải ở lại trong văn phng, v chng ti chỉ gặp nhau vo buổi cơm trưa. Ti cm thấy tội nghiệp cho c ấy với ci bầu trong lc ny. C ta l một người phụ nữ nhỏ nhắn m ti hay gọi đa l fragile, v c ta cũng rất thch ci tn ấy. Trong tnh trạng ấy, ti khng hiểu c ta c đủ sức để chịu đựng hay khng. Ti tự hỏi ci bầu ấy l một niềm hạnh phc hay chnh l nỗi buồn của c ta mặc d c ta đ chờ đợi n rất lu. Ti khng thể no c quyết định g cho chng ti mỗi lần nhn vợ ti. C ấy qu mảnh mai v ci bầu th lại qu nặng nề; lm thế no c thể leo ln tu để lm một chuyến đi đến một nơi v định! Ti sẽ khng thể no bỏ mặc vợ ti một mnh trong lc ấy v c ấy cũng lm việc cho cơ quan, v ti cũng khng muốn bỏ rơi c ta để tm cch tự cứu lấy mnh. Ti nghĩ rằng chng ti sẽ cng chết nếu tnh trạng tồi tệ diễn ra. Điều ti mong mi l con ti sẽ được sanh ra trước khi tnh trạng tồi tệ xảy đến, chng ti sẽ tm ra một phương cch cho chng ti: trốn ở đu đ, đi ra khỏi đất nước, hay tự st nếu cần thiết.

    Bn cạnh tnh trạng xo trộn của đất nước, chng ti vẫn phải lm cng tc thường lệ. Tổng Hội Sinh Vin Si Gn đ được bầu một cch thnh cng. Phạm Minh Cảnh, cộng tc vin của ti trở thnh Chủ Tịch. Lễ ra mắt Tn Ban Chấp Hnh vẫn được tổ chức như thường lệ. Thay v tổ chức ca nhạc trong buổi lễ ra mắt, lần ny chng ti cho chiếu một phim đ bị xem l tội lỗi vo thời ấy, đ l phim Exorcist. Ti khng biết tại sao sếp lại chọn phim ấy v n đ bị cấm từ lu bởi cơ quan kiểm duyệt của chnh phủ. Ti cũng khng đến dự buổi lễ v ti khng muốn cho vợ ti xem phim rng rợn trong khi c ấy đang mang thai v cũng chnh v ti đang qu lo lắng cho số phận của chng ti trong hiện tnh của đất nước.

    Điều đầu tin m Tn Tổng Hội yu cầu l cho tấn cng Bắc Việt bằng vũ kh nguyn tử để giải quyết tnh trạng miền Nam. Ti nghĩ đ quả thật l một điều v ch v buồn cười bởi v khng ai trn thế giới cn muốn một cuộc chiến tranh nguyn tử. Chiến Tranh Việt Nam chnh l cuộc chiến tranh cục bộ giữa chủ nghĩa Tư Bản v chủ nghĩa Cộng Sản để trnh một cuộc chiến ton cầu. Mọi thứ vũ kh hiện đại nhất của hai phe Đng Ty đều đ được thử nghiệm trn chiến trường Việt Nam trong suốt hai mươi năm. C lẽ đy l lc phải chấm dứt cuộc chiến ấy! Điều đng buồn l chng ta, những người lnh Nam Việt Nam đ bị hy sinh bởi những nước lớn.

    Trận chiến ở Xun Lộc đ chấm dứt với sự thất bại của sư đon 18; những người lnh thất trận rt lui một cch v trật tự về thủ đ. Cc đơn vị VC bao vy Si Gn; hỏa tiển của VC rơi khắp nơi trong thủ đ, ngay cả trong bộ chỉ huy cơ quan. Trong khi đ chnh phủ dưới sự lảnh đạo của một ng cụ gi, Trần Văn Hương, đ bị VC từ chối việc đại diện để thực hiện cuộc ha đm. Ở Mỹ, Tổng Thống Ford loan bo rằng đối với người Mỹ th chiến tranh Việt Nam đ chấm dứt. Điều cn lại đối với Mỹ l việc di tản cho su ngn người Mỹ ở Việt Nam. Để di tản cho khoảng hai trăm ngn người Việt Nam c lin quan với Mỹ, họ cần một đơn vị rất lớn, v điều ny kh c thể được quốc hội Mỹ chấp thuận.

    Ti cm thấy rất đau lng khi phải đặt số phận mnh trong tay những người sống bn kia bờ đại dương, những kẽ khng quan tm đến g khc hơn l quyền lợi của họ. Rỏ rng rằng dn chng Mỹ đ qu sợ cuộc chiến m họ cho rằng di nhất trong lịch sử Mỹ; họ mong c ha bnh! Họ khng muốn tiếp tục ci m họ gọi l Chiến Tranh Việt Nam, nhưng ti nghĩ họ chẳng quan tm g đến hng triệu người Việt Nam m số phận của họ đang bị đe dọa một khi Cộng Sản chiếm cứ. Năm 1972, ci gọi l Việt Nam Ha Chiến Tranh sau hiệp định Paris đ dọn đường cho sự rt qun đội Mỹ khỏi Việt Nam. Người Mỹ cuối cng sẽ ra khỏi Việt Nam để chấm dứt cuộc chiến tranh m họ cng lc cng bị ln su vo vũng lầy.

    Người Mỹ cho rằng Chiến Tranh Việt Nam l cuộc chiến tốn km nhất trong lịch sử Mỹ, v họ khng muốn đổ tiền vo ci lỗ khng đy ấy nữa. Họ đổ cho chnh quyền Việt Nam l tham nhũng v đ lm mất nước, nhưng họ khng cho nhn dn Việt Nam tự chọn lựa cấp lnh đạo. Họ đi hỏi Việt Nam phải thực hiện dn chủ như ở Mỹ với sự tự do hon ton v với sự đối lập. Ti nghĩ điều ny quả thật l qu viễn tưởng đối với một nước đang ở trong chiến tranh hng trăm năm.

    Hầu hết mọi đảng phi đối lập v ngay cả trong cc tổ chức chnh quyền, VC đều c người len vo để thc đẩy những phần tử bất mn lm việc c lợi cho chng. Thay v gip đở cho việc xy dựng một chnh quyền mạnh th Mỹ lại gip cho cc tổ chức chống đối để Cộng Sản c cơ hội lợi dụng. Những phong tro sinh vin học sinh từ Huỳnh Tấn Mẫm, L Văn Nui đều bao gồm những người Cộng Sản từ cấp lnh đạo đến cc người ủng hộ. Ci gọi l mẹ v chị trong cc phong tro ny chẳng ai khc hơn l những người Cộng Sản. Nếu chnh quyền đn p cc phong tro ny th bị cho rằng chnh quyền đ dng bạo lực với đn b v thanh nin, nếu khng th cng lc cng thm xo trộn cho đất nước. Cc vấn đề ny cng ngy cng lm chnh quyền trong tnh trạng tiến thối lưỡng nan. Ti khng bo chữa cho chnh quyền, nhưng trong nhiệm vụ hng ngy ti đ từng đối đầu với những kh khăn ny. Điều ti muốn ni ở đy l một quốc gia c chiến tranh khng giống như một đất nước đang ha bnh, v chng ta cần nn chấp nhận trch nhiệm của mnh chứ khng nn đổ cho chnh quyền m thi. Ti vẫn lun nhớ một thnh ngữ của Trung Hoa rằng: Quốc gia hưng vong, thất phu hữu trch (Sự cn mất của đất nước l trch nhiệm của mọi người ngay cả kẻ thất phu.)

    Sự di tản của người Việt Nam l đề ti chnh trong những ngy ny đặc biệt l đối với sĩ quan v nhn vin chnh quyền Nam Việt Nam, nhưng thường dn lại đầy đặc phi cảng Tn Sn Nhất. Quốc lộ 15, con đường chnh để di tản từ Si Gn đ bị VC siết chặt. Hầu hết những sĩ quan Nam Việt Nam c phương tiện đều đ đưa gia đnh ra đi, nhưng số cn lại th tự hỏi việc ra đi ny c qu sớm hay khng! Vấn đề kh khăn cho chng ti lc ấy l một cuộc ra đi qu sớm l việc đầu hng m khng c chiến đấu, nhưng nếu để qu trễ th lại khng cn kịp nữa.

    Tổng Thống từ chức Nguyễn Văn Thiệu đ rời Si Gn đi Đi Loan mặc d trong diễn văn từ chức ng ta đ ni rằng ng ta chỉ từ chức chứ khng bỏ cuộc. Nguyễn Khắc Bnh, Đặc Ủy Trưởng đ đi ngay ra nước ngoi sau khi bn giao quyền hnh. Vi vị lnh đạo trong cơ quan như ng phụ t Tấn, Giu, ng Tm trưởng ban A, đ bỏ cuộc v ra đi. Trong khi đ lệnh từ tn Tổng Thống l phải giữ vị tr để chuẩn bị trận chiến đấu cuối cng. Mọi việc đang xy ra khiến chng ti hoang mang hơn lc no hết. ng Long, sếp chng ti cố gắng trấn an chng ti bằng cch hiện diện thường xuyn trong văn phng, nhưng ti nghĩ ng ấy cũng đang rất lo lắng v ng ta khng c những phong cch thường ngy. ng ta đi vng quanh v trnh những cu hỏi của chng ti về hiện tnh của đất nước.

    (Cn tiếp)

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  4. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  5. #3
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời

    Chương 6

    Ngy Cuối Cng Của Đất Nước


    Những tiếng nổ vọng từ xa cộng với tiếng ồn của xe cộ khiến cho bộ mặt thủ đ trở nn kỳ lạ. Tiệm ăn v rạp chiếu bng đng nghẹt người, những ngn hng cũng thế. Người Việt Nam rt tiền ra để mua đ la v vng; gi đ la tăng từ 118 đồng ln 500 đồng rồi ln đến hng ngn, gi vng cũng tăng vọt ln. Những người chuẩn bị di tản cần đ la v vng để mua hộ chiếu v lo cho cuộc sống của họ ở quốc gia khc; những người khc th khng cn tin vo tiền tệ của Việt Nam v tin vo ngn hng nữa một khi sự việc xảy đến. Thẻ tn dụng cũng c chỗ đứng trong chợ đen ở Si Gn lc ấy.

    Mặc d thủ đ trng dường như rất yn ổn khi nhn vo những sinh hoạt bnh thường, một sự nặng nề đang bao trm lấy đầu c dn chng. Họ đang chờ đợi điều g đ đang xảy đến. Đ l một điều gh gớm đối với những sĩ quan Nam Việt Nam; đ l sự chờ đợi một cuộc sống trong ha bnh, nhưng cũng đầy những điều khng dự đon được đối với người dn thường. D sẽ c một trận chiến lớn hay một thỏa hiệp với VC, điều đ đều đồng nghĩa với ci chết sớm hay muộn m thi.

    Chng ti sẽ chấp nhận một trận đụng độ chứ khng chịu bỏ cuộc, nhưng chng ti lại khng c được sự chọn lựa bởi v chng ti khng c quyền. Điều g xảy đến cho chng ti một khi VC chiếm thủ đ: một biển mu, một sự trả th, v họ sẽ đối xử thế no với kẻ th của họ. Mọi ci đều đồng nghĩa với ci chết. Tại sao chng ta khng chịu chấp nhận ci chết trong danh dự thay v ci chết trong tủi nhục? Hng triệu sinh mạng của đồng bo đang bị đe dọa, nhưng dường như mọi người đều thờ ơ. Cuộc sống vẫn diễn tiến như lệ thường! Dn chng Si Gn qu quen thuộc với chiến tranh kể từ thời Thuộc Địa Php, từ cuộc tổng tiến cng của VC vo Tết Mậu Thn 1968, v từ ma H đỏ lửa 1972. Vi người cn hy vọng rằng vi chiến thắng của VC chỉ l tạm thời giống như Tết Mậu Thn: người Mỹ bỏ cuộc lc đầu nhưng rồi sau đ họ lại gip Chnh Phủ Việt Nam Cộng Ha ginh lại chiến thắng. Ti nghĩ rằng t ai ở Nam Việt Nam c thể tưởng tượng được sự mất nước lại diễn ra dễ dng như trở bn tay.

    Sự hỗn loạn trong hng ngũ lnh đạo đ xảy ra ngay sau khi Nguyễn Văn Thiệu từ chức. Ph Tổng Thống Trần Văn Hương khng thể nắm được quyền lực; sự cố gắng để ha đm l mục tiu chnh của tn tổng thống mặc d ng ta đ tuyn bố sẳn sng chiến đấu với VC nếu cần thiết. Cộng Sản tuyn bố ngay tức khắc rằng chức Tổng Thống của Hương khng thể chấp nhận được v Hương l anh em với Thiệu. Cc đơn vị qun đội Miền Bắc v VC đang bao vy Si Gn sau khi sư đon 18 thất bại ở mặt trận Long Khnh. Sn bay Bin Ha v Tn Sn Nhất cng vi nơi trong đ thnh đều bị hỏa tiển của VC pho kch vo. Trong khi đ ở Mỹ, Tổng Thống Ford loan bo rằng:

    Chiến tranh Việt Nam đ chấm dứt, v người Mỹ c thể lấy lại sự tự ho của họ trước chiến tranh Việt Nam.

    Điều đ c nghĩa rằng khng cn cơ hội no để Mỹ gip đở Nam Việt Nam nữa, v nếu c một trận chiến ton diện, chng ta phải đối đầu với tnh thế bằng chnh sức lực của chng ta.

    Trong khi Hương đề nghị một cuộc ha đm bằng cch cử một Bộ Trưởng ra H Nội, thủ đ của Bắc Việt, th Cộng Sản vẫn tiếp tục từ chối sự hợp tc ha bnh. Trong một bi diễn văn, tn Tổng Thống ni rằng:

    Đồng Minh của chng ta đ bỏ rơi chng ta, do đ chng ta phải tự bảo vệ tổ quốc chng ta. Si Gn c thể trở thnh một biển lửa v một ni xương nếu c một cuộc chiến ton diện xảy ra m điều ny ti rất muốn trnh.

    Vo ngy Cha Nhật, 27 thng Tư 1975, dưới p lực của đại sứ Mỹ G. Martin v cc nh lảnh đạo miền Nam Việt Nam, Trần Văn Hương tuyn bố từ chức sau su ngy giử chức Tổng Thống. ng ta ni rằng ng ta sẽ trao quyền lại cho người được quốc hội Nam Việt Nam chọn lựa để thực hiện ha bnh cho Nam Việt Nam.

    Chng ti nhận tin ấy với sự v vọng hon ton; chng ti phải tm mọi cch để thot khỏi đất nước. Chng ti đều biết Tổng Thống kế tiếp chnh l Dương Văn Minh người đang l một lnh đạo cao cấp của Lực Lượng Thứ Ba (một thnh phần đứng trung gian giữa chnh phủ Nam Việt Nam v Cộng Sản) v c lin hệ với Phật Gio cha Ấn Quang. Một cuộc hội đm trong thế yếu như vậy c nghĩa l sự thất bại; điều đ c thể trnh một cuộc tắm mu cho nhn dn chứ khng thể trnh được sự trả th đối với chng ti, những kẻ th của Cộng Sản.

    Cuộc bn giao chức vụ Tổng Thống giữa Hương v Minh sng sớm ngy 28 thng Tư diễn ra rất lặng lẽ v đơn giản. Trong lời diễn văn, Minh hứa với Hương (người m Minh thường gọi bằng Thầy) rằng ng ta sẽ khng lm mất sự tin tưởng của Hương để trnh cuộc tắm mu cho dn chng trong Thủ Đ. Minh chấp nhận một chnh phủ lin hiệp bao gồm Cộng Sản, những người Trung Lập, v Chnh Phủ Cch Mạng Lm Thời. Ci gọi l thnh phần trung lập l vi tổ chức ở Miền Nam như Thnh Phần Thứ Ba, Phật Gio Ấn Quang, Ha Hảo, Cao Đi, v Cng Gio. Điều đầu tin l Minh tuyn bố sẽ thực hiện một trong những điều kiện tin quyết của Cộng Sản cho việc ha đm: Yu cầu qun đội Mỹ v nhn vin cng dn sự Mỹ phải rời Việt Nam trong vng 24 giờ. Khng c một điều nhắc nhở g đến hng triệu nhn vin chnh quyền v qun đội của Nam Việt Nam ngoi việc ra lệnh phải ngưng bắn ngay tức khắc.

    Trong Cơ quan chng ti, c nhiều lệnh khc nhau về việc thiu hủy v khng thiu hủy hồ sơ. L thiu đ đầy giấy; khng thể nht thm vo được nữa. Sếp ti lần đầu tin thảo luận về việc di tản, nhưng ng ta lại khng c quyết định no m lại phải chờ kế hoạch chung của Cơ Quan. Chng ti biết rằng Cơ Quan chng ti ty thuộc vo CIA của Mỹ v cấp lnh đạo của chng ti phải hỏi cc cố vấn Mỹ trước. Người Mỹ chỉ c 24 giờ để rời khỏi Việt Nam. Lm thế no họ c thể gip chng ti? Tất cả chng ti đều tuyệt vọng! Vi người đi qua cảng Si Gn đối diện với cơ quan để leo ln tu ra đi, nhưng những người khc th lại lng tng với hon cảnh m phải chờ đợi kế hoạch chung của cơ quan trong sự tuyệt vọng.

    Sau khi nghe sếp ra lệnh về việc tập trung tại nh an ton ở đường Hai B Trưng vo sng ngy hm sau, ti gh chở vợ ti về. Trời gần như tranh tối, nhưng vi chiếc trực thăng vẫn tiếp tục lượn vng trn bầu trời. Đường phố c vẻ khc lạ hơn hm qua: bộ hnh đi vội v, những người lnh vũ trang v khng vũ trang đi lại khắp nơi, xe nh binh chạy cng khắp. D đ c lệnh ngưng bắn ban ra từ tn Tổng Thống Minh, hầu hết qun nhn v Cảnh st khng rời sng. Vi phi cng Việt Nam Cộng Ha tức giận về nỗi đau của đất nước đ dng phi cơ A-37 tấn cng phi cảng Tn Sn Nhất, đốt chy vi chiếc phi cơ trn phi cảng v tạo nn tiếng nổ vọng vo đến trung tm Si Gn. Vi qun nhn Việt Nam trong chiến phục của Thủy Qun Lục Chiến v Nhảy D dng sng M16 bắn vo cc trực thăng. Những người lnh Việt Nam Cộng Ha đ qu thất vọng khng biết lm g hơn l by tỏ mối bất bnh bằng cch bắn vo những người Mỹ đang di tản, nhưng khng c điều g xy ra cho họ ngoi việc một chiếc trực thăng bị rớt xuống biển khi đang đp ln một mẫu hạm của Mỹ. Dn chng li xe đạp v xe gắn my chở đầy hng ha lấy từ những kho hng của Mỹ bỏ rơi lại ở Tn Cảng, Thủ Đức, cch Si Gn khoảng 10 dặm.

    Thủ Đ trở nn rối loạn ngay sau khi Big Minh ln cầm quyền. Trụ sở ta đại sứ Mỹ bị bao vy bởi những người dn muốn vo để chiếm một chổ trong trực thăng đang đp trn sn thượng. Những người lnh gc Mỹ trong qun phục Thủy Qun Lục Chiến với sng M16 cầm tay đứng nghim một cch lơ đễnh ở cc vọng gc. Đm đng pha trước cnh cổng đng kn giơ giấy tờ ln cao; đi khi cnh cổng mở ra v ti thấy vi người Ty phương đi vo. Ti cũng thấy vi người Việt Nam pha trong ta đại sứ. Người Mỹ cuối cng phải rời Việt Nam trong vng 24 giờ, do đ việc di tản ny diễn ra rất vội v v ồn o cng lc cng tạo nn sự nghi ngờ trong dn chng. Mọi người dn trong thủ đ dường như cảm thấy việc mất nước đ gần kề. Dn chng đổ ra đường để xem trực thăng trn trời, hoặc tm đường di tản, hoặc đi thu nhặt những hng ha từ những kho bỏ lại của Mỹ. Cc qun nhn Việt Nam cng với cảnh st khng cn muốn can thiệp vo nữa. Tất cả đ tạo thnh một quang cảnh rối loạn chưa từng thấy!

    Lần đầu tin ti mang về nh một khẩu sng ngắn. Ti khng muốn cho vợ ti biết nn dấu n trong gc ngăn tủ ko. Ti cũng khng hiểu tại sao ti lm việc ny, nhưng ti cm thấy một cht no đ lo ngại v sợ hi cho hnh động ny của ti. Ti đon rằng ti đang chuẩn bị cho ci chết của chng ti, hay chỉ cho chnh mnh ti nếu ti khng đủ can đảm để giết chết vợ ti khi sự việc diễn ra. Ti cm thấy tội nghiệp cho đứa con cn trong bụng d l trai hay gi. Ti đ từng ni với vợ ti về việc đặt tn cho con l Anh Hong nếu n l trai v Hong Anh nếu l gi. Trong hon cảnh ấy, ti khng biết n c được sanh ra hay khng. Ti tự nghĩ rằng một trận chiến cuối cng c thể khng xy ra, nhưng việc mất nước th chắc khng thể trnh được.

    Cộng Sản hay Tư Bản khng c nghĩa g đối với ti. Cuộc chiến tranh ko di qu lu trn đất nước sẽ chấm dứt, v ti nghĩ khng bn no thắng trong chiến tranh Việt Nam v người Việt cả hai pha đ chết qu nhiều trong cuộc chiến. Ti khng ni đến những người lnh, ti chỉ muốn ni đến những thường dn, những người dn v tội đ bị giết chết trong một cuộc chiến rất v nghĩa. Nếu ti chết đi khi chiến tranh chấm dứt, ti sẽ chỉ l một trong những người lnh chiến đ chết trong cuộc chiến ấy. Ti hy vọng rằng dn tộc ti sẽ hạnh phc trong ha bnh cho d dưới chế độ Cộng Sản. Ti nghĩ rằng cho d l Cộng Sản hay Tư Bản, mọi người đều l người Việt; điều đ cn tốt hơn l đất nước trong tay bọn Thực Dn. Những nghĩ ny khiến ti c một cht an lng, v ti về nh với một tm tư hơi nhẹ nhng để tm một phương cch thot đi.

    Ngồi pha sau xe gắn my, vợ ti khng ni g trn đường về nh, nhưng ti cảm thấy nước mắt thấm ướt cổ ti nơi m c ấy p mặt vo. Tay vợ ti m chặt hơn mọi ngy. Ti hiểu rằng c ta đang lo sợ một sự việc kinh khủng xảy ra, v c ta cũng sợ phải mất đi niềm hạnh phc m c ta đang hưởng. Ti khng biết lm thế no để lm vợ ti an lng ngoi việc vuốt ve tay c ta. Gần ba năm chung sống, ti lun lun đưa vợ ti đi đến những nơi m c ấy muốn đi. Bất cứ khi no vo Cơ Quan, ti thường vo văn phng để hn vợ ti trước khi đến văn phng của ti. C ấy thường hay nhắc đến lần đầu tin đi xem phim với nhau, ti đ chc c ta một đm ngon giấc trước khi từ giả ra về v bảo với ti rằng c ấy đ yu ti kể từ lc đ. Chng ti đ từng dự định sẽ c hai đứa con, một trai v một gi, nhưng khi biết vợ ti chỉ c thể c được một đứa con duy nhất, chng ti hy vọng đ sẽ l trai. Ở đất nước chng ti, tư tưởng trọng nam khinh nữ c lẽ l một thi tục, v c lẽ chng ti cũng khng thot khỏi thi tục đ. Thật ra, ti chỉ muốn con trai để vừa lng vợ ti m thi; ti khng quan tm mấy về việc c con trai hay con gi. Ti biết rằng đứa con l niềm hạnh phc cho vợ ti, nhưng trong hon cảnh chng ti như thế ny th khng biết đ l hạnh phc hay sự hối tiếc. Ti cảm thấy tội nghiệp cho vợ ti, cho đứa con chưa cho đời, v cho cả chnh ti nữa!

    Chng ti đang kẹt vo một tnh huống kh gỡ. Ti chỉ cn biết dựa vo kế hoạch chung của Cơ Quan, nhưng nhn cảnh di tản vội v của người Mỹ, ti biết rằng chng ti khng cn c thể dựa vo họ được nữa. Lm thế no họ c thể gip chng ti một khi chnh họ cn phải rt lui một cch vội v như vậy? Ti khng biết ci lệnh cho người Mỹ rt lui trong 24 giờ l của Big Minh hay xuất pht từ pha Mỹ, nhưng theo ti th mọi việc đều bắt nguồn từ Washington bởi v người Mỹ đ muốn rt lui trong danh dự. Họ rt khỏi Việt Nam theo lệnh của Tổng Thống Việt Nam Cộng Ho chứ khng phải họ bị thua trận; c lẽ điều đ c nghĩa l danh dự đối với họ!

    Ti hon ton khng biết ai đ chiến thắng trong chiến tranh Việt Nam, nhưng ti cm thấy chng ti đ bị bỏ rơi sau khi cuộc chiến chấm dứt. Năm 1963, Dương Văn Minh đ dọn đường cho qun đội Mỹ vo Việt Nam để chống lại Cộng Sản. Năm 1975, chnh Dương Văn Minh lại nắm quyền hnh để thương thuyết với Cộng Sản, v người Mỹ lại c cơ hội rt lui ton bộ khỏi Việt Nam. Thật l một cuộc lập lại theo chiều ngược của lịch sử.

    Lịch sử Việt Nam đ trải qua một ngn năm dưới ch đ hộ của Trung Hoa, một trăm năm dưới chủ nghĩa Thực Dn Php, v trn hai mươi năm trong cuộc chiến giữa hai chủ nghĩa Tư Bản v Cộng Sản. Mọi người Việt Nam đều mong ha bnh hơn bất cứ người nước no trn thế giới, nhưng trước hết phải l nền ha bnh trong tự do chứ khng phải bị lệ thuộc vo bất cứ nước no.

    Dn Việt Nam khng thể phn biệt được chủ nghĩa yu nước với chủ nghĩa Cộng Sản, v thế họ đồng ha cả hai với nhau. Chnh phủ Nam Việt Nam đ khng thể nu r điều ny cho dn chng, v hầu hết dn chng đ coi Cộng Sản l những nh i quốc cn Mỹ l qun xm lược. Thm vo đ, sự can thiệp trực tiếp vo Việt Nam của qun đội Mỹ khiến chnh phủ Nam Việt Nam mất chnh nghĩa chống Cộng v đẩy dn chng chống lại Mỹ. Dn chng khng cn tin tưởng vo chnh quyền Nam Việt Nam cho d c nhiều sự tuyn truyền để giải thch về sự tn bạo của Cộng Sản. Cộng Sản gọi chnh quyền Nam Việt Nam l ngụy quyền v dn chng dường như đ tin rằng chnh phủ Nam Việt Nam chỉ l cng cụ của Mỹ. Cuộc chiến giữa Tư Bản v Cộng Sản đ biến thnh cuộc chiến tranh giải phng để chống lại ci gọi l Đế quốc Mỹ. Ti nghĩ tất cả những điều đ bắt nguồn từ việc can thiệp trực tiếp của Mỹ ở Việt Nam trong khi Lin X v Trung Quốc chỉ đổ vũ kh v tiền bạc vo Việt Nam; họ khng đưa qun đội vo Việt Nam ngoại trừ những cố vấn.

    Ti khng hiểu sao cả Mỹ lẫn Cộng Sản đều ni rằng họ đ chiến thắng cuộc chiến. Người thất bại thật sự c lẽ l chnh chng ti, Chnh Phủ v Qun Lực Việt Nam Cộng Ha!

    Chng ti phải chấp nhận tất cả những g xảy đến bởi v chng ti đ thất bại cuộc chiến cho d c đổ cho ai đi nữa. Ti biết điều ấy v cũng đang chờ đợi trong đau khổ những bất hạnh xy đến cho ti v gia đnh ti. Khng biết lc no những điều ny xy ra, vi ngy nữa hay vi thng nữa, nhưng điều ấy phải đến, khng thể trnh được bởi v bất cứ một sự lin hiệp no với Cộng Sản đều lun lun l một sự tự st nhất l lin hiệp trong thế yếu. Lịch sử Việt Nam đ chứng minh điều ấy: Một lần vo năm 1945 chnh phủ lin hiệp giữa Cộng Sản v một vi đảng phi khc chỉ l tạm thời để Cộng Sản c thời gian loại trừ những người khng Cộng Sản, v vo năm 1954 khng lu sau khi Cộng Sản k hiệp định Geneve, bộ đội của họ đ vượt vng phi qun sự để xm lăng Nam Việt Nam. Ti khng nghĩ ci chnh phủ lin hiệp m Big Minh đề nghị sẽ được Cộng Sản chấp thuận một khi chng đang thắng thế. Ngay cả nếu cho chng chấp thuận giải php đ của Big Minh, điều đ cũng chỉ l tạm thời để chng nắm chnh quyền v loại trừ những người khc. Sự thất bại của chng ti chỉ l vấn đề của thời gian.

    Khi ti về đến th mọi người đ tụ họp đầy đủ tại nh mẹ ti. Ln, Phụng, Ti v ti cng chia xẻ những lo lắng với nhau v chng ti c cng hon cảnh. Ln v Phụng đ quyết định khng ra đi theo tu của họ v vợ khng chịu đi đu. Ti nghĩ khng người Việt no muốn rời đất nước họ trừ trường hợp rất cần thiết. Dn tộc Việt Nam từng sống trong vng của lũy tre lng của họ; họ t khi đi khỏi nơi họ từng sống ấy, v họ rất tự ho với nơi họ sinh trưởng cho d nơi ấy c ngho nn đến đu chăng nữa. Hng triệu người dn miền Bắc Việt Nam di cư vo miền Nam vo năm 1954 khi Cộng Sản chiếm miền Bắc. Họ xy dựng lng xm của họ v sống với nhau; họ giữ gn tập qun ring của họ mặc d họ sống trn một phần đất của Việt Nam, ti khng thể tưởng tượng người Việt sẽ ra sao một khi họ sống ở nước ngoi. Thm vo đ, mọi người đều khng biết họ sẽ đi đến đu một khi họ leo ln chiếc tu hay l chiếc trực thăng. Tất cả đều l một sự đnh cuộc với số mệnh. Đối với ti, ti sẽ khng đi một mnh bởi v ti khng muốn bỏ lại vợ ti với đứa con cn trong bụng. Trong trường hợp cần thiết, ti định sẽ trốn một nơi no đ chờ đợi vợ ti sanh nở xong; sau đ chng ti sẽ tm một cch no đ để trốn đi. Một điều m ti tin đon lc ấy l sẽ c một giai đoạn chuyển tiếp giữa Big Minh v Cộng Sản, do đ ti c đủ thời gian để chuẩn bị cho việc di tản cho chng ti. Ti đ ni điều suy nghĩ ny với vợ ti để trấn an c ta v cũng để tự trấn an lấy mnh.

    Tối hm ấy, chng ti gi ghm mọi ci cần thiết để chuẩn bị cho việc tập trung tại nh an ton của sếp vo ngy mai. Ti khng thể ngủ được m cứ nghĩ ngợi đến mọi điều đ xy ra trong đời mnh. Mi c ph v thuốc l trong phng lm ti thức suốt đm. Vợ ti đ chm vo giấc ngủ say v c lẽ c ta qu mệt mi, ti đon thế. Đ l một đm yn lặng ngoại trừ tiếng trực thăng bay lượn trn bầu trời v tiếng nổ vọng từ xa. Lệnh giới nghim vẫn cn hiệu lực, do đ khng c xe cộ hay bộ hnh no ngoại trừ xe nh binh đang lm nhiệm vụ. nh sng hỏa chu trn bầu trời chiếu qua cửa sổ v soi sng con đường nhỏ pha dưới tầng gc sau nh mẹ ti, nơi ti đ từng sống vo thời thơ ấu. Ci bn viết nhỏ nơi ti ngồi lm bi từ lc học tiểu học đến đại học vẫn nằm trong gc phng; những hnh vẽ ngộ nghĩnh vẫn cn trn mặt bn. Chiếc giường ti đang nằm cũng l chiếc giường nơi ti đ ngủ khi cn b. Sch vở của ti từ trung học đến đại học vẫn cn xếp gọn trn chiếc kệ do tự ti lm. Khng c g thay đổi ngoại trừ nghĩ của chnh ti. Ti cảm thấy tiếc nuối cho thời nin thiếu m ti khng bao giờ cn sống lại được.

    Tiếng ho của mẹ ti pha dưới nh ko ti về hiện tại. Ti nghe tiếng rt nước vo ly v tiếng bước đi của mẹ ti. Đ l những m thanh m ti đ từng nghe một thời gian di. Mẹ ti l một người đn b dng người nhỏ nhắn, nhỏ hơn khổ người đn b Việt Nam trung bnh, nhưng b khng yếu. Mẹ ti c thể ngồi may suốt ngy bn bn my may để kiếm tiền nui chng ti. Cả cuộc đời của b l một sự hy sinh cho cc con. Cha ti đ rời gia đnh ra đi vo mật khu vo lc b cn rất trẻ, v ng đ bị giết chết trong một trận chiến với lnh Php khi mẹ ti mới 29 tuổi. Kể từ lc đ, b phải tự nui con. L một người thợ may, hng ngy mẹ ti đ phải lm việc rất cực nhọc từ sng sớm đến tối mịt. B cho chng ti đi học v mong muốn chng ti phải tốt nghiệp đại học để khỏi phải ngho như b. Khi ti lm cho chnh quyền Nam Việt Nam, em gi ti trở thnh gio sư, v em trai ti l thng dịch vin, chng ti yu cầu mẹ ti đừng lm việc nữa, nhưng b ni rằng b đ quen lm việc v khng thể ngồi khng để chờ nhận tiền của chng ti. Ti nghĩ cuộc đời mẹ ti chnh l một tấm gương sng cho cc người đn b Việt Nam. Trong lc ấy, ti cảm thấy một cht hối tiếc l đ chưa được đền đp cng ơn của mẹ ti, v ti cũng khng biết c cn cơ hội để thực hiện được điều ny khng.

    Sng sớm hm sau ti chở vợ ti đến nh an ton ở đường Phan Thanh Giản. Em t ti, Tuấn v em họ ti, Nghĩa cng đi với ti. Ti muốn c hai đứa đi theo để nếu ti phải ra đi th sẽ khng bị c độc ở nước ngoi. Thm vo đ Nghĩa đ từng l cộng tc vin của ti ở Đại Học Khoa Học, do đ n cũng nn ra đi để được an ton hơn.
    Chng ti đi ngang qua Ta Đại Sứ Mỹ trước khi đến trụ sở an ton. Đường phố trng c vẽ bận rộn hơn những ngy trước. Những người li xe gắn my chạy về pha trung tm thủ đ với những ti xch chất đầy pha trước v người đi cng ngồi pha sau. Mặc cho kẽm gai pha trn tường ro v những người lnh gc Thủy Qun Lục Chiến, vi người Việt Nam đang leo ln tường ro của Ta Đại Sứ Mỹ, chen chc vo cửa chnh v cửa hng để cố len vo trong đ. Hng ngn dn chng với những đồ đạc của họ đứng đầy quanh trụ sở ta đại sứ v cổng chnh của Trụ Sở Cảnh St Quận Nhất, pha sau ta đại sứ. Những người di tản đang chờ trực thăng trn những sn thượng của vi căn nh ở trung tm Si Gn, họ đứng vy quanh những người lnh gc hải qun trn con đường đi vo cảng Si Gn. Thật l một cuộc di tản v trật tự! Ti khng thể thấy một người Ty Phương no trong đm đng cạnh Ta Đại Sứ Mỹ; c lẽ họ đ đi hết vo tối hm qua.

    Nh an ton đầy đặt nhn vin; ti nghĩ khng cn ci nghĩa của nh an ton nữa rồi. Ti thấy mọi người đều hiện diện đầy đủ kể cả những cộng tc vin của ti cng gia đnh họ. Điệp, một họa sĩ trong ban chng ti cng b vợ đang mang bầu gặp ti ở pha trước cửa v bảo ti rằng ng Long, sếp chng ti, đang gọi điện thoại cho ng Lộc, tn đặc ủy trưởng, để hỏi về việc di tản cho nhn vin v gia đnh. Chng ti lo lắng chờ đợi. Tun cng vợ đến cho vợ chồng ti. Chng ti ni chuyện về những điều đang xảy ra trong thủ đ, nhưng điểm chnh l số phận cũng như hon cảnh của chng ti. Trung, Tm, Tr, Lm, Vinh, v Nhn, những cộng tc vin của ti vy quanh ti v hỏi nhiều điều m ti khng thể trả lời được. Ti tự hỏi tại sao họ khng chịu tự di tản v họ cn trẻ v độc thn nữa, qu dể dng leo ln một con tu no đ trong cảng Si Gn. Ti nghĩ c lẽ họ cũng chờ đợi kế hoạch chung của cơ quan. Một sự chuẩn bị khng hon chỉnh chnh l một thảm họa trong trường hợp khẩn cấp như thế ny đy. Do hon cảnh của vợ ti, ti sẽ khng ra đi được nếu khng c kế hoạch chung của cơ quan.

    Ngay sau khi ti đến, Long, trong một dng vẻ buồn phiền, đi ra khỏi phng v ni rằng cuộc di tản của cơ quan sẽ khng thể thực hiện ngay được v người Mỹ phải lo cho họ trước. ng ta yu cầu chng ti tự tm cch di tản lấy một mnh nếu khng muốn tụ họp tối hm ấy tại trụ sở đường Nguyễn Hậu để chờ trực thăng Mỹ. Chng ti lần lượt đi ra khỏi nh an ton. Sau khi chia số tiền mật ph cn lại, Long v Hiệp, nhn vin an ninh của ban, trốn vo trụ sở Cảnh St quận nhất v leo vo Ta Đại sứ Mỹ bằng cổng sau. Hầu hết chng ti đều phải ra về để tm cch tự cứu lấy mnh.

    Ti đi ngang qua cảng Si Gn v thấy chiếc lambretta của Vũ Cng Tuấn, bạn cng lm với ti bỏ ở đ; ti biết anh ta đ ra đi theo tu Hải qun ngay sau khi rời nh an ton. Ti hỏi Tuấn v Nghĩa c muốn đi vo cảng hay khng, nhưng cả hai đều khng muốn. Trn đường về nh, ti gh qua nh Điệp để xem coi họ c cch no ra đi khng v vợ của Điệp cũng đang c mang như vợ ti, nhưng họ cũng khng c kế hoạch no khc. Ti đnh phải ra về chờ đợi sự việc sẽ đến trong sự thất vọng tột cng.

    Trực thăng vẫn cn bay lượn trn khng, v vi tiếng sng bắn một cch v vọng ln bầu trời. Tiếng gầm của đại bc v hỏa tiển vang vọng từ xa. Vo trưa hm ấy, một chiếc trực thăng phản lực cng hai chiếc phi cơ chiến đấu bay thẳng về pha Đng trn bầu trời; nhiều tiếng sng bắn ln từ mặt đất cng vi cụm khi trắng nổ bn trn tiển đưa những người ra đi. Đ l chuyến di tản cuối cng của người Mỹ, c lẽ l của đại sứ Mỹ Martin.

    Người Mỹ đ đến Việt Nam dưới chiu bi l gip người Việt gn giử tự do của họ, v rồi người Mỹ lại rời Việt Nam khng một nghi thức tiễn đưa no ngoi sự giận dữ của những người dn bị bỏ rơi.

    Thực dn Php đ rời Việt Nam vo năm 1954 sau khi thua trận Điện Bin Phủ, nhưng họ lại khng đi bằng cửa sau như người Mỹ. Họ đ gip những người đ cộng tc với họ hoặc những người khng muốn sống với Cộng Sản đi vo miền Nam hay sang Php. Ti thật khng hiểu tại sao một ci gọi l cường quốc như Mỹ lại khng thể tm ra được giải php no để ra đi trong danh dự thay v chạy trốn một cch vội v như vậy! Họ lun miệng bảo rằng họ đ chiến thắng trong cuộc chiến Việt Nam, v họ đ trao cho lnh của họ những chiếc huy chương đủ loại; tại sao họ lại để ng đại sứ của họ chạy trốn như một kẻ phản bội.

    Những người dn Si Gn đổ ra đường để xem cuộc ra đi cuối cng của người Mỹ với sự khi hi xen lẫn với t đắng cay tủi nhục. Những người lnh Nam Việt Nam coi đ như sự đau khổ của họ. Những nh lảnh đạo của họ đ từ chức hay trốn chạy, những đồng minh của họ đ rt lui. Lm thế no họ c thể đối ph được với tnh hnh trong khi ci gọi l chnh phủ ha bnh của lực lượng thứ ba buộc họ phải từ bỏ vũ kh? Lực lượng thứ ba, những kẽ đ lm xo trộn hậu phương để gip kẻ th, lại đang cai trị đất nước để ni chuyện với kẻ th. Lm thế no ti c thể tin được họ? Con đường di tản của ti đ bị chặn lại; hon cảnh ti đang ở trong tnh trạng tiến thối lưỡng nan. Ti chỉ cn biết ngồi chờ cho mọi việc xy đến với ti ngay cả ci chết m ti cũng đang chuẩn bị. Ti nghĩ chắc khng c g tồi tệ hơn l chờ đợi một điều xấu nhất xảy đến m khng c một cch no để tự vệ.

    Đm 29 thng tư năm 1975 quả l một đm di nhất trong cuộc đời ti. Ti khng đến trụ sở cơ quan đường Nguyễn Hậu như hẹn v ti biết đ chỉ l một lừa dối cuối cng. Người Mỹ đ đi hết rồi, ai lo cho chng ti, một nhm người di tản to lớn như vậy. Ti nghĩ con đường di tản duy nhất l đi vo cảng v leo ln tu, nhưng ti lại khng thể lm được việc ấy. Cuộc tụ họp ở Nguyễn Hậu đm ấy đ thất bại; vi người đ ra đi bằng tu Hải qun, nhưng số đng th trở về nh sng hm sau trong nỗi tuyệt vọng.

    Tiếng nổ của bom, hỏa tiển, v đạn pho nghe vọng từ xa suốt đm. Đi pht thanh Si Gn chỉ truyền thanh qun nhạc: Một thi quen của đi ấy khi c một biến cố quan trọng. Người Việt đ từng nghe loại nhạc ny từ cuộc đảo chnh 1963 lật đổ nền đệ nhất cộng ha, từ Tết Mậu Thn 1968, từ những cuộc đảo chnh chống chnh phủ của Dương Văn Minh v của Nguyễn Khnh. Lần ny th dng nhạc ấy đang chuẩn bị cho một biến cố quan trọng nhất, c lẽ l cho sự mất nước! Đi tiếng ni Hoa Kỳ đ ngưng pht thanh bi White Christmas được pht lin tục trước đ; sự rt lui của Mỹ đ hon tất. Đi BBC th loan bo rằng Tổng Thống Dương Văn Minh của Việt Nam đ thất bại trong dự định hợp tc với VC, v cc đơn vị qun đội Cộng Sản đang bao vy Si Gn chờ đợi sự đầu hng của Big Minh. Cộng Sản cho rằng Minh chỉ l sự tiếp nối của một chnh phủ do Mỹ gip đỡ.

    Chng ta đ thất bại, v đất nước chng ta phải mất trong một hai ngy tới. Cc đơn vị Cộng Qun đang bao vy thủ đ. Qun Lực Việt Nam Cộng Ha đ tan r hon ton. Hầu hết cc nh lnh đạo của chng ta đ trốn chạy, v tn tổng thống th ra lệnh bung vũ kh. Cuộc ha hợp nếu diễn ra cũng chỉ l một tự st. Ti đ nghe pht thanh suốt đm chờ đợi sự việc tồi tệ nhất diễn ra với nỗi thất vọng hon ton. Ti đ khng thể kềm được những giọt nước mắt khỏi tro ra.


    Chương 7

    Những Ngy Đầu Tin Trong Chế Độ Cộng Sản.

    Ngy 30 thng tư năm 1975, một ngy lịch sử m chắc khng một người Việt no ở trong nước hay đang lưu vong trn ton thế giới c thể qun được. Ti chong dậy sớm mặc d đ khng ngủ tối hm qua. Vợ ti vẫn cn ngủ say; ti khng muốn đnh thức c ấy v ti muốn c ấy được an ổn tm thần cho d sự việc tồi tệ nhất c diễn ra ngay vo sng hm đ. Con đường pha trước nh mẹ ti đ ồn o mặc d lệnh giới nghim vẫn đang cn hiệu lực. Dn chng đi lui tới rất v trật tự; xe gắn my bp kn inh ỏi.

    Ti biết sẽ c điều g đ diễn ra v đm qua ti đ nghe ni đến việc mất nước trn những đi pht thanh. Ti quả thật khng hiểu tại sao những ci gọi l cơ quan ngn luận của thế giới tự do lại thường xuyn c những thng tin c lợi cho đối phương như vậy. Cuộc tn st ở Mỹ Lai v hnh ảnh của ng Nguyễn Ngọc Loan, chỉ huy trưởng Cảnh St Việt Nam, bắn một tn VC trong Tết Mậu Thn được đăng tải trn nhiều bo ch v tập san, nhưng ti chưa hề thấy một hnh ảnh no về sự tn st ở Huế, Quảng Trị, khi VC tạm chiếm cc thnh phố ny, hay những hnh ảnh của trẻ em ở một trường tiểu học ở Cai Lậy bị giết bởi đạn pho kch của VC. Cuộc chiến tranh được coi l di nhất v th thảm nhất sau cuộc Thế Chiến Thứ Hai th khng thể no trnh được việc giết chc những người dn v tội. Những kế hoạch tuyn truyền của những cơ quan thng tin đ khiến Cộng Sản đạt được sự đng đắn trong khi ci gọi l Đồng Minh th lại mất đi sự ủng hộ của quần chng. Sự thất bại của chủ nghĩa Tư Bản trong chiến tranh Việt Nam khng do chnh cuộc chiến m bắt nguồn từ những phong tro phản chiến ở Mỹ v trn thế giới.

    Ti đang chờ đợi sự khủng hoảng của đất nước với niềm tuyệt vọng v bờ. Dn chng th dường như qu quen với chiến tranh nn vẫn sống như thường lệ. Ti khng thể phn biệt được ai l VC ai khng v mọi người đều l người Việt. Đ cũng chnh l điều kh khăn cho ti trong nhiệm vụ hng ngy. Đi khi ti nghĩ sự chấm dứt cuộc chiến ny c lẽ sẽ tốt hơn đối với nhn dn ti cho d chiến thắng thuộc về pha bn no. Chng ta đều l người Việt d l Cộng Sản hay Tư Bản. Điều ti hy vọng chnh l dn tộc ti sẽ sống trong ha bnh v giu c hơn. Một trăm năm trong chủ nghĩa Thực Dn v ba mươi năm chiến tranh đ khiến đất nước ti trở thnh một nước ngho nn v tan nt nhất thế giới. Nếu VC c thể đem lại hạnh phc v ấm no cho ton dn th quả thật chiến thắng của họ rất xứng đng. Đời ti th cũng chỉ như một hạt ct trong bi sa mạc, v nếu ti c chết đi th cũng khng l g cả. nghĩ ny khiến ti c một cht an tm.

    Tiệm may của mẹ ti vẫn mở cửa như thường lệ. Thợ may vẫn đến lm việc, khch hng vẫn đến v đi như khng c chuyện g xảy ra. Khoảng 10giờ 30 sng, tổng thống Dương Văn Minh tuyn bố trn đi pht thanh việc đầu hng Cộng Sản một cch v điều kiện. ng ta ni rằng việc đầu hng ny sẽ trnh việc tắm mu của dn chng một cch v ch, v ng ta yu cầu qun đội Việt Nam Cộng Ha hy bung vũ kh trong trật tự v chờ đợi tại chỗ để bn giao cho VC.

    Ti nghe nhiều tiếng sng nhỏ nổ vi nơi no đ rất gần. Mặc d đ c lệnh ngưng bắn, vi chiến binh nhảy d gc ở Viện Ung Thư gần nh mẹ ti đ nổ sng vo cc đơn vị VC v rồi tự st. Vi cuộc đụng độ lẻ tẻ vẫn xảy ra ở B Quẹo, gần trại Hong Hoa Thm của qun Nhảy d. Những chiến sĩ tuyệt vọng v khng c cấp chỉ huy đ tự động gy nn những cuộc đụng độ cuối cng trước khi tự st. Họ l những người cuối cng ng xuống cho đất nước. Ti khng biết họ c phải l những vị anh hng hay khng, nhưng ti rất ngưỡng mộ những hnh động đ. Ti đ khng đủ can đảm để lm việc ấy mặc d ti cũng đ suy tnh việc ny rồi khi ti mang sng về nh. Quả l rất kh c thể quyết định tự chấm dứt cuộc đời mnh ngay cả trong hon cảnh hon ton tuyệt vọng đi nữa.

    Tiếng sng đ thưa dần. Đường phố cng lc cng trở nn no nhiệt; ti khng thấy một VC no ngoi những đứa trẻ cầm sng M16 v mang băng vải đỏ trn tay o ngồi trn những chiếc xe đủ loại từ xe nh binh đến xe dn sự lấy được từ những người di tản. Dn chng gọi họ l những nh cch mạng ba mươi c nghĩa l những người lợi dụng thời cơ để trở thnh những nh cch mạng ngay trong ngy 30 thng 4 năm 1975. Họ từng l những học sinh, sinh vin, hay những nhn dn tự vệ trong vng. Những người lnh Nam Việt Nam th trở về nh trong bộ đồ lt: binh phục v vũ kh của họ đ bỏ lại nơi no đ trong đường phố. Lời ku gọi của tướng Nguyễn Hữu Hạnh trn đi pht thanh Si Gn yu cầu binh sĩ v sĩ quan ở lại vị tr để đợi bn giao cho VC đ khng c hiệu lực; mọi người đều cố tm đường thot thn hay trở về nh. Những người di tản thất bại đang vội v quay về lại nh. Dn chng đứng trước cửa nh để cố xem coi VC ra thế no trong lần đầu tin trong cuộc đời của họ! Tất cả những điều ny đ tạo nn một quang cảnh rất khi hi.

    Mọi người đều c những suy nghĩ rất khc nhau. Binh sĩ v sĩ quan Nam Việt Nam th lo lắng về số phận của họ; những người giu c th lo cho của cải của họ, v dn ngho th lại chờ đợi sự thay đổi số phận của họ theo như Cộng Sản hứa hẹn. Những sự lo lắng cộng với mong chờ đ tạo nn một sự kỳ lạ chưa từng thấy trong đời ti.
    Vo Tết Mậu Thn, dn chng đ vội vng di tản ngay khi nghe VC đến. Giờ ny đy, họ khng cn biết chạy đi đu v VC đ chiếm ton bộ đất nước rồi! Số phận của họ khng cn nằm trong tay của chnh họ nữa. Họ phải chờ đợi điều g đ đến với họ. Đi Pht Thanh H Nội ra lệnh cc đơn vị VC khng được đụng đến một cy kim hay sợi chỉ của dn chng, nhưng vi người th ni đa rằng VC thch lấy những ci qu gi hơn l những cy kim hay sợi chỉ. Vi người khc cn đa rằng kể từ đy họ khng cn lo sợ bị VC pho kch nữa v Mặt Trận đ giải phng Si Gn! Sự chịu đựng của dn chng đ qu sức đến nỗi họ c thể đa ngay cả trong sự tuyệt vọng tột cng của họ.

    Lời ku gọi của tướng Nguyễn Hữu Hạnh cng giọng ca của Trịnh Cng Sơn trong nhạc phẩm Nối Vng Tay Lớn lin tục nhau pht thanh trn đi Si Gn. Trịnh Cng Sơn, một nhạc sĩ nổi tiếng của Nam Việt Nam, trong những năm 1960 1970 đ cng với nữ ca sĩ Khnh Ly ht những ca khc phản chiến trong cc Đại Học ở Nam Việt Nam để thc đẩy cc phong tro chống chnh quyền trong sinh vin. Nhiều lần chng ti đ nu việc ny ln cấp trn, nhưng chnh quyền khng c l do để đn p cho đến khi Trịnh Cng Sơn nhập ngũ. Cc phong tro ca ht chống chiến tranh v chống chnh quyền ny vẫn tiếp tục cho đến ngy ny Trịnh Cng Sơn ra mặt l một tn Cộng Sản với bản nhạc Nối Vng Tay Lớn cho mừng cc đồng ch của anh ta (từ Bắc v Nam nối liền nắm tay). Ti khng biết g về Nguyễn Hữu Hạnh chỉ v ti khng trực tiếp ở trong qun đội. Ti cũng khng biết ng ta l Cộng Sản hay chỉ l người Cơ Hội.

    Xe cộ, binh phục, v vũ kh bỏ bừa bi đầy trn đường phố. Trẻ con nghịch đa với vũ kh v đạn pho M30, v cũng đ c vi tai nạn xy ra. Vi người tho rời những thứ trong xe cộ do những người di tản bỏ lại v lấy đi những g lấy được. Khng cn cảnh st giữ trật tự đường phố nữa nn xe cộ bị tắc nghẽn v mất trật tự. Vi thanh nin mang băng đỏ đ tự đứng ra lm người chỉ dẩn lưu thng cố duy tr trật tự.

    Khoảng trưa, đơn vị VC vo chiếm Đi Pht Thanh Si Gn v tuyn bố chấp nhận việc đầu hng v điều kiện của tướng Dương Văn Minh, tổng thống cuối cng của ci gọi l Ngụy Quyền Nam Việt Nam. Đ l lần đầu tin ti nghe danh từ ngụy quyền v ngụy qun. Cng lc đ, Cộng Sản tuyn bố rằng Si Gn trở thnh thnh phố Hồ Ch Minh. Ti khng cn nghe tiếng của Trịnh Cng Sơn v Nguyễn Hữu Hạnh đu nữa. Bi ca Si Gn Quật Khởi đ thay vo đ, v đ cũng l lc m dn Si Gn lần đầu tin được nghe một loại nhạc vừa nhanh vừa c m điệu giống như nhạc Tu. Si Gn đ được tiếp thu bởi ci gọi l Ủy Ban Qun Quản Thnh Phố do tướng Trần Văn Tr lm chủ tịch.

    Vi chiếc xe Molotova, loại xe nh binh của Lin X, bắt đầu thấy xuất hiện trn đường phố chở đầy những bộ đội Bắc Việt trong qun phục xanh với nn cối một loại nn của bộ đội Bắc Việt. Dn chng đổ ra đường để cho đn những người lnh Cộng Sản, những con người cn qu trẻ v qu lạc lng trong nh sng chi lọi của Si Gn. Đ l cch m dn Si Gn chuẩn bị cuộc sống của họ với những người Cộng Sản! Những lo lắng của họ đ thnh sự thật, v họ đnh phải cho đn những người Cộng Sản với niềm vui để che dấu những lo u đang mang trong lng. Ti khng thể phn biệt được ai l kẻ c một cảm tnh thật sự!

    Vẫn cn vi người chở trn xe đạp hay xe gắn my những hng ha lấy được trong những nh kho bỏ lại chen lẫn với dn chng đang cho đn những bộ đội chiến thắng. Dn Si Gn bắt đầu gim đi những lo u khi thấy những bộ đội Bắc Việt rất l luộm thuộm v lạc lng. Trẻ con bắt đầu quen dần với VC v chng cn leo ln cả trn những chiếc xe tăng của VC. Trong lc đ th đi truyền hnh Si Gn lại chiếu cảnh một chiếc xe tăng Cộng Sản cy bừa ln cnh cổng mở rộng của dinh Tổng Thống, bắn một cch v nghĩa vo ta nh, v cy cờ của VC đ được ko ln nc dinh. Cờ ba mu của mặt trận giải phng miền Nam treo khắp nơi. Vi tiệm của người Tu cn treo cả cờ của Trung Cộng nữa.

    Cuộc chiến gh gớm nhất trong hai mươi năm đ chấm dứt một cch dễ dng; những người chiến thắng th ngỡ ngng, v những kẻ thất bại th vẫn chưa tin vo sự thật! Chiến tranh Việt Nam đ chấm dứt, nhưng ci g đy sẽ tiếp tục sau cuộc chiến? Đối với những sĩ quan của chế độ củ v đối với bản thn ti th dĩ nhin l đang chờ đợi những cuộc trả th. Bất cứ điều g xy đến, chng ti đều phải chấp nhận hết v chng ti đ chiến bại. Ci chết sẽ l điều cuối cng; ti nghĩ thế. Nhưng đối với nhn dn nước ti, đặc biệt l dn Si Gn, điều g sẽ đến với họ đy khi họ l những người đ quen sống với sự tự do? Nền ha bnh m Cộng Sản mang đến cho đất nước ti dường như l kh chịu ngay đối với những người dn chưa hề c dnh lu g đến chế độ cũ. Sự đối nghịch giữa những bộ đội miền Bắc v dn Si Gn trng qu r rng nhất l vẻ bn ngoi. Những bộ qun phục luộm thuộm với những đi dp ru của VC quả thật rất kh được chấp nhận bởi dn Si Gn, những người đ quen với thời trang.

    Khng lu sau khi tiếp thu Si Gn, Ủy Ban Qun Quản thnh phố Hồ Ch Minh ban hnh một số quy định nhằm mục đch lm thay đổi lối sống của Si Gn: bất cứ ai cn sống theo lối sống của Mỹ như mở hộp đm, khu giải tr, hoặc ăn mặc sặc sỡ sẽ bị phạt. Nhiều thanh nin nam nử bị cắt quần ống loe v mi tc di. Trn đường phố đ thấy c dấu hiệu của sự thay đổi: chiếc o di truyền thống đ biến mất để thay vo đ bằng o b ba v quần đen. Băng khẩu hiệu v bảng hiệu của cc cửa hng cũng đổi mu thnh nền đỏ chử vng. Bệnh viện Từ Dũ đổi tn thnh xưởng đẻ! Bệnh viện Nguyển Văn Học thnh Bệnh Viện Nhn Dn tỉnh Gia Định. Danh từ nhn dn được dng khắp nơi: Qun Đội Nhn Dn, Cng An Nhn Dn, Chnh Quyền Nhn Dn, v đặc biệt l Ta n Nhn Dn. Mọi ci đều l của nhn dn, nhưng Cộng Sản điều khiển hết mọi thứ. Trong mọi văn bản của VC, lun c tiu đề:

    Cộng Ha Miền Nam Việt Nam
    Độc Lập, Ha Bnh, Trung Lập.


    Nhưng khng ai tin đy l một quốc gia trung lập ngoại trừ một nước Cộng Sản.

    Ngy thứ Năm, 1 thng Năm 1975 cũng l ngy Lao Động của Cộng Sản Quốc Tế. VC tổ chức một cuộc diễn binh vĩ đại gồm c xe tăng T-54 v PT-76, hỏa tiển SAM của S Viết v tất cả mọi thứ vũ kh của cc nước Cộng Sản. Hng trăm ngn người dn Si Gn v vng phụ cận hiếu kỳ đổ x vo xem.

    Ti đưa vợ ti đến nh ba m c ấy. Đường phố đng đc. Mặc d ti nghe rằng vi tỉnh ở đồng bằng sng Cửu Long vẫn chưa đầu hng, nhưng VC đ tuyn bố rằng chng đ hon tất nhiệm vụ giải phng đất nước. Cuộc diễn hnh được tổ chức ở Si Gn, trước dinh Tổng Thống cũ chnh l để ăn mừng chiến thắng của họ. Đường phố được trang hong bởi rừng cờ v biểu ngữ mu đỏ chi, mu của mu. Ti nhn thấy những biểu ngử như: Khng c g qu hơn Độc Lập, Tự Do, Nước Việt Nam l một, dn tộc Việt Nam l một, sng c thể cạn, ni c thể mn, song chn l ấy khng bao giờ thay đổi. Hầu hết những khẩu hiệu đều mang tn tc giả l Hồ Ch Minh.
    Ti khng biết những ci đ c đng khng, nhưng c một khẩu hiệu đ khiến ti buồn cười. Khẩu hiệu đ cũng ni rằng do Hồ Ch Minh l tc giả: Kế hoạch mười năm l trồng cy, kế hoạch trăm năm l trồng người. Ti đ biết cu ni ny l của Quản Di Ng, một chiến lược gia thời Đng Chu, vo thế kỷ thứ 5 trước Thin Cha ging sinh.

    Hnh của Hồ Ch Minh treo cng khắp nơi với cu: Chủ Tịch Hồ Ch Minh Vĩ Đại sống mi trong sự nghiệp của chng ta. Hồ đ từng l người Cộng Sản đầu tin của Việt Nam v l một người Cộng Sản Quốc tế ở Lin X, Hồ đ chết vo năm 1969 sau khi thất bại trong việc mưu toan thn tnh miền Nam vo Tết Mậu Thn. Vo lc ny th người dn miền Nam đ nhận thức được điều m họ đ từng nghe ni về Bc v Đảng. Ở miền Bắc Việt Nam, khng c g ngoi Bc -bc Hồ- v Đảng -đảng Cộng Sản-. Đối với người dn trong chế độ Cộng Sản miền Bắc Việt Nam th gia đnh, tổ quốc, tn gio đều khng c nghĩa g ngoi Bc v Đảng! V giờ đy điều đ đ trở thnh ci thực tế để nhn dn miền Nam chim nghiệm những g m họ đ nghe được trước kia. Nghĩ đến điều ny, ti bỗng cảm thấy tội nghiệp cho dn tộc mnh.
    Bằng cch ban hnh những quy định cho nếp sống mới, VC đ loại trừ tự do c nhn của dn chng, v bằng cch đng cửa bo ch, họ đ chấm dứt quyền tự do ngn luận của người dn. Điều g sẽ xảy ra tiếp theo?

    Đường phố từ nh ti đến nh ba mẹ vợ ti đ được trang hong đỏ chi. Cờ ba mu của Chnh Phủ Cch Mạng Lm Thời Miền Nam Việt Nam chen lẫn với cờ đỏ của Bắc Việt v cờ của Cộng Sản Trung Hoa treo trước mọi nh. Băng biểu ngử v vi bảng hiệu cũng nhuộm mu đỏ. Dn Si Gn thch ứng rất nhanh với hon cảnh.

    Nhưng vẫn cn dấu hiệu của những cy cờ ba sọc đỏ của VNCH đ được vẽ ln trước đy. VC chưa đủ thời giờ để xa hết những thứ ny cũng như những khẩu hiệu cũ:

    Đừng nghe những g Cộng Sản ni m hy nhn kỹ những g Cộng Sản lm hoặc Đất nước cn l cn tất cả, đất nước mất vo tay Cộng Sản l mất tất cả.

    Những ci ấy dường như l một chứng tch cho dn chng để họ c cơ hội nhận r những hnh động của Cộng Sản trong những ngy sắp tới.

    Một cuộc chiến tranh tn bạo đ chấm dứt một cch dể dng, nhưng ti nghĩ vết thương của n sẽ khng dễ g hn gắn được. Đối với người dn miền Nam, những người đ quen sống trong tự do, chắc sẽ khng dễ g sống được trong một chế độ độc ti, nhất l dưới chế độ Cộng Sản.

    Anh chị vợ ti, Linh v Lan, đều ở bn nh ba m vợ ti. Họ chưa dm ở nh họ một mnh. Linh ni với ti rằng chng ti phải trnh diện tại cơ quan vo ngy mai, 2 thng 5 theo lệnh của ng Lộc, nguyn đặc ủy trưởng. Ti khng biết phải lm sao v ti đ nghe ni rằng người tiếp thu cơ quan l Nguyễn T, người đ từng lm việc chung với ti trong khi ti cn lm trong ban nội chnh. T đ trốn vo mật khu khi bị nghi ngờ l VC. Ti từng đi cng tc ở Đ Lạt với T khi ti đang theo di những hoạt động của nhm Lực Lượng thứ ba, nhưng ti nghĩ chắc anh ta chỉ biết b danh của ti chứ chưa biết tn thật.

    Ti nghĩ chng ta phải lựa chọn thi bởi v khng thể no trốn trnh mi được. Sinh mạng chng ta giờ đy giống như con c nằm trn thớt, chng ta khng cn g khc hơn l phải đnh cuộc với số mệnh. Linh ni.

    Chng ta th coi như đ chết rồi từ ngy hm qua. Ti trả lời. Ti th chẳng cn tha thiết đến điều g nữa cả, ti sẽ đi vo cơ quan ngy mai với anh để xem tnh hnh thế no. Nhưng ti cảm thấy khng yn tm về vợ ti với ci bầu của c ta.

    Chng ti nhn nhau im lặng. Linh v ti c cng hon cảnh v chị vợ ti v vợ ti đều cng lm trong cơ quan. Ti khng biết c nn để vợ ti đi trnh diện hay khng, nhưng rồi c ấy khng muốn ở nh để chờ đợi ti. Vợ ti cũng muốn được cng chấp nhận mọi điều xảy ra cho chng ti. Thm vo đ, vợ ti cũng khng thể trốn đi đu được v hồ sơ giấy tờ vẫn cn lại trong văn phng, v VC đ biết mọi điều về chng ti
    (cn tiếp)

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  6. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  7. #4
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời

    Phần 2


    Trại Cải Tạo Long Thnh





    Trại K1 Gia Trung


    Chương 8

    Cải Tạo


    Hầu hết nhn vin của Phủ Đặc Uỷ Trung Ương Tnh Bo khng thể di tản được đều c mặt ở trụ sở trung ương sng ngy 2 thng 5 năm 1975 nhưng lại ở ngoi sn thay v trong văn phng như mọi ngy. Chng ti phải trnh diện cho ci gọi l Uỷ ban Qun Quản của Chnh Phủ Cch Mạng Lm Thời. Mọi người cố giử vẻ bnh tỉnh, nhưng khng ai c thể che dấu được sự lo lắng hiện r trn khun mặt. Mặc d rất đng người trong sn, một sự im lặng nặng nề bao phủ khắp nơi. Ai nấy đều th thầm với nhau dường như sợ rằng lời ni của mnh c thể bị người khc nghe được. Khng như ti đ dự đon, Tun, Banh, v hầu hết những người lm việc với ti như Nhn, Trung, Tm, Tr, Lm, Vinh, đều ở lại. Ti nghĩ họ đều độc thn, hay gần như độc thn, việc leo ln một con tu no đ để đi l một việc rất dễ dng đối với họ. Tuy nhin, ti đon rằng c lẽ họ đều đ qu tin vo kế hoạch di tản chung của Phủ. Một kế hoạch khng hon chỉnh đ tạo nn một tnh trạng bi thảm như thế ny đy! Giờ ny th mọi người chỉ cn biết giao tnh mạng mnh cho sự may rủi m thi.

    Sau khi đ điền tn vo giấy để trn bn đặt giữa sn, vợ ti v ti đến gặp Linh v Lan, chị vợ ti cng chồng chị ấy. Giấy tờ chng ti đ tiu hủy vo tối hm qua nn khng thể nộp cho vin thư k ngồi ở bn theo lời yu cầu của ng ta. Ti khng biết vin thư k ny, nhưng vi người cho chng ti biết đ l trung t Khương, trước đ từng l Chnh sở An Ninh của Phủ. Ti cũng khng r ng ta l Việt Cộng hay chỉ l người Cơ Hội! Ti đi ngang qua Tun v Banh; cả hai chỉ nhn ti gật đầu khng ni lời no. Ti khng cn nghe tiếng cười của Tun v Banh như thường ngy nữa. Chng ti chỉ trao nhau những nụ cười chua cay để thay vo đ.

    Lần đầu tin chng ti phải ngồi xổm xuống đất để đợi đến phin mnh lm giấy tờ. Long, cựu nhn vin của phng tuyển mộ gọi tn từng người trong danh sch; chng ti tuần tự đến k tn vo một tờ giấy đặt trn bn ở gần cổng của phng y tế, kế bn bi đậu xe.

    Những ngy từ 2 thng năm đến 14 thng su, ti nhớ c hai lần ti phải đến trnh diện với những tn VC đ tiếp thu Phủ Đặc Uỷ Trung Ương Tnh Bo. Lần đầu tin -ti khng nhớ r ngy no - họ cử hai người mặc thường phục đến nh mẹ ti chở ti đến một trụ sở cũ của cơ quan ở đường Trần Bnh Trọng. Chng bảo ti viết lại những g ti biết được về khoảng thời gian từ năm 1969 đến 1972 lc ti tr trộn trong sinh vin để tiếp cận với Tổng Hội Sinh Vin Si Gn do Huỳnh Tấn Mẫm lm chủ tịch. Họ giữ ti từ sng đến su giờ chiều mới đưa ti về nh. Ti phải đưa tiền để mua phần ăn trưa. Lần thứ hai, họ gửi thư gọi ti đến trnh diện tại nh an ton cũ của ban A17 tại đường Phan Thanh Giản, nơi đy ti gặp Nguyễn T, người đ lm việc chung với ti khi ti cn lm ở Ban Z, Ban Cng Tc Nội Chnh, v cũng l người đ tiếp thu Phủ. Ti nghĩ lần đ chỉ vi ngy trước khi ti phải đi trnh diện cải tạo. Ti khng phải viết g lần ny. Nguyễn T khuyn ti nn đi trnh diện học tập cải tạo theo chỉ thị của Chnh Phủ Cch Mạng Lm Thời để được sự khoan hồng của nh nước X Hội Chủ Nghĩa.

    Kể từ đ, danh từ Cải Tạo được nghe ni đến khắp nơi! Cải Tạo Tư Tưởng, Cải Tạo Nếp Sống, Cải Tạo X Hội, Cải Tạo Kinh Tế, vn vn v vn vn, được loan bo hng ngy trn đi pht thanh v truyền hnh. Binh sĩ Nam Việt Nam trnh diện cải tạo v được thả về sau ba ngy. Hạ Sĩ Quan Nam Việt Nam được thả về sau bảy ngy cải tạo, v rồi sĩ quan từ cấp thiếu u đến đại u phải học tập trong 10 ngy. Sĩ quan từ Thiếu T trở ln, nhn vin chnh quyền từ Trưởng Ty đến Tổng Thống cũng như nhn vin tnh bo trung cấp v cao cấp phải trnh diện học tập trong một thng.

    Theo thng co của Chnh Phủ Cch Mạng Lm Thời, lịch trnh trnh diện của chng ti l từ ngy 13 thng su đến 15 thng su v địa điểm l trường Trung Học Chu Văn An. Chng ti phải đng tiền ăn trong một thng l mười bốn ngn đồng cho mỗi người v phải mang theo chăn mn quần o. Mọi việc diễn tiến rất hợp l. Cộng Sản chọn trường học để lm địa điểm trnh diện cải tạo v quy định thời gian hợp l cho từng cấp bậc. Mặc d chng ti khng tin vo lời ni của Cộng Sản, chng ti cũng phải tự trấn an bằng cch hy vọng điều đ l sự thật. Ngoi ra, chng ti lm được g trong hon cảnh ấy, v chng ti c thể trốn đi đu by giờ? Chng ti coi như đ chết rồi từ ngy 30 thng tư.

    Ngy 13 thng su nhằm ngy thứ su, ngy xui xẻo! Ngy 14 l Tết Đoan Ngọ, mồng 5 thng năm, cũng l ngy xui đối với người Việt Nam! Chng ti quyết định chọn ngy 14 thng su l ngy đầu tin đi cải tạo với hy vọng rằng hai ci xui sẽ trở thnh một ci hn! Ti chẳng cn tiền để đng nn đnh phải cầm thế chiếc nhẩn cưới để c tiền đi cải tạo. Điều ny giống như một chuyện đa, nhưng đ chnh l sự thật m ti đ trải qua một cch cay đắng.

    Trn chuyến xe but từ nh mẹ ti đến trường Trung Học Chu Văn An, chng ti gặp một ng lo, ng ta hỏi chng ti đi đu vậy. Ti nghĩ rằng ng nhn thấy đồ đạc cồng kềnh của chng ti. Ti trả lời rằng chng ti đi học tập cải tạo!. ng ta nhn chng ti cười một cch kh hiểu v chc chng ti may mắn. Lc đ ti khng hiểu được nghĩa nụ cười của ng ta, ti đon chắc ng ấy tỏ vẻ thương hại chng ti. Khng chỉ c hai chng ti đi cải tạo m cn c cả đứa con cn trong bụng vợ ti nữa!

    Trường Trung Học Chu Văn An l trường m ti đ theo học vo lớp 12. Đ l năm 1963, năm m Dương Văn Minh được Mỹ gip sức để lm cuộc đảo chnh giết Tổng Thống Ng Đnh Diệm v bắt đầu xo trộn miền Nam Việt Nam ng hầu Mỹ c cơ hội đưa qun vo Việt Nam. Mười hai năm sau, ti lại trở lại trường xưa, v Dương Văn Minh, người đ vừa gip đở VC chiếm miền Nam, đang ở trong Đại Học X Minh Mạng dnh cho sĩ quan từ cấp đại t đến cấp tướng ở kế bn.

    Bạn b v đồng nghiệp của ti đang đứng pha trước trường. Lan v Linh, vợ chồng chị vợ ti đ trnh diện vo hm qua sau khi giao hai đứa con trai bốn tuổi v một tuổi cho ng b ngoại nui dm. Nhn ci bụng vợ ti, ti tự hỏi lm sao c ấy c thể chịu đựng được một thng cải tạo cho d đ l một thng như họ ni. Nhưng ti lại nghĩ mỗi người đều c hon cảnh kh khăn ring. Hơn nữa, ti nghĩ rằng chng ti coi như đ chết từ ci ngy giải phng. Phần cn lại chỉ l một cuộc sống v vọng; ranh giới giữa ci sống v ci chết chỉ l một danh từ. Trong nghĩ đ, chng ti bước vo ngy cải tạo đầu tin của chng ti sau khi ni đa với bạn b rằng ai đi sớm sẽ được về sớm.

    Trường Trung Học Chu Văn An nằm đối diện với nh thờ Ng Su, trn đường Minh Mạng thuộc quận Năm Si Gn. Từ trường ti c thể nhn thấy trụ sở Tổng Hội Sinh Vin Si Gn trn đường Hồng Bng nơi ti thường đến hầu như hng ngy từ năm 1969 đến năm 1975 trong cng tc. Trường c hai dy nh hai tầng. Ti được đưa vo nh đầu tin, vợ ti cũng thế. Từ đ, ti c thể nhn thấy quang cảnh trn đường phố bn ngoi. Vợ ti vo phng đầu tin dnh cho phụ nữ, nơi từng l lớp học của ti mười hai năm trước. nghĩ đầu tin của ti l đời ti đang diễn ra những sự trng hợp kỳ lạ. Ti đứng trn ban-cng của trường nhn về pha nh thờ nơi ti từng chơi đa cng bạn b. Bạn ti vẫn đang ở đấy, nhưng họ khng phải l những người bạn học cũ của ti. Một vi người lo lắng quay về nh; một vi người khc vội v băng qua đường để vo trường sau khi từ gi thn nhn.

    Lớp học nơi ti bước vo hon ton trống rỗng. Mọi vật đ được dời đi nơi khc. Ti trải chiếc chiếu ci ln sn nh nơi được đặt bục giảng của gio sư trước kia. Chng ti chia nhau mỗi người một khoảng trống khoảng vừa một chiếc chiếu. Ci ba-l biến thnh gối nằm v n đi theo cng ti đến lc ti trở về mười bảy năm sau. Trong ba-l, ti c 1 ci mng nilon, một ci mền nilon nh binh, hai quần Jean, hai o sơ mi, ci bi-đng đựng nước uống, ci o khoc, một pon-s nh binh, mười gi m ăn liền, một gi cơm sấy, một gi thịt kh, v một gi đựng thuốc gồm Tylenol, Penicillin, thuốc tiu chảy, Quinine, v một cuộn băng keo. Ti chuẩn bị cho một cuộc sống trong rừng chứ khng phải trong thnh phố. Ci m ti qun l chiếc vng m ti nghĩ c lẽ sẽ rất cần thiết với ti sau ny. Lớp học gợi ti nhớ đến những người bạn xưa, vi người đ chết trong cuộc chiến, vi người đang ở nơi no đ bn ngoi kia, một vi người chắc đang ở trong hon cảnh giống như ti by giờ đy.

    Ti đi qua phng vợ ti. Mọi người trong phng đ gip vợ ti c chổ nằm kế bn chị vợ ti. Ngọc, Liễu, Ba, những người đn b lm chung với vợ ti trước kia ở phng tuyển mộ cố an ủi ti bằng cch hứa sẽ chăm sc vợ ti khi c ấy cần. Ti rời vợ ti sau một lc v đi quanh tm bạn b.

    Mọi người đang bn tn về danh từ cải tạo của Cộng Sản, nhưng khng ai dm nhn nhận sự thật rằng cải tạo khng g khc hơn l trả th. Danh từ tẩy no v quyển sch Trại Đầm Đm được viết bởi một nh văn ở miền Nam l những g m ti được biết về sự cải tạo của Cộng Sản, nhưng sự thật về ci gọi l Cải Tạo vẫn cn l một điều b mật đối với ti. Chng ti đ được biết t nhiều về việc cải tạo cc Cosack ở Lin S sau khi Cộng Sản cầm quyền ở đy, cc Cosack được đưa đi Siberia để cải tạo v chết ở đấy. Sau khi chiếm Trung Quốc, Cộng Sản đ đưa hng trăm ngn người Trung Hoa Quốc Gia đi Tn Cương để cải tạo v chết ở đ. Nhưng chng ti khng biết g về số phận cc người Việt Nam sau khi Hồ Ch Minh chiếm miền Bắc. Họ đ bị giết chết hay vẫn cn trong cc trại tập trung ở miền Bắc Việt Nam? Những người Cộng Sản Việt Nam đối xử thế no với kẻ th của họ?

    Ti khng nghĩ Cộng Sản Việt Nam sẽ lm một cuộc thảm st giống như Hitler đ lm ở cc l st sinh v chng khng muốn lm mục tiu cho cng luận, nhưng giết lần mn l điều m họ c thể thực hiện m khng sợ ai phản đối. Đi vo trại, chng ti phải chấp nhận mọi điều xy ra ngay cả điều xấu nhất, đ l ci chết.

    Tẩy No v Cải Tạo c lẽ l hai từ rất tương đương nhau! Cộng Sản tẩy no kẻ th của họ như thế no? Cải tạo tư tưởng l từ m Cộng Sản dng rất nhiều trong những ngy đầu giải phng. Chng bảo rằng nhn dn miền Nam đ từng sống một thời gian di với Đế Quốc Mỹ v Ngụy Quyền Nam Việt Nam cần phải được cải tạo tư tưởng để thch hợp với x hội mới: X Hội X Hội Chủ Nghĩa!

    Nhưng cải tạo như thế no vẫn l một điều kh hiểu. Mỗi nơi c một cch để cải tạo. Những thanh nin bị cắt quần ống loe, phụ nử khng được mặc o di v khng được trang điểm, ci gọi l nhạc vng bị cấm triệt để, sch vở xuất bản ở miền Nam Việt Nam bị coi l phản động v đồi trụy v bị thiu huỷ, dn chng phải lao động v thu nhập tuỳ theo cng sức m họ đng gp, vn vn v vn vn. Đ l những điều m Cộng Sản gọi l cải tạo x hội. Nhn vin của chế độ cũ phải được học tập những điều gọi l tội c của Đế quốc Mỹ v Ngụy quyền cng chiến thắng của cch mạng v của X Hội Chủ Nghĩa. Đ l những điều m Cộng Sản gọi l cải tạo tư tưởng để thch hợp vơi x hội mới. Mặc d chng ti khng tin đơn giản như vậy, nhưng chng ti lại hy vọng mọi việc sẽ khng đến nỗi qu tồi tệ. Điều đ cũng rất tự nhin đối với một con người khi lm vo cảnh khốn cng th lun mong mỏi một điều g đ kh hơn để m tự an ủi mnh. Chng ti khng thể đi đu được, khng thể trốn trnh được, chng ti đnh phải đặt số phận mnh vo tay kẻ th, đi vo trại cải tạo v chờ đợi mọi điều c thể xảy ra với chng ti.


    Chương 9

    Điều V L



    Vi chiếc xe van mang tn của những nh hng ăn ở Si Gn như Bch Hỷ, Đại La Thin, Đồng Khnh, Mandarin, tiến vo trường. Nam nữ tiếp vin mặc đồng phục trắng xếp thức ăn ln bn đặt trong sn trước trường gần cổng chnh, v rồi từ chiếc loa phng thanh treo ở dy nh đầu tin vang ln lời mời trại vin đi ăn cơm chiều! Những trại vin vo ngy hm qua đi đến bn ăn một cch tự nhin, nhưng những trại vin mới vo đi theo một cch lng tng. Ti cng vi người trong đội đi đến bn ăn của nh hng Bch Hỷ, lấy một t thức ăn vo chn rồi đến ngồi ăn chung với vợ ti. Chị vợ ti ni rằng ngy hm qua họ giải thch phần ăn ấy l tiền của chng ta đng gp. Họ chưa c nh bếp nn phải mua từ những nh hng đến phục vụ chng ta. Lời giải thch rất hợp l, nhưng nhn những bộ đội của họ đang canh gc quanh trường ăn cơm với rau muống v nước mắm trong những mm nhm, chng ti cảm thấy nghi ngờ! Chng đang lm g đy? Thật l một điều v l! C phải đ l một cch để che mắt nhn dn Si Gn, v đối với những phng vin ngoại quốc ngoi kia c lẽ đ l cơ hội tốt để loan truyền về chnh sch nhn đạo của Cộng Sản!

    Sau khi cuộc chiến Việt Nam chấm dứt, phng vin ngoại quốc vẫn tiếp tục quan st v săn tin về những g đang xảy ra sau ci gọi l giải phng của Cộng Sản Việt Nam. Chiến tranh Việt Nam l cuộc chiến lớn nhất sau Thế Chiến thứ hai, do đ Cộng Sản lun tạo cơ hội tuyn truyền khắp thế giới cũng như họ đ lm như thế trong chiến tranh. Phng vin ngoại quốc lun lun l phương tiện cho họ thực hiện chiến lược ny. Ai c thể biết được những g xảy ra bn sau bức mn sắt? Ti khng tin họ đối xử với chng ti như vậy m khng c mục đch g. Cộng Sản lun lun dng một hnh động ny để che dấu một hnh động khc. Điều g sẽ xảy ra cho chng ti sau khi họ đạt được mục tiu tuyn truyền về chnh sch nhn đạo của họ đối với kẻ th? Tất cả chng ti đang chờ đợi những điều sắp xảy ra.


    Chương 10

    Chuyến Di Chuyển Đầu Tin


    Khoảng su giờ chiều, ti đang ngồi với vợ ti th c người vo gọi vợ ti rời trường Chu Văn An để ra về với l do l c ấy sắp đến ngy sinh. C ấy đang c mang ở thng thứ chn. Ti nghĩ điều ny sẽ tốt hơn cho vợ ti v c ấy sẽ khng phải sinh con trong trại, nhưng ti lại khng biết c ấy sẽ ra sao đy khi khng c ti bn cạnh. Ti xch ti xch v tiễn vợ ti ra cổng với lời an ủi rằng hy vọng rồi đy chng ti sẽ gặp lại nhau sau 1 thng. Ti nhn theo vợ ti bước ln chiếc xch l đạp rồi quay trở vo trường với một nỗi buồn man mc. Ti sẽ khng thể gặp được con ti khi n cho đời! Ti sẽ khng c dịp để săn sc vợ ti, c b mỏng manh của ti, khi c ấy sinh nở! Nhưng ti cảm thấy như vậy l tốt hơn l vợ ti phải chịu đựng sự đau đớn trong trại.

    Mọi người ngng theo ti khi ti đưa vợ ti ra về v rồi quay lại vo trong trường. C vi người đến chc mừng vợ ti đồng thời an ủi ti vi lời, sau đ chng ti ngồi bn tn về tương lai chng ti sau khi họ thả vợ ti ra về. Trường Chu Văn An nằm cạnh bn nh bảo sanh Hồng Bng; nếu chng ti cn tiếp tục ở đy để cải tạo th rất thuận tiện cho vợ ti một khi c ấy sinh đẻ. Khng ai bảo ai, chng ti đều chuẩn bị sẳn sng cho một sự di chuyển.

    Su chiếc xe but tiến vo trường vo khoảng 7 giờ chiều. Chng ti được bo cho biết rằng chng ti sẽ được chuyển đến một trại cải tạo để c điều kiện thuận tiện hơn cho chng ti học tập một cuộc sống trong một chế độ mới. Chng ti đ đon điều ny sẽ phải đến, nhưng lại khng biết chng ti sẽ bị đưa đi đu đy: một khu rừng su, một hải đảo như Ph Quốc hay Cn Ln nơi đ từng l trại giam những can phạm chnh trị hay trọng tội. Chng ti đang thảo luận về chuyến di chuyển v hầu như mọi người đều đ sẵn sng sau khi thấy vợ ti rời trường.

    Khoảng 8 giờ, hai người mặc thường phục đội nn cối tự xưng l Anh Bảy v Anh Tư vo gọi tn chng ti xếp theo thứ tự từng đội từ đội 1 đến đội 6 v cho chng ti biết rằng chng ti sẽ được chuyển đến một trại cải tạo, nhưng khng ai dm hỏi chng ti sẽ đi đu. Mọi việc xong xui vo khoảng 9 giờ, nhưng chng ti phải đợi đến nửa đm. Những chiếc xe but vẫn đậu trong bng tối ở sn trước trường. Khng ai ngủ được cho d chng ti đ phải trải qua một ngy căng thẳng mệt mỏi. Mọi người th thầm với nhau dường như sợ rằng người khc c thể nghe được lời đối thoại của mnh, nhưng trong sự yn lặng ấy th ngay cả tiếng muỗi bay cũng c thể nghe r mồn một. Mọi người đều lo lắng về nơi sẽ đến v điều g rồi sẽ xảy ra ở trại cải tạo ấy.

    Đn trong sn trường đột nhin bật sng. Mọi người dường như đang đợi chờ giy pht ấy nn đứng ngay dậy v hướng mắt ra sn trường. Vi người mang đồ đạc của họ tiến ra ban cng. Giọng của Anh Bảy v Anh Tư vang ln gọi trại vin đi đến xe but thuộc đội mnh. Ti leo ln chiếc xe thứ ba dnh cho đội ba rồi ngồi đợi. Ti chẳng cn g để lo lắng nữa cả v ti biết rằng nếu c điều g xảy ra th ti chỉ chịu một mnh ti m thi. t ra ti khng cn lo cho vợ ti v đứa con chưa ra đời của ti nữa.

    Đon xe rời trường vo khoảng 2 giờ sng về hướng ng tư Bảy Hiền. Thnh phố rất im lặng. Ti nghĩ c lẽ chng ti sẽ đến Ty Ninh hay vo chiến khu D của Việt Cộng, nhưng đến Bảy Hiền, đon xe lại đi thẳng rồi sau đ quẹo phải vo xa lộ Đại Hn. Tiếp theo đon xe lại quẹo tri vo xa lộ Si Gn Bin Ha. Ti khng hiểu sao họ khng đi thẳng đường Phan Thanh Giản để vo xa lộ m lại phải đi theo một lộ trnh xa xi như thế. C lẽ họ muốn đnh lạc hướng chng ti. Đon xe cuối cng tiến vo nơi gọi l Lng C Nhi Long Thnh vo khoảng 7 giờ sng. Phải mất năm tiếng đồng hồ để di chuyển một lộ trnh khoảng ba chục dặm chỉ để dấu một địa điểm m chng ti đ biết từ lu.


    Chương 11

    Trại Cải Tạo Long Thnh



    Lng C Nhi Long Thnh đ c một lịch sử m hầu hết chng ti đều biết đến. Từ 1968 đến 1971, một tn Việt Cộng tn l Tư Sự np dưới lốt o tăng lữ Phật Gio đ sng lập v điều hnh ci gọi l Lng C Nhi. Hắn ta dng c nhi để quyn tiền cho VC. Hắn cng đồng bọn chứa vũ kh để chống lại bất cứ ai c định xm nhập vo lng. Trong giai đoạn ny, chnh quyền Nam Việt Nam đ rất kh khăn để giải quyết tnh hnh. Nếu tấn cng vo Lng th c nghĩa l chnh quyền đ tấn cng trẻ con. Nếu khng th cng lc cng nguy hiểm cho chnh quyền.

    C một lần ti đ đến Lng C Nhi dưới danh nghĩa của phng vin cho nhật bo The Saigon Post. Trẻ con đầu trọc chn đất phải lm việc trn cnh đồng dưới nắng nng của mặt trời, v chng chỉ được ăn chay vo mỗi bửa ăn trưa theo như quy định của tăng lữ Phật Gio. Cng đi với chng ti cn c nhm người trong thnh phần thứ ba. Ti đ rất bực tức khi nhn thấy trẻ con phải đứng dưới trời nắng nng để đn cho những kẻ mang danh nghĩa lnh tụ của ci gọi l Lực Lượng Thứ Ba ny! Chng dng trẻ mồ ci để thu thập tiền bạc từ nhiều nguồn cung cấp m nhất l từ những hội từ thiện Mỹ, v trẻ con lại l ci l chắn cho chng nữa.

    Sau đ, chnh quyền Si Gn đ phải dng qun đội v cảnh st để tấn cng vo chiếm lấy Lng, giải cứu trẻ em; Lng C Nhi đ trở thnh trại cho Nạn Nhn chiến cuộc Bnh Long. Một lần nữa ti đ c dịp đến đy để trao qu cho cc nạn nhn chiến cuộc dưới danh nghĩa của Đon Sinh Vin Khoa Học Cứu trợ Đồng bo chiến nạn. Tổ chức ny chnh l tiền thn của Ban Đại Diện Sinh Vin Khoa Học m ti đ thnh lập đầu tin ở trường Đại Học Khoa Học Si Gn.

    Trại Cải Tạo Long Thnh nằm trn đỉnh của một ngọn đồi st bn quốc lộ Số 1. Khng c ci bảng no để cho biết đ l trại cải tạo ngoi một bảng kẻ khẩu hiệu Khng c g qu hơn Độc Lập, Tự Do m chng ta thường thấy khắp nơi sau ngy 30 thng tư năm 1975. Đon xe ngừng lại ở giữa con đường chnh của trại. Đ l con đường đất st đỏ rộng khoảng năm mt v di khoảng tm trăm mt nối từ cổng vo đến căn nh cuối của trại. V trại nằm trn đỉnh đồi nn khng c ci giếng no cả. Nước được chuyển đến bằng xe bồn. Khi chng ti đến đ thấy nhiều người cầm can xếp hng pha sau chiếc xe bồn. Họ vẫy tay cho chng ti dường như cho đn những người mới đến.

    Hai bn con đường chnh l mười căn nh trệt, mỗi bn năm ci, một căn nh khc nằm cuối đường v một ci nữa nằm cạnh cổng trại. Mỗi căn nh chia ra lm hai phng giam, mỗi phng chứa khoảng 100 trại vin thuộc 2 đội. Mỗi phng c bốn khung cửa ci v tm khung cửa sổ khng c cnh cửa. Họ chia trại vin ra thnh 4 khối: Khối 1 gồm những người từng lm việc trong chnh quyền Nam Việt Nam từ Trưởng Ty đến Tổng Thống. Khối 2 gồm những người m họ gọi l Đảng Phi Phản Động (tất cả cc đảng phải chnh trị ở miền Nam Việt Nam) với chức vụ từ Thư K đến Chủ Tịch Đảng. Khối 3 gồm những người lm cho cơ quan tnh bo từ trung cấp đến cao cấp. Khối 4 gồm những sĩ quan cảnh st từ Thiếu T đến cấp Tướng. Năm căn nh pha bn phải con đường dnh cho khối 1; pha bn tri th hai căn nh đầu tin dnh cho khối 4, ba ci cn lại l của khối 3, căn nh cuối đường dnh cho trại vin nữ, v căn nh gần cổng l của khối 2. Cn một kiến trc khc được dng lm hội trường để họp tất cả trại vin.

    Khoảng 50 trại vin trong mỗi đội được chia lm 4 tổ. Mỗi tổ phải nằm thnh hai hng trong phng, do đ c tất cả 4 hng trong mỗi phng giam: 2 hng cạnh tường v 2 hng ở giữa phng. Những trại vin nằm cạnh tường quay đầu về pha tường, cn những trại vin nằm hng giữa th nằm đối đầu nhau. Khoảng trống giữa hng giữa v hng cạnh tường dng lm lối di chuyển.

    Cn hai phng nhỏ ở hai đầu nh nơi từng l phng ăn cho c nhi nay trở thnh phng họp cho cn bộ cng cc đội trưởng, phng chứa dụng cụ lao động cho trại vin.

    Đầu tin, trại khng c hng ro để ngăn khu hay khối. Đầu năm 1976, họ bắt đầu xy tường gạch xi măng để ro quanh trại v chia cch từng hai nh một, tường ro ngăn giữa đường chnh với từng khu, v tường ngăn cch ring biệt khu nữ. Cng lc đ, trại đng giếng v bơm nước vo từng khu thay v cung cấp nước bằng xe bồn. Trại Long Thnh cng lc cng được củng cố.

    (Cn tiếp)

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  8. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  9. #5
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời

    Chương 12

    Ngy Đầu Trong Trại Cải Tạo Đầu Tin



    Ti thuộc tổ 2, đội 3 trong khối 3, do đ ti phải vo phng đầu tin trong nh thứ tư pha bn tri của con đường. Chẳng c g trong phng ấy nn ti phải trải chiếc chiếu ci trn nền xi măng ở giữa phng để c chỗ ngủ v sinh hoạt.

    Việc đầu tin ti phải giải quyết l lm thế no c nước để dng! Ti khng c g đựng nước, do đ ti phải tm cho được ci g đ để đựng nước uống v rửa ry. Ti đi lng xung quanh trại v tm được một tấm tn từng để lợp mi cho nh ở của nạn nhn chiến cuộc vo năm 1972. Ti khng biết lm thế no để lm ci thng đựng nước bằng tấm tn ny, do đ ti đ uốn hai đầu lại giống như xếp tờ giấy sau đ xếp hai đầu cn lại biến n thnh một ci thng chứa hnh hộp vung. Ci thng đầu tin ny khng thể đựng nước được v n r rỉ khắp nơi. Ti quyết định đi lng một lần nữa để tm ra ci g đ để hn n lại. Lần ny, ti nhặt được một ci nn sắt, một tấm giấy hắt n, vi cy đinh, v vi cy gỗ 510 phn. Ti đốt tấm giấy để lấy hắc n hn mấy ci lổ ở đy thng, v rồi ti đng hai thanh gỗ vo 2 bn thng để giữ thnh thng v cũng để khing n. Ti đ c một ci thng đựng nước, nhưng rồi ti lại khng thể khing n một mnh ti được. Ti ni với Điệp khing dm phụ v chia nước để dng chung. Chiều hm ấy, chng ti đ được một thng đầy nước, nhưng chng ti quyết định chỉ sử dụng nước khi thật cần thiết m thi. Lc ấy l cuối thng 6, trời bắt đầu mưa. Chng ti lm thm 2 ci thng nữa theo cch ấy để đựng nước. Sau kinh nghiệm đầu tin, chng ti lm một cch tốt hơn. Vi tuần sau, ti c thể lm được cả ci thng trn từ tấm tn.

    Điều kh khăn gặp phải l chẳng c ci nh vệ sinh no trong phng. Ti đi quanh trại để tm xem c nh cầu no khng, nhưng quả thật khng c ci no cả. Chung quanh trại chỉ c một hng ro thưa bằng kẽm gai, ti nghĩ ti c thể chui qua một cch dể dng. Chỉ c một ci trạm gc ở cổng trước. Ti nghĩ chỉ c một cch giải quyết l tm một ci xẻng hay ci cuốc rồi chui qua hng ro, khng phải để trốn trại m l chỉ để ỉa m thi! Như ti đ ni, trại l lng c nhi trước đy, do đ tm một ci cuốc hay xẻng khng phải l việc kh khăn. Đ l bi học đầu tin m ti học được của ci gọi l nếp sống văn ha mới của cch mạng.

    V rồi ti lại tự hỏi ti tắm ở đu by giờ? Ti lại chưa quen tắm ngoi trời, vả lại cn c đn b con gi trong trại nữa! Ti đi đến một ci lều tn bỏ hoang nơi từng l nh tạm tr cho nạn nhn chiến cuộc, nhưng c nhiều trại vin nữ đang chờ đợi ở đấy. Ti đnh phải bỏ ra về để tắm ngoi trời với chiếc quần đi vậy! Ti nghĩ rằng để sống được trong trại, ti cần phải nhanh chng thch ứng với mọi tnh huống! V đ cũng l bi học thứ hai m ti đ học được trong ngy đầu tin trong trại cải tạo.

    C tiếng gọi trại vin đi đến nh bếp để lnh phần ăn chiều. Ti phải đi v l phin mnh c nhiệm vụ lnh thức ăn cho tổ, do đ ti xếp hng đi theo cc trại vin khc để đi đến nh bếp. Nh bếp l một dy lều di khoảng năm mươi thước rộng khoảng su thước gồm những hng cột v mi lợp tn. Hai dy l bằng đất st với su l nằm dọc theo chều di: một dy l để nấu cơm v dy kia để nấu thức ăn v nước uống. Trn mỗi l c một ci chảo to, v ti trng thấy vi người nấu bếp đang quậy cơm v thức ăn bằng những ci xẻng. Vi người cho biết rằng những đầu bếp ny l người lm cho nh thầu, nhưng ti lại nghĩ c thể họ l tai mắt của VC. Trong một trại m hầu hết l những người đ từng giữ những chức vụ quan trọng trong chế độ cũ, ti nghĩ VC khng thể khng lợi dụng cơ hội để len lỏi vo thu lượm những tin tức cần thiết cho chng.

    Ti nhận được một s cơm v anh bạn cng nhm nhận một thau canh b đỏ nấu với đậu phọng. Việc tiếp theo m ti phải lm khi đem cơm về đến nơi l lm sao để chia đều ra cho mười hai anh em trong tổ. Ti yu cầu mọi người trong tổ để đồ đựng cơm v thức ăn ring rẽ ra chung quanh s cơm, v ti dng ci ca qun đội của ti để đong cơm cho mỗi người. Người bạn cng nhm của ti cũng lm như vậy với phần canh. Đ l lần đầu tin chng ti chia phần cho bữa ăn chiều.

    Phần cơm m ti nhận được trong bữa ăn đầu tin ny l một loại cơm nấu bằng gạo lức đỏ lẫn đầy thc, n thường được dng để lm thức ăn cho gia sc. Phần canh th lỏng bỏng vi lt b đỏ v mấy hột đậu phọng nấu trong nước nm một t muối cng vi lt hnh xanh. Ti đ phải ngồi nhặt thc lẫn trong cơm trước khi ăn để trnh khỏi bị đau dạ dy.

    Ngy đầu tin trong trại cải tạo tri qua khi chng ti nghe tiếng kẻng đnh dội vo từ khu cơ quan. Đ l tiếng đập của chiếc ba nện vo một ci vỏ bom treo trn cnh cy. Kể từ đ, ti đ phải tập để quen dần với tiếng kẻng nghe khắp mọi nơi: tiếng kẻng bo thức, kẻng bo giờ lao động, giờ giải lao, vn vn Sống trong trại cải tạo khng l g khc hơn l lm những việc m ci kẻng v ci gọi l cn bộ bảo chng ti phải lm, v đ cũng l bi học thứ ba m ti đ học được trong ngy đầu tin trong trại cải tạo đầu tin.

    Mọi người đ treo mng, nhưng những tiếng th thầm vẫn cn nghe một vi nơi trong phng giam. Ti nghĩ mọi người đều c những cu chuyện ring muốn chia xẻ với bạn b, nhưng trong hon cảnh ny th c g hơn l ni về số phận của chng ti sẽ ra thế no đy trong những ngy thng sắp tới. Ti đ thiếp đi trong một giấc ngủ mệt nhọc sau khi suy nghĩ về vợ ti cng với đứa con chưa ra đời.


    Chương 13

    Mười Bi Học Tập Của Cộng Sản



    Những tiếng kẻng bo thức vang dội khắp nơi trn khu đồi. Mọi người đều bật dậy khi một cn bộ tn l Bảy vo phng giam để bo cho trại vin biết rằng họ phải ln hội trường khi nghe một hồi kẻng bo hiệu sau buổi ăn sng. Hắn ta bảo rằng đ l buổi ln lớp đầu tin. Ti thức dậy sc miệng v rửa mặt để chờ buổi ăn sng. Một x cho lỏng với một t muối được người trực mang về v chia cho mọi người. V qu đi, ti ăn một cch ngon lnh buổi ăn sng đ, uống một ngụm nước v chờ giờ đi ln lớp.

    Tiếng kẻng chưa đnh m đ c nhiều trại vin đ sắp hng sẵn trn đường. Vi đội ở khối 1 đ đi ln hội trường ngay sau khi nghe tiếng kẻng v họ ở gần nh bếp nn họ đ c phần ăn sng sớm hơn mọi người khc. Trại vin ngồi đầy trong hội trường khi chng ti đi vo. Hội trường l khu dạy nghề cho trẻ c nhi khi trại l Lng C Nhi. N di khoảng một trăm mt ngang khoảng 40 mt. Chẳng c g trong ấy ngoại trừ một ci bn v vi chiếc ghế ở cuối hội trường, một l cờ của Mặt Trận Giải Phng Miền Nam v tấm ảnh của Hồ Ch Minh treo trn tường với hng chử Chủ Tịch Hồ Ch Minh Vĩ Đại Sống Mi Trong Sự Nghiệp Của Chng Ta ở pha dưới. Trn bức tường pha bn tri l băng khẩu hiệu: Khng c g qu hơn Độc Lập Tự Do, v khẩu hiệu Nước Việt Nam l một, Dn Tộc Việt Nam l một, sng c thể cạn, ni c thể mn, song chn l ấy khng bao giờ thay đổi được treo trn bức tường bn phải của hội trường.

    Chng ti ngồi vo chỗ trong hội trường bằng cch bỏ dp của mnh ra v ngồi ln đấy! Vi cn bộ mặc thường phục đội nn cối mu xanh đi vo hội trường ngồi vo ghế cạnh chiếc bn. Một cn bộ đứng ln giới thiệu đồng ch Hai Cn l trưởng trại sẽ c đi lời với trại vin. Hắn ta bảo chng ti phải đứng ln v bỏ mũ nn để cho mừng Hai Cn.

    Hai Cn khoảng năm mươi tuổi, ốm v xanh, cao khoảng một mt su mươi lăm. Giọng của ng ta cao ha với tiếng h của chiếc loa. Trong lời ni chuyện, Hai Cn bảo rằng Đảng v Nh Nước đ khoan hồng tha tội chết cho chng ti, do đ chng ti phải được cải tạo để trở thnh người dn lương thiện. Để bắt đầu cho chương trnh cải tạo, chng ti phải học mười bi về lịch sử Việt Nam m điểm chnh l lịch sử của cuộc cch mạng của những người Cộng Sản. Dn tộc Việt Nam anh hng đ đnh thắng ba tn đế quốc lớn nhất thế giới: Thực Dn Php, Pht Xt Nhật, v đặc biệt l Đế Quốc Mỹ. Đế Quốc Mỹ l tn sen đầm quốc tế, l tn đứng đầu của chủ nghĩa Tư Bản, v Chủ Nghĩa Tư Bản l con đỉa c hai vi: một vi để ht mu nhn dn trong nước của chng v vi kia l để ht mu dn tộc cc thuộc địa. Chủ nghĩa Tư Bản đang dy chết v Ba dng thc Cch Mạng đang mạnh mẽ hơn lc no hết. Ci gọi l Ba dng thc Cch Mạng theo Hai Cn l cuộc cch mạng giải phng cc dn tộc thuộc địa, cuộc cch mạng Dn Chủ, v cuộc cch mạng X Hội Chủ Nghĩa. Dn tộc Việt Nam sau khi đnh thắng Đế Quốc Mỹ đ hon tất cuộc cch mạng giải phng; nhiệm vụ tiếp theo l hon thnh cuộc cch mạng Dn Chủ v tiến ln Chủ Nghĩa X Hội. Hai Cn ni thm rằng, yu nước tức l yu Chủ Nghĩa X Hội! (Ti hon ton kinh ngạc về ci định nghĩa ny!)

    Tiếng vỗ tay của chng ti tiếp theo tiếng vỗ tay của chnh Hai Cn ở cuối mỗi điểm của bi diễn văn lm chng ti ngạc nhin khng t. Chng ti chưa hề quen thuộc với cch lm ny!

    Đối với chng ti, những người đ từng ở trong bộ my của ci gọi l ngụy qun v ngụy quyền của Nam Việt Nam, Hai Cn bảo rằng chng ti l những người c tội đ chống lại nhn dn v chống lại cch mạng. Chng ti l tay sai của Đế Quốc Mỹ, do đ chng ti cần phải được cải tạo để thnh người dn chn chnh. Chng ti phải từ bỏ cuộc sống ăn bm vo nhn dn v phải lao động để c được cuộc sống như những người dn lương thiện khc. Cải tạo c nghĩa l bao gồm cải tạo tư tưởng v cải tạo hnh động.

    Đ l lần đầu tin trong đời ti được nghe VC định nghĩa về danh từ lao động. Hai Cn bảo rằng lao động l thước đo sự tiến bộ trong qu trnh cải tạo. Đất nước ta giu đẹp với rừng vng biển bạc (!); nhn dn ta anh hng với Hai B Trưng, v Quang Trung những người đ đnh thắng qun Tu, v đặc biệt nhất l thế hệ Hồ Ch Minh. Chng ta phải lao động để theo kịp cc nước tin tiến khc. Cc nước x hội chủ nghĩa v bạn b chng ta trn ton thế giới đang hỗ trợ chng ta để ti thiết đất nước sau chiến tranh, nhưng chng ta cần phải dựa vo chnh mnh trước. Chng ta cần phải lm việc v lm việc thật cật lực để xy dựng một quốc gia giu đẹp.

    Bi diễn văn của Hai Cn được hắn ta pht biểu một cch tri chảy dường như đ được hắn ta học thuộc một cch nhuần nhuyễn. Đi lc, hắn ta lại dng vi cu thơ của Hồ Ch Minh để thm vo. Chng ti nghe một cch yn lặng. Nhưng điều chnh thức m chng ti muốn biết th vẫn cn mơ hồ: chng ti sẽ được cải tạo ra sao? Chng ti khng nghĩ rằng chng ti đến đy chỉ để học mười bi học v chỉ để học cho biết thế no l lao động, mặc d chng ti rất muốn sự việc sẽ được diễn ra như vậy.

    Sau khi bi diễn văn của Hai Cn chấm dứt, một cn bộ khc tn Bo ln tự giới thiệu l trại ph v cho chng ti biết một lịch trnh học tập bao gồm ln lớp v thảo luận tại phng. Chng ti ra về phng để ăn trưa v suy nghĩ về thn phận mnh trong những ngy sắp tới.


    Chương 14

    Quen Dần Với Trại Cải Tạo



    Cuộc sống của chng ti mấy ngy đầu trong trại l sự cố gắng để thch ứng với mi trường mới. Ngủ dưới đất, mọi người bắt đầu cảm thấy đau lưng. Chng ti bảo nhau l nn tm những thứ g khng thấm nước lt pha dưới chỗ nằm để trnh bị thấp khớp. Ti lấy ci pon-s xếp lại lm hai lt pha dưới chiếc chiếu ci. Khi đi quanh trại để lng sục những thứ bỏ rơi, ti tm được một chiếc mền cũ trong chiếc chi bỏ hoang, nhặt về mạng v lại rồi giặt sạch để lt nằm thay cho ci nệm. Vải của những bao ct thu nhặt được dng lm vật liệu để v quần o, mng mền, vn vn. Chỉ th tho ra từ những ci bao ct ấy cn kim may th tự chế lấy bằng cch mi nhỏ sợi dy thp, mi nhọn một đầu cn đầu kia th đập dẹp ra rồi dng vật nhọn để đục lỗ.

    Sau vi ngy đi khing nước, dp ti đ bị đứt v rch nt, khng cn mang được nữa. Ti nhặt được một mảnh vỏ xe, bắt chước cch lm dp ru của VC, ti tho miếng thp trong ba l của ti ra, mi n thnh một con dao nhỏ để cắt miếng vỏ xe thnh hnh dạng giống như đi dp rồi đục 8 lỗ để luồn những sợi dy bằng ruột xe qua. Chng trở thnh một ci g đ cũng giống đi dp, nhưng khng thể hon hảo như muốn. Ti đ mang đi dp tự chế ấy trong suốt mười năm trường. Vi người khc thấy vậy cũng bắt chước lm theo. Họ đ bắt đầu sản xuất loại dp ru ny để đổi chc thứ ny thứ nọ cho cc trại vin khc.

    Lng tm những thứ cần thiết cho cuộc sống trong trại cng ngy cng phổ biến. Bắt đầu th chỉ c những trại vin trẻ, sau đ việc ny lan trn cho tất cả mọi người trong trại. Mặc d trại trước đy l lng c nhi v tiếp theo l trại cho đồng bo chiến nạn v đ c rất nhiều những tiếp liệu từ những nguồn cung cấp, đặc biệt l từ viện trợ nhn đạo của Mỹ, nhưng rồi vật liệu cng lc cng khan hiếm dần. Vi trại vin đ bắt đầu luồn ra ngoi hng ro trại để lng tm vật liệu, nhưng chưa một ai c định trốn trại cả. Mọi người đều đặt hy vọng vo một thng cải tạo!

    Để c nh vệ sinh t nhất l cho phụ nữ, chng ti đ đề nghị ban gim thị trại cho php chng ti tự xy dựng hai nh vệ sinh. Chng ti ko sập 2 ci lều, lấy gỗ v tn để lm vật liệu. Chng ti đo một lỗ lớn cho mỗi nh vệ sinh ở gần gc cuối hng ro trại v xy hai nh tạm thời gồm c 10 lỗ cầu cho mỗi nh vệ sinh. Chng ti phải gọi đ l cầu x th đng hơn. Khng c giấy vệ sinh, trại vin đnh phải dng mọi thứ g c thể lm sạch được, ngay cả nước để rửa. Chng ti c được hai ci nh cầu cho nam v nữ trại vin, nhưng rồi chng cng lc cng bẩn thỉu, di bọ khắp nơi. Tro bếp được rắc ln hng ngy nhưng cũng khng thể kh hơn được. Bệnh truyền nhiễm bắt đầu sinh si nẩy nở trong trại, nhất l bệnh tiu chảy v ghẻ ngứa. Một bệnh x được thiết lập bao gồm nhiều bc sĩ như Văn Văn Của (từng l đ trưởng Si Gn), nhưng điều tệ hại l khng c thuốc men ngoại trừ những thứ thuốc của chnh chng ti mang theo. Trại vin bắt đầu dng l cy v cỏ để trị bệnh: l ổi nấu nước để trị tiu chảy nếu được uống vo v trị bệnh ghẻ ngứa nếu dng để tắm gội, vi thứ cỏ được dng để trị ph thũng, vn vn. Bc sĩ Văn Văn Của đ biến thnh một bc sĩ chm cứu. Nhiều người đ ni đa bằng cch biến một cu chm ngn của Việt Nam rằng Đi ăn rau, đau khắc phục (thay v đau uống thuốc). Nhiều người cn đa rằng để trị bệnh th tốt nhất l dng AKcillin v CKC thay v dng Penicillin v APC! (AK v CKC l hai loại sng của VC). Ti nghĩ rằng đ l sự thể hiện tnh khi hi của người Việt mặc d ở trong tnh huống thật bi thảm.

    Trồng khoai lang l việc đầu tin m chng ti đ lm để cải thiện cuộc sống trong trại. Nhưng chng ti lại khng c giống ngoại trừ một t dy khoai thu nhặt được ở khu đất hoang gần trại, nơi đ từng l đất canh tc khi đy cn l lng c nhi. Từ một vi dy khoai, chng ti nhn ra thnh nhiều nhnh, v từ một vi khu đất nhỏ chng ti đ lần lần khai khẩn khắp nơi trong khu trại. Điều kh khăn gặp phải l nước tưới; chng ti đ đo những hố nhỏ gần những nh tắm v khai mương để dẫn nước tưới ra đ. Khoai được thm vo những xuất ăn sng, v l khoai lại l một thứ rau! Đ bỗng nhin lại l bi học đầu tin của chng ti học được trong việc cải thiện bữa ăn của chng ti bằng cng sức lao động!

    Trại vin buộc phải ln hội trường vo mỗi buổi sng để học mười bi học. Nhưng rồi sau vi ba ngy, tất cả đều chn ngn với cch diễn đạt của cn bộ. Ti chợt hiểu rằng họ đ được nhồi nht những bi học ấy v rồi trở thnh những con vẹt khng hơn khng km bởi v tất cả đều ni cng một cch. Những điều m chng ti đ nghe Hai Cn ni trong buổi ln lớp đầu tin, chng ti lại được nghe lập lại v lập lại nhiều lần trong những lớp tiếp theo, nhưng chng ti lại khng được php hỏi những điều m chng gọi l chống lại đường lối v chnh sch của Đảng v nh nước. Th dụ như khi học bi về lịch sử pht triển của loi người, họ bảo rằng nhn loại đ được pht triển từ Cộng Sản nguyn thủy, qua cc giai đoạn N lệ, Phong kiến, Tư bản, đến chủ nghĩa X Hội v rồi đến giai đoạn cao nhất của loi người l Cộng Sản Chủ nghĩa. Chng ti khng thể hỏi rằng những g m con người sẽ tiến tới sau khi đạt được chủ nghĩa Cộng Sản bởi v theo họ th Cộng Sản Chủ Nghĩa l giai đoạn tột cng của loi người; con người sẽ khng cn pht triển nữa sau khi đạt được Chủ Nghĩa Cộng Sản! Thật l một luận điệu buồn cười, nhưng chng ti cũng phải chấp nhận như vậy v chỉ được thảo luận theo chiều hướng ấy m thi.

    Bi học đầu tin l Đế Quốc Mỹ l qun xm lược. Chng ti phải ln lớp hết 2 buổi sng từ bảy giờ đến trưa, v thảo luận tại phng vo buổi chiều. Diễn giả l một cn bộ được giới thiệu l từ bộ chnh trị v họ muốn c một cn bộ cấp cao đến dạy chng ti, những người m họ cho l nhn vin cao cấp của ngụy quyền. Cũng chẳng c g khc hơn l những điều m chng ti đ nghe Hai Cn ni trong buổi ln lớp đầu tin. Trong phần thảo luận, chng ti đ phải kết n về những ci m chng cho l tội c của Đế Quốc Mỹ trn ton thế giới v đặc biệt l phải ln n những tội c ny trong chiến tranh Việt Nam. Cuộc thảm st ở Mỹ Lai, ci gọi l sự tn ph miền Bắc Việt Nam bằng khng lực, cuộc phong tỏa vịnh Bắc Việt, sự tn ph của ci gọi l chất độc mu da cam, vn vn, l những đề ti m chng ti phải thảo luận. Nhưng điều quan trọng hơn l chng ti phải khai bo những điều m chng ti biết được về những kho chn dấu đạn dược hay đồ tiếp liệu của Mỹ sau khi rt khỏi Việt Nam. Đối với chng ti, những người từng lm trong cơ quan tnh bo th chng muốn biết những chương trnh m Mỹ đ dự định sau khi chiến tranh Việt Nam chấm dứt cũng như những tnh bo vin m Mỹ vẫn cn ci lại sau khi rt khỏi Việt Nam. Ti nghĩ rằng tất cả những buổi thảo luận ny đều nhắm mục đch tm hiểu về những chiến lược của Mỹ sau chiến tranh Việt Nam. Lun lun c một cn bộ hiện diện trong mỗi buổi thảo luận để nghe những g chng ti ni v sau đ chng ti cn phải nộp ln một bản tường trnh về buổi thảo luận.

    Sau bi học đầu tin ny, chng ti được nghỉ hai ngy khng phải ln lớp. Trong thời gian ấy, chng ti phải học những bi nhạc cch mạng như Giải Phng Miền Nam, Đng Trường Sơn, Ty Trường Sơn, Chiếc gậy Trường Sơn. (Trường Sơn l một dy ni nối di từ Bắc đến Nam Việt Nam, nơi m con đường mn Hồ Ch Minh băng qua). Điều buồn cười xảy ra l những người trước đy chưa hề ca ht nay đ phải lm việc ấy bởi v mọi người đều phải thay phin nhau ca, khng loại trừ một ai. Những bi ca nổi tiếng do trại vin sng tc đ được viết ra trong thời gian ny như bản Ngy vui đ tới của Vũ Thnh An, một nhạc sĩ nỗi tiếng của Nam Việt Nam v cũng l một cựu trưởng ty dn vận chiu hồi. Chng ti cũng phải học ht những bản nhạc ấy nữa! Ti vẫn nhớ vi cu trong bản nhạc ấy:Ngy vui đ tới, chng ta xy lại đời ta. Nhớ ơn Cch Mạng, chng ta xin nguyện thnh người dn chn chnh. Ti nghĩ lc ny quả l qu sớm để c những nịnh ht như thế, nhưng ti khng muốn ph bnh ai hết bởi mỗi người c một cch sống ring trong trại cải tạo.

    Nhiều người cho rằng tại sao trại vin khng chịu giữ một thi độ hin ngang trong trại cải tạo bằng cch chống lại những người Cộng Sản, nhưng họ c biết rằng chng ta đ khng cn một chnh quyền, khng cn đất nước, khng c hậu thuẩn; chng ta khng c g cả ngoi ci mạng sống, m chnh n cũng khng cn ty thuộc vo chng ta nữa, vậy th chng ta lm được g? Ti cũng nghĩ rằng ti khng thể lm được g trong hon cảnh ấy, khng thể trốn đi đu được. Mọi sự chống đối đều dẫn đến ci chết; mọi sự nịnh bợ l những điều v sĩ. Lm anh hng trong hon cảnh ấy cũng l điều v ch, do đ c lẽ ti đ chọn cch nn thở qua sng để m sống trong hon cảnh ấy m thi! Ti cũng chẳng cần ai ph bnh l mnh hn nht. Điều m ti đ suy nghĩ l lm sao ti c thể sống st được để gặp lại gia đnh m khng qu hn đến nỗi bn rẻ linh hồn.

    Tiếp theo bản nhạc của Vũ thnh An l vi bản nhạc của những trại vin khc như Đo Chnh Mun ở khối 1, v Bạch Văn Nghĩa ở khối 3; ti vẫn nhớ vi cu trong bản nhạc ấy: Học tập hăng say anh em ơi, đem tnh thương lm vng tay nối, quyết dựng ngy mai với niềm vui

    Ti khng biết phong tro sng tc nhạc ny l do sự thc đẩy của tm hồn hay l do sự nịnh ht, nhưng quả thật đ l lc m c nhiều nhạc phẩm sng tc bởi trại vin hơn bất cứ lc no khc. Ti đon c lẽ v lc ấy chng ti chưa bị lao động, v thm vo đ ai cũng hy vọng sẽ được thả về sau 1 thng cải tạo như chnh sch của Đảng v Nh Nước quy định! Ti rất tiếc đ khng c ti năng sng tc nn đnh phải học những bản nhạc ấy vậy.

    Việc tập ht đ diễn ra mỗi tối trước khi đi ngủ. Một vi trại vin c khả năng ca ht đ trở thnh những quản ca để dạy cc trại vin khc từng cu một trong bi ca. Trại vin trong phng giam đ phải lập lại từng cu tiếp theo quản ca. Sau khi tập hết bi ca, từng trại vin một lại phải thay phin nhau ca cả bi ca. Bằng cch ấy, khng ai c thể trnh khng ht, v mọi người đều thuộc lng từng bi ca một. Đ cũng l l do tại sao ti lại thuộc vi đoạn của những bi ca ấy cho đến by giờ.

    C một bi ca về Giặc Mỹ đ trở thnh một điều giễu cợt v n c một cu l: Than i Abrams đ b nn bi. Lc đ chng ti thường được cho ăn một thứ canh b đỏ nấu với đậu phọng, v trại vin đ đặt tn cho loại canh đ l canh Abrams! Người Việt chng ta thường hay tm ra được cch để giễu cợt cho d trong hon cảnh bi đt đi nữa! Ti cũng muốn ni ở đy l tướng Abrams của Mỹ l người đ c sng kiến thiết lập 1 vng đai chiến lược để ngăn chặn Cộng Sản trn xuống Nam Việt Nam.

    Sau hai ngy học ca nhạc cch mạng, ban gim thị trại đ buộc chng ti phải tiếp tục như thế cho hết thời gian ở trại cải tạo Long Thnh. Ti khng thể nhớ c bao nhiu bản nhạc m chng ti đ phải học thuộc trong thời gian ny. Vi bản m ti vẫn nhớ từng đoạn cho đến giờ như Si Gn quật khởi, Vm cỏ Đng, Như c Bc Hồ trong ngy vui đại thắng, vn vn. Khi Việt Nam thống nhất, chng ti khng được ht bản Giải phng miền Nam nữa m phải ht bi Tiến Qun Ca, bi quốc ca của Bắc Việt. Nhưng bản nhạc Như c Bc Hồ trong ngy vui đại thắng l bản nhạc m chng ti đ phải ht mọi nơi mọi lc ở mọi trại giam. Khi ln hội trường, khi bắt đầu hay chấm dứt một việc g, đặc biệt l trước khi chấm dứt cuộc họp để đi ngủ, chng ti đều phải ht bản nhạc ấy, do đ nhiều trại vin gọi đ l bi ca tạm biệt. Đi khi đi cầu, ti đ nghe vi trại vin trẻ đổi lời của bi ca thnh như c con di trong cầu tiu của trại cải tạo. Quả l một hnh động liều lĩnh bởi v trong trại lc no cũng c những phần tử gọi l ăn ten bo co ln cn bộ mọi điều m chng nghe thấy, v chng ti đ được bo cho biết ni xấu Hồ l một trọng tội.

    Bi ca Tự Nguyện l bi ca duy nhất của một sinh vin miền Nam m chng ti được ca trong thời gian ny. Chng ti cũng hơi ngạc nhin v hầu hết chng ti đ biết bản nhạc ấy trong thời gian m Sinh Vin Si Gn xuống đường đi ha bnh cho Việt Nam. Ti vẫn nhớ những cu của bi ca:

    Nếu l chim ti sẽ lm loi bồ cu trắng
    Nếu l hoa ti sẽ l một đa hướng dương
    Nếu l my ti sẽ lm một vầng my ấm
    Nếu l người ti sẽ chết cho qu hương

    Một cn bộ đ giải thch rằng lời ca đ được trch từ một bi thơ của Hồ Ch Minh. Ti khng biết điều đ c đng khng, nhưng ti nghĩ mọi ci đều l của Hồ! Sự tn sng lnh tụ l điều m tất cả Cộng Sản thế giới đều lm chứ khng ring g VC.

    Bi học thứ hai, Lũ Ngụy Quyền l bọn tay sai được dạy trong 2 buổi sng, nhưng phải thảo luận suốt một tuần lể. Sau 2 buổi chiều thảo luận, hầu hết l th nhận tội lỗi v hứa sẽ sửa đổi, chng ti phải lm một bản sơ đồ tổ chức của Phủ Trung Ương Tnh Bo. Điệp, họa sĩ của ban A17 v ti được mọi người cử ra để vẽ sơ đồ. Ti liệu th được cung cấp bởi những sếp cũ của chng ti như Lộc, đặc ủy trưởng, Thy, trưởng ban R (ban nghin cứu), Phong, trưởng ban Z (ban nội chnh), Lương, trưởng ban A10 (ban tổng hợp tin tức), Trang, trưởng ban A8, Cang, cựu đặc ủy trưởng, Qun, trưởng ban Y (ban yểm trợ) vn vn. Điều buồn cười m ti thấy l ton bộ Cơ Quan Tnh Bo, đầu no của quốc gia đều nằm trong trại cải tạo v đang cung cấp tất cả mọi điều về cơ quan cho Cộng Sản. Sau ny, Lộc v Thy đ chết tại trại Nam H sau thời gian đi thẩm vấn tại trại Hỏa L, H Nội.

    Trong khi Điệp v ti vẽ sơ đồ tổ chức của Phủ th những người khc phải viết bản tự khai đầu tin. Những cn bộ của trại đến từng phng giam hng ngy khuyến khch rằng ai viết thnh thật những tội lỗi của mnh th sẽ được hưởng lượng khoan hồng của Đảng v Nh nước. Một điều khi hi khc lại xảy ra l c những trại vin khng thể nhớ được những điều mnh đ lm trước đy, họ phải đi hỏi lại những người đ lm chung cng việc ấy rồi viết vo để mong rằng mnh sẽ được tha ra khỏi trại sớm như lời hứa của cn bộ.

    Cũng trong lc ấy, những người giữ chức vụ cao của cơ quan lại di chuyển qua trại Thủ Đức. Hầu hết những người đang cung cấp ti liệu để chng ti vẽ lại sơ đồ tổ chức của cơ quan đều chuyển đi, do đ Điệp v ti đ phải ngưng lm cng việc ấy v trở lại lm bản tự khai như mọi người khc. Ti suy nghĩ hầu hết ti liệu đ bỏ lại trong cơ quan, v mọi người đều đ khai bo hết mọi ci rồi. Ti đnh phải viết những điều m ti đ lm v nu tn những người m ti thấy trong trại cũng như những người m ti chắc rằng đ trốn khỏi đất nước như những cộng tc vin. Ti đ trnh khng khai cho những người m ti khng thấy trong trại v khng biết chắc về tnh trạng của họ. Ti nghĩ thế no VC cũng hỏi lại những điều khai bo ny nn ti đ viết thm 1 bản phụ để giử ring.

    Trong những ngy viết bản tự khai, chng ti được cho ăn một t thịt, điều m VC gọi l bồi dưỡng cho chng ti trong lc chng ti động no! Nhiều danh từ m ti chưa từng nghe trong ngn ngữ của Việt Nam. Khi chng ti c một t thịt trong bửa ăn th họ bảo rằng chng ti được ăn tươi. Khi chng ti trồng được t rau để ăn thm th chng bảo rằng chng ti cải thiện. Khi họ bắt chng ti đi lao động trong ngy Cha Nhật th họ gọi l lao động X Hội Chủ Nghĩa!

    Ngy Cha Nhật hm ấy, lần đầu tin chng ti phải đi lao động X Hội Chủ Nghĩa từ sng sớm đến trưa. Ai c cuốc th phải sửa lại con đường chnh từ cổng đến dy nh cuối cng: đo mương dọc 2 bn đường v lấy đất đắp thm ln con đường. Những người khng c cuốc th dng tay khng m nhổ cỏ v dọn dẹp vệ sinh trong khu trại v khu cơ quan.

    Khi ở trong trại th mỗi người đều mang trong mnh một suy nghĩ ring, nhưng ti nghĩ rằng ci nghĩ chung nhất của mọi người l những suy tư về gia đnh v sự mong đợi ngy về. Mọi diễn biến đều được diễn dịch theo những điều hoặc l thuận lợi hay bất lợi đối với những mong mi ấy. Khi Ban Gim thị trại cung cấp vn cho chng ti lm sạp nằm th vi người đ cho rằng chắc l chng ti phải ở đy lu hơn l một thng. Nhiều người cn cho rằng chng ti phải cải tạo t nhất l su thng khi nghe cn bộ bảo chng ti phải trồng khoai m bởi v khoai m muốn c củ th phải trồng t nhất 6 thng. Những điều pht biểu ny đ tới tai cc cn bộ, v họ đ đến từng buồng giam để trấn an chng ti rằng chnh sch của Đảng v Nh Nước trước sau như một, ai đạt được nhiều tiến bộ trong cải tạo sẽ được về sớm. Cch giải thch ny ti được nghe lập đi lập lại nhiều lần ở nhiều trại khc nhau. Ti nghĩ đ l những g m cc cn bộ đ học tập khi ni chuyện với trại vin.

    Những bận rộn hng ngy như ln lớp, thảo luận, v tranh đấu với cuộc sống đ gip ti t suy nghĩ đến gia đnh, nhưng khi chui vo mng, tất cả lại hiện ra một cch rỏ rng trong c ti. Đặc biệt l đứa con cn trong bụng, n l trai hay gi, v vợ ti ra sao khi c ấy sanh nở, những điều ny lun xm chiếm lấy tm hồn ti. Ti đ cố thử viết ra những tưởng ny, nhưng khng thnh cng v ti chưa hề quen với việc viết nhật k. Đm trong trại cải tạo rất di. V chưa hề ngủ dưới đất, do đ lc đầu ti rất kh vỗ giấc ngủ, nhưng rồi ti đ cố gắng bằng cch thở thật su v đếm từ 1 đến 100 rồi lại tiếp tục lại như vậy. Sau khoảng 4 đm, ti bắt đầu quen với việc ấy v c thể ngủ dễ dng mỗi khi chui vo mng. Thm vo đ, ti cố lm việc bận rộn suốt ngy. Nếu khng lm những việc m họ bảo lm th ti đi tưới những luống khoai của ring ti, đi lấy nước xi, hay lm những cng việc ring. Sau khi buổi họp tổ chấm dứt chui vo chỗ nằm, ti cảm thấy mệt mi v chm vo giấc ngủ một cch dể dng. Ti biết rằng giấc ngủ sẽ rất cần thiết cho ti trong trại, v cố gắng khng suy nghĩ g nữa mỗi khi chui vo mng. Ti đ giữ được thi quen ny suốt gần 17 năm trong cc trại cải tạo v chnh nhờ vậy m ti đ vượt qua được những kh khăn gặp phải.

    Việc di chuyển một số trại vin qua trại Thủ Đức đ xy ra v Linh, chồng của chị vợ ti cũng đi sang đ. Ti nghe ni trại Thủ Đức nguyn l trại giam nữ can phạm trước đy. Chị vợ ti l Lan vẫn ở lại trại Long Thnh, do đ hng ngy ti vẫn thường đến để gip chị ấy. Ti nghĩ rằng cuộc sống của phụ nữ ở trong trại c phần kh khăn hơn nam giới, do đ ti thường dnh cho chị ấy những thuận lợi hơn của chnh ti, đặc biệt l nước xử dụng hng ngy. Mỗi khi đến phng giam dnh cho nữ, ti thường gặp những người bạn của vợ ti; họ cũng thường hỏi ti c biết g về vợ ti v đứa con khng. Điều ny thường lm ti rất lng tng mỗi khi trả lời. Tuy nhin ti c thể ni được g ngoi chử khng!

    Vợ v con ti ra sao? Cu hỏi ny lun lởn vởn trong đầu c ti. Ti vẫn nhớ lc ti chở vợ ti vo phng cấp cứu khi c ấy sẩy thai lần đầu v ngồi bn ngoi chờ đợi. Ti khng nghe tiếng rn siết no của vợ ti, v sau đ mấy ngy, c ấy đ kể lại rằng c ấy đ cố nn chịu đau v khng muốn ti lo lắng cho c ấy. Ti khng biết c ấy sẽ lm sao đy khi ti khng c ở gần bn để lo cho c ấy lc sinh nở. Ti cảm thấy tội nghiệp cho vợ ti rồi lại nghĩ đến một cu ca dao của Việt Nam rằng: Người ta đi biển c đi, cn ti đi biển mồ ci một mnh.

    Sau bi học thứ hai, chng ti đợi những bi học kế tiếp, nhưng vẫn khng thấy g xảy ra trong suốt 1 tuần lễ. Trại vin bắt đầu lo lắng v mọi người đều mong chấm dứt 10 bi học tập để cn được trở về với gia đnh! Chng ti đều nghĩ rằng chng ti khng thể tin vo một thng cải tạo, nhưng lm thế no sống m khng c cht hy vọng? Ti nghĩ rằng Ban Gim Thị trại biết điều ny nn họ cho cc cn bộ đến từng buồng giam v ni rằng họ đang đợi những cn bộ từ H Nội vo để dạy chng ti những bi học cn lại.

    Những tin đồn về 1 cuộc di chuyển nữa sẽ xảy ra sau khi một số trại vin được di chuyển sang trại Thủ Đức. Tối thứ bảy ấy, trại vin được đi xem phim ngoi trời. Trước khi chiếu phim, trưởng trại Hai Cn ni rằng chng ti sẽ khng đi đu nữa hết m phải cố gắng để cải tạo ngỏ hầu hưởng lượng khoan hồng của Đảng v Nh Nước. Ban Gim Thị v cc cn bộ ở trung ương đang nghin cứu cc bản tự khai của trại vin v sẽ hỏi một vi điều trong cc bản tự khai ấy trước khi tiếp tục chương trnh học tập.
    Phim chiếu tối hm ấy ni về trận chiến Điện Bin Phủ v nu gương những người anh hng đ dng thn mnh để chặn những khẩu đại pho bị đứt dy lăn xuống triền dốc hay những người đ dng thn mnh lấp lỗ chu mai trong trận chiến. Chiến thắng Điện Bin Phủ l một niềm kiu hảnh của VC, nhưng trong phim ti lại thấy rằng người dn Việt Nam đ l những người hy sinh qu nhiều cho chiến thắng ấy. Chỉ với sức lao động, người dn Việt đ phải chống lại với my mc v phi cơ của Thực Dn Php. Họ khng phải l Cộng Sản, họ chỉ l những người dn thường với lng yu nước. Cộng Sản đ lợi dụng lng i quốc của nhn dn để nắm chnh quyền rồi lại ni rằng yu nước l yu Chủ Nghĩa X Hội! Thật l một sự lin kết kỳ cục! Những điều m họ ni như: Với bn tay ta lm nn tất cả, c sức người sỏi đ cũng thnh cơm hay Nơi no cần thanh nin c, nơi no kh c thanh nin chỉ l những chiu bi để lợi dụng sức lao động của nhn dn. Người dn miền Bắc đ bị lợi dụng trn 30 năm trường, v by giờ l đến phin người dn miền Nam. Lao động X Hội Chủ Nghĩa c g khc hơn l lm việc khng cng.

    Hm sau, thay v đi lao động X Hội Chủ Nghĩa, chng ti phải thảo luận cuốn phim v so snh chiến thắng của trận đnh Điện Bin Phủ với chiến thắng của ci gọi l Chiến dịch Hồ Ch Minh lịch sử để giải phng miền Nam Việt Nam ngy 30 thng 4 năm 1975. Dưới sự điều khiển của cn bộ, buổi thảo luận sau đ đ biến thnh dịp để chng ti th nhận những tội lỗi m chng ti đ lm trong việc ngăn cản tiến trnh của chiến dịch ấy. Thật l một việc buồn cười! Nhưng ti chợt biết rằng mọi việc xảy ra trong trại cải tạo đều phải theo cch ấy m thi, v ti phải chấp nhận điều ny khng cần suy nghĩ. Thi độ của ti sẽ l ni cng t cng tốt, ti tự nhủ như vậy trong khi nghĩ tới một cu chuyện ngụ ngn m ti học được lc cn b ở trường tiểu học. Chng ta chỉ c một ci miệng m phải lm hai cng việc l ăn v ni, trong khi lại c tới hai lổ tai chỉ để nghe m thi. Tại sao chng ta khng ni t m nghe nhiều; đừng để ci miệng lm việc qu sức n.

    Trại vin ton trại rất lo lắng về một trại vin trong khối một bị chuyển đi. Cc cn bộ giải thch rằng trại vin ấy đ c nợ mu với nhn dn trong vng m anh ấy hoạt động trước đy, do đ anh ấy phải ra trước ta n nhn dn trước khi đến một trại cải tạo khc. Chng ti khng biết g về tnh trạng của anh ta sau ny, nhưng chng ti lại khng xa lạ g với ci gọi l ta n nhn dn của VC kể từ giai đoạn cải cch ruộng đất sau khi Cộng Sản chiếm miền Bắc Việt Nam 1954. Mọi việc đều diễn ra theo một trnh tự m Cộng Sản muốn. Trong lc đ, họ cũng cho chng ti biết rằng chng ti được giữ trong trại chnh l để được bảo vệ bởi v nhn dn rất l giận dữ về những tội c m chng ti đ lm để ngăn cản tiến trnh giải phng nhn dn! Thật cảm ơn cho sự tốt đẹp của cch mạng; chng ti đang được kẻ th bảo vệ v đang được hưởng sự khoan hồng của Đảng v Nh Nước. Qu nhiều những danh từ được dng để che giấu cho một hnh động trả th. Ti nhớ lại một bi ht của Phạm Duy, một nhạc sĩ nỗi tiếng của miền Nam Việt Nam, trong đ c dng một từ một rổ danh từ, v cũng nhớ một thnh ngử Việt Nam mật miệng gươm lng để p dụng cho những người dng lời ni tốt đẹp để che đậy những đồ xấu xa. Ti nghĩ ti c thể dng những điều ny cng với cu ni của Nguyễn Văn Thiệu rằng đừng nghe những g Cộng Sản ni m hy nhn kỹ những g Cộng Sản lm để lm phương chm cho cuộc sống của ti trong những ngy sắp tới trong trại cải tạo.

    Kinh nghiệm sống trong trại cải tạo đ đến với ti từng bước một. Ti khng biết ti c thể sống cho đến lc rời trại được khng, nhưng ti nghĩ rằng ti sẽ cố gắng với tất cả khả năng của ti. Ti cũng hiểu được rằng mọi sự thất vọng đều sẽ dẫn đến sự thất bại khng cứu vn nổi.

    L Muối Liềm, một nữ thiếu t cảnh st của Nam Việt Nam l người đầu tin được tha ra khỏi trại để điều hnh trung tm điện ton ở bộ chỉ huy cảnh st. Sự di chuyển của một số cấp cao sang trại Thủ Đức diễn ra tiếp theo, v rồi một trại vin được đưa ra ta n nhn dn. Điều g sẽ xảy ra tiếp theo cho chng ti, những người cn lại? Chng ti tất cả đều sống trong sự lo lắng, nhưng chng ti khng biết phải lm g ngoi việc chờ đợi mọi việc diễn ra khng c cch g cưỡng lại được.



    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  10. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  11. #6
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời

    Chương 15

    Thng Đầu Tin Tri Qua



    Sự tranh đấu để sinh tồn trong trại cải tạo gip ti ngy một thch ứng với những kh khăn. Ti cũng đ quen với cảnh ngho từ lc cn b thơ, nhưng cuộc sống trong hon cảnh qu hạn hẹp của trại cải tạo thật qu kh khăn cho ti. Ti khng biết những người khc đ quen sống trong sự tiện nghi sẽ lm sao để thch ứng được với cuộc sống ny. Trại Long Thnh giam giữ hầu hết những người c cấp bậc cao trong chnh quyền Nam Việt Nam. Sự thay đổi giữa hai thi cực của nếp sống diễn ra một cch qu đột ngột. Vi người nguyn l những bộ trưởng, thứ trưởng chưa hề lao động chn tay, nay lại phải tự đi khing nước xi v lm mọi việc như những người khc. Điều ny đ tạo nn một cảnh tượng rất khi hi.

    VC khng cho chng ti kể lại những việc lm trong qu khứ. Chng bảo rằng chng muốn chng ti bnh đẳng, nhưng ti biết rằng chng sợ chng ti sẽ hnh thnh một tổ chức trong trại rất nguy hiểm cho chng, v chng cũng muốn tạo sự đối nghịch giữa chng ti với nhau để chng dể quản l. Khi viết bản tự khai, nhiều người vẫn cn dng những chử như ng để ni đến những người lảnh đạo cũ của họ; VC buộc phải viết lại v dng những từ như hắn, n, để thay vo. Khi ni về chnh quyền v qun đội Nam Việt Nam, chng ti phải gọi bằng ngụy quyền v ngụy qun thay v qun lực hay chnh phủ VNCH. Ti cũng đ phải viết lại bản tự khai v l do ny.

    Khi ni chuyện với cc cn bộ, chng ti phải lm đng quy định l đứng cch xa ba bước v cầm mũ nn trn tay. Chng ti phải gọi cc binh lnh v sĩ quan VC lm trong trại l cn bộ v tự xưng l ti. Khi đi ngang qua cc cn bộ, chng ti phải cho chng bằng cch giở mũ v ci đầu. Mọi việc c nghĩa l chng ti phải knh trọng chng v phải tập vng lời chng. Cch tốt nhất l trnh tiếp xc với VC cng nhiều cng tốt. VC cũng khng cho php chng ti tự nhận l t nhn v ni rằng chng ti vo trại l để cải tạo chứ khng phải để ở t! Chng ti phải tự nhận mnh l trại vin.

    Mỗi tối, chng ti phải họp đội để sinh hoạt trước khi ngủ. Đội trưởng bo co những việc xảy ra trong tổ, đội, v trong khối, cũng như truyền đạt lại những chỉ thị của cn bộ. Sau đ mỗi trại vin phải ph bnh v tự ph bnh. Điều ny qu xa lạ đối với chng ti lc đầu v chng ti chưa hề c việc ph bnh v tự ph. Nhưng cn bộ bảo chng ti phải lm việc ny một cch nghim tc. Chng ti phải cố gắng để tm ra những lỗi lầm của chnh mnh v của người khc để kể ra trong những buổi họp ny, v do một l do no đ, chng ti thường cố tm những điều khng mấy quan trọng để ph bnh nhau v bỏ qua những điều c vẻ nghim trọng. Đi khi, ti đ phải tự cho rằng mnh vẫn cn nhớ nh, nhớ vợ con, chưa đủ an tm để cải tạo. Vi người th ph bnh rằng bạn mnh đ ngủ gục trong lớp học tập hay trong buổi thảo luận, hoặc c người th giả bịnh để khỏi ln lớp hay khỏi lm những việc khc.

    Mọi điều nhỏ nhặt đ bắt đầu trở thnh đề ti để ph bnh. Dần dần mọi người đều trở thnh con ra np kn trong ci mai, rất kh tm ra được lỗi lầm của nhau. Những buổi họp ph bnh thường trở thnh tự ph với những lỗi nhỏ như nhớ nh, khng ch lc học tập, ni chuyện trong lớp học, khng thuộc bi ht, vn vn, v rồi những người khc đứng ln ph bnh những lỗi lầm ny để người tự ph c dịp hứa khắc phục v lm tốt hơn. Bất kỳ khi no bị ph bnh, trại vin đều phải nhận lỗi v hứa sẽ sửa chửa; nếu khng th sẽ c những buổi họp khc cho đến khi no người trại vin ấy nhận lỗi mới thi. Đ l cch thực hiện ph v tự ph của Cộng Sản. Mọi điều đều phải viết ra bản bo co để trnh ln cn bộ. Ti được biết rằng ph v tự ph đ từ lu l phương cch của những người Cộng Sản để kiểm tra nhau, điều ny khng chỉ xảy ra ở trong trại m l ở khắp mọi cơ quan đơn vị của Cộng Sản.


    Sau vi ngy sống chung với nhau, chng ti biết rằng c vi phần tử do thm tr trộn vo trong khối 3 của chng ti. Th dụ như Phng, B, Lm, l những người m khng ai biết xuất xứ. Mặc d chng bảo rằng chng đ lm việc cho Cơ Quan Tnh Bo, nhưng chng chẳng biết g về cơ quan tnh bo v khng ai trong chng ti biết được chng. Chng ti phải bảo nhau đừng nn ni chuyện nhiều với những người ny v chng ti nghi ngờ rằng chng l VC tr trộn vo để lấy tin tức từ chng ti. Nhưng trong cuộc sống chung đụng th lm thế no trnh khỏi sự bất cẩn. Cn bộ đều biết hầu hết những g chng ti ni hoặc lm. Điều ny khiến mọi người nghi ngờ lẫn nhau, v vi người lại bị nghi ngờ l đ lm ăn ten cho cn bộ, tức l đ bo co ln cn bộ mọi điều, mặc d khng biết c đng như vậy hay khng.

    Từ việc ph v tự ph cho đến việc nghi ngờ lm ăn ten, mọi người trong trại bắt đầu nghi ngờ lẫn nhau. Trại vin cng lc cng trở nn ch kỷ v co rt lại trong ci vỏ của mnh. Mọi người đều sống ring rẽ trong cuộc sống chung. Khng ai cn dm phơi by tm tư mnh ra cho người khc; ai cũng dường như sợ rằng điều mnh ni ra sẽ tới tai cn bộ như một thnh ngữ Việt Nam rằng tai vch mạch vừng. VC đ khng cần phải chia rẽ trại vin với nhau, nhưng chnh trại vin đ tự chia rẽ nhau. Bằng cch bp dạ dy trại vin, VC đ thnh cng trong việc khiến trại vin khng cn nghĩ đến điều g ngoi ci ăn, v bằng phương php tạo nn mối nghi ngờ lẫn nhau, họ đ thnh cng trong việc chia rẽ trại vin để dễ điều hnh trại. Họ khng cần phải c hng ro vy quanh trại, khng cần phải kha trại vin trong buồng giam m chnh trại vin đ tự giam mnh với ci hy vọng mỏng manh l sẽ được cải tạo v sẽ được trả tự do sau một thng.


    Dĩ nhin ti cũng l người bị điều lừa dối ấy dẩn dắt. Ti cũng đang sống trong ci hy vọng mong manh l sẽ được về để gặp vợ con ti sau một thng cải tạo, nhưng trong thm tm ti th ti lại khng tin điều đ l thật. Ti nghĩ c lẽ chng ti sẽ bị đưa đi đến một nơi khc, như đến đường mn Hồ Ch Minh hay rừng rậm ở miền Trung để lm đường hay lm đường rầy cho việc ti thiết Việt Nam sau chiến tranh. Ci gi phải trả c thể l chnh sinh mạng chng ti, nhưng t ra ti cn c cơ hội để phục vụ dn tộc mnh.

    Cuộc sống của ti đ khng cn l của ti nữa. Đng l ra ti đ phải chết đi cng với nước Việt Nam Cộng Ha vo ngy 30 thng 4, nhưng ti đ khng đủ can đảm để kết liễu đời mnh. Ti đ nm cy sng xuống dng sng Thanh Đa v tự nộp mnh vo trại cải tạo. Những g ti đang mong chờ trong trại giờ đy cũng giống như một php lạ. Chng ti khng cn ai gip đở mnh. Chnh quyền của chng ti đ khng cn nữa. Những người đồng minh của chng ti đ rt lui. C hng ro quanh trại hay khng cũng l v nghĩa bởi chng ti khng biết đi đu by giờ. Cả nước giờ đy đang nằm trong tay của VC. Pha bắc l Trung Cộng, pha ty l Kampuchia v Lo cũng l Cộng Sản, v pha đng l Thi Bnh Dương. Chng ti đi đu được đy nếu chng ti ra khỏi trại?

    Ti nghĩ chỉ c php lạ mới cứu được chng ti m thi! Nếu VC khng dng thủ đoạn lừa bịp th chng ti cũng sẽ đi vo trại m thi v chng ti chẳng c con đường no khc để đi. Nhưng với thủ đoạn ấy, chng đ giữ được chng ti trong trại m khng ai c một định đo thot no cả; chng ti đều đang c một hy vọng mong manh rằng mnh sẽ được thả ra sau một thng. Ci hng ro mỏng manh quanh trại khng phải l thứ để ngăn được chng ti m chnh thủ đoạn dối tr của VC l điều đ giữ được chng ti ở trong trại cải tạo lc đầu. Chng ti chưa từng quen thuộc với kiểu dối tr c hệ thống ny. Quả l một thủ đoạn thnh cng!

    Điệp, người bạn nằm gần ti trong phng giam, viết trong một bi thơ cho vợ anh ta, c một cu m ti vẫn nhớ: Anh sẽ về một thng hoặc một năm! v ti nghĩ rằng đ cũng l nghĩ chung nhất của mọi người trong thng đầu tin cải tạo. Mặc d khng ai tin vo một thng cải tạo nhưng ai cũng nghĩ nếu di lắm l một năm m thi chứ khng ai dm nghĩ n lại qu di như chng ti đ phải trải qua.

    Chng ti cũng khng được biết điều g đang xy ra trong ci x hội mới ở bn ngoi ngoại trừ một vi tờ nhật bo như Si Gn Giải Phng, Nhn Dn, hay Qun Đội Nhn Dn, m những tờ bo ny th chỉ loan những tin tức về những sự thnh cng của VC về mặt kinh tế v chnh trị. Bn cạnh đ, những tin đồn lại loan truyền khắp trong trại. C người cho biết Dương Văn Minh đ được đi sang Php sau khi giao miền Nam cho VC. Ng Khắc Tĩnh, cựu tổng trưởng gio dục đ bị bắt tại Vũng Tu khi toan trốn chạy. Ph tổng thống Trần Văn Hương th bị quản thc tại gia v qu yếu. Tướng Nguyễn Khoa Nam, tư lệnh vng 4, đ tự st khi VC tiến vo bản doanh. Nhn dn miền Nam đ được tổ chức thnh những tổ tam tam chế để kiểm sot lẩn nhau. Ti khng biết những tin đồn ấy đng hay khng, nhưng ti nghĩ mọi tin đồn ny đều nhằm mục đch bo cho chng ti biết rằng chng ti chỉ c con đường duy nhất l ở trong trại cải tạo m thi v chng ti khng c chỗ dung thn nếu đo thot khỏi trại. Nếu những tin đồn ấy l đng th điều g sẽ xảy ra cho chng ti một khi chng ti trốn ra khỏi trại? Bị bắt lại c nghĩa l chết m thi. Ti nghĩ chắc chẳng ai cn dm đnh cuộc với số mệnh mnh một lần nửa.

    Tiếp theo bi học thứ hai v bản tự khai, những bi học sau ny chỉ cn l hnh thức. Vi trại vin đ trốn khng ln lớp, trong đ c ti. Thay vo đ ti chỉ lo săn sc mấy luống khoai lang của ti m thi. Nắng ma h của miền nhiệt đới đ đốt chy da ti, v ti cảm thấy da mnh hnh như dầy hơn xưa. Ti khng cn ngại mưa nắng nữa. Chỉ trong hai tuần lễ, dng vẻ thư sinh của ti đ biến mất nhường chổ cho dng dấp của người nng dn. Nhưng trn tất cả cc thứ đ th sự bận rộn ny đ khiến ti khng cn nghĩ nhiều đến gia đnh ti nữa.

    Thuốc l v những thứ cần thiết cho đời sống cng lc cng cạn dần. Vi trại vin c tiền đ nhờ những người nấu bếp mua dm họ thuốc ht v kem đnh răng. Điều ny tới tai cn bộ, v ban gim thị trại đ c một buổi họp để loan bo rằng họ sẽ tổ chức một ci tiệm chạp ph gọi l căn tin do những nh thầu người Hoa để bn những thứ cần thiết cho trại vin. Căn tin nằm gần bn nh bếp v bn nhiều thứ như thuốc l, kem đnh răng, thực phẫm kh, v cả c ph uống vo buổi sng. Những trại vin c tiền c thể mua mọi thứ hoặc nhờ mua dm những thứ m họ muốn. Việc mở căn tin đ lm những trại vin bi quan trở nn chn nản hơn bao giờ hết, nhất l đ vo tuần lễ thứ tư khi mọi người đang mong cho chấm dứt một thng cải tạo. Vi trại vin lạc quan th lại cho rằng đ l cơ hội để họ tiu tiền trước khi về nh; họ mua mọi thứ v sống như l họ đang sống ở nh họ! Cuộc sống trong trại lại trở thnh hai thi cực giữa những người c tiền v những người khng c tiền.

    Ti khng cn tiền v ti đ đưa lại cho vợ ti khi c ấy rời trường Chu Văn An, do đ điều m ti phải lm l khắc phục kh khăn. Ci kh nhất đối với ti l thuốc l v ti thường ht qu nhiều. Cch duy nhất để c thuốc l ht l đổi chc những ci m ti đang trồng cho những người c tiền. Để tiết kiệm tiền, ti mua thuốc r v giấy quấn thuốc để ht. Điều ny đ nhắc nhở ti nhớ đến b ngoại ti lc cn ở nh, b ti vẫn thường hay quấn thuốc r để ht mỗi khi nằm trn ghế bố may v phụ mẹ ti trong tiệm may. B ngoại ti l người gần gũi với ti nhất từ khi ti cn b; b đ gần 70 tuổi vo lc ny. Tuổi thơ của ti lun lun hiện ra một cch r rng mỗi khi ti nhớ đến b. Ti nhớ đến ci bn thờ trong nh mẹ ti n được thừa hưởng từ ng cố ti, một người thuộc ging di cha Trịnh. Ci lư nhang chạm hnh tre v chim m ti vẫn thường chi bng mỗi lần Tết đến. Hai ci t lớn viền bạc đặt trn hai ci đi gỗ với hai chiếc muỗng bạc được kể l của cha Trịnh dng để sc miệng. Những bộ chn dĩa bằng sứ c đng dấu Trịnh Phủ pha dưới đy. ng ngoại ti tn Trịnh Văn Giu, người từng l Đốc Học Nam Kỳ. Cậu Hai, anh cả của mẹ ti từng l Thượng Thư của triều đnh Huế. Với một gia phả như vậy, thế m b ngoại ti lại phải sống trong cảnh ngho tng từ khi ng ti qua đời bởi v b chỉ l tỳ thiếp của ng ti. B đ giữ gn những bảo vật ấy của gia đnh như một kỷ niệm v thường kể lại chuyện ngy xưa cho chng ti nghe mỗi lần đm giỗ ng ti.

    Tuần lễ thứ tư đ gần hết v mười bi học tập cũng đ hon tất. Nhưng chng ti khng ai nghe ni g về sự chấm dứt của chương trnh cải tạo. Trại vin trong trại chia ra lm ba nhm người ty theo quan điểm về việc cải tạo. Những người lạc quan th chờ đợi cho hết thng để họ được về sống với gia đnh trong x hội mới. Họ xi hết tiền để mua sắm mọi thứ ở căn tin v sống như thể họ khng ở trong trại cải tạo. Những người bi quan th buồn phiền; họ sống như những ci bng v khng ni chuyện với ai ngoại trừ những ci lắc đầu chn nản v những tiếng thở di. Những người chấp nhận số phận th chuẩn bị sống thời gian di trong trại. Họ tiết kiệm v thu nhặt mọi thứ v lun chuẩn bị tư thế cho một cuộc di chuyển. Những suy nghĩ về ngy về chỉ l một php lạ. Ti thuộc nhm người ny! Mặc d ti cũng mong cho hết một thng, ti lại khng nghĩ l ti sẽ được thả ra. Ti chỉ muốn xem coi điều g sẽ xảy ra sau đ. Ti khng dm ni rằng, đừng nghe những g Cộng Sản ni m hy nhn kỹ những g m Cộng Sản lm, nhưng trong thm tm ti th ti lun lun nghĩ điều đ l đng. Điều hy vọng duy nhất của ti l sẽ c một lc no đ c một sự thay đổi v ti sẽ được ra về để gặp con ti v được sống trong gia đnh ti cho đến cuối cuộc đời như một người dn bnh thường. Đ c lẽ chỉ l một giấc mơ m thi!

    Ngy 14 thng 7, ngy quốc khnh của Php, v cũng l ngy m mọi người trong trại cải tạo Long Thnh đang chờ đợi. Một thng cải tạo, điều đ c đng như vậy khng? Khng ai c thể biết điều g sẽ xảy ra sau một thng ngoi việc chờ đợi điều g đ xảy ra. Hy vọng v chn nản trộn lẫn với nhau tạo nn một cảnh tượng kỳ lạ trong trại vin. Mọi người đều hy vọng nghe được điều g đ từ ban gim thị trại, nhưng lại sợ phải nghe tin xấu. Chỉ cn một ngy nữa l chấm dứt một thng cải tạo thế m khng c g thay đổi. Hng can chờ đợi lấy nước ngắn hơn mọi ngy. Trại vin đ khng tự đứng để đợi lnh nước nữa kể từ khi học bi học đầu tin. Họ đặt thng theo hng, cử người trực đổ nước vo thng v xch về sau khi xong. Những sinh hoạt trong trại hầu như ngừng lại hẳn nhường chỗ cho những nhm trại vin ngồi với nhau để ht thuốc, uống tr v bn tn.

    Ti đi đo một t khoai lang để nấu ch đm nay để ăn mừng sự chấm dứt của một thng cải tạo. ng Đỗ Kiến Nu, cậu của Banh, người đ từng l trưởng ty cảnh st quận 3, Banh, bạn ti, cng ti sẽ ăn với nhau tối nay. Những củ khoai lang của ti cũng cn rất nhỏ, khoảng ngn chn ci, v ti đ phải đo cả 2 luống mới đủ một nồi ch. Ti lm hai luống mới để thay thế hai luống khoai đ đo v dng dy khoai để trồng cho hai luống ấy. Ti cũng khng hiểu ti đ lm g đy bởi v hm nay l ngy cuối cng trong trại cải tạo! Ti vừa lm một việc theo thi quen, hay ti khng tin đ l ngy cuối cng. Ti khng chắc chắn điều g hết nữa rồi. Ti nghĩ ti đ trở thnh một người hoi nghi. Chnh sch của Đảng v Nh Nước trước sau như một, như lời của cn bộ đ giải thch, nhưng ti vẫn khng tin vo lời ni ấy! Lm thế no để c thể tiến bộ được trong cải tạo? Ti tự cảm thấy buồn cười cho mnh qua những nghĩ ny. Khi mang một t khoai lang cho chị vợ ti ở nh nữ, ti nghe được dự định của họ về chương trnh tổ chức lễ phng thch vo ngy mai. Ti hỏi chị Lan, chị vợ ti, về tin ny, nhưng chị ấy cho biết đ chỉ l tin đồn khng căn cứ v ngy mai l ngy cuối cng của một thng như mọi người đang chờ đợi.

    Kể từ khi Nghĩa, chồng của c Đẹp (thư k của sếp ti), đ dời đi qua trại Thủ Đức, c nhiều tin đồn về những sự lin hệ giữa Đẹp với Tư Điệp, cn bộ phụ trch khối 3 v nh nữ. Trại vin thường tin vo những tin đồn pht xuất từ nữ trại vin v cho rằng những tin tức ấy pht xuất từ Tư Điệp. Ti khng biết chắc g về sự lin hệ giữa Đẹp v Tư Điệp, nhưng ti nghĩ rằng một người đn ng từ rừng su ra ngoi th rất dể dng yu một người đn b đẹp như Đẹp!

    C khoảng một trăm nữ trại vin trong nh nữ. Ngoi một số nữ sĩ quan qun đội v cảnh st từ đại y trở ln, số cn lại hầu hết l cn bộ tnh bo trung cấp của cơ quan. B đại t Hương, chỉ huy trưởng nữ qun nhn, v b thiếu t Thủy, trưởng ton Thin Nga của Cảnh st, đ được chuyển qua trại Thủ Đức. Sự lin hệ nam nữ trong trại cng lc cng trầm trọng. Mặc d ti cần phải gip đở chị vợ ti, ti cũng phải cố gắng giới hạn việc đi sang khu nh nữ v ti khng muốn bị những tin đồn. Hầu hết những nữ trại vin trong ấy đ từng lm trong cơ quan đều biết vợ ti, do đ ti khng muốn vợ ti nghĩ sai về những sự lin hệ của ti.

    Đm ấy, hầu như mọi người đều khng thể ngủ sớm như thường ngy. Từng nhm ba hay bốn trại vin ngồi với nhau trong sn giữa cc nh bn những chiếc bn nhỏ để ăn tối v đối thoại với nhau. ng Nu, nguyn trung t cảnh st, Banh, bạn ti v ti cng ngồi quanh chiếc bn nhỏ do ti đng lấy đặt giữa sn giữa khối 3 v khối 4. Chng ti nấu ch bằng chiếc l lm bằng thng nhm. Chng ti khng tin rằng chng ti sẽ được thả ra, nhưng chng ti lại mong ở một php lạ no đ. Kể từ khi vo trại, Banh dng hầu hết thời giờ để học đnh cờ tướng. Hắn ta đ trở nn ồn o hơn, nhưng đm nay, hắn ta lại im lặng một cch khc thường. Cậu của Banh, ng Nu, l một người ht thuốc nối đầu; ng ta xin ti ci pp m ti tự chế, mở điếu thuốc ra rồi nhồi thuốc vụn vo điếu để tiết kiệm thuốc. Sau ny, ng Nu bị dời ra trại H Ty v chết ở đấy. Banh v ng cậu mang theo vo trại một t tiền, v đi khi họ cũng đ gip ti trong những lc ngặt ngho. Để đổi lại, ti trồng rau để ăn thm v chng ti cũng thường ăn cơm chung. Chng ti ngồi im lặng cho đến nửa đm để suy nghĩ về những g c thể xảy ra vo ngy mai. C thể no c điều g đ hay khng, hay chng ti chỉ mong chờ một điều v vọng? Một thng cải tạo đ tri qua, khng chỉ c chng ti m cả gia đnh chng ti cũng đang chờ đợi cho ngy ny. Khng ai ngủ được yn giấc đm ấy m chỉ mong cho trời sng. Mỗi lần giật mnh tỉnh giấc, ti nghe tiếng thở di đu đ trong phng giam.

    Mọi người đều thức dậy sớm vo sng ngy 15 thng 7 mặc d khng c lịch trnh ln lớp hay thảo luận. Khng c một cn bộ no đến cc phng giam. Vi người đi lang thang trn con đường tiến về pha hội trường, nhưng hội trường th trống rỗng! Ti nghĩ rằng nếu c một buổi lễ th t ra cũng phải c sự trang hong. Vi người cn cho rằng buổi lễ ấy sẽ tổ chức một nơi khc thay v tổ chức trong trại, v nếu c điều đ xảy ra th chng ti sẽ được di chuyển đến một nơi no đ ở Si Gn. Ti nghĩ đ chỉ l một sự lạc quan tếu. Nhưng trong thm tm th ti cũng mong điều đ sẽ xảy ra như một php lạ. Ti khng thể chờ đợi m khng lm g cả, do đ ti đi tưới những luống rau v luống khoai. Ti khng muốn qu ưu tư v đặt qu nhiều hy vọng để rồi khng c g cả, v ti lun tự nhủ rằng mọi việc đều đ được an bi! Điều buồn cười l những trại vin trẻ lại l những người tin vo số mệnh. Ngược lại những trại vin lớn tuổi th lại lun lun chờ đợi một cch sốt ruột về việc phng thch.



    Chương 16

    Cuộc Sống Tiếp Nối Trong Trại



    Một ngy chờ đợi đ tri qua trong nỗi tuyệt vọng. Mọi người đều trở về một cch chn nản với cuộc sống hng ngy trong trại. Một dy thng chờ lấy nước lại được xếp di trn con đường chnh như thường lệ. Bửa ăn sng với cho v muối, trưa chiều với chn cơm cng miếng canh b đỏ với vi hạt đậu phọng lại tiếp tục như mọi ngy. Nhưng khng cn một trại vin no ngồi ở ngoi sn giống như đm hm trước. Hoặc l mọi người đều mệt mỏi về sự chờ đợi hay họ đ buồn ngủ v thức qu khuya đm qua, mọi trại vin đều đi ngủ sớm hơn mọi khi.

    Bảy Si, một cn bộ tn Bảy với chiếc đầu hi phụ trch khối 3 vo phng giam vo sng sớm v yu cầu trại vin sau khi ăn sng xong th chuẩn bị để ln hội trường. Mọi người lại trở nn sống động v vui vẻ với những hy vọng. Vi người bỏ cả việc ăn sng v xếp hng sớm hơn người khc dường như họ muốn được về nh ngay tức khắc vậy! Khung cảnh khng cn vẻ im lặng như những lc sửa soạn ln lớp để học 10 bi học tập nữa; trại vin chuyện tr om sm trn con đường đi ln hội trường.

    Khng c sự trang hong no trong hội trường. Khi trại vin đến nơi, vi cn bộ khing vo hội trường một ci bn v vi chiếc ghế, v rồi Hai Cn, gim thị trưởng đến để ni chuyện với trại vin. Trong lời pht biểu, Hai Cn lập lại điều m chng ti đ nghe nhiều lần rằng:

    Chnh sch của Đảng v Nh Nước trước sau như một: đnh những kẻ chạy đi chứ khng đnh những người ở lại! V chng ti phải đạt cho được tiến bộ trong việc học tập cải tạo để được hưởng chnh sch khoan hồng của Đảng v Nh Nước.

    Ti tự hỏi lm sao họ c thể đnh được những người đ chạy đi! Về việc chấm dứt một thng cải tạo, Hai Cn ni rằng họ khng nhận được chỉ thị no của trung ương về việc ny. Việc trở về với x hội của trại vin l ty thuộc vo mức độ tiến bộ của mỗi người chứ khng phải l vấn đề thời gian v chng ti phải lm thế no để thch ứng được với x hội mới. Trước khi chấm dứt lời pht biểu, Hai Cn cho biết l để thể hiện chnh sch khoan hồng của Đảng v Nh Nước, ban gim thị trại cho php trại vin được viết thư cho gia đnh để bo cho gia đnh biết rằng chng ti sống tốt trong trại v đang c nhiều tiến bộ trong học tập cải tạo, v đồng thời khuyn nhủ gia đnh thực thi đường lối chnh sch của Đảng v Nh Nước. Chng ti khng được cho biết địa điểm của trại m chỉ được dng b số l 15NV cho địa chỉ nơi gửi.

    Những điều đ xy ra khiến mọi trại vin trở nn chn nản hơn bao giờ hết. Đặc biệt những trại vin lạc quan đột nhin hiểu rằng họ cần phải hiểu VC nhiều hơn những g m họ nghe VC ni. Ring đối với những người đ khng tin rằng sẽ được về trong một thng th d sao đy cũng l cơ hội để họ c thể biết tin tức gia đnh. Được viết thơ về nh cn hơn l chẳng c g mặc d họ cũng thừa hiểu rằng họ sẽ khng được viết hết mọi điều họ muốn. Thơ chắc chắn l sẽ được cn bộ kiểm duyệt kỹ lưỡng, nhưng t ra th chng ti cũng c dịp để lin lạc được với gia đnh. Điều m ti muốn được biết nhiều nhất l con ti l trai hay gi, v sức khỏe của vợ ti ra sao sau khi sanh nở. Mẹ v b ngoại cũng l những người m ti muốn hỏi đến.

    Chỉ c hai trang giấy để viết như quy định, lm thế no để viết hết cho mọi người trong gia đnh? Trước hết, ti nghĩ ti phải dng từ rất l khn kho để cho biết về tnh trạng của ti trong trại. Ti sẽ viết rằng mọi việc đều tốt đẹp, ti được nui ăn uống đầy đủ v ti c trồng thm vi luống khoai lang để dặm thm vo phần ăn hng ngy nữa! Sức khỏe ti cũng tốt, do đ ti c tặng cho bạn b một số thuốc khi họ bị bệnh. Dĩ nhin, điều ti muốn biết l con ti l trai hay gi. Sau khi hỏi thăm về mẹ ti cng b ngoại, ti cn phải viết một t điều theo quy định của trại để khuyến khch gia đnh tun hnh đường lối chnh sch của chnh quyền địa phương để gip ti trong trại, từ đ ti c thể được ra về sớm hơn. Điều ny đ lm mất hết nửa trang giấy! Những suy nghĩ về bức thư khiến ti khng cn để g đến hon cảnh chung quanh trn đường từ hội trường về đến phng. Tuy nhin ti vẫn nhận ra rằng một sự im lặng bao trm lấy bầu khng kh chung quanh chứ khng ồn o như buổi sng sớm khi đi ln hội trường.

    Mọi người đang suy nghĩ về số phận của mnh v về ci thủ đoạn m VC đ dng. Trong thng co về việc cải tạo, chng chỉ ni rằng chng ti phải mang theo thức ăn v quần o chăn mn cho một thng chứ khng hề đả động đến thời gian cải tạo l một thng! Chng ti khng thể bảo rằng chng đ dối gạt, m chnh chng ti l những người khng hiểu r rng ci thng co ấy! Anh sẽ về một thng hoặc một năm! (hay bao nhiu năm nữa?) Ti nghĩ đến cu thơ trong bi thơ của Điệp m rng mnh lo sợ. Bao lu nữa ti sẽ về? Ti tự hỏi. Đời ti th coi như đ chấm dứt kể từ ngy 30 thng tư, nhưng gia đnh ti sẽ ra sao đy? Ti khng muốn họ chờ đợi ti trong tuyệt vọng. Khng c g tồi tệ hơn l sinh ly!

    Viết thư l điều chnh yếu cho trại vin trong những ngy kế tiếp. Vi người viết đi viết lại bức thư m cũng hnh như chưa vừa với n. Mọi người giờ đy dường như l đ phải chấp nhận số phận của mnh như một điều dĩ nhin. Lắc đầu v nhn vai l cu trả lời cho ngy về. Khng cn ai bỏ thời giờ ra để ngồi uống tr, c ph, ht thuốc v tn gẩu. C thm vi trại vin trồng khoai lang trn khu đất cn lại trong trại. Nước trong những hố đo gần nh tắm bắt đầu khan hiếm hơn trước do đ ti phải tưới rau v để những luống khoai cho n mọc theo n. Tuy nhin thng bảy ở Việt Nam th trời nhiều mưa nn cũng khng đến nỗi no.

    Hai cn bộ phụ trch khối 3 l Bảy Si v Tư Điệp đến lấy thơ hng ngy, nhưng cả tuần sau vẩn cn vi trại vin chưa viết xong thư. Họ khng cn vội v như trước đy nữa! Thời gian khng cn l vấn đề quan trọng đối với họ nữa. Ti đ cố gắng gửi thư sớm với hy vọng sẽ sớm nhận thư hồi m, nhưng đi khi ti vẫn thấy tiếc v ti nghĩ ti vẫn cn thiếu điều g đ.

    Bn cạnh việc viết thư cho gia đnh, cuộc sống trong trại vẫn diễn tiến như lệ thường: trại vin thức dậy buổi sng theo tiếng kẻng bo thức, tập thể dục mười động tc du nhập từ miền Bắc do vi trại vin hướng dẫn, ăn sng với cho v muối, ăn trưa v chiều với chn cơm v t canh b đỏ nấu với đậu phọng, họp tổ đội buổi tối trước khi đi ngủ. Nhưng c một điều thay đổi l sau buổi họp ở hội trường th chng ti phải thay phin nhau xuống bếp để nấu nướng thay cho nh thầu. Ban gim thị trại đ cho biết rằng số tiền m chng ti đng khi đi trnh diện đ hết, do đ kể từ ngy 15 thng bảy chng ti phải lm mọi việc trong trại v Chnh Phủ v Nhn Dn sẽ phải nui chng ti. Sau buổi họp khoảng mười ngy, chng ti nhận được tm trăm đồng mỗi thng được bo l của Nh Nước cung cấp cho mỗi trại vin để mua sắm những thứ cần thiết như kem đnh răng, s phng, giấy vệ sinh, hay những thứ cần thiết khc cho phụ nữ. Mọi việc xảy ra c nghĩa l chng ti phải chuẩn bị cho sự cải tạo di hạn, nhưng m bao lu th vẫn l một cu hỏi khng c lời giải đp. Chng ti phải đạt được tiến bộ trong cải tạo để được tha về với x hội. Thế no l tiến bộ? Mười bi học tập đ qua; lm thế no để đạt được tiến bộ trong khi chng ti chỉ ở trong trại m khng lm g cả?

    Để xử dụng thời gian trống trong trại, trại vin bắt đầu lm những việc như chơi cờ tướng, viết những thực đơn tưởng tượng, vẽ, chạm trn gỗ hay vỏ dừa, vn vn. Anh bạn ti tn Nguyện th lại dng hầu hết thời giờ để đi đo H Thủ , một loại rễ của dy leo. Anh ta xắt lt h thủ , phơi kh, sao ln rồi nấu nước uống. Vi người cho rằng rễ H Thủ l một loại thuốc lm cho tc đen hơn. Ti khng biết điều đ đng khng, nhưng ti thấy da Nguyện cng lc cng đen trong khi tc anh ấy th cng ngy cng bạc nhiều ra mặc d anh ấy mới ba mươi tuổi vo lc đ!

    Khi ti khng chăm sc rau v khoai trn cnh đồng, ti dng thời giờ rảnh để học khắc gỗ, chạm bằng nhm, v khắc sọ dừa để lm những đồ mỹ nghệ. Ci ba để chạm th lm bằng một b lon bẻ cong lại; đục th l một cọng thp lấy trong dy điện đập dẹp v mi bn 1 đầu. Mọi vật đều được thu lượm quanh trại v được ti chế tạo lấy. Miếng nhm được cắt thnh những sợi nhỏ khoảng hai ly rồi mi trn nền xi măng. Ti vẽ hnh ln những miếng gỗ được cắt bằng ci cưa nhỏ tự chế, mi nhẳn ln nền xi măng, rồi đục theo đường vẽ. Dng ci ba nhỏ, ti nht những sợi nhm vo những đường kẻ sau đ giũa phẳng bằng một ci giũa lm bằng dy kẽm gai.

    Để lm những đồ mỹ nghệ bằng go dừa, ti dng ci cưa tự chế cắt go dừa thnh ci kẹp hnh con c vng, mi ln nền nh v đnh bng bằng l mt. Sau đ ti chạm vy c, đầu v đui c bằng ci đục nhỏ. Sản phẩm lm ra trng cũng giống như những ci kẹp tc bằng đồi mồi. Ti cũng khng biết ti lm những ci đ để lm g, nhưng ti cảm thấy thch th với cng việc ny. Ti đặt những tc phẩm ấy bn đầu chổ nằm rồi nghĩ đến ngy trở về để trao tặng vợ ti. Ti đ từng vẽ nn những đồ ti lm thường đẹp hơn nhiều người v cũng v ti đ tốn nhiều thời gian cho chng nữa. Bức tranh tứ qu gồm bốn hnh Mai, Lan, Cc, Trc được cẩn băng nhm trn gỗ nu. Bức tranh mẹ bồng con l bức tranh cẩn nhm hnh người đầu tin trong trại v khng ai c thể cẩn nhm khun mặt người. Ti đ nghĩ đến vợ con ti khi lm bức tranh ny, đ l tấm m ti thch nhất.

    Hai tuần sau khi gữi thư, chng ti nhận được bức thư đầu tin của gia đnh. Hm đ l ngy thứ bảy, Bảy Si v Tư Điệp đến khu của khối 3 để trao thư. Chng ti nghe thấy từ trước lc hai cn bộ ấy trao thư cho nh nữ. Trại vin gọi nhau v nhờ cc đội trưởng đi nhận thư, nhưng Bảy Si v Tư Điệp chỉ muốn giao ring cho từng người.
    Bức thư ti nhận được từ vợ ti, mẹ ti v b ngoại ti. Trong thư cn c tấm ảnh vợ ti đang bế con trai ti khoảng một thng tuổi. Vợ ti viết rằng con trai ti thường khc đm khiến c ta mệt lắm. Mọi người trong nh thương chu lắm v đ l đứa chu đầu tin trong gia đnh. Lc sanh th n cn nặng khoảng ba kil, khng lớn lắm nhưng cũng đủ để vợ ti kh khăn khi sanh nở. Vợ ti cn bảo rằng c ta mong ti học tập tốt để được về phụ nui con. Mẹ v b ngoại ti cũng viết vi hng trong thư cho biết hai người sức khỏe vẫn tốt v tiệm may cũng vẫn hoạt động như thường lệ. V cha ti l một liệt sĩ do đ mẹ ti đ trở thnh tổ trưởng tổ dn phố. Vi đồng ch của cha ti cũng c đến thăm v hy vọng rằng ti sẽ được về sớm v ti l con trong một gia đnh c cng với cch mạng! Họ chc ti c sức khỏe v thnh cng trong việc cải tạo để sớm trở về nh. Cch viết trong thư cũng giống như những g m Hai Cn đ ni lc ở hội trường. Ti nghĩ khng phải chỉ c ti đang cải tạo m cả gia đnh ti cũng đang bị cải tạo bởi VC. Những danh từ rất xa lạ với ngn ngữ Việt Nam trước đy được viết trong thư của gia đnh ti chỉ sau hai hay ba thng l một bằng cớ hiển nhin chứng minh sự thay đổi của x hội bn ngoi.

    Ti đ đọc đi đọc lại nhiều lần bức thư cho đến lc gần như thuộc lng từng chữ một. Tấm ảnh vợ ti đang ẵm con ti đ được ti đng trong một ci khung lm bằng mảnh gỗ nu đục lỗ v lồng vo một miếng mi-ca. Miếng mi-ca ny ti nhặt được khi lm luống khoai; ti phải dng l mt đnh bng cho hết những vết trầy rồi dng kem đnh răng ch cho trong lại. Chỉ ci khung ấy m ti đ phải bỏ ra hng tuần lễ để hon tất. Nhưng đ l ci m ti yu thch nhất v n đ đi theo ti suốt gần 17 năm trong cc trại cải tạo.

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  12. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  13. #7
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời

    Chương 17

    Lệnh Tha Đầu Tin



    Cuộc sống trong trại lại nối tiếp như thường lệ mấy ngy sau khi nhận được bức thư đầu tin của gia đnh. Ngoại trừ vi trại vin muốn cải thiện thm cho phần ăn nn phải trồng rau hay khoai lang, số cn lại chưa phải lm g cả. Vẫn c ci căn tin nằm trong khu nh bếp do những nh thầu người Hoa để bn đồ vật v thực phẩm cho trại vin c tiền. Với 800 đồng hng thng, ti chỉ c thể mua được một cy kem đnh răng nhỏ, một t thuốc r, v 500 gram đường.

    Khoảng thng tm, VC buộc mọi người dn trong nước phải đổi tiền lần đầu tin. Họ dng đồng tiền mới với trị gi l 500 đồng bạc miền Nam hay 400 đồng miền Bắc đổi lấy một đồng mới ny, v họ chỉ cho php mỗi người dn đổi được mười ngn tiền cũ m thi, số cn lại phải gửi vo ngn hng nh nước. Điều buồn cười xảy ra trong trại l c những trại vin mang vo trại qu nhiều tiền, họ phải nhờ những trại vin bạn b khc đổi dm. Ti cũng nghe nhiều điều xảy ra ngoi x hội. Nhiều người dn miền Nam giu c đ phải nhờ những người b con miền Bắc vo đổi dm tiền, sau đ họ lại khng nhận được số tiền đổi ra! Ti khng biết điều ny c xảy ra trong trại hay khng bởi v nếu c đi nữa th chắc khng ai dm ni ra. Kể từ đ, thay v 800 đồng, chng ti chỉ được một đồng su chục xu mỗi thng. Lc đầu cn mua được phần như trước, nhưng sau đ th chỉ c thể mua được một cy kem đnh răng m thi. Kinh tế Việt Nam bị suy sụp qu nhanh sau lần đổi tiền!

    Ban Gim Thị của trại bảo chng ti phải chuẩn bị cho ngy lễ Quốc Khnh đầu tin ở miền Nam, ngy 2 thng 9, 1975 (họ gọi l ngy Lễ Độc Lập). Chng ti phải lm bo tường, tập ca ht trong ban đồng ca, v phải trang hong cho ngy ấy.

    Ti đ viết một đoản văn để đăng bo tường lấy tn l Điếu thuốc r. Nội dung đoản văn ti muốn ni đến một chiều hướng đi xuống của cuộc sống của nhn dn miền Nam sau ci ngy giải phng của VC. Nhưng ti lại cố dấu n trong cch viết để cn bộ v ban gim thị trại khng thể nhận ra.


    Điếu thuốc r.

    Hắn ta ngắm nhn những luống khoai lang thẳng tắp được thực hiện bằng chnh cng sức lao động của mnh.

    Hắn đặt chiếc cuốc xuống đất v ngồi ln cn cuốc. Tay tri hắn giơ ln lau những giọt mồ hi trn trn, cn tay phải th thọc vo ti o để li ra một chiếc hộp nhỏ. Mở nắp hộp ra, hắn li ra một cuộn giấy quyến, x một mảnh nhỏ, rồi để nằm trn bn tay tri giữa 4 ngn tay. Ngn tay ci kẹp lấy miếng giấy quyến. Tay phải hắn nhm lấy một miếng nhỏ thuốc r từ chiếc hộp, rải ra trn miếng giấy quyến, v dng ngn tay ci để giử cho thuốc nằm xuống mặt của miếng giấy quyến. Tiếp theo, hắn dng cả hai bn tay cẩn thận cuộn thuốc vo trong miếng giấy quyến để biến thnh một điếu thuốc, nhưng điều khc biệt l n c một đấu lớn v một đầu nhỏ. Cuối cng th hắn dng nước bọt để dn điếu thuốc ấy lại.

    Điếu thuốc r trn mi hắn đ gợi hắn nhớ lại những điếu thuốc Winston, hay Lucky m hắn thường ht khng lu trước đy. Chỉ một vi thng thi m dường như bao nhiu năm đ tri qua. Hắn khng thể ngờ rằng giờ ny hắn c thể lm được những luống khoai như thế ny, v hắn cũng khng thể ngờ rằng hắn c thể cuộn được một cch thiện nghệ một điếu thuốc r như thế ny!

    Hắn nghĩ tất cả đều đ thay đổi.

    Trong ngy ln hội trường để nghe tuyn bố về việc chuẩn bị lễ Độc Lập, một sự kiện m ti khng thể qun l vi trại vin đ được Ban Gim thị ku ln để ht. Nhiều người đ ht những bản nhạc cch mạng m chng ti đ phải học trong trại, nhưng chị vợ ti, Lan, lại ht một bản nhạc dn ca tn l L Chim Quyn. Bi ca đ lm nhiều người phải rơi lệ v những cu như:

    Chim ơi chim xa rừng, l chim thương ni nhớ non. Người cch xa con người, ơi đu cn c g buồn hơn.

    Ti cũng phải tham gia vo một ban đồng ca để tập ht bản nhạc tn l Việt Nam mến yu, một bản nhạc tiền chiến thường được nghe trước đy ở miền Nam. Ban đồng ca do Bửu Uy, nguyn chủ tịch Tổng Hội Sinh Vin Si Gn, lm ca đon trưởng. Chng ti đ chọn bi ấy cũng v n c vẽ trung dung, khng đến nỗi cực đoan như những bi m chng ti đ phải học trong trại. Bn cạnh đ th Điệp v ti lại được cc trại vin khc cử ra để trang tr cho tờ bo tường của khối 3 v chng ti cũng đ từng lm trang tr cho vi tập san sinh vin khi chng ti cn lm trong cơ quan, do đ ti cũng hơi bận rộn.

    Mọi người đều hy vọng sẽ c những điều g đ xảy ra trong ngy quốc khnh của VC, t nhất sẽ c sự phng thch một số trại vin no đ, v ti nghĩ người no cũng mong rằng mnh sẽ c tn trong danh sch phng thch ấy. Những tin đồn lại được loan truyền ra. Thơ của gia đnh giờ đy lại được trở thnh những điều để trại vin hy vọng. Trong khi gia đnh ni rằng họ mong chng ti sẽ cải tạo tiến bộ để được tha ra trong ngy quốc khnh th trại vin lại suy diễn rằng gia đnh họ đ biết sẽ c cuộc phng thch trong ngy ấy m khng thể viết r rng trong thư. Vi người khc lại cn ni rằng gia đnh họ c thn nhn lm trong bộ Nội Vụ của VC cho biết tất cả trại vin trong trại cải tạo sẽ được thả ra vo ngy Quốc Khnh v VC muốn dng ngy ấy để chứng tỏ chnh sch khoan hồng của họ, v chng ti sẽ được đưa về Si Gn để dự buổi lễ phng thch, một phần của buổi lể Quốc Khnh.

    Trại vin lại sống trong hy vọng v chờ đợi. Khng kh trong trại lại sống động v nhộn nhịp hẳn ln, khng cn ci vẻ im lm như mọi khi kể từ khi ban gim thị tuyn bố chuẩn bị cho ngy lễ độc lập. Vi trại vin c năng khiếu lại cn vẽ cả hnh của Hồ Ch Minh để trang hong trong ngy ấy. Mặc d khng cn những buổi thảo luận như lc học mười bi học tập, nhưng cc cn bộ lại thường xuyn đến từng phng để quan st chng ti lm bo tường, tập ca ht, vẽ, hay lm trang tr.

    Vi ngy trước ngy 2 thng 9, 1975, cn bộ lại đến phng rất sớm khi chng ti vừa mới thức dậy để gọi chuẩn bị ln hội trường. Mọi người lại trở nn sống động hẳn ln khi biết rằng hội trường đ được trang hong xong bởi những khẩu hiệu v bn ghế che phủ bởi khăn bn. Khng c tập thể dục sng hm ấy, v vi trại vin bỏ cả phần ăn sng mặc d đ được chia phần rồi. Hy vọng c lẽ đ thnh sự thật! Hầu như mọi người đều chọn những bộ quần o đẹp nhất để mặc vo v sắp hng chờ đợi. Những tiếng cười, những khun mặt vui tươi, v sự ồn o no nhiệt đ trở lại sau một thời gian di im lặng! Hai thng rưỡi kể từ ngy vo trại, đy l ngy vui vẻ nhất của trại vin. Vi người lại ngm nga mấy cu ht của Vũ Thnh An: Ngy vui đ tới, chng ta xy lại đời ta.

    Hội trường đầy những l cờ của Mặt Trận Giải phng v những băng khẩu hiệu đỏ chi. Bức ảnh lớn của Hồ Ch Minh treo như thường lệ trn tường pha cuối với khẩu hiệu Khng c g qu hơn Độc Lập, Tự Do ở pha dưới. Một khẩu hiệu đặc biệt được chăng trn bức tường hng rất dễ nhn khi bước vo hội trường: Cho mừng chnh sch khoan hồng của Đảng v Nh Nước.

    Tiếng vỗ tay của trại vin vang vội cả hội trường khi Ban Gim Thị v Hội Đồng Cn Bộ tiến vo. Hai Cn, trại trưởng đọc một bi diễn văn khai mạc rất di. Hắn ta ni những điều m chng ti vẫn nghe trong mười bi học tập về sự thất bại của Đế Quốc Mỹ v của chủ nghĩa Đế Quốc, về chiến thắng của Cch Mạng Việt Nam v của chủ nghĩa X Hội. Để kết luận, hắn ta dng cu ni của Hồ Ch Minh rằng: H Nội, Hải Phng, v những thnh phố khc c thể bị ph hoại, nhưng thắng xong giặc Mỹ, chng ta sẽ xy dựng lại mười lần đẹp hơn. Hắn ta hy vọng rằng chng ti, những người được hưởng sự khoan hồng của Đảng v Nh Nước, sẽ gp phần xy dựng đất nước khi được trở về x hội, v rồi hắn ta giới thiệu đồng ch Bo trại ph, sẽ đọc danh sch phng thch.

    Tất cả trại vin đều phấn khởi khi thấy đồng ch Bo với chiếc cặp da trn tay tiến đến chiếc my vi m. Hắn ta trn trọng rt ra một tờ giấy, đặt ln bục v ni:

    Để thể hiện chnh sch khoan hồng của Đảng v Nh Nước, nhn danh Ban Gim Thị trại, hm nay ti xin loan bo danh sch phng thch cho những trại vin đ thực hiện tiến bộ trong cải tạo v được về với x hội để gp phần vo việc xy dựng lại đất nước. Khi được trở về x hội, tất cả cc anh phải thực hiện chnh sch của chnh quyền địa phương.

    Danh sch m đồng ch Bo đọc chỉ gồm khoảng 20 tn, v rồi hắn ta trở về chổ ngồi m khng ni thm lời no nữa hết. Sau đ chng ti khm ph ra rằng những người được về trong danh sch phần lớn l những chuyn vin cần thiết v những người c cng đ lm cho cch mạng trước đy. Mọi người trong hội trường chờ đợi trong im lặng. Sự chn nản v những tiếng thở di thất vọng bao trm cả hội trường.

    Sau một pht, Hai Cn trở lại my vi m v ni rằng đối với những người cn ở lại để tiếp tục cải tạo, Đảng v Nh Nước cho php sẽ được nhận qu của gia đnh hng ba thng một lần. Chng ti sẽ được php viết thư về nh để cho biết ngy giờ v địa điểm đến gửi qu cũng như những thứ cần thiết của chng ti. V rồi Hai Cn tuyn bố bế mạc buổi lễ. Những tiếng vổ tay lc đc để tiễn cho Ban Gim thị v cc cn bộ. Những sự kch thch khi trại vin đi ln hội trường đ nhường chổ cho sự chn nản khi chng ti trở về phng.

    Những ngy kế tiếp, chng ti khng cn chuẩn bị g cho ngy lễ Độc Lập; thay vo đ th chng ti chỉ viết thư cho gia đnh. Cc cn bộ cũng khng nhắc nhở g đến việc ny, v ngy lễ Độc Lập ấy tri qua một cch lặng lẽ m khng c một nghi thức no hết ngoi việc chng ti c thm phần ăn tươi (một miếng thịt khoảng 3 ngn tay trong bữa ăn trưa v chiều).

    Nhận qu của gia đnh, quả l th thảm! Chng ti sẽ ở trong trại bao lu nữa đy? Mỗi 3 thng một lần v rồi bao nhiu lần nhận qu của gia đnh nữa? V rồi gia đnh chng ti sẽ chịu đựng được bao lu để m lo cho chng ti trong hon cảnh ny? Trong lần đổi tiền vừa qua, hầu hết nhn dn miền Nam đ cng lc cng ngho hơn. Chnh sch của Cộng Sản l tạo nn sự bnh đẳng trong dn chng, khng phải l sự bnh đẳng trong giu sang m l bnh đẳng trong sự ngho tng.

    Ti nghĩ đến gia đnh ti v khng biết sẽ xin g trong thư. Vợ ti đang lm g với đứa con mới cho đời? Mẹ ti ra sao? B cũng vẫn ngồi bn bn my may hay đang lm g? Mẹ ti đ nui ti lc cn b, giờ đy lại phải phụ với vợ ti để nui ti tiếp tục cuộc sống trong trại cải tạo! Cuộc đời b chỉ l một sự hy sinh cho cc con. Ti khng muốn mnh l một gnh nặng cho gia đnh. Nhưng ti lm g được đy trong hon cảnh kh khăn ny? Ti cố chọn những thứ thật rẻ v thật cần thiết để xin như muối m, mắm ruốc, thuốc r, hột giống rau muống, v thuốc cảm lạnh. Ti cũng khng qun hỏi về những tấm ảnh mới của con ti. Ti đ viết đi viết lại bức thư cho đến hạn cuối cng mới chịu gửi đi v chờ đợi gi qu đầu tin.

    Một tuần sau, chiếc xe thng chở đầy qu tiến vo trại vo buổi sng sớm. Mọi người đều chờ đợi một cch nn nao. Cc đội trưởng đến hội trường để lấy danh sch những người c qu v cho php trại vin tuần tự đi lấy qu. Những gi qu đ được mở ra để kiểm tra trước khi pht cho trại vin. Năm k l mỗi gi qu khng thể no gi hết được những mn cần thiết, nhưng t ra n cũng gi ghm được tnh thương của gia đnh dnh cho trại vin. Ti run rẩy mở từng mn để thưởng thức trọn vẹn tnh cảm của mnh. C mười tấm hnh của vợ con ti. Bức thư th cn được kiểm duyệt trước khi trao về cho ti. Ti mang hnh đi khoe với chị vợ ti v cc bạn trong phng. Con ti đ lật qua được v khng cn khc đm nữa. Em gi ti cho biết rằng những tấm hnh ny l do đồng ch Ba Son, bạn của em ti chụp dm. Ti khng biết đồng ch ấy l ai, nhưng ti cảm thấy khng thch th cht no khi c người lạ trong gia đnh mnh. Nhưng m trong hon cảnh mới của đất nước th điều g xảy ra khc hơn được đy? Giai đoạn của chng ti đ qua rồi. By giờ l giai đoạn của cc đồng ch! Gia đnh ti cũng khng thể no ngoại lệ được. Ti buồn rầu m nghĩ rằng: Đất nước mất vo tay Cộng Sản l mất tất cả. Ti nhớ lại cu ni ấy của Nguyễn Văn Thiệu rồi tự lắc đầu chn nản.

    Mọi vui vẻ rồi cũng tri qua, những lo buồn rồi cũng phải nhạt dần. Chng ti cũng phải trở về với cuộc sống hng ngy trong trại. Ban Gim thị trại lại ra lệnh lao động tập thể trong ton trại thay v lao động c thể, do đ đất đai lại được thu về cho trại. Ti khng cn giữ được những luống rau v khoai của ring mnh nữa. Mỗi sng chng ti phải đi lao động trn những cnh đồng của trại ngoi những trại vin tới phin trực để dọn dẹp vệ sinh hay lấy nước cho cc trại vin khc. Cuốc xẻng cũng l của chung. Chng ti đ học tập về lao động tập thể trong mười bi học tập, v lc ny l lc m chng ti c cơ hội để thực hnh những điều ấy. Đ l lời giải thch của Ban Gim thị trại.

    Đất đai trong trại l loại đất st pha trộn với đ sỏi ở trn đỉnh đồi nn rất cứng khi gặp nắng. Chng ti phải dng cuốc chim để đo xới ln trước khi lm những luống thẳng tắp bằng cch chăng dy lm chuẩn. Đ l một thứ lao động rất nặng, nhưng khi đ chng ti vẫn cn trẻ v vẫn cn sức lực. Những trại vin lớn tuổi th khng lm luống; họ cắt hom khoai lang v trồng ln những luống m chng ti lm sẳn. Sau khoảng 1 thng, quang cảnh trại thay đổi hẳn. Khng cn đất trống; những luống khoai thẳng tắp song song với nhau trng như những đn ct trong bi sa mạc. Điều thay đổi nhiều nhất l mọi người trong trại trở thnh nu đen dưới nh nắng ma h của miền nhiệt đới. Chng ti phải lao động mỗi sng từ bảy giờ tới trưa. Ti nghĩ đ l buổi đầu để chng ti tập lm quen với lao động chn tay. Ngoi ra cũng khng đủ đất để hai ngn trại vin trong trại canh tc. Chng ti vẫn cn được thời gian vo buổi chiều để lm những việc ring. Ti khng cn đất để trồng rau được nữa, do đ ti dng hầu hết thời gian rảnh để vẽ hnh vợ con ti hay lm những sản phẩm mỹ nghệ khc.

    Khng phải trại vin no cũng c qu gia đnh, v năm k l khng thể no đủ cho ba thng, do đ trại vin trở nn thiếu năng lượng sau một thời gian ngắn lao động nặng nhọc. Mặc d lc đ th cơm cũng khng đến nỗi t lắm, nhưng thức ăn chỉ c canh với 1 t b đỏ v vi hạt đậu phọng th khng thể no đủ cho cuộc sống. Vi người đ bị ph thũng v ghẻ ngứa. Những con co co, dế, v bọ cy đ trở thnh những con tm bay. Chuột, ếch nhi, rắn, v cắc k đ trở thnh những thứ thịt cao cấp. Rau dại cng lc cng hiếm. Mọi ci g khng độc đều l những mn ăn bằng cch ny hay cch khc; chng ti đa rằng ci g nhc nhch được l ăn được, con g cũng ăn được ngoại trừ con b lon!

    Ci lon guigoz bằng nhm l vật gần gũi với trại vin nhất. Chng ti gắn vo đấy ci quay cầm cho dễ mang đi khắp nơi. Vo buổi sng khi đi lao động, n l vật đựng nước uống, n trở thnh đồ để đựng những thứ cải thiện được trn hiện trường lao động, v trở thnh ci nồi nấu khi trở về phng. Khi chng ti ngồi trong hng hay khi ln hội trường th n trở thnh ci ghế. Thật l một vật c lợi cho chng ti! Ti c thể ni đ l thứ hữu dụng nhất cho trại vin trong trại cải tạo, v chng ti gọi n bằng ci tn l g. Hũ chao sau khi ăn hết được lm thnh điếu bt để ht thuốc lo hay lm đn dầu. Chai nước tương th được cắt miệng để lm ly uống nước. Khng c ci g bỏ ph hết!

    Cuộc sống trong trại th ngy ny qua ngy khc đều diễn ra giống nhau: đi lao động, ăn uống, đợi nhận thư hay nhận qu, họp tổ đội trước khi đi ngủ, v lm mọi thứ linh tinh cho cuộc sống hng ngy. Mọi ngy đều rất di như l người xưa thường ni nhất nhật tại t, thin thu tại ngoại.

    Khoảng ba thng sau th một số nữ trại vin được thả về trong đ c cả chị vợ ti, Lan; chị ấy bỏ lại đồ đạc cho ti. Ti cảm thấy mừng cho chị ấy, v cho cả vợ ti nữa v qua chị ấy vợ ti c thể biết được sự thật về cuộc sống của ti trong trại. Đ l nhm cuối cng được thả tại trại Long Thnh ngoi vi trại vin thả ra lẻ tẻ do sự cần thiết của VC.


    Chương 18

    Tết Ở Trại Long Thnh



    Lễ Tết đầu tin ở trại cải tạo Long Thnh đ được chuẩn bị chu đo trước hng thng. Tết l một ngy lễ quan trọng nhất đối với người Việt v đ l những ngy để gia đnh c dịp gặp gỡ nhau, để nhớ lại ng b tổ tin, v cũng để ăn mừng thnh cng của ma mng. Trong những ngy gần Tết, chng ti lại nghe tin đồn về việc VC sẽ bỏ ci Tết truyền thống Việt Nam để dng Tết Dương Lịch thay vo hoặc dng ngy Độc Lập của chng để ăn Tết! Chng ti bảo nhau rằng đ l một kiến tồi tệ nhất v họ khng thể cấm được dn chng tự ăn Tết lấy. Nhưng rồi Ban Gim Thị trại đ cho chng ti sửa soạn ci Tết đầu tin trong trại như l một hnh động để đnh tan dư luận ấy.

    Mỗi khối c những nhm khc nhau để lo chuẩn bị Tết gồm cc tiết mục như ca nhạc, kịch, ma ln, lm bo tường, v trang tr. Bn cạnh đ th c một nhm để lm chung cho ton trại như lm bnh chưng v bnh tt. Bnh chưng để tượng trưng cho đất mẹ, v bnh tt th để nhắc nhở cng trạng của vua Quang Trung đ đại ph qun Thanh nhn ngy Tết.- Lm cy nu như một tượng trưng cho việc bảo vệ gia đnh người Việt, v tổ chức những tr chơi chung như bng chuyền, đ banh, nhảy bao bố, v bng bn.

    Ngoi việc lo trang tr cho khối 3, ti cn phải phụ lm cy nu cho ton trại. Cy nu l một cy tre cao để treo những thứ tượng trưng như ci khnh, bnh pho (giả), v cu liễng đỏ viết chử Tu. Hai trại vin khc cng với ti được cn bộ dẫn đi lấy cy tre để lm cy nu. Hm đ l ngy 23 Tết, ngy đưa tiễn ng To, vị thần giữ nh về chầu Thượng Đế. Gia đnh người Việt thường tổ chức cng tiễn ng To bằng những phẩm vật. Chng ti đến nh của một người dn ở gần trại để xin họ một cy tre trong lc họ đang cng vi. Họ đ hỏi chng ti về cuộc sống trong trại, cho chng ti một t đồ cng v cn bảo rằng họ chỉ cho chng ti thi chứ khng cho cn bộ đu!

    Ti rất lấy lm ngạc nhin về cch ni ny v ti nghĩ những người dn vng ny thường gip đở VC trong chiến tranh. Khi thấy tn cn bộ ra ngoi, một b cụ bảo chng ti rằng trong chiến tranh gia đnh b đ nui dấu VC, nhưng by giờ th chnh họ lại bị bc lột tận xương tủy. Trong chế độ cũ, họ khng phải đng thuế nng nghiệp, nhưng dưới ci gọi l chnh quyền cch mạng, họ phải đng gp hầu như tất cả những g m họ lm được cho ci thuế nng nghiệp ấy. Dn chng cng lc cng ngho trong khi VC th cng ngy cng giu c.

    Tm thng ở trong trại v mười thng kể từ ngy giải phng, đ l lần đầu tin ti nghe những lời by tỏ sự bất bnh của người dn trong x hội mới. Những người dn ny lại l những người đ từng gip đở VC trong chiến tranh. Ti khng dm tham gia vo cuộc ni chuyện m chỉ lắng nghe v gật đầu.

    Chng ti định sẽ treo đn lồng trong trại v trong cc phng. Vi khẩu hiệu với những cu như: Chc mừng Năm Mới hay Mừng Tết Bnh Thn, 1976 được treo ở cổng chnh của trại v ở mỗi khối. Chng ti cắt những bng giấy mu vng v mu hồng dn trn cc cy trong trại để tượng trưng cho hoa mai v hoa đo. Hoa mai để tượng trưng cho Tết ở miền Nam, v hoa đo để tượng trưng cho Tết miền Bắc.

    Trong những ngy Tết, cc gia đnh người Việt thường c những mn tượng trưng như dưa hấu, pho đỏ, bnh chưng v hoa mai, hoa đo. Chng ti cũng c hầu hết những thứ đ, nhưng c điều chỉ l những thứ giả m thi! Lần đầu tin ăn Tết trong trại, chng ti đn mừng Tết một cch buồn b thay v vui tươi mặc d chng ti đ chuẩn bị tất cả một cch chu đo.

    Vi ngy trước Tết, thời tiết hơi se lạnh v mu trời vng vọt. Gi nhẹ thổi qua ngọn đồi Long Thnh khiến ti nhớ v cng ci Tết ở nh cch đ khoảng 50 cy số. Ai đang chi bộ lư trong nh m ti vẫn thường chi hng năm? Ti vẫn nhớ giọng ni oang oang của b ngoại ti đang hướng dẩn em gi ti lm bnh mứt, những thứ đặc biệt vo mấy ngy Tết; đi khi ti cũng gip b để quậy nồi bnh đậu xanh. Cn đu hơi thơm quen thuộc v ấm p của hương trầm bao phủ khắp nh đm giao thừa. Mẹ ti vẫn thường lm việc trong tiệm may của b cho đến nửa đm giao thừa, v c lc ti cũng phải phụ b để hon tất cng việc bởi v những người thợ may thường đ về nh họ để ăn Tết. Ti khng hề qun được cch xếp đặt bn thờ để đn ng b. Mọi thứ dường như hiện ra rất r trong ti trong những ngy Tết đầu tin xa nh ny.

    Khng c g c thể thay thế được ci Tết trong gia đnh! VC bảo rằng chng ti cần phải lm quen với cuộc sống cộng đồng. Chng ti phải lm sao đy nếu chng ti khng muốn sống cộng đồng? Mọi người chuẩn bị cho ngy Tết m khng ai c vẻ hứng th một cht no.

    Đm giao thừa, ban gim thị v cc cn bộ đến từng phng giam chc Tết cho chng ti. Chng ti phải thức để đn họ cho đến qu nửa đm. Họ chc rằng chng ti sẽ đạt được tiến bộ trong cải tạo ngỏ hầu sớm về với gia đnh, nhưng khng một ai cn tin tưởng vo những lời ni của họ nữa. Trong ngy đầu năm, chng ti cũng chc mừng nhau như một thi quen, nhưng ti biết đ chỉ l php x giao m thi!

    Những tr chơi đ chuẩn bị rất kỷ lưởng, nhưng chỉ c vi trại vin ghi tn tham dự. Chng ti khng thể no lập được hai đội banh để chơi bng trn m chỉ c chơi bng chuyền giữa ba khối 1, 3 v 4. Điều ngộ nghĩnh m ti vẫn nhớ l trong lần thi đấu nhảy bao bố th hai người đạt giải nhất lại l hai người c một chn: đ l Nhn, nguyn l cộng tc vin của ti, v ng Đại T Phấn, nguyn đ trưởng Si Gn.

    Mọi người vẫn hy vọng một cch mơ hồ về việc tha ra khỏi trại vo ngy Tết, nhưng rồi 3 ngy Tết đ tri qua trong lặng lẽ. Sau Tết vi ngy th những chiếc xe chở đầy gạch xi măng đem vo trại. Chng ti tự hỏi họ đang định lm g đy? Ti th nghĩ VC đang chuẩn bị để xy tường để củng cố trại. Chng ti lại phải đem gạch chất thnh đống dọc theo hai bn con đường chnh, v rồi sau đ th những bức tường lại được xy ln dọc theo 2 bn đường, bao quanh trại, v ngăn cch cc nh với nhau. Khng gian của chng ti cng lc cng hẹp lại dần.

    ( Cn tiếp)

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  14. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  15. #8
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời

    Chương 19

    Thăm Nui Lần Đầu

    Ngy 19 thng 8 năm 1976, để mừng sinh nhật của Hồ Ch Minh, chng ti khng đi lao động m đi ln hội trường. VC gọi đ l để cho mừng ba ngy lễ lớn gồm c ngy 19 thng 8 sinh nhật Hồ Ch Minh, ngy Nam Bộ Khng Chiến 23 thng 8 v ngy lễ Quốc Khnh 2 thng 9. Ti chẳng muốn ln hội trường để nghe những bi diễn văn của chng, nhưng chẳng c đường no để trnh. Thm nữa, chng ti khng phải đi lao động v cn c ăn tươi, t ra cũng c một t thịt.

    Cờ x v biểu ngữ treo đầy trong hội trường trước đ mấy ngy. Kể từ khi Việt Nam thống nhất, chng ti khng cn nhn thấy l cờ ba mu của ci gọi l Cộng Ha Miền Nam Việt Nam ở đu nữa m chỉ cn thấy l cờ mu của Bắc Việt. Thm một lần nữa, người dn miền Nam đ bị lợi dụng lng yu nước để VC biến cả nước thnh một nước Cộng Sản. Ti tự hỏi khng biết ai l Ngụy đy?

    Trang tr trong hội trường lun lun như cũ với tấm hnh Hồ treo giữa bức tường cuối, gần bn ci bục nơi cc cn bộ ngồi, cu khẩu hiệu khng c g qu hơn Độc lập, Tự do pha dưới. Lần ny th chng ti ngồi trn những hng băng ghế chứ khng ngồi dưới đất nữa. Kể từ khi bắt đầu lao động, trại vin trong khối 2 lm trong hội trường để đan rổ r, lm chổi, v vi sản phẫm bằng tre. V họ đa số lớn tuổi nn được phn cng lm những việc nhẹ hơn. Thm vo đ th cũng khng đủ đất cho gần hai ngn trại vin lao động. Những trại vin trong khối 2 đ thu nhặt gỗ ở những căn lều cũ cho nạn nhn chiến cuộc để lm những hng ghế băng trong hội trường. Những cy gỗ mười phn vung đ được chn xuống nền đất của hội trường để lm chn ghế v đng thnh những thanh ngang để lm mặt ghế. Những hng băng ghế ny ngồi cũng chẳng thoải mi cht no, nhưng d sao th chng ti cũng khng phải ngồi xuống đất nữa.

    Ci bục cũng đ được lm cố định ở cuối hội trường v đặt sẳn bn ghế cho cn bộ mỗi lần c hội họp.

    Rất nhiều cn bộ vo hội trường sng hm ấy. Sau khi đứng ln ngồi xuống mấy lần để cho đn ban gim thị như thường lệ, Thy, gim thị trưởng giới thiệu nh văn Hoi Thanh người sẽ thuyết trnh về đề ti thơ của Hồ Ch Minh. Thy ni rằng Hoi Thanh l một nh văn nổi tiếng của Việt Nam, nhưng khng ai trong chng ti biết về ng ta.

    Hoi Thanh khoảng trn năm mươi, hơi mập v ln với khun mặt vung v hai g m bầu. ng ta mặc o bỏ vo trong quần chứ khng bỏ ngoi như những cn bộ cao cấp khc, v ng ta lại thắt c vạt nữa! Một điều khc đ lm chng ti ngạc nhin l khi ng ta ngồi vo chổ th một cn bộ lại đem đến một chai bia thay v ly nước như thường lệ!

    Ti cũng khng nhớ nhiều về những điều m Hoi Thanh đ ni trong buổi diễn thuyết về thơ của Hồ v thơ của Hồ rất tầm thường, c thể ni l giống như thi ca h v của Việt Nam, c khi cn dở hơn, với những bi thơ lục bt, ngoi một tập thơ bằng chử Hn tn l Ngục Trung Nhật K m chng ti nghĩ l khng phải của hắn ta. Điều duy nhất ti nhớ về Hoi Thanh l lời mở đầu của ng ta với một cu rất bạo l: Thơ của Hồ Chủ tịch sở dĩ hay v đ l thơ của Hồ Chủ tịch! Ti khng biết sao ng ta lại dm ni như vậy trong một bi diễn thuyết cho chng ti nghe? Một sự nhạo bng Hồ l một trọng tội trong quốc gia của VC! Nhưng ti nghĩ chắc l cc cn bộ cũng khng hiểu ẩn của lời ng ta ni v khi thấy chng ti vỗ tay th họ cũng vỗ tay theo.

    Khoảng giữa trưa, sau khi Hoi Thanh rời hội trường, trại ph Bo ln ni vi điều về ba ngy lễ lớn. Để kết luận, ng ta ni rằng để thể hiện chnh sch khoan hồng của Đảng v Nh Nước, trại cho php chng ti c cơ hội để thăm gặp gia đnh trong hai ngy 1 v 2 thng 9.

    Mười bốn thng kể từ lc vo trại, c lẽ đy l lc m ti thấy kch động nhất.

    Sau khi đ nghe chnh sch của Đảng v Nh Nước về ba năm tập trung cải tạo, ti khng cn tin tưởng được nữa. Đầu tin th chng bảo rằng chng ti phải mang theo thức ăn cng quần o chăn mn cho một thng, v by giờ th ba năm tập trung cải tạo v sẽ được tha ra khỏi trại khi đạt được tiến bộ. Chng lại chơi chữ một lần nữa! Thế no l tiến bộ? Khng ai c thể giải thch được hay biết được điều ny. Ti nghĩ rằng điều đ c nghĩa l chng c thể giử chng ti mi mi hay c thể thả chng ti bất cứ khi no nếu chng muốn.

    Con đường trở về với gia đnh của ti đ bị tắt nghẽn! Cuộc sống cn lại của ti, ngay cả nếu ở ngoi x hội th cũng chỉ l một sự v vọng m thi. Sống trong trại cải tạo th cũng giống như một cuộc sống khng c linh hồn. Ngy ny qua ngy khc, ti sinh hoạt như một ci bng: lm việc, ăn, ngủ với tiếng kẻng giống như một người my hoặc như con ch Pavlov. Tm tư ti khng cn hiện hữu trong ti nữa. Đi khi ti vừa lm việc m lại vừa nghĩ tới gia đnh ti, ngay cả trong giấc ngủ. Họ chnh l cứu cnh của cuộc đời ti. Được gặp gia đnh, đ quả l sự kch thch v cng đối với ti, v với những người khc nữa! Viết thư v hai tuần lể chờ đợi, quả l lu.

    Ti cũng khng biết viết g trong thư cho gia đnh khi m bức thư ấy sẽ bị cc cn bộ kiểm duyệt cẩn thận. Họ khng muốn chng ti suy nghĩ nhiều về gia đnh để m an tm cải tạo v tin tưởng tuyệt đối vo chnh sch của Đảng v Nh Nước. Thật l một điều rất buồn cười khi bảo chng ti phải yn tm để ở t v tin tưởng vo những lời ni dối của chng! Nhưng chng ti cũng phải ni như vậy như một con vẹt. Ở trong trại cải tạo, chng ti khng những chỉ bị cưỡng bức lao động m cn bị cưỡng bức suy tư nữa. Trong bức thư cho gia đnh gửi qua cn bộ, ti chỉ viết để bo tin cho gia đnh ti về việc thăm nui cng ngy giờ v địa điểm, hỏi thăm về b ngoại ti, mẹ ti, về vợ con ti cng mọi người trong gia đnh. Ti ln viết một bức thư khc cho vợ ti v dấu trong ci quai của ci giỏ xch dự định sẽ mang ra cho gia đnh ti hm thăm nui mặc d ti cũng biết trước l họ sẽ khm xt rất kỹ. Ti muốn cho vợ ti biết rằng ngy trở về của ti chắc l cn lu lắm; m vợ ti hy cn trẻ. Ti muốn c ta hy qun ti đi m lm lại cuộc đời khc, nhưng rồi ti lại khng đủ can đảm để viết điều ấy. Ti chỉ viết để khuyến khch vợ ti hy sống trong một x hội mới khng c ti. Ti yu c ấy nhưng lại khng muốn c ấy bỏ ph cuộc đời. Ti chỉ muốn được gặp con trai ti v nghĩ rằng vợ ti sẽ tự nui con được cho d c ấy c rời ti đi nữa.

    Trong những ngy ny, chng ti lại bận rộn di chuyển trong trại v c một số trại vin mới đến. Họ l những thnh phần được gọi l nạn nhn của chế độ cũ, gi điếm v gi bn bar v được đưa vo trại để được phục hồi nhn phẩm, một danh từ mới để thay thế cho việc bỏ t! Những trại vin mới ny được ở trong ba nh ở khối 1. Chng ti phải dồn lại v khối 3 chỉ cn ở trong hai nh thay v ba như trước; những ci sạp gỗ của chng ti phải được đặt st vo nhau.

    Ngy 1 thng 9, ngy đầu tin trong lịch trnh thăm nui, tất cả chng ti rất kch thch. Mọi người đều chọn những bộ quần o đẹp nhất để chuẩn bị. Sau hơn 14 thng lao động trong trại, bộ đồ đẹp nhất của ti l ci quần đ sờn gối v ci o đ sờn cổ! Khoảng chn giờ sng, vi người đ được gọi ra để thăm gặp gia đnh. Họ mang theo những ci giỏ xch trống, xếp vo hng để được khm xt, v rồi đi ra. Ti cũng chờ đợi trong sự nn nao. Ti khng biết l gia đnh mnh sẽ ln thăm hm nay hay ngy mai. Bức thư viết ring cho vợ ti cũng đ dấu kỹ trong tay xch của ci giỏ. Ti nhn cch khm xt của họ m cảm thấy hơi an lng.

    Khoảng trưa, Điệp v ti được gọi cng lc; ti nghĩ chắc hai gia đnh đ đi chung v hai nh ở gần nhau. Đ bắt đầu đng trại vin được thăm nui vo thời gian ấy, do đ việc khm xt dễ dng hơn. B ngoại ti, mẹ ti cng vợ con ti đến thăm. Ti nhn thấy mọi người khi đi đến gần nh thăm nui, đặc biệt l vợ ti đang ẵm con trong tay. Con ti trng rất nhỏ nhắn, hoặc l đ qu lu ti khng nhn thấy một đứa b, ti khng biết r. Vợ ti th trng gầy hơn trước d rằng c ấy vốn cũng đ gầy rồi. Ti cảm thấy tội nghiệp vợ ti v đ chịu qu nhiều đau khổ. Ba năm hạnh phc khng đng để c ấy phải trải qua những đau khổ ny.

    Mười lăm pht khng thể đủ để chng ti ni với nhau những điều muốn ni, v thm vo đ cn c cn bộ quan st nữa. Họ lun muốn chng ti ni dối về tnh trạng của chng ti. Những cuộc đối thoại của chng ti ton l những lời ni dối, nhưng chng ti lại hiểu nhau qua những lời ni dối ấy. Ti thử bế con ti, nhưng n lại khc đi mẹ. B ngoại ti th trng r rng l gi v gầy hơn, nhưng giọng b vẫn oang oang. Đ l lần cuối cng ti gặp b, v ci hn gi từ ti vẫn nhớ mi. Mẹ ti khng ni lời no. Ti nắm tay mẹ ti v nhn thấy những giọt nước mắt của mẹ ti. Mẹ ti đ chịu đựng qu nhiều đau khổ kể từ khi ba ti rời gia đnh đi vo mật khu v chết trong ấy. Cả cuộc đời mẹ ti đ hiến cho con ci. Ti khng biết ni g với mẹ ti m chỉ nhn b.

    Ti ni nhỏ với vợ ti về bức thư trong ci quai của ti xch, v vợ ti cũng cho ti biết c ta c viết cho ti bức thư để trong hộp mắm ruốc. Dấu thư trong hộp mắm ruốc, một mn đồ vừa nhầy nhụa lại hi nữa, quả l một sng kiến! Ti nhn thấy vợ ti khc khi ti hn nng lc từ gi. Mười lăm pht thăm gặp đ tri qua. Mọi người đứng ln một cch uể oải như muốn ko di thm giy pht gi từ! Cc cn bộ phải bảo trại vin xếp hng nhanh ln để vo trại nhường chổ cho nhm khc; đ c lẽ l phương cch duy nhất để chấm dứt thời gian thăm nui. Ti xch hai ti qu chậm chạp đi xếp hng. Vợ ti quay đi chổ khc để giấu những giọt nước mắt. Sự nao nức lc chờ đợi đ nhường chỗ cho sự buồn b lc chia tay. Trại vin bước vo trại m cn quay mặt lại cho đến khi đ đi qua khỏi cổng trại, cnh cổng ngăn cch hai nh t: nh t của cc trại vin trong trại cải tạo v nh t cho dn chng trong x hội x hội chủ nghĩa.

    C qu nhiều trại vin thăm nui cho nn việc khm xt cng lc cng dễ dng hơn. Khng c đủ cn bộ, họ cho php vi trại vin đội trưởng phụ lm việc ny. Ti xếp mọi vật ring rẽ ra từng ci một trn sn của hội trường. Cn bộ chỉ đứng quan st trong khi một trại vin của khối 1 xt đồ đạc ti bằng cch cầm ln rồi đặt xuống từng mn một chứ khng hề mở ra. Ti lo cho bức thư của vợ ti, nhưng mọi việc diễn ra m xui.

    Bức thư mười trang giấy m vợ ti đ viết cả tuần trước khi đến thăm ti. Vợ ti bảo rằng c ta sẽ khng c thời gian v cơ hội để ni với ti những điều m c ấy đ trải qua từ lc rời trường Chu Văn An về với gia đnh. Điều ấy đ từng xảy ra thế hệ ny sang thế hệ khc trong cc gia đnh ở Việt Nam! Sự xung đột giữa gia đnh chồng với người vợ lun l đề ti chnh trong nhiều gia đnh. Người Việt Nam thường sống với nhau cả 3 thế hệ dưới một mi nh, do đ sự đối khng ny kh c thể trnh được, đặc biệt l khi người vợ, một người lạ, sống một mnh trong gia đnh bn chồng. Ci gọi l mẹ chồng v em chồng l những điều đ xảy ra tự ngn xưa, tiếp tục đến by giờ, v khng biết cn xảy ra bao lu nữa? Ti đ biết điều ny từ ngy đầu tin chng ti sống chung, v ti cũng đ cố gắng để c mi nh ring. Nhưng khi vợ ti trở về lại với gia đnh th mọi ci lại trở lại như cũ, c thể cn xấu hơn v khng cn ti ở nh nữa. Điều kh khăn cho vợ ti l trong x hội mới ny, v l nhn vin của chế độ cũ, vợ ti khng thể tm được việc lm no cho cuộc sống m phải chia xẻ cảnh ngho với gia đnh ti. Thm vo đ, theo một thi tục cũ của Việt Nam, người đn b khi đ c chồng th phải ở chung với gia đnh bn chồng một khi người chồng xa nh, vợ ti khng thể no lm khc hơn.

    Về tnh trạng của gia đnh ti, vợ ti khng ni g r rng m chỉ viết rằng c ấy đ phải thường xuyn đi xếp hng để mua gạo v mọi vật dụng trong gia đnh, nhưng t ra th c ấy cũng mua được vi mn. Con ti th cũng đủ sữa trộn với nước cho, v mặc d b ngoại ti rất ghiền c ph sữa, b cũng phải nhường sữa cho chu. Khng những trong trại chng ti học cch ni dối m cả bn ngoi mọi người đều lm chuyện ấy. Chng ti ni dối nhau v lại hiểu nhau qua lời ni dối ấy.

    Đất nước th tả tơi; dn chng trong nước th ngho nn, nhưng mọi người phải ni rằng đất nước ta giu đẹp; kh khăn chỉ l tạm thời! (Tạm thời đến bao giờ, hay l mi mi?) Ti biết về tnh trạng của gia đnh mnh nn đ khng xin g cả. Ti khng muốn lm gnh nặng cho họ. Những gi qu của gia đnh gip ti rất nhiều trong trại, nhưng lại l mối lo cho gia đnh ti v họ phải chia xẻ cho ti phần đ qu t oi của họ. Ti khng thể no hiểu nổi một quốc gia m người dn lại phải xếp hng để mua mọi thứ cần thiết cho đời sống của họ. Đ chnh l một minh chứng hng hồn cho cu ni đừng nghe những g Cộng Sản ni m hy nhn kỷ những g m Cộng Sản lm.

    Đm ấy, ti khng thể no ngủ được m cứ nghĩ đến gia đnh, nghĩ đến những g sẽ viết trả lời cho thư vợ ti. Ti c thể viết g by giờ trong cảnh ny ngoi việc trấn an c ta với tnh yu của ti? Ti cũng khng biết được tnh yu của mnh sẽ l sự an ủi hay l nỗi tuyệt vọng cho vợ ti. Mới c 25 tuổi, c ấy đ phải đ nn bao nhiu ham muốn để sống một mnh nui con v chờ đợi cho một mối tnh viễn vng v v vọng, quả l một hon cảnh ngang tri! Trong thư của vợ ti, c ấy viết rằng c ấy rất hạnh phc khi c được tnh yu của ti dnh cho c ấy, một mối tnh m khng dễ g ai cũng c được. C ấy c muốn đợi ti ba năm như chnh sch của Đảng v Nh Nước quy định cho cc trại vin trong trại cải tạo, nhưng điều g đy nếu đ khng phải l ba năm. C ấy khng biết c ấy sẽ ra sao đy nếu m chng ti chỉ cn gặp được nhau khi tc đ bạc!

    Ti trả lời thư của vợ ti thế no đy khi m chnh ti cũng khng tin điều m VC đ ni? Đời ti th hnh như đ hết rồi, cn vợ ti th thế no? Ti khng muốn ch kỷ, nhưng ti phải ni g đy? Ti vẫn nhớ cu ni : mất đất nước vo tay Cộng Sản l mất tất cả. Nhưng m ti biết rằng vợ ti sẽ khng bỏ ti được đến khi c ấy khng cn hy vọng g, hoặc l khi ti đ chết. Đi lc ti cũng c nghĩ đến ci chết như một sự giải thot khỏi mọi đau khổ cho chnh ti v cho vợ ti nữa. Ti nghĩ đến mọi điều nhưng rồi chỉ viết ra những diễn biến trong tm tư ti khi ti được gặp vợ con v gia đnh mnh. Nhn cảnh tượng vợ ti m con, ti biết rằng c ấy đang hạnh phc v đứa con chnh l những g m c ấy đ mong ước.

    Ngy 2 thng 9, ngy lễ Độc Lập của VC, nhưng cũng khng c tổ chức lễ lộc g v họ bận rộn cho ngy thăm nui cuối cng của trại vin. Ti khng cn chờ đợi ai đến thăm nữa m chỉ ngồi tại chỗ đọc đi đọc lại bức thư v suy nghĩ về vợ con ti. Khoảng trưa, Điệp lại được gọi ra để nhận thm qu. Anh ta cho ti biết rằng ti c một gi nhỏ km theo. Vợ ti gửi thm cho ti một t m kh v quan trọng hơn l bức thư m ti nghĩ l c ấy dấu bn trong. Ti lục kỹ v tm ra bức thư nằm giữa cuộn m kh. Vợ ti viết về những diễn biến trong tm tư của c ấy khi gặp ti rằng c ấy đ run rẩy v đổ mồ hi giống như l bị bịnh khi thấy ti đi từ trong trại ra. Vợ ti bảo l c ấy nghĩ ti đến từ địa ngục, v nghĩ rằng c ấy chắc khng thể no gặp lại ti được. Trn đường về nh, những người đi cng cn bảo rằng ai m hn vợ sẽ bị phạt khi trở vo trại v hỏi ti c bị phạt khng(?) C ấy muốn sẽ vượt qua mọi kh khăn để đợi ti.

    Ti yu c ấy nhiều, nhưng ti khng muốn để c ấy thất vọng. Ti khng biết lm sao để cho c ấy biết điều ấy. Mặt khc, c ấy đang sống trong hy vọng v hạnh phc với đứa con. Ti khng thể tiu diệt giấc mơ của vợ ti. Người ta bảo rằng: sống l hy vọng; c ấy đang sống, do đ ti khng thể giết chết sự sống của c ấy. Trong thư, ti đ viết rằng ti sẽ yu c ấy mi cho d c ấy c sống trong một cuộc sống khc khng c ti đi nữa! Ti khng muốn c ấy bỏ ph cuộc đời để đợi ti, nhưng thật tnh th trong thm tm ti vẫn mong một ngy trở về với c ấy. D khng tin vo thời gian ba năm cải tạo như VC đ ni, nhưng ti vẫn hy vọng điều đ l đng. Hai mặt tri ngược lun lun xung đột trong lng ti khiến ti khng đi tới một quyết định no được nữa.

    Thời gian thăm gặp đ hết, trong lc chng ti ngồi ni chuyện với nhau th c vi chiếc xe đ trống đi vo trại đậu ở gần cổng chnh. Điều g xảy ra đy? Kể từ khi những người được gọi l nạn nhn của chế độ cũ đến trại chng ti cũng chờ đợi cho sự việc xảy ra. Nhưng chng ti khng mong n xảy ra qu cận lc chng ti vừa thăm nui. Đồ đạc chng ti qu cồng kềnh. Chng ti phải gi gọn chng lại mặc d chưa ai ni điều g hết.

    Mười giờ tối hm ấy, Tư Điệp v Bảy Si, hai cn bộ phụ trch khối 3 đến gọi chng ti sửa soạn để di chuyển. Chỉ vi người đang nấu ở nh bếp l cn ở lại để nấu nướng vi ngy chờ bn giao lại cho những trại vin mới. Chng ti hầu hết đ chuẩn bị v chờ đợi, nhưng chưa biết chắc mnh sẽ đi đu. Một nhm đ đi sang trại Thủ Đức vi ngy trước khi những nạn nhn của chế độ cũ đến. Chng ti chắc cũng vậy thi. Vợ ti cũng đ ni cho biết rằng Linh, anh rể của vợ ti đ đi khỏi trại Thủ Đức đến một trại no đ ở miền Bắc, do đ c lẽ chng ti sẽ thay thế cc trại vin ở trại Thủ Đức. Vi ngy trước khi thăm gặp gia đnh, ban gim thị đ chiếu cho chng ti xem phim c tựa đề Chuyện Chng Mnh ni về đời sống của một trại vin trong một trại ở miền Bắc, v ti nghĩ đ chnh l chuẩn bị tinh thần chng ti cho cuộc di chuyển ny. Ti đ sẵn sng, khng cn lo lắng g cả v t ra ti đ gặp được gia đnh ti. Nếu điều g đ xảy đến cho ti, ti sẽ chấp nhận n như một điều dĩ nhin.

    Khoảng nửa đm, chng ti rời khỏi trại Long Thnh sau một năm hai thng mười tm ngy ở trại ny.

    (Cn tiếp)

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  16. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  17. #9
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời




    • Phần 3

      Chương 20

      Trại Cải Tạo Thủ Đức

      Cảm tưởng đầu tin khi đến trại Thủ Đức l chng ti thật sự ở t! Trại l trung tm cải huấn nữ can phạm của thời Việt Nam Cộng Ha. N đ được xy dựng từ thời thực dn Php, ti khng biết r lắm, nhưng quả thật l rất kin cố. Gần mười lăm thng ở trại Long Thnh, chng ti chưa hề bị nhốt trong phng giam, nhưng khi vừa đến trại Thủ Đức, điều đầu tin m họ lm l kha tri cửa phng lại ngay sau khi chng ti đi vo.

      Trại nằm trong thị x Thủ Đức, cch Si Gn khoảng 15 cấy số. Một vng ro lm bằng tường xi măng bao quanh trại với kẽm gai bn trn. Hai bn của cnh cổng chnh bằng sắt l hai vọng gc. Ở mỗi gc tường c một chi canh. Một ci sn rộng pha sau cổng chnh dẫn đến một bức tường ngăn cch sn với khu trại giam bn trong; chỉ c một cnh cổng nhỏ ở bức tường ấy. Vi kiến trc ở pha gc sn được dng lm văn phng cho cn bộ v cho ban gim thị. Qua bức tường ấy, chng ti đ phải đi giữa một con hẻm hẹp khoảng một mt rưỡi c hai bức tường ở hai bn trng giống như giao thng ho.

      Đầu tin, ti được dẫn vo một phng giam ở khu B. C hai ci bục xy bằng xi măng cao khoảng một thước ở st hai bn tường. Phần giữa hai bục ấy l lối đi dẫn đến một ci nh cầu ở cuối phng. Những bức tường xy quanh ci sn nhỏ pha trước phng giam, do đ chng ti chỉ thấy được những người cng buồng giam chứ khng thể nhn thấy được những người ở khc buồng. Bốn mươi người được nhốt trong một phng giam c một nh cầu với hai lỗ cầu được thng bằng nước v một vi tắm. t ra th n cũng sạch sẻ hơn ci cầu x ở Long Thnh.

      Vi ngy sau, họ di chuyển ti đến nh giam số 4 trong khu A cng với cc bạn khc; chng ti chuẩn bị để di chuyển! Hnh bt gic của nh giam số 4 khiến n trng giống như ngi nh thờ. Vi người ni rằng n cũng đ từng l nh nguyện cho cc nữ tu đạo Cng gio, v trại Thủ Đức ny cũng từng l nh dng.

      Nh giam số 4 giam được khoảng bốn trăm người. Chng ti ngủ trn những ci bục xi măng cao hơn lối đi khoảng một thước. Một ci nh vệ sinh lớn nằm pha bn phải của phng giam c bốn lỗ cầu, hai vi tắm v một bồn rửa mặt. C rất nhiều khung cửa sổ chung quanh với những song sắt v một cnh cửa duy nhất đi ra một ci sn rộng ở gần cổng đi ra sn trước của trại. Ba buồng giam khc nằm đối diện với phng giam số 4 cũng thuộc khu A, do đ chng ti c thể trng thấy cc bạn t khc ở những phng giam kia. Tất cả chng ti trong khu A l được chuẩn bị để di chuyển. Trại Thủ Đức chỉ l trạm trung chuyển, do đ chng ti khng phải lm g cả ngoại trừ người no muốn tnh nguyện đi bửa củi cho nh bếp.

      Mỗi sng, một cn bộ đến buồng giam để mở cửa; ng ta đứng ở cửa, v chng ti phải ngồi tại chổ đếm số theo thứ tự từ số 1 đến số cuối cng. Chng ti chỉ c nửa giờ để ra ngoi sn phơi nắng hay tập thể dục rồi lại phải vo lại buồng giam để nghe đọc bo cho đến giờ cơm trưa. Buổi chiều, chng ti thay phin nhau để tắm giặt. Sau khi ăn chiều, cn bộ lại đến để kiểm tra trước khi đng cửa buồng giam; đi khi chng ti phải đứng xếp hng ở trong sn để điểm vo phng, nhưng thường th cũng ngồi đếm số trong phng giống như buổi sng.

      Khi chng ti đến trại Thủ Đức, đ c hai nhm trại vin di chuyển khỏi trại để đi đến trại no đ ở miền Bắc Việt Nam. Đ l hai nhm từ trại Long Thnh: nhm thứ nhất đ rời trại Long Thnh sau mấy tuần đầu v nhm nữa th mới vừa rời trại Long Thnh cch đ khng lu. Ti nghe ni họ được chuyển đi trại Nam H ở miền Bắc.

      Lần ny l đến phin chng ti.

      Thời gian ở trại Thủ Đức l lc m chng ti khỏe nhất trong cc trại cải tạo. Ngoi việc khng phải lm g, chng ti cn được ăn uống tương đối đầy đủ hng bữa với cơm v canh c chua hay b xanh cng một t thịt. Chng ti bảo nhau rằng họ bồi dưởng chng ti để sẵn sng đi lao động khổ sai! Đ l cu ni đa nhưng cũng khng xa với thật tế.

      Khoảng mười ngy sau, vi nhm trại vin khc đến lấp đầy cc phng giam ở trại Thủ Đức, v số cn lại ở trại Long Thnh cũng được đưa qua đy lun. Cc cn bộ đến phng giam số 4 để đọc danh sch cc trại vin chuẩn bị để di chuyển, ai khng c tn th được dời sang phng giam khc. Ti thuộc nhm di chuyển.

      Chng ti khng lm g nữa kể từ hm ấy, chỉ tm tụm nhau bn tn về ci trại sắp tới.

      Hai hm sau, một cn bộ đến phng giam số 4 v gọi Tun cng ti đi hỏi cung, v rồi hai chng ti được dời sang một phng giam khc để số cn lại chuyển đi vo đm hm ấy. Họ được di chuyển đến trại Lo Kai v Quảng Ninh ở miền Bắc Việt Nam

      Chương 21

      Ti Ở Lại Đề Điều Tra


      Thật ra th khng c g đặc biệt để kể về trại Thủ Đức v đ chỉ l một trạm trung chuyển!

      Khi Tun v ti ở lại để bị hỏi cung th họ chuyển chng ti đến khu B của trại.

      Ngoại trừ khu A c bốn phng giam c chung ci sn rộng, cc nh khc trong trại đều được ngăn cch nhau bởi những bức tường, do đ trại vin trong cc nh giam khc nhau khng thể trng thấy nhau được ngoại trừ lc đi lnh cơm ở nh bếp. Nhưng lun lun c một cn bộ hay một thi đua đi km.

      C nhiều loại trại vin được giam ở trại Thủ Đức như: tội phạm hnh sự, những người trong ci m VC gọi l những tổ chức phản động, những người đ đứng ln chống lại Cộng Sản sau ngy 30 thng tư năm 1975, những người tổ chức vượt bin hay vượt bin bị bắt lại, những nh triệu ph bị bắt khi VC đnh tư sản mại bản trong chiến dịch cải tạo kinh tế tư bản, v những nhn vin của chế độ cũ. Họ giam mỗi loại trong mỗi khu khc nhau. Khu A l để dnh cho những trại vin tạm thời chờ đợi để di chuyển. Khu B giam những nhn vin chế độ cũ v cc nh triệu ph. Khu C giam giữ tội phạm hnh sự, cc người trong những tổ chức chống đối v thuyền nhn.

      Khng như ở trại Long Thnh, ti khng thể biết được c bao nhiu trại vin trong trại Thủ Đức v họ được đưa đến v chuyển đi lin tục v v chng ti khng trng thấy nhau.

      Ci gọi l khu B th chỉ c một dy nh với hai buồng giam v ci sn pha trước bao quanh bởi cc bức tường. Khi được đưa đến đy, đ c khoảng một trăm trại vin khc ở đ trước rồi. Họ đ được chuyển đến từ trại Long Thnh v chưa được chuyển đi ra miền Bắc. Ti rất ngạc nhin về sự hiện diện của vi người như cc ng Cang, nguyn đặc ủy trưởng của cơ quan tnh bo, Trang trưởng ban A8, Lương trưởng ban A10, Việp v Nhụ chnh nhất ta thượng thẫm Si Gn. Trong phng giam số 1, hầu hết cc trại vin l nhn vin củ của chnh quyền Nam Việt Nam v vi triệu ph như dược sĩ La Thnh Nghệ, ng vua kẽm gai Hong Kim Qui. Phng giam số 2 gồm cc trại vin từng lm trong lực lượng cảnh st v cơ quan tnh bo Việt Nam Cộng Ha.

      Chng ti khng phải lm g suốt thời gian ở khu B, v do một l do g đ m ti khng r, ban gim thị trại lại dường như rất dễ dng đối với chng ti hơn lc no hết. Họ khng đng cửa phng giam cho đến su giờ chiều mỗi ngy v cho php chng ti được đi lại trong sn, nấu nướng v tập thể dục.

      Cuộc hỏi cung đ được diễn ra gần hai thng. Đầu tin ti phải đi lm việc hng ngy rồi về phng viết đi viết lại bản khai bo những điều m họ hỏi. Sau đ, thỉnh thoảng họ mới ku ti ln một lần, v rồi họ khng cn gặp ti nữa v c lẽ đ xong.

      Điều họ muốn hỏi ti l tất cả những g m ti biết được c lin quan đến lực lượng thứ ba, những người m ti đ theo di từ năm 1970 đến 1972 trước khi ti lm việc cho ban A17. Vi người trong nhm ny đang lm việc cho VC như b Ng B Thnh, hiện đang lm dn biểu trong quốc hội của VC. Họ cũng đ l những người đ từng lm xo trộn hậu phương để gip cho VC c thm cơ hội để thn tnh miền Nam Việt Nam. Ti chẳng ưa bọn ny v họ l những người đứng cửa giữa để hưởng lợi của cả hai pha.

      Ti nghĩ rằng những điều m ti biết về Lực Lượng Thứ Ba l qu t ỏi bởi v lc ấy ti chỉ theo di họ dưới tư cch l k giả cho tờ nhật bo The Saigon Post. Những g ti nhn thấy về họ chỉ l diện bn ngoi! B Ng B Thnh l người đ tốt nghiệp Luật khoa ở Đại Học Sorbonne, Php; chồng b ta l ng Ng B Thnh, một bc sĩ th y lm gio sư cho trường Đại Học Nng Lm Sc Si Gn. Luật sư Trần Ngọc Liễng th đ từng lm bộ trưởng quốc phng thời Đệ nhất Cộng Ha. Đại tướng Dương Văn Minh, chủ tịch của Hội đồng tướng lnh của Qun Lực Nam Việt Nam, người đ lật đổ Tổng Thống Ng Đnh Diệm của nền Đệ Nhất Cộng Ha. Tất cả bọn ny đ từng giữ những chức vụ cao ở Nam Việt Nam trước đy. Họ chống đối với Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu, hay do một l do no khc m ti khng biết, đ lin kết với những tăng lữ Phật Gio Ấn Quang để hnh thnh ci gọi l Lực Lượng Thứ Ba; một lực lượng mệnh danh l đứng giữa nhưng chỉ chống lại chnh phủ Việt Nam Cộng Ha chứ khng hề chống lại VC.

      Mọi điều ti viết cho VC l điều m họ đ biết rồi v họ cũng c nhiều người tr trộn trong Lực Lượng Thứ Ba. Lực Lượng thứ Ba, những kẻ đ gip VC thn tnh miền Nam Việt Nam gần đy; ti khng hiểu tại sao VC lại hỏi ti về họ. Họ đ nghi ngờ điều g đ chăng, hay VC muốn c bằng cớ để lật đm ny xuống. VC th lun lun lm như vậy với những ai khng phải l Cộng Sản. Ti nghĩ thật l ngu khi họ muốn chiếm một địa vị no đ trong guồng my của Cộng Sản m khng gia nhập Đảng Cộng Sản. Ngay cả d cho họ c muốn gia nhập đảng Cộng Sản đi nữa th họ cũng chỉ giữ được những chức vụ nhỏ thi chứ lm sao m leo ln được những chức vụ cao như lc họ ở trong chnh quyền miền Nam Việt Nam trước đy? VC chỉ xử dụng những người ny tạm thời m thi để lấy lng dn chng; by giờ đy c lẽ l lc m VC muốn loại trừ những người ny ra khỏi tổ chức.

      Thm hai đợt di chuyển nữa xảy ra vo thời gian ny, nhưng Tun v ti vẫn cn ở lại trại Thủ Đức để điều tra. Hai thng sau, chng ti chuyển đến khu D, bỏ trống khu B cho những trại vin được chuyển đến v chuyển đi.

      Chương 22

      Khu D Trại Cải Tạo Thủ Đức

      Hai thng sau đ, chng ti được dời qua khu D của trại. Đ c thm hai lần di chuyển ra Bắc nữa xảy ra, nhưng khng ai trong nhm chng ti bị chuyển đi. Chng ti gồm khoảng một trăm trại vin hầu hết đến từ trại Long Thnh. Họ chia chng ti thnh hai đội: đội 1 gồm những người đ từng lm trong chnh quyền Nam Việt Nam cũ v đội 2 gồm những người từng lm trong Lực lượng Cảnh St v Cơ quan Tnh bo trung ương của Nam Việt Nam. Ngoi ra cn vi người l những người bị bắt trong khi VC đnh tư sản mại bản như dược sĩ La Thnh Nghệ, v ng vua kẽm gai Hong Kim Quy.

      Khu D của trại Thủ Đức nằm ở cuối trại trong một khoảng đất rộng khoảng một mẫu được bao bọc bởi bốn bức tường. Một bn tường l khu C, một bn l khu B, v hai pha kia l khu đất trống ngăn cch trại với khu dn chng chung quanh. C hai vọng gc nằm ở hai gc tường nối khu D với cc khu B v C. Hai cnh cửa rộng khoảng một thước, một mở ra khu đất trống bn ngoi trại cn một th dẫn vo khu C v đi vo nh bếp.

      C hai dy nh song song nhau v song song với bức tường ngăn cch với khu B: dy nh giữa l dnh cho cc trại vin lm ở nh bếp v ban thi đua, ci cn lại nằm gần bức tường l phng giam của chng ti. Cả hai đều l nh gạch với mi ngi v nền gạch bng. Cấu trc trng rất mới, c lẽ chng vừa được sửa lại để lm phng giam.
      Hai đội chng ti được ở trong hai phng thuộc căn nh thứ 2 bao quanh bởi hng ro kẽm gai với một ci sn chung trng xi măng ở pha trước. Ti ở trong phng giam thứ hai. Đ l một căn phng rộng khoảng tm thước di khoảng mười lăm thước, c một gian ở đầu phng dng lm nh vệ sinh. Khi chng ti dọn vo, căn phng trng c vẻ rất mới. N trng giống như một nh kho vừa mới tn trang lại để lm phng giam. Sơn v nền cn rất mới. Khng c g trong phng, do đ chng ti phải lt chiếu ci ln sn nh để lm chổ ở. Ba dy chiếu được cch ra bởi một khoảng trống lm lối đi.

      Để giăng mng, chng ti phải cột hai hng dy kẽm vo hai đầu tường dọc theo lối đi. Đồ đạc của chng ti th phải chất xuống chỗ nằm. Căn phng trng giống như chổ tạm tr.

      Ti trải tấm pon-s pha dưới chiếc chiếu ci để ngăn độ ẩm của nền gạch như ti vẫn thường lm, v đặt ci ba l vo pha st tường. Chỗ nằm của ti st bn ngưỡng cửa, do đ ti c thể nhn thấy được bn ngoi phng giam d c đng cửa đi nửa. Cnh cửa phng giam lm bằng loại cửa song sắt ko.

      Cn bộ cử Uyển lm đội trưởng đội 2. Họ chia đội thnh ba tổ v bảo Đn, Tun v ti lm tổ trưởng. Điều kh khăn cho ti l trong tổ của ti đa số l những sếp củ của ti. Nhưng ở trại Thủ Đức, chng ti chưa phải lm lao động nhiều; sự thnh lập tổ đội chỉ c mục đch điều hnh sinh hoạt hng ngy m thi.

      Ban gim thị trại khng đng cửa phng giam vo ban ngy v cho php chng ti được đi bch bộ trong vng ro ngăn cch khu nh. Chng ti phải ngồi khoảng hai giờ mỗi ngy để nghe đọc những tờ nhật bo như Nhn Dn, Qun Đội Nhn Dn, Si Gn Giải Phng, v đi khi tờ tập san Tuổi Trẻ. Những tin tức trong những nhật bo hoặc tập san ny hầu hết l những tin về những thnh cng của VC trong cc lnh vực kinh tế v chnh trị.

      Cửa phng giam được đng lại lc su giờ chiều; chng ti phải họp tổ đội sau khi ăn cơm tối. Đội trưởng phổ biến những chỉ thị của cn bộ. Thời gian sau, họ cho chng ti một TV để trong phng, v chng ti được xem TV thay vo những buổi họp.

      Cũng nhờ dịp ny m chng ti c dịp xem những ca sĩ mặc o b ba với quần đen, quấn khăn rằn quanh cổ. Hầu hết những bi ca ny chng ti đ được học ở trại Long Thnh, nhưng những ca sĩ lại ht ở một nhịp điệu nhanh hơn v với một giọng cao hơn, chng ti khng thể bắt chước được điều ny. Những tin tức trong TV th cũng chỉ l những tin về sự thnh cng của VC trn cc lnh vực nng nghiệp, kinh tế, v chnh trị. Khng c điều no về hiện tnh trong nước v quốc tế ngoi những thnh cng của cc nước x hội chủ nghĩa v sự thất bại của cc nước tư bản. Cc phim để giải tr th thường l những phim Lin X với những chủ đề nu bật những ưu điểm của chủ nghĩa Cộng Sản v những mặt xấu của chủ nghĩa Tư Bản v Phong Kiến.

      Tnh trạng ăn khng ngồi rồi ở trại Thủ Đức khiến ngy cng trở nn di hơn! Chng ti phải tm những g đ để lm như chơi cờ tướng, viết những thực đơn tưởng tượng, nấu nướng, hoặc tụ tập nhau uống tr v tn dc. Ti dng hầu hết thời gian của mnh để tập vẽ chn dung. Đi khi ti phải tnh nguyện đi chẻ củi nh bếp để c được thm phần cơm chy.

      Cuối năm 1976, cn bộ bảo chng ti phải canh tc khu đất khoảng một mẫu ở bn ngoi vng ro trại. Chng ti trồng b đỏ, cải xanh, v rau muống. Mảnh đất cũng qu nhỏ đối với một trăm trại vin nn chng ti cũng chỉ lm vo buổi sng m thi.

      Tết năm 1977, chng ti được php găp gia đnh. Mẹ ti cng vợ con ti ln thăm ti trong hai mươi pht như quy định của trại. Trại chỉ cch nh khoảng mười lăm cy số. Gia đnh ti bảo rằng họ thch như thế v rất gần nh, v họ mong sẽ gặp ti thường xuyn hơn trong thời gian sắp tới. Vợ ti vẫn cn ở nh nui con v phụ mẹ ti để lm việc nh. Con ti th cũng vẫn khng cho ti bế n. Cn mẹ ti th cũng vẫn im lặng như mọi khi. B đ vượt qua qu nhiều đau khổ để c thể thốt nn lời. Tết năm ấy, chng ti c nhiều thứ để ăn Tết, nhưng khng ai c thể thưởng thức được v ai cũng suy nghĩ về gia đnh mnh ở cch khng xa nơi đ l bao. Cng gần nh th lại cng nhớ nh nhiều hơn.

      Vo khoảng thng ba năm 1977, nhiều đứa trẻ được đưa đến ở đầy trong khu B của trại. Chng l những đứa trẻ kh dạy của cc gia đnh được đưa vo để học tập cải tạo, v những đứa trẻ bụi đời bị bắt trong những chiến dịch lm sạch thnh phố của VC. VC gọi chng l tn dư của Mỹ Ngụy. Sau đ th gạch được chở vo đầy trong trại. Chng ti lại phải di chuyển số gạch ấy chất thnh đống dọc theo khu C v D. Họ đang chuẩn bị để xy dựng thm, nhưng ti khng chứng kiến được v sau đ khng lu ti đ phải chuyển đi trại Tn Lập

      Phần 4

      Trại Cải Tạo Tn Lập, Vĩnh Ph

      Chương 23

      Cuộc Hnh Trnh Đi Vo Địa Ngục

      Ngy thứ Bảy 16 thng 4 năm 1977, chng ti khng đi lao động như thường lệ! Tn cn bộ vo phng giam rất sớm bo tất cả trại vin mang đồ đạc ra sn trước để khm xt định kỳ. Ở trại Thủ Đức ny, thường chỉ c khm xt khi sắp c sự di chuyển, do đ chng ti lun phải chuẩn bị tư thế để ra đi. Chng ti phải mang tất cả đồ vật c nhn ra sn, đặt ring rẽ từng ci một v chờ đợi cn bộ hoặc Ban Thi Đua đến khm. Theo quy định của trại, chng ti khng được php giữ mọi vật bn nhọn v l do an ton, khng được giữ lương kh, muối, hay tiu ớt để đề phng trốn trại. Nhưng họ c quyền tịch thu bất kỳ ci g m họ muốn. Chng ti thường dấu những thứ bất hợp php ở những nơi kn đo hoặc bỏ lại trong phng để dng lại sau ny, v nếu chng ti c di chuyển th để lại cho người khc vậy. Cn bộ v Ban Thi Đua cũng biết điều ấy nn họ khm rất chu đo khắp nơi trong sn cũng như trong phng giam. Tuy nhin lm sao họ c thể tm được hết mọi thứ m chng ti đ cố tnh dấu.

      Ti vừa bị một cơn cảm lạnh mấy ngy qua, một thứ bệnh thương hn th đng hơn; tc ti rụng kh nhiều! Một trại vin bc sĩ tn Tn Thất Hưng đ chữa bệnh cho ti bằng chm cứu, bằng xng hơi l bạch đn hi trong trại, v bằng vi vin Tylenol. Vi người cho ti biết Tn Thất Hưng l bc sĩ dm v anh ta khng ni được giọng Huế d c dng họ Tn Thất, một ging họ hong gia ở Huế, v anh ta lại trng qu trẻ so với số tuổi năm mươi theo giấy tờ. Anh ta c cho ti xem giấy của anh ta l Bc sĩ Tn Thất Hưng, tốt nghiệp Đại Học Y Khoa Lyon, Php, v Văn Bằng Chm cứu tại Tokyo, Nhật Bản. Ti khng biết anh ta l Bc sĩ thật hay giả, nhưng trong hon cảnh ấy, ti chẳng c sự lựa chọn no khc hơn l giao tnh mạng mnh cho anh ta. Ti cn gặp lại Tn Thất Hưng năm năm sau ny khi ti trở lại trại Thủ Đức; khi đ anh ta khng lm Bc Sĩ nữa m chỉ l một trại vin như mọi người khc. Anh ta được thả vo năm 1985 sau mười năm cải tạo chỉ v tội xử dụng giấy tờ giả mạo theo như lc đọc lệnh tha.

      Sng hm ấy, ti c cảm gic sẽ bị di chuyển v ti c nghe ni đ c một số trại vin ở nơi khc chuyển tới vo ngy hm qua. Ti cũng khng hiểu tại sao ti lại c linh cảm ny, nhưng kể từ khi bị giữ lại để điều tra sau khi bạn b ti bị đưa đi vo năm 1976, ti lun lun chuẩn bị tư thế. Ci thng co về ba năm cải tạo vừa ban hnh hon ton v nghĩa đối với ti; ti trở thnh nghi ngờ khi nghe thng bo của Đảng v Nh Nước về chnh sch đối với nhn vin của Ngụy qun v ngụy quyền. Họ bảo rằng chng ti phải đạt được Tiến Bộ trong thời hạn ba năm để được hưởng chnh sch khoan hồng của Đảng v Nh Nước! Ti nghĩ rằng một lần nửa họ lại chơi chữ. Ti khng thể biết ti sẽ ở trong trại bao lu, v ti c thể chịu đựng được bao lu? Trong thm tm, ti chỉ mong gia đnh ti qun được ti, coi như ti đ chết từ những ngy giải phng. Một thng, một năm, rồi th ba năm, v rồi bao nhiu năm nữa ti phải ở trong trại? Ti khng muốn ở lại trại Thủ Đức v n qu gần nh ti. Ti khng thch tạo hy vọng cho gia đnh ti để rồi họ sẽ thất vọng khi nhận ra sự thật. Một sự di chuyển thật xa c lẽ l một giải php. Với nghĩ đ, ti mang đồ đạc ra sn khng một cht lo u.

      Hm nay Đn, một trại vin trong ban thi đua chỉ được php đứng quan st trong khi bốn cn bộ khm xt rất kỹ mọi vật của trại vin sau khi họ đ khm xt trại vin từ đầu đến chn! Đ l lần đầu tin m chng ti bị lục sot cẩn thận như vậy. Ti đon linh cảm của ti chắc l đng. Sau khi khm xt xong, một cn bộ khc cầm giấy đi đến gọi tn từng trại vin. Ai c tn th ở lại ngoi sn cn ai khng c th c thể đi vo phng giam. Trong danh sch, c tn của một trại vin đang bệnh nặng khng thể ra sn trước đ, tn cn bộ gọi một trại vin khc điền vo cho đủ số. Ti thấy vi người bạn ti như Tun, Hạnh, Lộc, Trung, Vinh, Tm, c trong số ra đi, nhưng vi người khc c chức vụ cao trong Cơ quan như Cang (cựu Đặc Uỷ Trưởng), Lương (Gim đốc A10), v Trang (Gim đốc A8) lại trở vo buồng giam.

      Chng ti được đưa qua khu A của trại Thủ Đức, giam vo trong phng giữa gần cửa khu. Từ đ, chng ti c thể nhn thấy những trại vin mới chuyển đến, đa số họ tc tai di thng, da rm nắng như những người từ rừng rậm mới ra. Hầu hết họ đều trẻ hơn chng ti. Ti bỗng nghe một giọng ca lập đi lập lại một khc ca buồn nảo nuột:

      Buổi sng ma đng, người lnh trẻ trong t, hai tay m song sắt, trng ngng về phương xa. Người lnh khe khẻ ni, mnh ơi hởi mnh ơi, v anh khng dm giết, nn anh lm t nhn, v anh khng dm giết, nn anh đnh xa em.

      Vinh, trước l nhn vin của ti, la ln hỏi những người ấy từ đu đến, v ti nghe một giọng từ phng bn vang ln: Ty Ninh! Ti đon c lẽ l họ đ ở những trại trong chiến khu D của Việt Cộng trước đy v giờ đy họ được đưa về để cng chng ti di chuyển đến một nơi khc. Trại Thủ Đức chỉ l một trạm trung chuyển. Từ khi ti bị giữ lại để điều tra, ti lun chuẩn bị tư thế để ra đi v ti khng nghĩ rằng VC lại giữ chng ti ở một nơi qu gần Si Gn như vậy. Nhưng vấn đề l bao giờ th đi, v đi đu? Một hải đảo hay rừng Trường Sơn, hay Bắc Việt l những nơi m ti lun nghĩ đến. Trong thm tm, ti vẫn hy vọng đ sẽ l một nơi no đ ở miền Nam , t ra ti vẫn cn ở trn đất nước ti. Ti chưa thể xem miền Bắc như l đất nước ti được d trong thật tế n l một phần của Việt Nam . Những ci nn cối của người dn miền Bắc, những bộ đồng phục kaki mu vng, xe đạp, dp ru, v những khun mặt đầy st kh của người dn miền Bắc l những điều qu xa lạ đối với ti! Trong chiến tranh, chng ti đối đầu với VC, nhưng chng ti khng th hận chng; chng ti khng giận dữ đối với chng. Khi ni về những người lnh đạo miền Bắc, chng ti vẫn dng những từ ngữ nh nhặn. Ngược lại, họ lun căm th chng ti dường như l họ chỉ muốn giết chng ti ngay nếu c thể. Họ đ được dạy căm th từ khi đi học. Những hnh ảnh của những đứa trẻ miền Bắc trong những bộ đồng phục với khăn qung đỏ la h những khẩu hiệu dử tợn lun lun m ảnh trong đầu ti. Con ti sẽ như thế no đy trong một thứ x hội như thế? Ngay cả trong chiến tranh, ti vẫn chỉ muốn một x hội đng hong, khng phải một thứ x hội sắt mu. Lời ca của bi ht do ai đ đang lập đi lập lại khiến ti nghĩ đến x hội tương lai (hay c thể l trong hiện tại). V anh khng dm giết, nn anh lm t nhn! Thật l một hon cảnh bi thảm.

      Bửa ăn trưa v chiều được Cang v Trang, những sếp cũ của chng ti mang đến. Họ khng dm ni chuyện với chng ti m chỉ nhn chng ti bằng một ci nhn buồn b. Trong trại, những trại vin được ở lại t ra đ biết tnh trạng sống của họ, cn những trại vin ra đi phải chấp nhận mọi điều xấu xảy ra cho họ ở nơi khc. Ti nghĩ ti phải chấp nhận mọi điều xảy đến cho ti v ti đ đặt cuộc đời ti trong tay kẻ th. Điều tốt nhất l im lặng chịu đựng những bất hạnh xảy đến, ngay cả ci chết nếu cần thiết. Ti nhớ đến l thuyết của nh Phật dạy rằng sống gửi, thc về để tự an ủi mnh.

      Khoảng nửa đm, trong khi đang ngủ th một cn bộ vo phng giam gọi chng ti dậy chuẩn bị ln đường. Ti đ sẵn sng cho việc ấy, nhưng khng nghĩ l n đến qu nhanh như vậy. Ti vội vng bỏ quần o, chăn mng vo bal. Một t thức ăn cn lại lc thăm nui hm Tết như một hộp đường, một hộp bột gạo lứt, một t thịt ch bng, ti cố nht chng vo hai ci ti nhỏ của bal. Ci pon-s được cột chặt vo bn cạnh ba-l, ci bi-đng nước uống pha bn kia, v chiếc chiếu ci đặt ln trn, xong ti gi chặt nắp ba-l lại. Mọi vật chuẩn bị giống như lnh chuẩn bị hnh qun. Ti thử ba-l ln vai xong bỏ lại xuống sn ngồi đợi. Mọi người trong phng giam đ xong xui. Đn ngoi sn đột nhin bật sng. Cn bộ đi lại v ni chuyện ồn o. Ti nghe tiếng xe pha bn ngoi tường ro ngăn cch trại giam với cổng chnh.

      Khoảng hơn một giờ sau, một cn bộ cng hai người vũ trang đi vo phng giam ku tn từng trại vin. Chng ti sắp hng đi theo hai tn cn bộ vũ trang qua cnh cửa nhỏ đi ra ngoi sn trước. Vi chiếc Molotova đ đậu sẳn đ v chng ti được đưa ln sn che kn của một chiếc xe sau khi đ bị cng hai người chung vo một bằng một loại cng th sơ do những l rn ở địa phương lm ra. Loại cng ny khng c dy xch nn tay chng ti khng thể cử động được dễ dng. Đ cũng l lần đầu tin ti bị cng, tuy nhin ti chẳng nghĩ g cả v cũng chẳng thấy xấu hổ nửa. Ti chấp nhận điều ny như một chuyện dĩ nhin trong trại, v rồi c lẽ ti cn sẽ phải chấp nhận bao nhiu điều xấu hơn nửa. Hai tn cn bộ vũ trang ngồi ở hai bn sau của xe v mỗi xe chứa khoảng bốn mươi trại vin. Chng ti phải chờ cho đến khi đủ 410 trại vin ln xe. Xe rời khỏi trại Thủ Đức vo khoảng bốn giờ sng ngy 17 thng 4 năm 1977, ti đ ở trại ny đng bảy thng 12 ngy.

      Mười chiếc Molotova cng một chiếc xe nhỏ dẫn đường rời cổng trại vo sng sớm, nhưng cũng đ c một vi xe đạp trn đường phố. Ti thấy ai đ trong xe nm vật g xuống đường, v sau ny ti mới biết họ đ gửi thư về nh bo tin di chuyển. Ti khng biết thư c tới nh khng, nhưng ti nghĩ đ quả l một hnh động gan liều v rất dễ bị trừng phạt nếu bị pht hiện.

      Lần ny, đon xe khng che dấu lộ trnh m đi thẳng ra Tn Cảng trn xa lộ Si Gn Bin Ho cch trại Thủ Đức khoảng mười lăm cy số.

      Chng ti được tho cng v leo ln chiếc tu Sng Hương. Vi người cho biết đ l tu Việt Nam Thương Tn, tu đ từng đưa một số người di tản từ đảo Guam trở về Việt Nam trước đy. Bốn trăm mười người chng ti được đưa vo một hầm tu đầy bụi than. Hầm tu rộng khoảng 200 thước vung cao khoảng bốn thước chỉ c một lỗ trống vung mỗi cạnh khoảng su thước ở pha trn. Cạnh vch hầm ở pha giữa c một nh x lm bằng nan gỗ bọc chiếu ci. Bn cầu l một ci bn c khot lỗ trn trn mặt bn v một ci s đặt pha dưới. Chng ti phải trải chiếu trn sn hầm bằng sắt để chiếm chổ ring, tuy nhin v hầm tu qu nhỏ so với số 410 người nn mỗi người chỉ vừa một chỗ để ngồi dựa trn đồ đạc. Ti được ln tu sớm nn ginh được một chỗ kh cao ở gc hầm nơi để những bao than. Điều ny gip ti rất nhiều v sau một ngy lnh đnh trn biển, phn v nước tiểu từ nh cầu lan ra lnh lng trn sn. Trn bốn trăm người m chỉ c một ci s nhỏ khng thể no đủ để đựng những thứ tiu ho.

      Thức ăn v nước uống được thng xuống từ trn sn tu bằng một sợi dy qua ci lỗ. Họ cho chng ti ăn m gi. Ti đột nhin nhớ đến những con gấu trong sở th Si Gn m trước đy thỉnh thoảng ti vẫn đi xem. Chng ti trng giống những con th bị nhốt trong hầm v được những người nui th cho ăn từ trn cao. Điều tệ hại hơn l c qu đng lũ chng ti trong một ci hầm nhỏ v dơ dy; trong khi đ chỉ c vi con th được nhốt trong một ci hầm được dọn dẹp sạch sẽ hơn. Ti khng thể ăn được g trong những ngy ny v qu mệt v hi hm! Mỗi khi qu đi, ti cố nhấm nhp một t m gi kh v nhấp một ngụm nước để trnh việc đi tiu tiểu tiện cng nhiều cng tốt. Ti khng muốn bước trn sn tu đầy những thứ bẩn thỉu!

      Tu rời cảng khi trời bắt đầu sng. Ti nghĩ chắc khoảng tm giờ. Tun, bạn ti v ti c nhau đon nơi m chng ti sẽ đến. Ti đon một nơi no đ ở miền Bắc, cn Tun th bảo đảo Cn Ln, nơi đ từng giam những trọng tội v t chnh trị của chnh quyền Nam Việt Nam trước đy. Ti khng hiểu tại sao ti lại đon chng ti sẽ đi ra miền Bắc. C lẽ ti đ nghe ni đến những đợt đi ra Bắc trước đy. Ti khng biết chắc cc bạn ti đ bị đưa đi đu, nhưng ti biết họ đ bị di chuyển đến một nơi no đ ở miền Bắc Việt Nam.

      Từ khi Tun v ti bị giữ lại để điều tra, đ c thm ba chuyến di chuyển ra Bắc nữa, vậy th lần ny ti nghĩ chắc cũng khng khc. Chng ti đợi tu ra đến biển để nhn hướng mặt trời. Vi người khc cũng nhập bọn với chng ti để suy đon. Chng ti chưa thể biết tu đ ra đến biển chưa, nhưng đến sau bửa ăn trưa đầu tin khi mặt trời nghing về hướng ty, chng ti đon c lẽ tu đ ra biển v dựa vo hướng của my bay cng với hướng của bng mặt trời chng ti biết tu đang tiến theo hướng Bắc. Mọi người đều thất vọng. Chng ti trong thm tm đều hy vọng t ra chng ti vẫn ở miền Nam cho d ở bất cứ trại no!

      Bốn trăm mười trại vin trong đ c khoảng 50 người từ khu D trại Thủ Đức, những người từng lm trong chnh quyền Nam Việt Nam, trong Lực lượng Cảnh St, Tnh Bo, v khoảng năm mươi từ khu C, những người trong những tổ chức chống Cộng sau ngy 30 thng 4 năm 1975 như Lực Lượng Phục Quốc của Đạo Cng Gio, những Gio Phi Cao Đi, Ho Hảo. Số cn lại đến từ Ty Ninh gồm những sĩ quan Cảnh St từ Trung Sĩ đến Trung U. Họ hầu hết trẻ hơn chng ti. Chng ti đang tiến về Bắc Việt, một vng đất hon ton xa lạ với chng ti d rằng thật ra đ l một phần của lnh thổ Việt Nam. Chng ti đ từng nghe nhiều điều về miền Bắc, về sự đi ngho của phần đất ấy, về ci gọi l sắt mu của Cộng Sản Bắc Việt. Lần ny c lẽ chng ti c cơ hội để nhn sự thật.

      Xế chiều, tu trng trnh như đang gặp bo. Vi người bị say sng i mữa khắp khoang hầm trộn lẫn với phn v nước tiểu tạo thnh một mi hi thối kh chịu. Vi người dng nước để rửa, nhưng cng lm cho khoang hầm dơ bẩn hơn ln. Những chổ gần cầu x bị vy bẩn nn một số người phải dời sang những chổ cao hơn lm khoang hầm trở nn chật chội hơn. Khng ai c thể ngủ được trong tnh trạng đ.

      Ti ngồi b gối nghĩ đến gia đnh, vợ con ti. Họ sẽ như thế no khi biết ti đang di chuyển đến một nơi v định? Lần sau cng gặp con ti, n khng cho ti bế! Ti muốn mở ba-l để lấy hnh ra xem, nhưng khng được v qu chật chội, ti đ phải nhường chổ cho bạn b. Thm vo đ, ti khng muốn lm việc ấy trước mặt mọi người. Ai cũng nghĩ đến gia đnh trong hon cảnh ấy nhưng cũng phải che dấu đi bằng mọi cch.

      Đột nhin, một giọng ht từ đu đ cất ln với bản nhạc Ngy Anh Xa Vắng. Mọi người im lặng lắng nghe. Đợi chng một hai năm, hay l cả đời xun xanh, ngy nao đầu pha tuyết sương, vẫn mong ti ngộ một lần. Bi ca được viết cho người vợ c chồng đi chinh chiến, nhưng trong hon cảnh ấy, lời ca lại thch hợp hơn lc no hết. Người đang ca l Hồ, trong nhm trại vin từ Ty Ninh. Hồ khng phải l ca sĩ; giọng anh lại khng trau chuốt, nhưng rất buồn. Anh c diện mạo của một người đn b với dng ẻo lả. Sau ny chng ti thường gọi anh l chị Hồ, tuy nhin trong cuộc sống chung, anh c nhiều nghị lực hơn mọi người tưởng.

      Khi giọng ca của Hồ chấm dứt, nhiều người tham gia thay phin nhau ht những bi nhạc vng đ lu bị cấm đon trong trại. Vi người dng muỗng g nhịp. Đm đng bắt đầu tụ tập quanh Hồ. Gần hai năm từ ci ngy giải phng, ti hứng khởi lắng nghe những bản nhạc quen thuộc của ngy xưa. Mọi người dường như qun đi hon cảnh bi thảm đang diễn ra! Khng ai ca hay; cũng khng c nhạc cụ no đệm theo, nhưng những bản nhạc xưa dường như thấm su vo tm tư mọi người. Gần gũi với nhạc cch mạng hầu như hng ngy từ lc vo trại, chng ti kht khao được nghe những dng nhạc m i của nhạc vng để xoa dịu tm tư v cũng để gợi lại những kỷ niệm của ngy xưa. Khng ai dm ca nhạc vng trong trại v chẳng ai muốn bị kỷ luật. Nhưng giờ đy trong hon cảnh bi thảm ny, ti nghĩ chẳng ai cn lo sợ đến chnh sch nữa.

      Đm đng tiếp tục đến khoảng nửa khuya, nhưng rồi lơi dần. Bổng nhin c một nhm trại vin đnh nhau v la lối ở bn khu dnh cho khu C trại Thủ Đức. Mọi người nhn cảnh ấy, nhưng khng ai muốn can thiệp vo. Một nhm trẻ trong nhm Thanh nin Phục Quốc đang đnh một trại vin m chng cho rằng đ lm ăn-ten ở khu C. Những người bị cho l ăn-ten l những trại vin đ bo co ln cn bộ những việc xảy ra trong trại vin. C đi khi một người bị nghi ngờ lm ăn-ten chỉ v người ấy lm đội trưởng v khng đủ khn kho để lm vừa lng mọi người, nhưng cũng c khi v người ấy muốn tiến bộ để sớm về với gia đnh. Sống trong trại khng đơn giản như ngoi x hội v phải đối ph với nhiều hạng người m khng thể trnh va chạm trong cuộc sống hng ngy. Ngoi ra, cn phải trnh sao khỏi l mục tiu đối với cn bộ nữa. Ti đ chọn một thi độ nn thở qua sng từ lc vo trại đầu tin l trại Long Thnh, nhưng đi khi ti khng tin ti c thể lm vừa lng mọi người. Ca dao Việt Nam ni rằng: Ở sao cho vừa lng người, ở rộng người cười ở hẹp người ch. Sống trong trại cải tạo, ti lun cảnh gic với việc đổ cho trại vin khc l ăn-ten. Vi người v ght nhau thường hay ni xấu nhau, ai biết được? Ti nghĩ rằng cch tốt nhất l im lặng quan st một cch kỹ cng để tự bảo vệ lấy bản thn mnh.

      Một lc sau, ba trại vin từ khu C l Long, Tri v Dũng đi về pha của khu D tm Uyển v Đn định thanh ton. Chng cho rằng Uyển v Đn l ăn-ten ở khu D trại Thủ Đức. Ti khng chắc điều ny, tuy nhin ti nghĩ Uyển v Đn đều l những người c học, Uyển tốt nghiệp Đại Học Văn Khoa cn Đn l Kiến Trc Sư, ti nghĩ họ khng thể dể dng lm ch săn cho Cộng Sản. Nhưng ai m biết được? Tun v ti khuyn những người ấy đừng lm những điều thiếu suy nghĩ như vậy v chng ti chưa biết chắc g về Uyển v Đn. Ngoi ra, điều g sẽ xảy ra sau ny v chng ta vẫn cn đang ở trong trại?

      Sự lộn xộn ny đ lm đứt đoạn những bản nhạc vng; mọi người về chỗ ring ngồi im lặng dựa vo những đống đồ đạc m nhn ln trời. Khng ai c thể ngủ được trong hon cảnh ấy. Ti nhắm mắt cố tập trung tư tưởng. Khng lu sau khi vo trại, ti thử tập một vi điều m ti biết được về Yoga. Hng đm trước khi đi ngủ, ti thường ngồi xếp bằng một lc, hai tay đặt trn đi, mắt nhắm lại, v tập trung tư tưởng cố khng nghĩ đến g cả. Ti thường tập như vậy để tch mnh ra khỏi những hon cảnh kh khăn. Đi lc trong lc mơ mng, ti cảm thấy mnh nhẹ như lng, dường như c thể bay khỏi mặt đất; đi lc, ti bị chm vo giấc ngủ say mơ thấy mnh đang ở trn một cnh đồng đầy hoa cỏ, mỗi bước đi như những cnh chim bay bổng, hoặc mơ giấc mơ của một cậu b học tr đang cấp sch đến trường m mỗi bước đi trn đường như c cnh dưới chn. Thức dậy, ti thử phn tch những giấc mơ ấy, nhưng khng thể được! Ti nghĩ rằng đ chỉ l những ước mơ của tự do khi ti đang bị giam hm trong t.

      Sng sớm hm sau, một trận mưa nhỏ lm cho tnh trạng hầm tu trở nn bi thảm hơn. Trại vin dng mọi vật c được để che thn v đồ đạc. Nước mưa trộn với phn v nước tiểu tạo thnh những vũng nhầy nhụa trn sn hầm rất kh trnh khi muốn di chuyển. Hầm tu cng lc cng bẩn thỉu! Trại vin phải ngồi co lại tại chỗ trnh di chuyển trừ trường hợp cần thiết. Thức ăn cng với nước trong thng được thng xuống từ những ci giỏ tre, trại vin cử người nhận rồi chia cho nhau. D rằng chng ti qu đi v mệt, khng ai c thể ăn hay ngủ được giữa mi hi thối ấy! Ti khng biết điều g gh gớm hơn đang chờ đợi ở trại miền Bắc, nhưng ti vẫn mong tốt hơn l hy ra khỏi nơi ny để trnh được tnh trạng qu tệ hại.

      Khoảng sau khi pht phần ăn trưa, tu ngừng lại. Vi trại vin trước l Hải Qun Việt Nam đon rằng tu cập bến no đ ở miền Trung, c thể l Cam Ranh hay Đ Nẳng, bởi v qu sớm để đến Bắc Việt. Ti khng biết c đng vậy khng, nhưng trong thm tm, ti vẫn mong chng ti sẽ được đưa đến một trại ở miền Trung để t ra chng ti cn được ở trn phần đất nước của chng ti. Bắc Việt qu xa lạ với chng ti d rằng thực tế th đ cũng l phần lảnh thổ của Việt Nam. Trong niềm mong mỏi đ, chng ti đặt mọi thứ vo lại trong ti ba-l chuẩn bị rời tu. t ra th chng ti khng cn ở trong căn hầm bẩn thỉu ny!

      Chng ti chờ đợi, chờ đợi, v đợi chờ cho đến trời tối. Trời vẫn cn mưa, nhưng cũng đ nhỏ dần. Chng ti khng nhận được m gi cho bữa ăn chiều như thường lệ m chỉ được dưa hấu. Khng c g để cắt ra, chng ti đnh phải đập dưa vo sn tu. V dưa nm vo những vũng lầy nhầy lm cho sn hầm thm kinh khủng. Nhưng khng ai cn để nữa v ai cũng nghĩ sẽ rời nơi ny.

      Khi trời đ tối hẳn, mi che hầm tu mở rộng. Một chiếc thang được thng xuống cho mọi người lần lượt leo ln boong. Vi hn đảo nhỏ hiện ra mờ mờ từ đng xa, đi ba chiếc thuyền với những cnh buồm cuộn nhiều mi đặc trưng của miền Bắc khiến chng ti biết rằng chng ti đ đến cảng Hải Phng. Khng cn Nam Việt Nam, khng cn miền Trung nữa, chng ti đ đến miền Bắc Việt Nam, đến trung tm của Cộng Sản Việt Nam! Mọi người đều thất vọng.

      Pha bn kia đầu tu cũng c trại vin leo ln boong. Chng ti khng biết cn c thm một hầm tu khc nữa. Chng ti đứng vo hai hng, một cn bộ cng hai người đứng cạnh nhau trước khi chng ti ln bờ. Tay phải ti cng chung vo tay tri của Nghiệp, bạn ti, chng ti bước ln hai tấm vn bắt từ tu ln bờ. Với ci cng khng dy cng hai tay của hai người, một khi tay người ny di chuyển, tay người kia cũng phải di chuyển cng chiều để trnh bị tro tay, do đ Nghiệp v ti di chuyển rất kh khăn trn cầu. Ti được nghe kể rằng trong lc ln bờ, c hai người từ nhm bn hầm kia bị rơi xuống biển mất tch m khng ai cứu. Vi người nghĩ rằng họ tự tử, nhưng ti th cho rằng một người trong họ bị trượt v ko theo người kia; họ khng thể gượng lại được v ci cng v đồ đạc nặng nề trn vai.

      Một hng xe đ đang chờ sẵn trn bến. Nghiệp v ti ln ngồi vo giữa chiếc xe đầu v chng ti ln sớm. Lc ấy vo khoảng 6 giờ chiều nhưng trời tối v đang mưa lm rm. Thng tư ở miền Bắc trời vẫn lạnh v mưa phn gi bấc, đ l những g m ti thường đọc trong sch ni về miền Bắc. Chỗ ngồi chng ti ở pha ti xế nn ti ngồi pha cửa sổ xe c thể nhn quang cảnh bn ngoi. Bến cảng nơi chng ti ln hon ton hoang vắng. Cầu tu đổ nt v đ bị nhiều trận bom. nh sng từ những chiếc thuyền buồm trn vịnh Hạ Long lấp long từ xa. Bng của những hn đảo nhỏ trng như những con qui vật khổng lồ vươn ln từ biển cả. Đ l một thắng cảnh của Việt Nam, nhưng lm sao chng ti c thể thưởng thức được trong hon cảnh thế ny!

      Một cn bộ pht mỗi người chng ti một ổ bnh m cho chuyến đi trong khi chng ti chờ trn xe. Đon xe bắt đầu chuyển bnh vo khoảng nửa đm. Ti cho rằng Việt Cộng quen với việc hoạt động về đm. Đ l lần thứ tư ti bị di chuyển từ lc vo trại. Lần đầu tin từ trường Chu Văn An đến Long Thnh, lần thứ hai từ Long Thnh qua Thủ Đức, lần thứ ba từ Thủ Đức đi Tn Cảng, v đy l lần thứ tư: lần no cũng bắt đầu vo nữa đm, đ c lẽ l thi quen của chng!

      Thnh phố Hải Phng ở gần đ. Đon xe chạy qua nơi no đ trong thnh phố nổi tiếng ny, thnh phố lớn thứ nh ở miền Bắc. Ti nhn thấy những căn nh l chen lẫn với nh gạch. Vi ngi nh nửa gạch nửa l; con đường đi rải rc những hố bom: dấu vết sự tn ph của chiến tranh. Thnh phố tối om v thiếu nh sng; vẫn cn những cột đn dầu của thời Php thuộc. Ti thấy một qun caf c nh đn non. Tn cn bộ theo xe nhắc chng ti đng cửa sổ xe để trnh dn chng giận dữ nm đ vo chng ti, những kẻ th của họ trong chiến tranh! Nhưng, ti chẳng thấy dn chng trn đường phố ngoi vi đứa trẻ con ng một cch lơ đểnh vo đon xe. Vi chiếc xe đạp chở đầy pha sau đang chạy trn đường phố. Thnh phố rất im lm trong đm vắng.

      Đon xe ra khỏi thnh phố sau vi pht; ti đon đ chắc chỉ l phần ven thnh phố. Trời c trăng. Ti cố nhn ra đường để xem sinh hoạt của nhn dn miền Bắc, nhưng chẳng thấy g. Cảm thấy mi mệt v đi bụng sau hai ngy trn tu, ti ăn một t bnh m, uống một ngụm nước rồi chm vo giấc ngủ.

      Ti giật mnh thức dậy vo sng sớm khi đon xe chạy trong một khu rừng. C một vi người đẩy xe đạp thồ chất đầy củi bn lề đương. Đ l lần đầu ti nhn thấy ci gọi l xe đạp thồ của miền Bắc. Loại xe ny chỉ c khung xe v hai bnh xe. Người ta dng thanh gỗ di cột vo ghi-đng để dễ li; v họ cột những đồ nặng vo khung xe. Người ta khng thể ngồi trn yn xe v thật ra khng c yn xe no cả, họ phải đi bộ bn hng xe để li bằng tay tri v giữ thăng bằng chiếc xe bằng tay mặt. Loại vận chuyển ny đ nổi tiếng trong trận đnh Điện Bin Phủ để chuyển sng đạn cho chiến dịch. Những người đn b đi hai bn đường gnh hay đội những gnh củi to. Ci ngho của miền Bắc hiện ra rất r nt ở những sinh hoạt ny.

      Vo sng sớm, đon xe rẽ mặt vo một con đường mn gồ ghề xuyn qua khu rừng bồ đề. Đến một ci suối, xe đầu tin ngừng lại chờ đợi cả đon xe, rồi cả đon lần lượt chạy thẳng xuống suối! Dng suối chảy xiết; chng ti lo sợ v đang bị nhốt trong xe với chiếc cng trn tay. Ti xế dường như quen thuộc lối đi nn li chầm chậm qua suối một cch dể dng. Qua thm ba suối như vậy nữa th tới một con sng lớn. Tn cn bộ cho biết đ l nhnh của sng Hồng, con sng lớn nhất miền Bắc. Ti tự hỏi lm thế no để qua được con sng lớn như thế ny m khng c ci cầu no cả. Đ khng phải l con suối, v ti nghĩ n cũng khng cạn như con suối! Ti nhn thấy một con đường dốc đi thẳng xuống bờ sng. Đon xe ngưng lại khoảng một giờ th c một chiếc ph nhỏ từ bờ bn kia sng qua. Đấy l một chiếc ca-n nhỏ ko một chiếc mảng tre nhỏ. N chỉ c khả năng chở một chiếc xe mỗi lần! Xe ti l chiếc xe đầu của đon xe nn được ln ph trước. Sng chảy siết v ma nước. Ph chạy ngược dng ko chiếc xe qua bờ bn kia, v rồi c vi người cột dy cp v ph quay rng rọc ko ph vo bờ sng. Chiếc ph qua lại bờ kia để ko một xe khc. Mọi việc diễn ra như trong chuyện đời xưa! Phải mất năm tiếng đồng hồ mới xong đon xe.

      Tay phải ti bị sưng ln. Cng qu chật mặc d cổ tay ti nhỏ. Ti cố xoa bp n bằng tay tri. Ngồi bn cạnh ti Nghiệp khng ni g, dường như đang ngủ d ti biết rằng anh ta vẫn thức. Ti hỏi tn cn bộ để đi tiểu rồi cng Nghiệp đi ra một bụi cy bn đường. Ti cảm thấy nhẹ hơn sau khi ấy. Dn chng nhn chng ti t m. Vi đứa trẻ con mặc quần đi v o v đm la ln: Nguỵ, Nguỵ, nhưng khng thấy ai nm đ như chng ti đ được bo trước. Ti muốn hỏi chng vi cu nhưng khng dm. Vi trại vin nm cho chng t bnh m; chng chụp lấy rồi ăn ngon lnh. Vi đứa trẻ cn chạy đến gần xe để nhận dưa hấu. Cc cn bộ phải xua chng ra xa khỏi đon xe. Đon xe bắt đầu chạy lại khi bắt đầu chiều.

      Rừng nối tiếp rừng, ni tiếp nối với ni, đon xe phải vượt qua nhiều con suối. Ti ngồi gật g mệt mỏi ở băng ghế v thức tỉnh khi trời bnh minh. Đon xe lắc lư trn con đường đầy hố bom. Những đồi ch hiện ra hai bn đường trng giống như đường đi Đ Lạt ở Cao Nguyn miền Trung. Đy đ c những đon người mang gi trn lưng đi hi ch, họ thong ẩn hiện giữa những hng cy ch thẳng tắp. Vi người dn chạy xe đạp trn đường với chiếc cuốc cột trn sườn xe. Họ đang đi lm cho những nng trại tập thể! Chng ti đ được nghe ni về việc cải cch ruộng đất ở Bắc Việt từ năm 1955, khng cn ai cn được lm chủ ruộng đất nữa; mọi ci đều l của chung. Trong mười bi học tập khi mới vo trại, chng ti đ được dạy rằng đất đai v cng cụ sản suất l của mọi người dn trong x hội. Việt Cộng bảo rằng đ l việc lm chủ tập thể. Nhn dn lm chủ tất cả, nhưng khng c g cả! Mức hưởng của mỗi người tuỳ cng lao động m người đ đng gp. Chng ti th đa rằng ai lm t lảnh t, lm nhiều lảnh nhiều, v ai khng lm th hưởng hết!

      Chng ti đang đi vo một thnh phố nhỏ vo sng sớm. Ti nhn thấy hng chử Uỷ Ban Nhn Dn Thị x Ph Thọ trn nền đỏ treo trước căn nh gạch c cột cờ treo l cờ đỏ ngi sao vng, cờ của Bắc Việt. Ph Thọ l một phần của tỉnh Vĩnh Ph (gồm 2 tỉnh cũ: Vĩnh Yn v Ph Thọ) ở miền Trung Du Bắc Bộ. Thị trấn qu nhỏ với vi căn nh gạch, số cn lại hầu hết l nh l. Những cnh đồng khoai m v đồi ch xc nhận r rng đặc sản của vng. Cy soan nằm thnh hng giữa những cnh đồng v dọc theo đường. Dn địa phương dng cy soan để cất nh l v chng c nhựa đắng c thể trnh được mối mọt. Vo ma đ, cy soan đang ra bng mu tm nhạt. Những ngọn đồi trồng cy cọ để lấy l lợp nh. Dn miền Nam dng l dừa nước cn dn miền bắc th dng l cọ để lợp nh. Hầu hết nh cửa trong vng thường c vch đất với một ci ao nhỏ pha trước nh. Sau ny ti mới biết rằng dn chng đo ao để lấy đất đắp nền nh v trt vch cn ao th để nui c.

      Qua khỏi Ph Thọ, đon xe rẽ mặt trn một con đường gồ ghề để vo một khu rừng. Những dy ni thong hiện đng xa. Vi người dn miền ni nhn chng ti một cch t m khi đon xe đi qua. Họ l những người thuộc cc sắc tộc Thi, HMng, Ty, ti khng biết r, lưng họ đều mang gi v tay cầm ru. Đồi ni bao bọc lấy thung lũng. Những cnh đồng la bậc thang trn lưng đồi trng từ xa giống như những con rắn đang b ra khỏi hang. Nh sn với mi cong v cao l một đặc trưng của miền ni. Những đứa trẻ con bụng ỏng dơ dy chơi đa bn cạnh những con heo thả rong. Những con ch nằm lơ đểnh ở hin nh. Mọi vật t m nhn chng ti khi đon xe đi qua. Ở nơi xa xi ny, xe hơi l ci g rất bất thường đối với mọi người.

      Khoảng trưa, đon xe đi qua một con suối rộng v chảy mạnh tn l A-Mai ở một ci bến nhỏ tn l Bến Ngọc rồi chạy trn một con đường đất st rộng khoảng su thước. Hai bn đường c nhiều nh l hơn trước. Một khu nh gạch vy quanh bởi một hng ro tre v kẽm gai dầy c tấm bảng mang tn Trường Phổ Thng Cng Nng Nghiệp Số 1 nằm bn phải con đường. Trẻ con khoảng từ 10 đến 15 tuổi mặc quần đi o xanh bạc mu đang lm trn những cnh đồng quanh trường dưới sự trng chừng của những cng an mặc qun phục. Ti tự hỏi chng l t hay l học sinh của trường?

      Đon xe cuối cng ngừng lại trước cửa của trại: chng ti đang đến trại cải tạo Tn Lập thuộc tỉnh Vĩnh Ph sau một ngy rưỡi đi xe từ cảng Hải Phng. Lc đ khoảng giữa trưa ngy 20 thng 4 năm 1977.


      Chương 24.

      Một Ci Nhn Tổng Qut
      về Trại Tn Lập


      Hai hng cn bộ đang chờ đợi chng ti trước cổng trại khi chng ti đến nơi; họ hầu hết đều được vũ trang! Những bộ đồng phục vng với những qun hm m chng ti chưa từng thấy trước đy ở cc trại miền Nam. Chng ti được tho cng v đưa vo trong trại. Một ci băng biểu ngử giăng ngang cổng trại đề: Cho mừng cc anh đến với nước Việt Nam X Hội Chủ Nghĩa.

      Trại cải tạo Tn Lập nằm giữa một thung lũng bao quanh bởi rừng ni. Từ trại chng ti khng thể nhn thấy được đu l chn trời. Con đường duy nhất dẫn đến trại l một con đường đất st rộng khoảng bảy thước chạy từ Bến Ngọc, một ci bến mang tn của một ng cả trong vng, người đ lập ra n. Ai muốn đi đến trại từ H Nội th phải đi xe lửa từ ga Ấm Thượng, rồi dng một phương tiện duy nhất đến Bến Ngọc l chiếc đ dọc, một chiếc ghe nhỏ cho bằng tay dọc theo nhnh của con sng Hồng, con sng lớn nhất miền Bắc. Từ Bến Ngọc đến trại th chỉ c cch đi xe đạp hoặc đi bộ.

      C tất cả bảy phn trại thuộc trại cải tạo Tn Lập đặt tn l K, từ K1 đến K7. Phn trại m chng ti được đưa đến l K5, cũng l bản doanh trung ương của bộ chỉ huy ton trại. K1, K2 v K3 l ba phn trại lớn khc, cc K khc nhỏ hơn. Từ Bến Ngọc vo th K đầu tin l K5; v K cuối cng l K1 cch K5 khoảng mười lăm cy số về pha bắc. K3 cch K5 bởi một ci suối tn l A-Mai, đ l nguồn cung cấp nước cho ton trại v cho nhn dn sống trong vng. K2 nằm khoảng giửa K5 v K1, v K4 cch K5 khoảng mười cy số về pha ty. K6 v K7 l 2 trạm trung chuyển để nhận tiếp liệu cho ton trại.

      Con đường đất st từ Bến Ngọc đến K5 xa khoảng mười lăm cy số đi qua một dốc cao tn l dốc Trinh. Ci dốc ny kh cao v rất trơn trợt vo những ngy mưa. Con đường từ ngả rẽ vo trại K5 phải đi qua một cnh đồng c tn l cnh đồng Mua v c nhiều cy Mua mọc ở đ. Mua l một loại cy họ với cy sim c hoa mu tm nhạt v tri mu xanh đen. Một chuồng b nằm ở đầu khc quanh ấy để lm cột mốc giữa đất của trại v những khu đồi v rừng cy gần đ. Khoảng cch từ khc rẽ ny đến trại khoảng tm trăm thước.

      Kiến trc của K5 trại cải tạo Tn Lập được chia ra lm hai phần: khu cơ quan v khu trại.

      Khu cơ quan K5 cũng l bản doanh của trại. N gồm ba dy nh gạch để lm văn phng nằm theo hnh chữ U v bốn dy nh l pha sau hai nhnh để lm nơi ở cho cc cn bộ độc thn. Căn nh gạch chnh nằm ở đy hnh chử U của tổng thể l căn nh khang trang nhất nằm trn nền cao. Đ l văn phng của ton trại v của trưởng K5. Hai căn nh gạch kia l văn phng của Ban gim thị v Hội Đồng cn bộ phụ trch K5. Bốn dy nh l khc được xy dựng trong một khu ring biệt dnh cho cc cn bộ c gia đnh. Một nh giữ trẻ dnh cho con của cc cn bộ nằm gần khu gia đnh. Rải rc chung quanh khu trại l những nh l gọi l nh l được dng lm địa điểm lao động cho trại vin v cũng l điểm canh gc trại vo ban đm.

      Khu trại giam l khu đất hnh vung mỗi cạnh khoảng năm trăm thước bao quanh bởi tường gạch cao khoảng ba thước với kẽm gai khoảng một thước rưỡi bn trn. Trừ mặt trước ra, hai bn tường ro l ho su đầy nước. Cổng chnh l một ci nh gạch hai tầng với hai trạm gc ở hai bn của cnh cổng rộng khoảng su thước. Tầng trn cổng gc l văn phng của cn bộ trực trại. C tất cả bốn khu trong trại giam tn l khu A, B, khu bệnh x, v khu bếp cng hội trường.

      Đi vo trong trại, qua khỏi cnh cổng l một sn rộng khoảng một mẫu dng lm khu quan st v để lm khu tập họp trại vin đi lao động. Khu A ở pha gc phải gồm bốn dy nh gạch mi lợp l cọ v bao quanh bởi một dy phng dng lm phng của Ban thi đua, phng của cn bộ quản gio v lm ci gọi l phng ăn cho trại vin. Cc nh trong khu A được ngăn cch nhau bởi những bức tường gạch cao khoảng hai thước c gắn miểng chai bn trn. Mỗi bức tường c một cnh cửa nhỏ. Khu B ở pha cạnh tri của trại gồm hai dy nh khng c ro quanh. Mỗi đầu nh pha tri l một ci hồ xi măng hnh chữ nhật cạnh mười v mười lăm thước su khoảng một thước rưỡi chứa nước để uống v để tắm rửa, nước ny được bơm vo từ một my bơm đặt ở gần suối. Mỗi nh chia ra hai phng giam mỗi phng l su gian rộng năm thước, c hai gian lm kho chứa đồ ở hai đầu nh v hai gian ở giữa lm nh vệ sinh.

      Phng giam l căn phng di khoảng ba mươi thước rộng năm thước. Một cnh cửa gỗ ở cuối phng c thể kha bn ngoi bằng một thanh gỗ luồn qua những khoen sắt. Mười bốn khung cửa sổ c song sắt khng c cnh cửa gồm su ci ở mỗi pha v hai ci ở một đầu, chng được mở rộng quanh năm ngay cả trong ma đng với mục đch dể kiểm sot bn trong.

      Hai dy sạp hai tầng được lm bằng khung sắt chử L lt vn để lm chổ ngủ cho trại vin. Ai ngủ pha trn th phải leo ln bậc được lm bằng những thanh sắt ngắn hn dnh vo khung thẳng đứng. Kệ để đồ đạc cho trại vin được lm dọc theo tường pha trn cửa sổ ở tầng trn, cn trại vin nằm pha dưới th để đồ đạc trong ci kệ ở trong nh vệ sinh. Tầng dưới của sạp cao khỏi mặt nền khoảng su tấc, tầng trn khoảng hai thước, do đ người nằm tầng dưới khng thể đứng thẳng người được trn sạp.
      Lối đi rộng khoảng hai mt ở giửa hai dy sạp dẫn vo nh vệ sinh. Trần nh lm bằng nan tre đan c đng dy kẽm gai dấu bn trn. Chỉ c một bng đn nhỏ treo giữa phng chiếu nh sng mờ về đm, nhưng n lại được thay bằng một ngọn đn dầu sau khi điện cp vo khoảng chn giờ tối. Ngọn đn dầu ny lm bằng một ci chai cắt ngang miệng với ci tim cắm thẳng vo dầu hi.

      Ci gọi l nh vệ sinh cho trại vin trong phng giam l một căn phng rộng khoảng ba thước di su thước với pha sau l nh cầu v pha trước l kho chứa đồ. Nh cầu l một lổ x cao khoảng nửa thước với hai ci bn ngồi hnh bn chn lm bằng xi măng ở hai bn một ci lổ nhỏ, pha dưới được đặt một ci thng bằng gỗ. Phn tươi sẽ được lấy đi vo sng hm sau từ ci cửa nhỏ pha ngoi phng giam v sẽ được lm phn bn được gọi l phn bắc! Đ l một loại nh cầu phổ biến ở miền Bắc được gọi l cầu ba ngăn. Chổ chứa đồ đạc trại vin nằm bn dưới sạp nằm được đặt pha trước của nh vệ sinh. Đ l một phng nhỏ c ba ci kệ bốn ngăn đặt dọc theo tường. Cửa phng vệ sinh khng thể khp st được, do đ căn phng giam lun lun c mi hi thối.

      Khu vực bệnh x l một dy nh gạch di khoảng ba mươi thước rộng su thước nằm trong một khu đất ro quanh bởi kẽm gai. Bn phải của cổng bệnh x từ ngoi đi vo l một vườn trồng thuốc nam. Pha bn phải của bệnh x l một ci ao nhỏ nui c r phi v một khu đất trồng rau muống, một loại rau thng dụng của người Việt, để bồi dưởng cho bệnh nhn. Pha mặt, gần khu A của trại l một hng dậu cao bằng cy du tằm, một loại thuốc an thần. Khng c bc sĩ hay y t no lm trong bệnh x ngoi vi trại vin được ban gim thị tin tưởng cng một cn bộ phụ trch, tất cả những người ny đều khng c một cht kiến thức g về phng bệnh v trị bệnh. Hầu hết thuốc men trong bệnh x l những loại bột l hay rể cy được v vin nhỏ gọi l thuốc dn tộc.

      Hội trường l kiến trc lớn nhất trong trại rộng khoảng tm thước di năm mươi thước trn một nền đất viền bằng gạch nằm thẳng đường nhn ra cổng chnh của trại. Mi hội trường lợp bằng l cọ v vch th trt bằng đất trộn với rơm. Những khung cửa sổ lm bằng tre v một khung cổng chnh ở đầu hội trường nằm song song với cổng chnh của trại. Một ci bục c mn đỏ che ở một đầu hội trường chứng tỏ rằng hội trường ny c mục đch để trnh diễn văn nghệ, nhưng hội trường th lại trống rỗng!

      Khu vực nh bếp nằm cạnh bn hội trường pha bn gc tri của trại gồm c hai dy lều nằm thnh hnh chử L: Một dy dng lm nh nấu nướng v một dy ở cuối khu song song với hội trường lm nh kho v nơi pht cơm cho trại vin. Khu nh bếp được ro quanh bởi một vng ro kẽm gai với một cnh cổng rộng pha tri để cc người lm trong bếp ra vo v một cổng nhỏ pha phải dnh cho trại vin đi vo lấy cơm hay nước uống. Nh nấu bếp l một căn lều khng c vch với su ci l c những ci chảo to pha trn: ba ci để nấu thức ăn hay nước uống v ba ci để nấu cơm (hay đng hơn l nấu khoai m, bắp, hoặc bo bo). Một ci giếng duy nhất trong trại nằm gần nh nấu được nhn thấy r từ xa v c một ci cần ko nước di lm đn bẩy bằng tre cột một miếng sắt to ở một đầu cn đầu kia th cột một sợi dy treo ci thng để lấy nước. Vo ma nắng, giếng rất su nhưng nước trong cn về ma mưa th nước ln tới miệng giếng nhưng rất đục. Nhưng chng ti cũng phải uống nước ấy m thi! C một căn nh l nhỏ khc nằm trong khu bếp để nhốt tru ko xe cho nh bếp, xe tru l phương tiện di chuyển duy nhất của nh bếp. Xe b miền Nam khc với xe tru của miền Bắc ở chổ xe b miền Nam th c bnh xe lm bằng gỗ niềng sắt cn xe tru miền Bắc th c bnh xe lm bằng vỏ xe hơi. Ngoi ra ở miền Bắc dng tru ko xe chứ khng dng b như miền Nam, do đ chng ti gọi n l xe tru.

      Sau khi được tho cng, chng ti xếp hng đi để đi vo trại. Họ khng xt đồ đạc chng ti nữa, v chng ti được đưa thẳng vo khu A. Ti thuộc đội đầu tin, do đ vo phng giam số 1 trong nh đầu tin ở khu ny. Khi ti vo đến th đ nghe tiếng của Tun gọi tới chỗ dnh sẵn gần chỗ hắn nằm ở tầng trn trong gc phng. Ở mỗi chỗ nằm c để sẵn một chiếc chiếu ci, một ci mng vải, hai bộ đồng phục t, v một ci nn cối bằng l. Tun, Hạnh, Lộc v ti nằm gần nhau ở tầng sạp trn dnh cho bốn trại vin, do đ chng ti dễ ni chuyện với nhau hơn v khng sợ bị người khc nghe thấy v bo co.

      Việc đầu tin ti lm l đi tắm v giặt o quần ở ci hồ ở pha đầu nh. Ti dng ci go bằng cao su cột bởi một sợi dy để ko nước trong hồ ln. Sau khi tắm giặt xong, ti cảm thấy hơi thoải mi hơn một cht bn mặc thử bộ đồ t vo. Chng ti nhn nhau trng thật kỳ khi! Ci kỳ cục nhất m chng ti chưa từng thấy trong đời l ci nn cối bằng l cọ. Chng ti bật cười với nhau khi nhn nhau trong độ đồng phục t ny! Chng ti trng giống những người lao động trong những tấm hnh chụp những cng nhn ở Trung Cộng m chng ti đ từng thấy trước đy. Mu xanh của bộ đồng phục gợi cho ti nhớ mấy cu thơ của Tố Hữu, một thi sĩ của miền Bắc: Rồi một hm no cởi o xanh, hết cm, hết xch, hết roi canh. Ci o xanh m Tố Hữu ni đến l chiếc o t của thời Php thuộc, v n đ được nh nước Bắc Việt bắt chước lại. Nhưng điều khc nhau l chng ti khng phải l t nhn m l trại vin của trại cải tạo! T nhn th c n, cn chng ti th khng. Chng ti phải thực hiện cho được tiến bộ để được trở về với x hội! Quả thật l một điều khi hi khi bị giam m khng c n phạt.

      Khoảng hai giờ chiều, vi phạm nhn hnh sự mang phần ăn vo nh ăn, v rồi cn bộ vo bo chng ti đi ăn cơm! Đ l một bửa ăn thịnh soạn nhất m chng ti nhận được kể từ ngy vo trại: một nồi cơm, một t lớn thịt tru, một t canh, v một t thịt heo cho su trại vin. C ci g đ lẫn trong cơm m chng ti chưa nhận ra được. Vi người nghĩ l một loại đậu, nhưng sau ny chng ti biết được đ l bo bo, một loại thức ăn gia sc của người Ấn Độ. Thịt tru l loại thịt rất dai m chng ti ăn lần đầu. Ở miền Nam, dn chng t khi no ăn thịt tru, nhưng đối với dn miền Bắc th thịt tru l loại thịt thng dụng. Chng ti khng thể no ăn hết phần ăn ny nn chng ti quyết định mang phần cn lại vo để dng tiếp. Lc đ cn qu sớm cho bữa ăn chiều nhưng lại qu trễ đối với bửa ăn trưa, do đ vi người vẫn chờ đợi bửa ăn chiều như thường lệ với mong mi l sẽ c thm bữa ăn thịnh soạn như vậy nữa. Vi người cn khng mang phần ăn thừa vo v lại ni rằng họ sẽ được ăn như thế hng ngy. Quả thật l một sự lạc quan tếu! Nhưng rồi khng c bửa ăn chiều no nửa hết. Chng ti bị nhốt vo phng giam vo khoảng 6 giờ chiều, v ti th ngủ ngay sau khi đ v qu mệt.

      Ngy hm sau, chng ti phải ln hội trường để nghe ng gim thị trưởng, đồng ch Thy ni chuyện. ng ta l một người hơi ốm v xanh, cao khoảng một thước su mươi hai. Ci o sơ mi trắng bỏ ngoi quần vng trng giống kiểu của một cn bộ cao cấp của VC. Bi ni chuyện của hắn ta rất tri chảy như những diễn giả khc v tất cả đều học cng một bi! Thy l sếp của ton trại. Với ci nhn đầu tin, hắn trng rất dễ gy cảm tnh, nhưng qua cch ni khng hở răng, cười khng hở mi, chng ti biết hắn ta l một người rất hiểm độc. Với giọng ni Nghệ Tỉnh, qu hương của Hồ, rất kh nghe, hắn ta dng rất nhiều thơ của Hồ Ch Minh để thm vo bi ni chuyện.

      Nhưng tựu trung th bi ni chuyện của Thy l ni đến sự quan tm của Đảng v Nh Nước đối với việc cải tạo của những người c tội với nhn dn. Chng ti được đưa đến đy l để được gần với trung ương, c điều kiện thuận lợi hơn trong việc cải tạo. Chng ti sẽ c điều kiện để lao động v học tập! V rồi để kết luận, hắn lại bảo rằng ai tiến bộ trước sẽ được về trước. Chng ti đ nghe ni đi ni lại điều ny ở mọi trại cải tạo rồi, chẳng c g mới mẻ cả!

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  18. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

  19. #10
    Join Date
    Aug 2007
    Posts
    2,030
    Thanks
    173
    Thanked 858 Times in 530 Posts

    Default Re: Một cuộc đổi đời

    Chương 25

    Cuộc Tuyệt Thực

    Hai ngy đầu tin ở trại Tn Lập l hai ngy nghỉ ngơi! Chng ti tụ tập nhau để ht nhạc vng, ăn trưa v tối, tắm giặt v đi rong trong khu A. Chng ti khng thể ra khỏi khu được v họ đng cửa, nhưng chng ti c thể đi qua cc nh trong khu để gặp nhau. Cơm nước th được những phạm nhn hnh sự lm trong nh bếp mang đến nơi. C vi phạm nhn hnh sự lm trong Ban Thi Đua, nhưng họ chỉ đứng ngoi quan st chng ti m thi.

    Ngy cha nhật 24 thng 7 năm 1977, những sinh hoạt hng ngy của chng ti diễn tiến như thường lệ sau khi cửa phng giam được hai cn bộ đến mở ra, một cn bộ vũ trang v cn bộ trực trại. Trong lc ti cng Tun, Hạnh v Lộc đang ngồi uống tr tại chổ nằm th nghe tiếng ồn o ở ngoi sn. Một nhm trại vin la h cổ v cho việc đnh nhau. Vi thanh nin trong nhm Phục Quốc đnh Thượng, một trại vin thuộc nhm tnh bo. Chng bảo rằng Thượng c thi độ rất l hn hạ khi ni chuyện với cn bộ trực trại m lại khoanh tay lại. Kết quả của trận đnh ấy l tay của Thượng bị gy! Ti th khng thấy thi độ của Thượng sng nay ra thế no, v cũng khng biết Thượng c phải l ăn ten hay khng d anh ấy đ ở cng trại với ti ngay từ lc đầu. Thượng khng phải l bạn thn của ti, v anh ta chỉ l một trại vin bnh thường như nhiều trại vin khc chọn thi độ nn thở qua sng để sống trong trại. Nếu quả thật anh ta c khoanh tay khi ni chuyện với cn bộ trực trại th ti nghĩ đ cũng chỉ l một thi quen khi thời tiết miền bắc đang lạnh m thi. Những thanh nin Phục Quốc l những người yu nước, ti khng phủ nhận điều ny, nhưng họ cn qu trẻ để hiểu biết mọi việc. Sự chống đối VC lại đổ ln đầu của Thượng, đ l một điều rất bất cng.

    Cc cn bộ v ban thi đua vo mang Thượng đi bệnh x v đng cửa ở cc bức tường ngăn cch cc nh với nhau trong khu A. Trại vin bắt đầu tập họp trong cc phng giam, v ti nghe giọng đồng ca bản nhạc Việt Nam Qu Hương Ngạo Nghễ vang ln từ nh số 2, đ l bi ca tm l chiến thường được ht trong những dịp tranh đấu. Vi trại vin từ phng 2 sang yu cầu Uyển v Bnh tham gia vo. Trong phng 1 nơi ti đang ở c khoảng một trăm trại vin chia lm hai đội: đội một v đội hai. Uyển, trại vin từ khu D của trại Thủ Đức lm đội trưởng đội 1 v Bnh từ khu C của trại Thủ Đức l đội trưởng đội 2. Ngoại trừ những trại vin đang tắm giặt ở hồ nước, cc trại vin cn lại trong phong đều tụ họp nhau v bắt đầu ca nhạc vng v nhạc tranh đấu.

    Khoảng mười giờ, bốn cn bộ vũ trang đi cng cn bộ trực trại vo khu A để dẫn vi trại vin ln hội trường. Đ l những người đ đnh Thượng vo sng nay như Tri, Long, Bnh, Dũng, v vi người khc m ti khng nhớ tn. Sau một lc th họ thả Long v Dũng về, số cn lại th đưa đi K1 để biệt giam. Vi người sau ny đ chết ở đ, số cn sống th cũng rất tang thương.

    Bửa ăn trưa được cc phạm nhn hnh sự mang đến phng ăn như thường lệ, nhưng ti nghe ai đ ra lệnh khng được ăn. Ti khng biết ai đ ra lệnh ny, v chẳng trại vin no dm đi vo phng ăn v ai cũng sợ bị đnh như Thượng sng ny! C lẽ đ l lần đầu tin m VC chứng kiến cảnh ấy trong trại. Những cn bộ vũ trang đi chung quanh khu A nhưng khng vo trong. Cn bộ trực trại th vo hỏi Uyển về tnh hnh đang diễn biến. Vi người ln tiếng yu cầu thả những người bạn của họ trước khi họ ăn cơm. Cuộc tuyệt thực bắt đầu!

    Bi ca Việt Nam Qu Hương Ngạo Nghễ được lập đi lập lại nhiều lần v bắt nhịp bởi những tiếng vỗ tay tạo nn một nhịp điệu kch động. Ta khua xch ku vang dậy trước mặt mọi ngườiBước tiến ta trn tới tung xiềng vo mặt nhn gian! Ci khng kh quen thuộc ny ti đ từng nhn thấy trong những buổi xuống đường của sinh vin được giật dy bởi VC trước kia nay lại đang diễn ra trong một trại cải tạo của VC. Quả l gậy ng đập lưng ng! Ngay cả những bi như Dậy M Đi hoặc Tự Nguyện của VC cũng đ trở thnh một vũ kh tranh đấu chống lại chng. Ai chiến thắng m khng hề chiến bại, ai nn khn m khng khốn một lần, hoặc Nếu l người, ti xin chết cho qu hương. Những lời ca ny lại trở thnh đng lc hơn lc no hết.

    Tun, Hạnh, Lộc v ti ngồi tại chỗ của chng ti để uống tr tham gia cuộc tuyệt thực! Bữa ăn chiều khng được mang vo v phần ăn trưa th vẫn nằm nguyn trong nh ăn. Vo khoảng 6 giờ chiều, cn bộ trực trại v cn bộ vũ trang vo điểm buồng giam như thường lệ. Chng ti khng đứng ngoi sn để điểm m ngồi tại chỗ để đếm số thứ tự. Nhạc vng v nhạc tranh đấu lại được cất ln cho đến nửa đm mặc d đn điện đ tắt sớm hơn mọi ngy. Chng ti thay phin nhau ht. Ti khng thuộc nhiều nhạc, do đ ti đ ca một bản nhạc tiền chiến tn l Ghen. Đ chỉ l bản tnh ca. Khoảng nửa đm, chng ti chui vo mng ngủ v muỗi qu nhiều. Ti chm vo giấc ngủ mệt mỏi với ci dạ dy trống rỗng.

    Cuộc tuyệt thực bắt đầu một cch ồn o v rồi chấm dứt trong lặng lẽ.

    Cộng Sản đ c lập chng ti m khng cần cấm đon những g m chng ti muốn lm trong vng ro khu A. Khng c một hậu thuẫn no để lm chổ dựa, khng c một tổ chức no để hướng dẩn, cuộc tranh đấu trng giống như một ngọn lửa nhỏ, bạo pht bạo tn! Họ chẳng cần đn p cuộc chống đối; n tự tn lụi lấy. Ti đ biết trước như vậy v đang chờ đợi những hnh động trả đũa của VC tiếp theo sau.

    Sng hm sau, cn bộ đến để điểm buồng, trại vin ra khỏi phng giam, nhưng c thm vi cn bộ vũ trang đi km với cn bộ trực trại. Khng ai nhắc nhở g đến cuộc tuyệt thực hm trước c tiếp tục hay khng. Một ngy khng ăn v một đm thức khuya đ khiến mọi người đều đi v mệt. Khi bữa ăn trưa được mang vo nh ăn, mọi người đều đặt đồ đựng chung quanh v trại vin trực chia phần cho mỗi người như thường lệ. Cuộc tuyệt thực đ chấm dứt một cch dễ dng giống như khi n bắt đầu! Vi người cũng cn tụ tập để ht nhạc vng, nhưng khng cn quy tụ được đng như trước đ. Sau một đm, ti nghĩ chắc ai cũng nhận ra được tnh trạng nguy hiểm của mnh ở trong trại khi khng c được một sự hậu thuẫn no. VC chưa lm g cả, nhưng ti tự hỏi điều g sẽ xảy ra sau ny đy. Ti nghĩ chắc l họ khng dễ dng bỏ qua đu. C lẽ họ đ học được bi học diễn ra khi đưa những trại vin đnh Thượng đi, v họ đợi sự kiện lắng dịu lại.

    Những trại vin nổi tiếng trong cuộc tuyệt thực đều bị trừng phạt về sau bằng cch ny hay cch khc. Một số đ chết trong những phn trại khc v một số lại trở thnh ăn- ten cn tồi tệ hơn những người khc !


    Chương 26

    Lao Động L Vinh Quang

    Những ngy nhn rỗi tiếp sau cuộc tuyệt thực tri qua trong lặng lẽ. Ti đi vng quanh khu A để xem những bảng viết trn tường. C 4 loại bảng được kẻ khắp nơi; đ l: bốn tiu chuẩn cải tạo, ba mươi su điều nội quy của trại, hai mươi điều lệnh về nếp sống văn ha mới, v mười chn điều về kỷ luật lao động.

    Ci gọi l Bốn Tiu Chuẩn Cải Tạo gồm bốn điều quy định m mọi trại vin phải thực hiện để được coi l c tiến bộ. Điều quan trọng nhất l nhận tội v khai bo tội lỗi của người khc m mnh biết d họ đ bị bắt vo trong trại hay vẫn cn ở ngoi x hội. Ti khng thể nhớ từng chữ của bản văn, nhưng tựu chung nội dung như sau:

    1. Thnh thật th hết tội lỗi cn dấu diếm hay chưa ni hết. Thật th tố co tội lỗi của đồng bọn v bọn phản cch mạng m mnh biết được d chng đ bị bắt vo trong trại hay cn ở ngoi x hội.

    2. Tch cực học tập cải tạo; c trch nhiệm gip đở cc trại vin khc trong việc cải tạo.

    3. Chấp hnh nội quy của trại. Khng được c lời ni phản tuyn truyền hoặc hnh động ph hoại.

    4. Tự nguyện tự gic lao động, tch cực học tập cải tạo. Đề xuất được những sng kiến tốt trong việc quản l v gio dục phạm nhn, đẩy mạnh sản xuất của trại.

    Nội quy của trại gồm 36 điều chia lm 4 phần: phần tổng qut, kỷ luật về học tập, về nếp sống, v về lao động.

    Mười chn điều về kỷ luật lao động v hai mươi điều về ci gọi l nếp sống văn ha mới được pht triển một cch chi tiết từ bản nội quy.

    Ci quan trọng nhất l bốn tiu chuẩn cải tạo v n được kẻ khắp mọi nơi trong trại. Cc cn bộ cũng thường bảo rằng việc trở về x hội của trại vin l ty theo mức độ m người ấy thực hiện được qua 4 tiu chuẩn ny. Điều đ đ khiến nhiều trại vin bị lẩn lộn giữa sự tiến bộ v sự tự trọng bởi v nếu muốn lm theo những tiu chuẩn ấy th người trại vin phải lm những điều đi ngược lại quyền lợi của người khc. Quả l một chiến thuật nguy hiễm của VC để chia rẽ trại vin với nhau để điều hnh trại! Trong hon cảnh ấy th ai m khng muốn được ra khỏi trại? Trại vin khng cn tin tưởng nhau, v điều ny gip Cộng Sản điều hnh trại được dễ dng hơn.

    Vi ngy sau khi xảy ra vụ tuyệt thực, tnh hnh trong trại cng lc cng lắng dịu hơn. Vo ngy thứ hai một tuần sau đ, một cn bộ vo phng giam của chng ti gọi Uyển v Bnh, hai đội trưởng trong phng, cho mười trại vin đi với hắn để lấy xe cải tiến cho việc lao động vo hm sau! Xe cải tiến l ci g? Chng ti hỏi nhau.
    Ti theo nhm để lấy xe cải tiến. Tn cn bộ giải thch rằng xe cải tiến l phương tiện để giải phng đi vai v chng ta dng n thay v gnh nặng bằng vai. Thật l một cch giải thch kỳ khi! Nhưng chng ti cũng khng hiểu được ci từ cải tiến l thế no. Ci g đ cải tiến trong chiếc xe? Một ci my gắn vo hay ci g khc?

    Chng ti, mười trại vin mặc bộ đồng phục t với ci nn cối bằng l cọ trng rất kỳ khi đi theo tn cn bộ. Qua cổng trại, tn cn bộ bảo chng ti phải bỏ mũ nn ra; chng ti nhn nhau ngạc nhin. Khng ni lời no, nhưng trong thm tm chng ti cảm thấy ti nghiệp cho ci thn của kẽ chiến bại.

    Trời cuối thng tư, thời tiết miền Bắc vẫn cn se lạnh. Chng ti đi trn con đường đất st nhầy nhụa dọc theo bức tường gạch pha trước trại. Những hnh vẽ một cch vụng về trn tường diễn tả cc hoạt động của trại vin. Những bng hoa soan mu tm nhạt rụng đầy trn mặt đất, v những chồi non đang trồi ra khỏi cnh cy trơ trụi. Dn chng gọi đ l cy sầu đng v đ l loại cy duy nhất ở miền Bắc bị rụng hết l về ma Đng.

    Ci gọi l xe cải tiến l chiếc xe ko c một ci thng bằng gỗ di khoảng một thước rưỡi rộng một thước v cao khoảng năm tấc với hai bnh xe bằng sắt bọc cao su gắn pha dưới. Hai cng xe bằng gỗ được gắn vo ci thng ấy để ko đi. Chng ti ko năm ci xe trn con đường đất st bn cạnh hng ro trại nằm gần bn suối A-Mai đi từ bộ chỉ huy trại đến l gạch.

    Suối A-Mai lc ấy đang cạn nước. Bờ suối chạy di ra xa. A-Mai l con suối nhỏ chảy vo một nhnh của sng Hồng, do đ dng suối cũng ln xuống theo sự ln xuống của dng sng Hồng. Trong ma mưa, nước sng Hồng ln rất cao, v đi khi lm vỡ đ gy ngập lụt cho đồng bằng Bắc Việt. Tn cn bộ cho biết nước suối A-Mai từng ln tới tận con đường v chảy rất mạnh trong những ngy mưa lớn.

    Phn trại K3 hiện ra ở pha xa xa bn kia bờ suối. Phương tiện duy nhất để đi từ K5 qua K3 l chiếc mảng tre do một phạm nhn li. Một sợi dy cp bằng thp nối liền hai cột xi măng ở hai bn bờ suối, v chiếc mảng được nối với sợi cp bằng một ci rng rọc. Người li mảng chống so để đưa chiếc mảng đi từ bờ ny qua bờ kia. C một con đường mn từ con đường đất st xuống tới bến mảng. Bn mặt của con đường đất st, ti nhn thấy một vi ci nh l m cn bộ cho biết đ l nh l cho những trại vin lm mộc. Cnh đồng pha sau trại hon ton hoang vu với cỏ cao v bụi rậm.

    Cch trại khoảng hơn một cy số, l gạch vươn ln cao từ xa với tường bằng đất v mi lợp tn rỉ. Khu đất quanh l gạch bị đo bới trng giống như một thnh phố cổ đang bị đo bới để tm di tch. Một ci sn phẳng nằm bn cạnh dng lm nơi đng gạch.

    Chng ti ko xe vo trong một ci chi bn cạnh l gạch, nơi ở của cn bộ. Hắn ta ni với Uyển rằng ngy mai sẽ vo để dẩn đội đi lao động ngy đầu tin v rồi hắn đưa chng ti về trại.

    Đến gần suối chổ quẹo vo trại gần my bơm nước, tn cn bộ bảo rằng để bồi dưỡng cho việc lm của chng ti, hắn cho php chng ti được tắm giặt trong mười lăm pht. Chng ti chạy thẳng xuống suối, cởi quần o v tắm giặt một cch vội vả. Lc ấy đ gần trưa, nhưng cũng cn hơi lạnh. Chng ti phải mặc o quần ướt đi về trại.
    Khng chỉ c chng ti, những người đi lnh xe, m tất cả mọi trại vin trong trại đều thắc mắc về chữ cải tiến. Khi nghe chng ti m tả hnh dạng của chiếc xe cải tiến, tất cả đều bật cười. Kể từ lc ấy, hai từ cải tiến hay cải thiện đều trở thnh một sự diễu cợt: xe cải tiến, thức ăn cải thiện, quần o cải tiến, vn vn. Chng ti dng từ cải thiện linh tinh để chỉ những người gặp ci g thu nhặt ci đ, v n đ trở nn một từ rất thng dụng trong trại cải tạo.

    Trại vin sẵn sng để đi lao động vo những ngy tiếp theo. Chng ti đ được cho biết rằng chng ti được Đảng v Nh Nước đưa ra đy l để c điều kiện thuận tiện cho việc lao động cải tạo. Bằng cch ny hay cch khc, chng ti phải lm việc v lm việc cực nhọc.

    Một thnh ngữ tốt để thay cho lao động cưởng bức: Lao động l vinh quang! Ci thnh ngữ ny đ trở nn qu quen thuộc đối với mọi người trong nước kể từ ngy Cộng Sản vo. Khng chỉ chng ti trong trại mới biết m mọi người dn đều biết rằng lao động l vinh quang. Những người Cộng Sản bảo rằng thng qua qu trnh lao động, nhn loại đ được pht triển từ vượn người để biến thnh con người, v cũng thng qua lao động dn chng sẽ cung cấp ti sản cho x hội. Sự pht triển của x hội ty thuộc vo sự lao động của nhn dn, do đ mọi người trong x hội X Hội Chủ Nghĩa phải lao động cho chnh mnh v cho x hội.

    Trong cải tạo, lao động l thước đo sự tiến bộ của mỗi trại vin, họ bảo rằng đ l việc cải tạo thng qua lao động. Ti nghĩ mọi thứ giải thch đều nhằm mục đch bắt buộc mọi người phải lm việc! Nhưng trong tnh trạng ấy th chng ti lm g khc được ngoi việc phải lm những điều m VC bảo chng ti lm? Chống lại lệnh chng l chết sớm m thi. Cch duy nhất l phải chấp nhận hon cảnh để tm cch sinh tồn. Mỗi khi trnh được việc lao động, chng ti thường đa với nhau rằng lao động l vinh quang, nhưng ở khng l huy hong!

    Tiếng kẽng đnh thức chng ti dậy như thường lệ. Sau khi điểm số trại vin, cn bộ trực trại bảo chng ti cho người đi nh bếp lảnh phần ăn sng rồi chuẩn bị đi lao động. Đ l lần đầu chng ti lảnh phần ăn sng ở trại Tn Lập, một muỗng canh (gọi l ci mui) bo bo luộc rất kh nhai v ci vỏ cứng của hạt bo bo. Ngoại trừ vi người thật sự bệnh v được bệnh x cho php nghỉ hay những người trực vệ sinh buồng, mọi người đều phải xếp hng đi ra sn tập họp pha sau cổng trại. Đ c một hng cọc với những bảng nhỏ đề tn đội cắm sẳn ở đ. Trại vin ngồi xổm thnh hai hng theo từng đội. C cả hai đội của phạm nhn hnh sự ngồi pha bn phải của bi tập họp. Họ trng bẩn thỉu v ốm yếu với quần o bạc mu v tả tơi. Nhn họ rồi nghĩ lại mnh, ti bỗng rng mnh! Bộ đồ t ny c thể chịu đựng được bao lu, v ring ti th c thể chịu đựng được bao lu trong hon cảnh ny?

    Một cn bộ mặc sắc phục với qun hm thượng y -ba sao với một gạch- tự giới thiệu l trại ph đặc trch K5 tn l Bảng sẽ c vi lời nhn buổi lao động đầu tin của chng ti. Chẳng c g mới! Chng ti, những tội phạm của Nh Nước v Nhn dn phải cải tạo tội lỗi của chng ti. Đảng v Nh Nước đưa chng ti đến trại ny l để c điều kiện thuận lợi cho việc cải tạo. Để được trở về với gia đnh v x hội, chng ti phải đạt được ci gọi l tiến bộ. C ba điểm chnh trong việc cải tạo để đạt được sự tiến bộ, đ l học tập, lao động v chấp hnh nội quy của trại. Trong ba điều ấy th lao động l điều quan trọng nhất. Chng ti phải cố gắng tối đa trong lao động v lao động l thước đo mức độ tiến bộ của mỗi người! Giống như cc cn bộ khc, Bảng lập lại những g m hắn đ được nhồi nht vo đầu.

    Bảng khoảng trung tuần bốn mươi, giọng ni Nam Định với chử l v n lẫn lộn với nhau chứng tỏ nguồn gốc bần nng của hắn, một giai cấp chnh của VC. Ti đ nghe ni rằng để được gia nhập Cng An của Cộng Sản th người no cũng phải c t nhất l ba đời thuộc giai cấp bần nng. Cộng Sản bảo rằng người trong giai cấp ấy khng c g phải mất ngoi ci quần đi rch, khi chiến thắng th họ sẽ được tất cả. Quả l một l do vững chắc để gia nhập Cch mạng! Tiểu tư sản tr thức v tư sản l những giai cấp khng trung thnh với Đảng, chỉ c bần nng v cng nhn l giai cấp trung thnh nhất.

    Nhiều cn bộ đi vo trại sau khi Bảng chấm dứt bi diễn văn. Họ l những cn bộ quản gio hay cn gọi l ban quản gio phụ trch cc đội lao động.

    Cn bộ trực trại gọi từng đội đi lao động. Đầu tin l những đội hnh sự v rồi đến phin chng ti theo thứ tự từng đội từ 1 đến 8. Khi một đội được gọi đến, đội trưởng phải đứng ln v la lớn: tất cả đứng dậy, bỏ mũ nn v rồi đứng nghim. Khi đội đ đứng yn, đội trưởng quay lại đối diện với cn bộ trực trại v bo tổng số trại vin trong đội mnh, số trại vin ốm bệnh, số ở trong trại với những l do, v tổng số trại vin xuất trại đi lao động. Trại vin đi theo hng đi qua cổng trại với mũ nn cầm ngửa ra hai bn. Cc trại vin pha bn phải cầm nn ở tay phải v bn tri cầm nn ở tay tri. Họ bảo rằng lm thế l để dễ quan st coi c g dấu trong nn hay khng, nhưng ti th nghĩ họ muốn trại vin phải c thi độ phục tng. Một hng cn bộ vũ trang đợi chng ti bn ngoi trại. Cn bộ quản gio đi cng với trại vin cn hai cn bộ vũ trang -cn gọi l cn bộ bảo vệ- đi pha sau.

    Trong những ngy đầu tin ny, chng ti được chia ra thnh tm đội với những cng việc lm như sau:

    Đội 1 v 2 gọi l đội gạch c nhiệm vụ lm gạch.

    Đội 3 gọi l đội rau xanh c nhiệm vụ trồng rau.

    Đội 4 gọi l đội xy dựng c nhiệm vụ sửa chữa nh cho trại v cơ quan.

    Đội 5, 6, 7 v 8 gọi l cc đội nng nghiệp c nhiệm vụ lm trn những cnh đồng quanh trại.

    Ngoi cc đội của chng ti cn c cc tội nhn hnh sự lm trong những đội như đội chăn nui chuyn nui heo, b, g vịt, đội lm sản chuyn đi lấy củi, v đội nh bếp chuyn nấu trong bếp. Một số phạm nhn hnh sự khc th lm trong những bộ phận lẻ gọi l diện rộng, đi lao động khng c cn bộ đi km, v lm việc ring cho cc cn bộ hay cho cơ quan.

    Chng ti im lặng bước đi trn con đường m ti đ đi ngy hm qua để đến l gạch. Chng ti thuộc đội 1, do đ đội chng ti l đội gạch. C hai đội lm ở l gạch l đội 1 chuẩn bị đất v đội 2 đng gạch. Cng việc của chng ti l đo đất, gnh nước từ suối ln đổ vo đất, quần tru để nho đất, v khing đất ln sn cho đội 2 đng gạch.

    Trong ma nắng, đất st trộn ct rất cứng. Để đo đất ấy, chng ti phải dng cuốc v x beng chứ khng thể dng xẻng. Đất được đo khu chung quanh v chuyển đến một ci hố nhỏ ở chnh giữa bằng xe cải tiến. Việc nặng nhọc nhất l gnh nước từ suối ln, khoảng cch chừng năm trăm thước. Chng ti phải gnh đi nước khoảng bốn mươi lt trn vai v đi trn một con đường gồ ghề. Ci lỗ để trộn đất su khoảng hai thước pha dưới mặt đất, chng ti phải lm những bậc thang để gnh nước xuống v khing đất ln cho đội 2. Vi trại vin đ đan những ci ky bằng tre cho hai người khing đất, đ l những thanh tre được đan vo nhau với hai đn để cầm. Đội chng ti được chia lm ba tổ để thay phin lm những việc như gnh nước, lm đất, v khing đất ln sn đng. Thật l một cng việc nặng nhọc nhất l dưới nh nắng bởi v nếu trời mưa th khng thể đng gạch được.

    Sau khi đất v nước đ đủ trong lỗ, hai trại vin dẫn hai con tru vo để la chng đi quanh lỗ đất ấy. Chn tru đạp ln đất để trộn đất với nước cho đến khi đồng nhất. Nếu chỗ no khng được th chng ti phải đạp cho đất được hon ton. Họ gọi cng việc ny l quầng tru.

    Đống đất đ được nho cho đồng nhất xong th chng ti phải dng cuốc xẻng để trộn lần cuối v đnh thnh đống để chuẩn bị khing ln chổ đng gạch. Cng việc ny được gọi l ln quả.

    Khi vừa ra tới l gạch th tn cn bộ quản gio bảo ti chẻ lạt tre cho những người khc đan ky khing đất. Ti khng biết lm sao nn đ chẻ tre thnh thanh thay v thnh sợi lạt. Tn cn bộ khng ni g với ti m bảo ti đi lm đất thay v chẻ lạt. Vo giờ trưa, hắn tập họp đội lại v đưa ti ra lm một th dụ điển hnh về một người khng hề biết lao động l g m trong chế độ cũ chỉ biết ăn bm vo cng sức lao động của người khc!

    Tối hm ấy trong phng giam, chng ti phải họp để ph v tự ph, v rồi ti lại được đưa ra để lm đề ti ph bnh cho đến khi ti phải nhận khuyết điểm. Cuối cng th ti phải ni rằng ti khng hề biết g về lao động tay chn bởi v lc nhỏ ti chỉ đi học v khi lớn ln ti chỉ lm việc tr c chứ chưa hề lm việc tay chn. Ti hứa sẽ cố gắng tch cực hơn trong thời gian tới để theo kịp những người khc. Kể từ hm ấy trở đi, chng ti phải đi lao động từ sng đến chiều v tối lại th phải ngồi họp để kiểm điểm những việc lm trong ngy cho đến khi nghe tiếng kẽng đnh bo ngủ.

    Đng gạch cũng chẳng khỏe hơn lm đất. Chng ti phải ngồi xổm trn sn suốt ngy dưới nh nắng. Đất mang ln sn được chất thnh những đống nhỏ, người đng gạch phải dng ci khung bằng gỗ đ vo đống đất để lấy đất v đập xuống sn, ko vin gạch sắp thnh hng v lấy ci khung ra để lm vin gạch khc. Điều ny tưởng chừng như dễ dng, nhưng dưới nh nắng v suốt ngy phải ngồi xổm, b từ nơi ny đến nơi khc khiến mọi người đều bị đau lưng, đau hng, v đau vai. Thm vo đ cn phải lm cho đủ tiu chuẩn m tiu chuẩn ấy th cứ tăng ln hng ngy.

    Giữa hai cng việc đng gạch v lm đất th ti chọn cng việc sau mặc d c nặng hơn nhưng ti c thể di chuyển được chứ khng phải ngồi xổm suốt ngy. Đội của chng ti v đội 2 thay phin nhau lm hai việc ny. May mắn cho ti l ti chỉ lm đội gạch khoảng một thng th được đổi sang đội lm mộc. Ti khng biết ti c thể chịu đựng bao lu nếu cứ ở đội lm gạch? Lao động quả thật l vinh quang, đặc biệt l lao động cưỡng bức! Trong trại, chng ti lun lun phải biết ci thnh ngữ tự nguyện v tự gic lao động, nhưng nếu chng ti khng tự nguyện th họ buộc chng ti phải lao động hoặc l xử phạt chng ti bằng mọi cch!


    (cn tiếp)

    A straightforward solution gives extreme effectiveness.

  20. The Following User Says Thank You to SilverBullet For This Useful Post:

    ltd (10-02-2016)

Tags for this Thread

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •