Cholesterol

BS. Hồ Ngọc Minh

trang nh: http://www. bacsihongocminh.com/

Nh văn T Hoi mới mất vo ngy 6 Thng Bảy năm 2014. Hồi nhỏ ti chỉ biết lờ mờ tn ng T Hoi v say m đọc truyện Dế mn phiu lưu k của ng. Ni thật, thời ti cn nhỏ, đ l một trong những sch truyện rất hiếm, viết cho con nt. Phần cn lại, ti đ tập lm quen rất sớm với những pho truyện Tu như Ty Du K, Thuỷ Hử, hoặc cc pho truyện Kiếm Hiệp của Kim Dung.

Nhắc đến con dế mn, ti lại nhớ đến một mẫu chuyện khi hi khc về một kết luận m một khoa học gia nọ rt tỉa được khi nghin cứu về con dế. Chuyện kể rằng, c một nh bc học kia, đặt con dế trn mặt bn, v vỗ tay, thế l con dế nhảy tưng ln. Kế đến, ng bn bẻ một chn của con dế (tn nhẫn qu!), v ng lại vỗ tay. Lần ny con dế nằm vạ một chỗ. Thế l nh thng thi, sau khi đ bẻ chn nhiều con dế như thế, bn đc kết một kết luận: Khi ta bẻ chn con dế, no bộ của n sẽ bị hư hại v n sẽ bịđiếc!

Từ từ, bạn hy kin nhẫn đọc tiếp, v sẽ hiểu tại sao ti kể chuyện con dế ở đy.
Ti đ viết nhiều về lin hệ giữa cholesterol v bệnh tim mạch, v cũng viết về triệu chứng ​​
của bệnh mất tr nhớ. Tuy nhin, ti chưa trnh by mối về lin hệ giữa cholesterol v bệnh mất tr nhớ. Một mối lin hệ nghịch: cholesterol cng cao th nguy cơ bị mất tr nhớ cng thấp!

Hồi nhỏ, thỉnh thoảng, mẹ ti c mua no b, đem chưng cch thủy, để ăn với muối tiu v rau răm. Ăn th ăn, nhưng ti thấy nghẹn cổ họng v n qu bo, ngầy ngậy. No người cũng thế, tuy nhỏ, chỉ chiếm 2% sức nặng của cơ thể, nhưng n chứa 25% tổng số cholesterol trong người. Gần đy, rất nhiều bệnh tật, khiếm khuyết của no bộ, th dụ như bệnh mất tr nhớ, bệnh run Parkinson nguy cơ tăng cao v thiếu cholesterol. Trn thực tế, người trn 70 tuổi, cholesterol cng cao, cng sống lu, cng t bị truỵ tim v cng minh mẫn hơn.

Cc tế bo thần kinh, cũng như cc tế bo khc trong cơ thể, cần cholesterol lm nguyn liệu cấu trc cho mng tế bo. Những vỏ bộc tế bo thần kinh, neuron, cũng được cấu tạo từ cholesterol, v, những mạch điện thần kinh lin lạc với nhau, truyền tn hiệu cũng nhờ vo cholesterol. Khng c cholesterol th những mạng thần kinh nầy sẽ bị chạm điện v bị mt dy.
Ở đy, xin ni thm về cholesterol một cht.

Chng ta thường lầm tưởng l c hai loại choleterol, LDL l loại xấu v HDL l loại tốt. Thực ra chỉ c một loại cholesterol duy nhất l cholesterol! LDL (low-density lipoprotein) hay HDL (high-density lipoprotein) chỉ l tn gọi của chất protein chuyn chở cholesterol m thi. Người ta cho rằng HDL l loại tốt v n chở cholesterol dư thừa về trở lại trong l gan, như thế l lm sạch mạch mu, cn LDL l loại xấu v n chở choleterol ra ngoi, lm dơ mạch mu.

Gần đy những nghin cứu mới cho biết, HDL cũng khng hẳn l tốt: người c HDL cao vẫn bị bệnh tim, như thường.


Thật ra LDL c nhiều kch thước khc nhau, v trước LDL cn c những xe chuyn chở khc nữa như VLDL (very low density, loại nhẹ) v IDL (intermediate density, loại trung bnh). Để dễ hiểu, mạch mu của bạn l một xa lộ, HDL l những xe tải 18 bnh chở cholesterol dư thừa đi ngược chiều về l gan. Cn cc loại xe khc, to nhỏ như xe đạp, xe gắn my, xe ba bnh, xe bốn bnh, xe thồ, xe lam chở cholesterol, tiếp liệu ra mặt trận. Như thế, một khi tuyến đường bị nghẽn, khng phải l v cholesterol m v đường x bị hư hại, bị ổ g, bị bom mn khủng bố chẳng hạn. Những xe nhỏ VLDL, IDL, LDL thường dễ bị sụp hố v lm nghẽn đường mạch mu. Trong trường hợp bị gy cầu xa lộ th xe 18 bnh HDL cũng gy ra tai nạn, như chơi.

Thng 2 năm 2012, chnh cơ quan FDA cng nhận rằng, thuốc giảm cholesterol statins c thể lm tăng nguy cơ bị l lẫn v mất tr nhớ.


Đồng thời một nghin cứu trong Thng Ging năm 2012, cho thấy phụ nữ dng statins c nguy cơ bị bệnh tiểu đường tăng 42%. Người bị bệnh tiểu đường, lại c nguy cơ bị bệnh mất tr nhớ tăng gần gấp 3 lần. Khi đường thặng dư trong mu sẽ gy ra hiệu ứng m mứt hay thắng đường, rim tm những phn tử cholesterol, lm cho chng dnh chm với nhau v dnh vo cc chỗ lở lot trong mạch mu.
Tương tự như mạch mu tim, no bộ đ thiếu cholesterol lại cn bị nghẽn mạch mu no, sẽ đưa đến tnh trạnh hao mn sớm, gy ra cc chứng bệnh về hệ thần kinh.

Khoảng thập nin 1970, lượng cholesterol 240 mg/dL được xem l bnh thường. Sau khi thuốc statins ra đời, mức độ ấy giảm xuống cn 200mg/dL, với LDL dưới 130 mg/dL. Nếu bạn c người thn trong gia đnh bị truỵ tim, nhiều bc sĩ sẽ bắt bạn uống statins để giảm chỉ số ấy xuống dưới 180mg/DL, v LDL phải dưới 70 mg/dL! Từ khi thuốc statins ra đời đến nay, chỉ số bị truỵ tim cho những người dng thuốc, giảm từ 3% xuống cn 2%, trong khi tỉ số bị bệnh mất tr nhớ tăng gần gấp ba.

Sẵn đang ni về xe v xa lộ, dường như cch chữa bệnh xe nhả ra khi (cholesterol cao) hiện nay l bằng cch, bịt ống khi hoặc l huỷ bớt một, hai xy-lanh (uống statins kinh nin) để cho xe chạy bớt ra khi, thay v lm sạch đường ống dẫn xăng v thay xăng dầu (thể dục thể thao, cải thiện thức ăn, bớt đường v tinh bột).

Đến đy bạn đ hiểu tại sao ti kể chuyện nh khoa học gia v con dế, phải khng?