Welcome to Một Gc Phố - Chc cc Bạn mọi chuyện vui vẻ & như ...
Results 1 to 1 of 1

Thread: ng Nguyễn Hng Trương v nh sch Khai Tr

  1. #1
    Join Date
    Sep 2007
    Posts
    2,684
    Thanks
    4,476
    Thanked 5,131 Times in 1,924 Posts

    Default ng Nguyễn Hng Trương v nh sch Khai Tr

    ng Nguyễn Hng Trương
    v nh sch Khai Tr

    Nguyễn Ngọc Chnh



    Mặt tiền nh sch Khai Tr. Một trong hai thanh nin o trắng đang đứng lựa sch l thn hữu của Một Gc Phố. (Ảnh do RMGT cung cấp)

    Khi đồng bo miền Bắc di cư vo Nam năm 1954 sau Hiệp ịnh Geneve (20/7/1954), nh sch Khai Tr đ c mặt tại Si Gn từ hai năm trước đ. Ti di cư sớm hơn, vo Lạt năm 1953 v trong những chuyến về chơi thủ đ, nh sch Khai Tr l một trong những địa điểm ti thường lui tới để thỏa mn tnh t m, tm hiểu về thế giới sch vở tại đy.

    Dạo đ, mỗi chiều cuối tuần người Si Gn thường rủ nhau đi bt phố Bonard, hết đi ln rồi lại đi xuống, suốt con đường từ Quốc Hội (sau ny đổi l Nh Ht Lớn) đến chợ Bến Thnh. Kể từ thời ệ Nhất Cộng Ha, Bonard được đổi tn thnh L Lợi. ặc biệt con đường ny chỉ đng người pha bn phải theo hướng từ ta nh Quốc Hội đi đến cuối đường l chợ Bến Thnh.


    ng Khai Tr Nguyễn Hng Trương với kho sch của ng, ở những năm cuối đời.

    ường L Lợi đng người bt phố v trn suốt con đường c nhiều địa chỉ nổi tiếng Nh hng Givral nằm ngay gc Catinat (đường Tự Do, sau 1975 đổi l ồng Khởi) v Bonard. Nơi ny được mệnh danh l Khu tứ gic Eden gồm Passage Eden c rạp cin Eden của gia đnh họ Huỳnh Ph, đầu kia của tứ gic l nh hng Givral (gc Tự Do v L Lợi)

    Khu tứ gic ny ngy nay đ biến mất hnh dạng, để lại cho những người Si Gn xưa nhiều nuối tiếc. Kiến trc hiện đại đ lm mất đi những đường nt cổ knh từ thời Php thuộc của Si Gn. Vẫn biết cuộc sống l lun thay đổi nhưng ở một chừng mực no đ th vẫn cn đọng lại đu đy những nuối tiếc, hoi cổ.

    Rồi sau ny, năm 1962, c rạp Rex, rạp cin đầu tin c my lạnh, c thang cuốn của tỷ ph Ưng Thi được khai trương theo m hnh rạp Rex tại Paris. Rex nằm ngay ng tư L Lợi-Nguyễn Huệ lc no cũng dập du ti tử giai nhn đi xem phim hoặc khng tiền th đi nhn người ta xem phim!

    Xuống đến ng tư L Lợi-Pasteur c tiệm kem Mai Hương, ngy nay l kem Bạch ằng. y l địa chỉ dừng chn của những người trung lưu, khng đủ tiền ngồi Givral vốn dnh cho giai cấp thượng lưu, qu tộc, kể cả những trai thanh gi lịch con nh giu.

    i thm vi bước nữa l đến tiệm sch Khai Tr, giang sơn của giới mọt sch bnh dn; v nếu tr thức hơn, người ta gh vo nh sch Xun Thu trn đường Catinat (Tự Do). Xun Thu c gắn my lạnh v chuyn bn sch bo nhập từ nước ngoi với gi cao, v dĩ nhin chỉ dnh cho giới qu tộc.

    Lần đầu tin nghe đến tn Khai Tr khng hiểu sao ti lại nghĩ ngay đến Hội Khai Tr Tiến ức ngy xưa tại H Nội (1). Nh sch ở Si Gn cũng như hội đon ngoi H Nội đ cng một mục đch khai tm mở tr cho người Việt thời Php thuộc cũng như thời VNCH.

    ường L Lợi cũng c thể gọi tn l con đường văn ha v ngay cạnh Khai Tr (số 60-62 L Lợi), cn c nhiều nh sch khc như Dn Tr, Thanh Tun v Phc Thnh nằm chen vai thch cnh bn nhau. Tuy cng cạnh tranh trn đường L Lợi nhưng Khai Tr vẫn nổi bật v chiếm hẳn hai căn nh bề thế; hơn nữa việc nổi tiếng cn do ti lo li v quản l của người chủ. l ng Nguyễn Hng Trương nhưng người ta t biết đến tn ng m chỉ gọi l: ng Khai Tr.

    Người ta ni ng Khai Tr khởi nghiệp bun bn sch vở bằng 1 chiếc xe đẩy, hnh như trước cổng trường Chasseloup Laubat đường Hồng Thập Tự, nay l trường L Qu n, đường Nguyễn Thị Minh Khai. Trong cuộc phỏng vấn của Phan Hong tại Si Gn được đăng trn bo Tiền Phong năm 2001 mang tựa đề Vua sch Khai Tr trở lại TP Hồ Ch Minh, ng Nguyễn Hng Trương kể lại thời kỳ khởi nghiệp trn bước đường kinh doanh sch của mnh:Từ khi cn rất nhỏ, ti đ m sch hơn mọi thứ khc. Cng lớn ln th niềm đam m sch cng tăng. Ti nhớ một ngy nọ c mấy anh bạn đồng mn đến nhờ ti mua gim năm cuốn sch về văn học Php. Ti cũng đang cần một cuốn để lưu, nn gởi thư cho nh xuất bản xin mua su cuốn. ng gim đốc nh xuất bản gởi thư hồi m rằng, nếu ti mua từ mười cuốn trở ln th sẽ được trừ 30% gi ba. Nhẩm tnh ti thấy nếu mua lun mười cuốn th số tiền chẳng hơn su cuốn chưa chiết khấu l bao, nn mượn tiền gởi mua đủ. Nhận sch, ti đưa mấy anh bạn năm cuốn, ti lưu một cuốn, cn bốn cuốn đem k gởi. Khoảng ba ngy sau ti ra thăm chừng, khng ngờ sch đ bn hết, ng chủ tiệm trả tiền v ni rằng nếu c sch g cần bn th cứ đem đến k gởi Từ đ, ti nảy ra định tm cc loại sch bo c gi trị, qu hiếm đặt mua ngay tại cơ sở rồi mang ra hiệu sch k gởi. Rồi khi để dnh được số tiền kha kh ti bắt đầu nghĩ tới chuyện mở nh sch. Năm 1952, sau một thời gian chuẩn bị vốn liếng v mặt bằng, ti đ khai trương nh sch Khai Tr.

    Ti sản qu gi nhất của ng Khai Tr l sch bo. Si Gn khi đ c khoảng ba mươi tờ nhật bo, hng chục tuần bo v nguyệt san, bn nguyệt san. ng tm mua hết v đng ba cứng để lưu trữ. ặc biệt hơn cả, ng sưu tập được bộ Paris Match của Php từ số 1 cho đến ngy 30 thng 4, 1975, trong đ c nhiều hnh ảnh, tư liệu qu gi về cuộc chiến tranh của Php ở ng Dương.


    Tập san Sử ịa số cuối cng.

    Ngoi ra, kho lưu trữ của ng cn 4,000 trang bản thảo từ điển tiếng Việt v gần 300 bản thảo sch nằm trong kế hoạch in th bị nửa đường đứt gnh.Theo lời ng, thật đng tiếc l kho sch bo ấy hiện bị thất lạc gần hết. ng ni, tại Mỹ, bộ tạp ch Paris Match nếu cn giữ được th gi khng dưới nửa triệu đ-la.

    Cũng từ trong nước, nh văn qu cố Nguyễn Thụy Long, tc giả cuốn tiểu thuyết Loan Mắt Nhung, đ viết về ng Nguyễn Hng Trương như sau: Tiệm sch của ng tại đường L Lợi mang tn Khai Tr bị nh nước quản l, nay mang tn Phahasa của nh nước. Thuở đ, sau khi cc sĩ quan chế độ Việt Nam Cộng Ha bị đi cải tạo trước, đến lượt những văn nghệ sĩ bị bắt, tc phẩm thiu đốt v họ đều bị coi l kẻ c tội, đương nhin bị bi nhọ, kết tội l Biệt Kch Văn Nghệ. ng Khai Tr cũng bị coi l tội phạm, liệt vo hng văn nghệ sĩ v bị bỏ t, v người chiến thắng cho ng l người kinh doanh v pht triển ci văn ha đồi trụy. Những người đ từng sống ở miền Nam trước giải phng, ai cũng biết đến ng. Gọi l ng Khai Tr m qun ci tn cng cơm của ng l Nguyễn Hng Trương, ng lm được nhiều cng việc lợi ch cho văn ha Việt Nam, cả đời ng đam m cng việc ấy. V ng quen biết rất nhiều văn nghệ sĩ ở miền Nam, kể cả những văn nghệ sĩ Bắc di cư 1954.

    Nhiều vị học giả, nhiều nh văn nh thơ, tất cả đều qu mến ng. C vị ni với ti, ng Khai Tr khng khen được th thi, chớ c g đu để m ni xấu, để ch bai. ng vậy, ng Khai Tr l người lm sch, lm văn ha, kinh doanh mặt hng ấy, nhưng khng thể coi ng l hng đầu nậu xuất bản sch, tri lại rất trn trọng, v tư cch của ng, con người vừa khim nhượng vừa tốt lnh của ng.

    Khai Tr l nh sch bn lẻ nhưng ci tn Khai Tr cn xuất hiện như một nh xuất bản, nh pht hnh v đồng thời l nh xuất nhập cảng sch.Ngoi việc xuất bản sch,ng cn chủ trương in tuần bo Thiếu Nhi (Chủ nhiệm: Nguyễn Hng Trương, Chủ bin: Nhật Tiến) rồi tập san Sử ịa (2) do Nguyễn Nh lm Chủ bin. ng tm sự với Phan Hong: Trong tất cả cc loại sch, ti đặc biệt nặng lng với sch thiếu nhi.Từ năm 1971 tới 1975, ti chọn lọc xuất bản 300 đầu sch trong bộ Tuổi thơ dnh ring cho cc chu nhỏ.Bn cạnh đ, ti cn xuất bản tuần bo Thiếu nhi với sự cộng tc của nhiều nh văn, nh bo, nh gio c uy tn v tm huyết với trẻ em. y l cng việc m ti thch th nhất!

    Trn diễn đn Talawas, tc giả Lng ậu by tỏ lng tri n v thnh knh với người đ gp cng khng nhỏ gio dục v đo tạo một thế hệ thiếu nhi tại miền Nam với tuần bo giải tr v gio dục thiếu nhi như đ ghi trn ba mỗi số: Về hnh thức, trang ba v trang cuối của tờ Thiếu Nhi lc no cũng được trnh by rất cng phu, dng kỹ thuật in offset, một kỹ thuật tiến bộ (v cũng đắt tiền) nhất thời bấy giờ. Trang ba thường in hnh vẽ của họa sĩ Vi-Vi về cc đề ti khc nhau. C lẽ bức tranh ti thch nhất l bức ng đồ, bức tranh ny sau đ cũng đ được ln khung trong một bộ tem dưới ci tn cng cơm của họa sĩ Vi-Vi: V Hng Kiệt.

    Nếu như trang đầu của tờ bo l một sự trang trọng cần thiết th trang cuối, ngược lại, đem lại cho độc giả v vn th vị qua cc cu chuyện bằng tranh mu nổi tiếng dịch lại từ tiếng nước ngoi, như truyện Tin-Tin, truyện Asterix Obelix, truyện của Walt Disney Những truyện tranh ny đ được chọn lọc rất kỹ trước khi đăng nn c chất lượng cao về nội dung gio dục. Họa sĩ Vi-Vi cũng c gp phần vẽ minh họa một số truyện tranh Việt Nam.

    Tờ Thiếu Nhi khng bao giờ bị kh khan bởi v n lun c cc kỳ thi đố vui c thưởng, cc chuyện cười do độc giả gửi tới cũng như cc bi thơ, văn, nhạc, họa của nhiều tc giả, cả gi lẫn trẻ. Mục Truyện cổ tch cũng thu ht người đọc bằng cc truyện của T Hoi, Nhật Tiến v nhiều cy bt cừ khi khc. ặc biệt th vị l hai mục: Trả lời thắc mắc v Tay ngọc bn bếp hồng.

    Cũng xin nhắc lại vi cu thuộc loại hoa thơm cỏ lạ được giới thiệu trong v vn danh ngn m tờ Thiếu Nhi đ cho phổ biến trn mặt bo: Lấy đức bo on, on ấy tiu tan (ức Phật), Lấy ch nhn thay cường bạo, đem đại nghĩa thắng hung tn (Nguyễn Tri) hay Sự học như con thuyền ngược nước, khng tiến ắt li Lng ậu, độc giả nh ngy đ, viết: Tiền lời của nh sch khi bn cc mặt sch khc đ được đem qua để b lỗ cho tờ Thiếu Nhi. C lẽ ring đối với ti, một thằng b đen đủi khng quen biết, ng đ hnh sử b lỗ nhiều hơn; khi ti hỏi mua 3 tờ Thiếu Nhi v khng đủ tiền mua nhiều, th đ được ng cho thm mấy tờ m ti muốn.

    ối với độc giả người lớn, ng Khai Tr bảo trợ tập san Sử ịa của một nhm gio sư v sinh vin trường ại Học Sư Phạm Si Gn. Số đầu tin ra mắt bạn đọc năm 1966 v số cuối cng năm 1975 mang chủ đề ặc khảo về Hong Sa v Trường Sa, một đề ti nng bỏng sau sự kiện ngy 19 thng 1, 1974, Hải Qun Trung Cộng chiếm quần đảo Hong Sa (Paracells) khi ấy đang thuộc chủ quyền của Việt Nam Cộng Ha.

    Tập san Sử ịa pht hnh 3 thng một kỳ, ra được tổng cộng 29 số bo cho đến ngy Si Gn thất thủ năm 1975. y l nguồn ti liệu phong ph trong việc khảo cứu, sưu tầm về sử k v địa l Việt Nam. Tc giả những bi viết trn tập san Sử ịa l những nhn vật nổi tiếng của miền Nam như Hong Xun Hn, Phan Khoang, Thi Văn Kiểm, Nguyễn Hiến L, Nguyễn Ngu ͅ

    Khai Tr cn l một nh xuất bản chuyn in tự điển của miền Nam. Nếu nh xuất bản Thời Thế in cuốn Việt Nam Tn Từ iển của Thanh Nghị dầy 1069 trang th Khai Tr đ pht hnh một loạt từ điển như Php Việt Tự iển của o ăng Vỹ với độ dầy ln đến 1276 trang; Anh Việt-Việt Anh Từ iển của Nguyễn Văn Khn

    Thậm ch c những cuốn tự điển rất cần cho việc nghin cứu nhưng lại kh tiu thụ trn thị trường nhưng Khai Tr vẫn mạnh dạn xuất bản, chẳng hạn như bộ Hn Việt Từ iển của Thiều Chửu hay Hn Việt Tn Từ iển của Nguyễn Quốc Hng.

    Nguyn tắc của kinh doanh ni chung l nhắm vo tiền li thu về nhưng một nh kinh doanh c tm hay c đạo đức kinh doanh l biết dung ha giữa một bn l lợi nhuận v pha bn kia l lợi ch của x hội. ng Nguyễn Hng Trương l nh kinh doanh biết kết hợp cả hai ci lợi để đng gp cho nền văn ha của miền Nam. ng cn gip đỡ nhiều anh em văn nghệ sĩ gặp hon cảnh kh khăn bằng cch mua tc phẩm của họ, d chưa in nhưng ng vẫn trả tiền đầy đủ theo kiểu tiền trao cho mc. Ngoi ra, ng ti trợ cho nhiều tờ bo hồi đ ở Si Gn, chẳng hạn như tờ nhật bo Sống của Chu Tử.

    Theo Kaviti, ng Nguyễn Hng Trương, sinh năm 1926 tại Thủ ức, nhưng cũng c người ni ng sinh tại Bin Ha. Thời thơ ấu của ng rất cơ cực, thường nhịn ăn sng v dng 2 đồng xu mẹ cho để mua bo đọc. Ln trung học ng vo trường Petrus K với một chiếc xe đạp cũ.

    Bo Thanh Nin viết về ng Khai Tr: Hết sức quảng bc nhưng ng lại rất t ni về mnh, nn t người biết ng chnh l tấm gương sống động: từ hai bn tay trắng trở thnh người kinh doanh ngnh sch lớn nhất v uy tn nhất miền Nam.

    Trong những ngy đầu Si Gn đổi chủ, c người thấy ng chủ Khai Tr trải tấm nylon lớn trn vỉa h ngay trước cửa nh sch Khai Tr để bn nốt cc số bo Thiếu Nhi cn st lại. Tờ Thiếu Nhi vốn l bo khổ to, nhưng đến gần 1975 th n đ co nhỏ v thu b mnh lại, chỉ cn như một cuốn sổ tay mỏng lt nhưng vẫn giữ nguyn tn chỉ v mục đch.

    Năm 1976, chnh quyền mới mở đợt cải tạo văn ha tiếp theo sau đợt cải tạo ngụy qun, ngụy quyền. Nh sch Khai Tr bị truất hữu v tịch thu, kho sch 60 tấn bị tiu hủy. Chủ nhn Nguyễn Hng Trương bị bắt trong chiến dịch thng 4, 1976 v đưa đi cải tạo tại trại Z30C Hm Tn v tội biệt kch văn nghệ.

    Một số nhn vật khc trong ngnh pht hnh sch bo như ng Nguyễn Văn Ch, chủ nhn nh tổng pht hnh Nam Cường, ng Tư Bn (Paul) chủ nhn cơ sở pht hnh Thống Nhất rồi ng chủ cc nh pht hnh ồng Nai, ộc Lập cũng cng chung số phận v đ hoạt động trong lnh vực sch bo văn chương đồi trụy

    Năm 1991, ng Khai Tr xuất cảnh sang Hoa Kỳ để đon tụ cng gia đnh. Theo nh văn Nhật Tiến, ng Nguyễn Hng Trương dự định mở lại nh Khai Tr, nhưng điều trớ tru l hầu hết cc tc phẩm của Khai Tr đ được một số nh xuất bản hải ngoại in lại m khng hề nghĩ đến chuyện bản quyền!

    Theo Phạm Ph Minh, một điểm kh khăn nữa l ng Khai Tr vừa thiếu vốn lại thiếu cả nhn lực để gy dựng lại nh xuất bản tại Mỹ: ng V Thắng Tiết, gim đốc nh xuất bản Văn Nghệ ở Nam California, đ tiếp xc nhiều với ng Khai Tr thời gian ng mới qua Mỹ, cho biết rằng cc con của ng Khai Tr ni thẳng rằng họ c thể gp t vốn cho ng theo khả năng của họ, nhưng hon ton khng thể gip được g ng, v ai cũng c cng việc cả rồi, khng thể no bỏ việc để cng cha phiu lưu theo giấc mộng của ng.

    Hnh như ng Khai Tr c gặp ng Nguyễn Tấn ời để bn việc gp vốn cho chương trnh văn ha nhưng khng đạt được kết quả. ng V Thắng Tiết cho biết, trong số sch vở ng Khai Tr đ chuyển được sang Mỹ c nhiều thứ rất gi trị, như bộ sưu tập đầy đủ của bo Tri Tn v bo Nam Phong, tập san Sử ịa thời VNCH cũng khng thiếu một số no, tất cả sắp xếp rất ngăn nắp v khoa học.

    Sau năm năm sống tại Mỹ, ng Nguyễn Hng Trương biết r l mnh chẳng lm được những g mong ước cho nn năm 1996 ng Khai Tr về lại Việt Nam để sống lun tại đy. Nghe ni nh nước Việt Nam c chủ trương trả lại nh cửa đ tịch thu năm 1975, ng về nước với đề nghị nh nước trả lại cc cơ sở cho ng; v ng sẽ cng nh nước thực hiện cc nh sch tn tiến theo lối Mỹ, trong đ c gian uống c ph xem sch, c gian thiếu nhi để cc em thoải mi tm ti

    Nhưng những g ng nghe ni đ khng đng với thực tế. Nh sch Khai Tr của ng đ thnh nh sch quốc doanh Si Gn. Nh khc của ng th bị chia chc cho cn bộ đ 20 năm qua, họ bn đi bn lại nhiều lần, gi cả cng ngy cng cao. Cuối cng người ta cho lại một phng trong một căn nh cũ của ng; v ng sống ở đ, cho đến ngy qua đời, với giấc mộng lớn khng bao giờ thực hiện.

    Con người c niềm đam m mnh liệt với sch bo ấy đ ra đi lc 5 giờ 15 ngy 11 thng 3, 2005, linh cữu qun tại nh ring số 237 iện bin Phủ (đường Phan Thanh Giản cũ). Nguyện vọng của gia đnh l tiền phng điếu sẽ tặng cho quỹ từ thiện thnh phố.

    Lc cn sinh thời ng Nguyễn Hng Trương đ c lần chn nản khi được hỏi bao giờ người ta trả lại nh sch Khai Tr cho ng.Cu trả lời của ng l.. năm 3000! Chẳng khc no khi diễn tả một chuyện khng bao giờ c thể xảy ra, người Si Gn thường ni chờ đến Tết Congo!

    Ch thch:

    (1) Hội Khai Tr Tiến ức, cn được gọi l hội AFIMA (viết tắt nguyn tn tiếng Php của hội lAssociation pour la Formation Intellectuelle et Morale des Annamites) l một hiệp hội tư lập với chủ trương giao lưu văn ha giữa tro lưu Ty học v học thuật truyền thống Việt Nam vo đầu thế kỷ 20 (1919-1945).Hội Khai Tr Tiến ức được thnh lập ngy 2 thng 5, 1919, với học giả Phạm Quỳnh lm tổng thư k, cử nhn Hong Hun Trung lm hội trưởng. Những nhn vật khc c tn tuổi cũng đứng tn trong hội l Tổng ốc H ng Hong Trọng Phu (con trai của Kinh Lược ại Thần Hong Cao Khải) v Thượng Thư Bộ Binh kim Bộ Học Thn Trọng Huề (người m vua Bảo ại gọi l cậu). Ngoi ra Louis Marty, chnh sở Lim Phng v Nha Chnh Trị ng Dương cũng đứng tn trong hội. Năm 1922, hội mua được căn nh ở phố Hng Trống, H Nội, ngay pha Ty bờ hồ Gươm để lm hội qun. Hoạt động của hội c những mốc lịch sử đng kể như Giải thưởng văn chương năm 1925 (trao cho tc phẩm Quả dưa đỏ của ồ Nam Tử Nguyễn Trọng Thuật), truy niệm thi ho Nguyễn Du (1924), truy điệu doanh gia Bạch Thi Bưởi (1932), diễn thuyết về cc đề ti như Truyện Kiều, quốc học, v.v C những cuộc trao đổi khng km gay cấn về chnh trị giữa giới tr thức người Việt v chnh quyền Bảo hộ của người Php đ diễn ra tại hội qun, tuy chủ của hội l văn ha chứ khng phải chnh trị. Sau khi Việt Minh cướp chnh quyền năm 1945, hội bị giải tn v bị cho l cng cụ thống trị tinh thần v n dịch văn ha của thực dn.

    (2) Về Tập San Sử ịa, xem thm cc bi viết: Bo ch thời VNCH

    (3) http://chinhhoiuc.blogspot.com/2012/...oi-vnch-3.html
    Tập san Sử ịa với chủ đề Hong Sa-Trường Sa:http://chinhhoiuc.blogspot.com/2012/...a-truong.html;

    (Nguồn: http://thienngon.blogspot.com/2013/0...ach-khai.html; qua Phương ỗ)

  2. The Following User Says Thank You to vdt For This Useful Post:

    chieunhatnang (08-19-2017)

Posting Permissions

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •