Dầu c l Mac Phsu: 40 năm b chủ dầu cao

Bn bon si cu la, bnh bao sữa hột g, dầu c l Mac Phsu, cu ht quen thuộc của trẻ con miền Nam một thời đủ thấy sự thng dụng v nổi tiếng của một thương hiệu dầu c l.

Ngưng sản xuất từ năm 1979, tưởng đu dầu c l Mac Phsu bị khai tử trn thị trường kể từ đ. no ngờ vẫn cn hai phụ nữ l hậu duệ của dng di hong tộc Myanmar tại Việt Nam, đang m thầm gầy dựng lại sự nghiệp của cha ng. Họ l hai chị em b L Kim Nga v L Kim Phụng, hiện đều ở ngưỡng tuổi 70.

Lừng danh thin hạ đng lời thầy bi

By giờ, nhắc đến dầu c l Mac Phsu, những người miền Nam ở tầm tuổi 50 trở ln hầu như khng ai khng biết. N cng thời với dầu khuynh diệp Bc sĩ Tn v dầu gi Nhị Thin Đường nhưng khng c đối thủ ở loại dầu cao. Thậm ch từ thương hiệu dầu c l Mac Phsu, người ta quen gọi dầu c l để chỉ tất cả loại dầu cao, kể cả dầu được sản xuất bn Tu.

Sở dĩ dầu c l Mac Phsu được ưa chuộng l bởi cng dụng trị b bệnh của n, từ chng mặt, nhức đầu, ho, cảm, sổ mũi đến nhức mỏi tay chn, bị thương tch chảy mu, bị cn trng cắn hay bị muỗi đốt Đặc biệt khng như nhiều loại dầu c l khc sử dụng chất salicylate lm cho dầu thơm nhưng độc, khiến dầu nng hỗn v gy ngộ độc nếu uống, dầu c l Mac Phsu chỉ gồm cc t dược tinh ty, đặc biệt tinh dầu khuynh diệp nhập về từ Bồ Đo Nha nn ai nhức răng, đau bụng uống vo th an ton v hết chứng bệnh ngay.

B L Kim Nga nhớ lại những năm 1960, gia đnh b ở Si Gn nấu dầu mệt nghỉ m khng đủ bn. Gần trăm cng nhn chia nhau lm lin tục ba ca cho ra 8000 chai dầu mỗi ngy m ngoi cửa, cc chủ đại l đứng xếp hng chờ để phn phối khắp từ C Mau ra đến Huế.

Dầu c l với bảng hiệu Mac Phsu lừng danh đng như chuyện kể, hồi cn ở Phnom Penh, một hm b Mac Phsu đi ngang qua một ngi cha. C b thầy bi ngồi dưới gốc cy bồ đề cổ thụ đ ngoắc tay gọi b Mac Phsu v phn: Sau ny tn của b sẽ được nổi tiếng khắp nơi.

Hai thương hiệu nổi tiếng học chung một ng thầy

Theo lời kể của b L Kim Nga, gốc gc dầu c l Mac Phsu của gia đnh b bắt nguồn từ một cu chuyện kh ly kỳ. Đ l năm 1930, thuở gia đnh cn sống ở Phnom Penh, ng Thong Ong Zan, tức ng ngoại của b L Kim Nga v L Kim Phụng, dựa trn nền tảng cng thức nấu dầu c l của hong gia Myanmar nh vợ, đ khăn gi sang Singapore học thm kỹ thuật nấu. Tại xứ người, ng Thong Ong Zan cng một người đn ng người Singapore lai Myanmar thọ gio một bc sĩ người Anh tn Basythin.

Sau khi học được kỹ thuật nấu dầu c l tuyệt diệu từ ng bc sĩ ny, hai người học tr thống nhất: ng người Singapore đặt tn cho dầu của mnh l Tiger Balm, nhiều người Việt sau ny quen gọi l dầu c l Con Cọp Vng, lấy mu nu đỏ lm mu đặc trưng. Cn ng Thong Ong Zan gọi dầu của mnh l c l, nghĩa l nước Myanmar v lấy mu xanh lục lm mu đặc biệt. Sau khi trở về Phnom Penh, ng mới thm tn vợ l Mac Phsu vo lm thương hiệu dầu.







Dầu c l Mac Phsu trị tứ thời cảm mạo từng được quảng co khắp nơi, như ở cc hiệu bun hay cc chợ như chợ An Đng, chợ Bến Thnh

Cng thức nấu dầu tối mật chỉ truyền cho con gi

B Kim Nga cho rằng nhiều người đ nhầm lẫn b ngoại, tức b Mac Phsu l người sng lập cũng l b chủ của hng dầu c l mang tn b. Kỳ thực ton bộ cng thức v kỹ thuật nấu đều do ng ngoại b nắm giữ. ng Thong Ong Zan coi cng thức v kỹ thuật nấu dầu c l như điều tối mật quyết định vận mệnh thương hiệu dầu của dng họ. Từ đ ng đặt ra luật: Chỉ truyền nghề cho con gi trong gia đnh với l do con trai sẽ kh giữ được b mật với cc c vợ. V lẽ đ, ng chỉ truyền dạy nghề nấu dầu c l cho hai con gi trong số su người con của ng.

Một thời gian di b Ong Zanno v b Phonlouvemak, hai con gi của ng Thong Ong Zan v b Mac Phsu, thay cha sản xuất v bn dầu c l Mac Phsu, chủ yếu ở Việt Nam. ng Thong Ong Zan lc ny chỉ lm nhiệm vụ cố vấn. B L Kim Nga v b L Kim Phụng, hai trong số ngũ long cng cha của b Ong Zanno với ng chồng người Việt, ngay từ lc nằm ni, do sống quy quần cng gia đnh ngoại đ nghe được mi dầu c l thơm lừng trong xưởng nh mnh. Lớn ln một cht, hai b được ng ngoại trực tiếp dạy cch cn đong cc t dược, rồi cng thức cũng như kỹ thuật nấu dầu c l Mac Phsu. Nhiều năm nay khi ng ngoại, mẹ v d Ba l những người nắm giữ cng thức nấu dầu qua đời, chỉ cn hai chị em b L Kim Nga lm chủ b mật của dng họ hong gia.

Do đu cng thức nấu dầu c l Mac Phsu trở nn qu gi đến thế? B Kim Nga bảo rằng ngoi cc loại t dược ghi trn nhn hiệu chai dầu, hai chị em b cn thm vo đ một loại t dược tối mật m nếu thiếu n th khng thể lm nn đng chất lượng dầu c l Mac Phsu. Chnh v vậy, hơn nửa thế kỷ qua, hai b chưa từng thấy c bất cứ sản phẩm dầu c l Mac Phsu giả, nhi no trn thị trường.

Hậu duệ của hong tử Myanmar lưu vong

Ni b Mac Phsu l con nh hong tộc bởi b Mac Phsu chnh l con gi của hong tử Myanmar tn Myngoon Min. ng sống lưu vong chnh trị tại Si Gn từ cuối thế kỷ 19 sau khi xảy ra chnh biến trong triều đnh Myanmar ở Mandaday, miền bắc Myanmar. Theo nin gim Đng Dương, ng Myngoon Min từng sống ở đường Paul Blanchy v đường LeGrand de la Liraye, tức đường Hai B Trưng v đường Điện Bin Phủ ngy nay. Trong 32 năm sống ở Si Gn cho đến khi mất, ng Myngoon c ba người vợ, trong đ c một người vợ Việt. Hai chị em b L Kim Nga v L Kim Phụng l chu cố của hong tử Myanmar v người vợ Việt ny.

Lm bnh phong cho ch sĩ yu nước Nguyễn An Ninh

Thời sống tại Si Gn, những ngy thng cuối đời, hong tử Myngoon Min bị Php quay lưng, lấy lại cc căn nh đ cấp cho ng trước đ, đẩy ng vo tnh thế khng chốn nương thn. B Xuyến, người quản l khch sạn Chiu Nam Lầu, tận tnh gip đỡ ng Myngoon, cho ng ăn ở mấy năm liền khng lấy tiền. Để đền ơn, hong tử Myngoon Min tặng b Xuyến cng thức nấu dầu c l b truyền của hong gia Myanmar, chnh l cng thức m ng Thong Ong Zan, con rể của hong tử, sau ny dng để sản xuất dầu c l Mac Phsu. B Xuyến sau đ đ tặng cng thức ny lại cho nh ch sĩ yu nước Nguyễn An Ninh, gip ng gặp gỡ cc ch sĩ yu nước khc dưới lớp o của người bun dầu c l.


Căn nh 205 L Thnh Tn năm xưa l nơi sản xuất dầu c l Mac Phsu. Ảnh: HTD

Dầu c l Nguyễn An Ninh bo chế theo cng thức hong gia Myanmar bn đắt như tm tươi v qu hiệu nghiệm. Đến mức người dn Hc Mn, B Điểm c bi thơ: C l hay lắm mấy ng ơi/ Dầu hiệu An Ninh th nghiệm rồi/ Quệt thử bn hng, chm mật nhảy/ Uống vo trong bụng, huyết tim di.

Hậu duệ của vị hong tử Myanmar Myngoon Min phần lớn đều l kỹ sư, bc sĩ, dược sĩ nhưng đều sang sinh sống ở nước ngoi. Tại Việt Nam chỉ cn lại gia đnh b L Kim Nga. Bốn trong số ngũ long cng cha gia đnh b, như hng xm vẫn gọi, vẫn sống độc thn cng nhau trong căn nh ở phường An Lạc, quận Bnh Tn. Từ năm 2013 đến nay người chị cả L Kim Nga, người em kế L Kim Phụng, với tất cả tm huyết phải trả được mn nợ của lớp hậu sinh, đ cng nhau ti sản xuất dầu c l Mac Phsu của cha ng dưới tn gọi mới l Cao xoa Con Cng(*), bằng đng cng thức v kỹ thuật nấu của ng ngoại mnh năm xưa.

Hồng Thu
20-8-2016

(*) Tại sao 2 b khng tiếp tục dng tn Mac Phsu?