LỄ VẬT CNG TẾ
Ton Khng

Bấy giờ, tại thnh X Vệ, c B la mn Trường Thn tổ chức đại hội cng tế rất lớn, cc lễ vật gồm bảy trăm con vật v cc thức ăn thức uống cũng được chuẩn bị một cch đầy đủ. Thnh phần tham dự gồm c dn chng trong vng, cc vin chức sắc trong cả nước X Vệ đến, đặc biệt hơn nữa l nhiều người từ cc nước khc cũng sẽ đến dự kỳ đại hội cng tế lớn lao ny.

B la mn Trường Thn nghe ni: C Sa mn họ C Đm, l dng di qu tộc, con Vua Tịnh Phạn, bỏ địa vị quyền uy, xa la gia đnh giu sang ph qu, để đi học đạo v đ đắc bậc Chnh Đẳng Chnh Gic. ng cũng nghe ni: Sa mn C Đm đang du hnh trong nhn gian, vừa mới đến nước X Vệ, hiện đang cư ngụ tại tịnh x Cấp C Độc, thuộc rừng Kỳ Đ.

B la mn Trường Thn liền nghĩ: Nay sẽ tổ chức đại hội cng tế, ta nn đến hỏi nơi Sa mn C Đm để cho sự tổ chức khng bị thiếu st. Suy nghĩ xong, ng liền ra lệnh chuẩn bị, rồi ng đi xe ngựa trắng, c cc thanh nin trai trng, kẻ trước người sau, cầm d lọng cn vng, rầm rộ ra khỏi thnh X Vệ, tiến đến rừng Kỳ Đ với lng ngưỡng mộ. Khi phi đon tới trước cổng Tịnh x, họ xuống xe đi bộ đến trước Đức Phật, cung knh vi cho, B la mn Trường Thn ni:

- Thưa ngi C Đm, ti muốn tổ chức đại hội cng tế với bảy trăm con vật gồm c tru đực, tru ci, tru con, d đực, d ci, d tơ, v cc con vật nhỏ b khc. Đủ bảy trăm con vật, hiện đang nhốt, tri, hoặc cột ở nơi cc cy cột. Cũng xin thưa, đy l đại hội tế lễ lớn nn c đủ cc thnh phần trong nước v ngoi nước đến tham dự, ti lại được nghe Đức C Đm l người thấu suốt đạo l về tế tự; bởi vậy nn ti đến đy thưa hỏi Ngi về cch tổ chức đại hội cng tế, những g cần phải lm, cc loại sc vật no cần phải c, v số lượng sc vật cần thiết l bao nhiu? Thưa Đức C Đm: xin Ngi chỉ bảo, để cho buổi tổ chức của ti khng bị thiếu st.

Sau khi nghe trnh bầy, Đức Phật bảo B La mn Trường Thn:
- V c đại hội cng tế, người chủ muốn thực hnh tế lễ, bố th, lm phc, m lại sinh tội, bị đm cắt bởi ba thứ đao kiếm, chuốc lấy qủa bo dữ; ba thứ đao kiếm l g ? L: đao kiếm, miệng đao kiếm, v thn đao kiếm.
Rồi Ngi giảng:

Thế no l đao kiếm sinh ra qủa bo khổ?
Người chủ tổ chức tế lễ suy nghĩ rằng: Cng tế cần phải giết nhiều tru, nhiều d, v nhiều cc con vật nhỏ b khc, đ gọi l nghĩ đao kiếm sinh qủa bo khổ; người chủ đại hội lm cc việc tế lễ, bố th, cng dường l những việc hợp đạo l, nhưng thực ra lại sinh tội lỗi v người ấy c nghĩ muốn giết cc con vật.

Thế no l miệng đao kiếm sinh ra khổ?
Người chủ tổ chức đại hội bảo: Hm nay ta tổ chức tế lễ, cc ng hy giết bấy nhiu tru, bấy nhiu d, v bấy nhiu sc vật nhỏ, cc ng khng được lm sai khc, đ gọi l từ miệng m sinh ra đao kiếm, v sinh ra quả bo khổ; người chủ đại hội mặc d lm cc việc cng tế, bố th, cng dường l những việc tốt, nhưng thật ra lại sinh thm tội lỗi v đ sai bảo người khc giết hại cc con vật.

Thế no l thn đao kiếm sinh ra khổ?
Người tổ chức đại hội, tự tay mnh st hại sinh mạng cc con vật, đ gọi l thn đao kiếm sinh ra quả bo khổ. Người chủ đại hội mặc d lm cc việc cng tế, bố th, cng dường l những việc tốt, nhưng thật ra lại sinh thm tội lỗi v đ tự tay mnh giết hại sc vật.

Ngi ni tiếp:
- Những người no ty thời cng lễ, bố th, cng dường, phụng sự ba thứ lửa, sẽ đem lại sự an lạc, ba thứ lửa ấy l g? Một l lửa căn bản, hai l lửa gia cư, ba l lửa phước điền. Ngi giảng tiếp:

Thế no l lửa căn bản?
Người no c được tiền của do việc lm cần khổ v chnh đng, rồi đem một phần biếu cha mẹ, lm cho cha mẹ được an vui; đ l lửa căn bản.

Thế no l lửa gia cư?
Người no c tiền của do sự lm việc thu hoạch hợp php, rồi đem cung cấp cho vợ con, anh em, quyến thuộc, người gip việc, kẻ hầu hạ. Người ấy ty lc ty thời m chu cấp cho họ, v đem lại sự an vui cho người thn thuộc họ hng; v người ấy sống trong gia đnh, cng thn bằng quyến thuộc, nn vui cng vui khổ cng khổ chia ngọt sẻ (san sẻ) bi; đ l lửa cư gia.

Thế no l lửa phc điền?
Người lm việc sing năng kiếm được tiền của do sự lm việc lao nhọc, v thu hoạch hợp php; người ấy ty thời cng dường cc Sa mn, B la mn biết kho điều phục tham sn si, cũng ty thời bố th cho kẻ ngho cng, đi kht, bệnh khổ. Cng dường bố th như thế l kiến lập ruộng phc, hiện tại an vui, vị lai được qủa bo tốt sinh ln ci Trời, đ gọi l lửa phước-điền.

Ngi lưu thm: Nhưng người thiện nam trước khi tế lễ, cng dng, bố th ba thứ lửa nu trn, hy nn dập tắt ba thứ lửa khc; đ l lửa tham lam, lửa sn hận, v lửa t kiến ngu si, v sao? Nếu lửa tham lam khng dứt, th sẽ tự hại mnh, hại người, cả hai đều bị hại; hiện tại đắc tội, đời sau đắc tội, do lng tham lam sinh ra đủ thứ ưu phiền khổ no. Lửa sn hận v lửa t kiến ngu si cũng giống như thế.

Tm lại, khi tổ chức đại hội tế lễ hay cng giỗ khng nn giết hại sc vật; cng giỗ, tế lễ chỉ dng cc thứ như: Hương nhang đn, bng hoa, tri cy, bnh kẹo, v những thức ăn khng phải l sc vật, khng phải l chng sinh. Như vậy l lm đng theo đạo l cng lễ, v đem lại sự an vui cho mnh, cho người v cho tất cả chng sinh (chng sinh trong 6 ci l: Trời, Thần, Người, Qủy Ma, Sc Sinh, Địa Ngục).

Sau khi nghe những lời giảng giải, B la mn Trường Thn suy nghĩ trong giy pht, rồi quay qua bảo người con trai lớn:
- Uất đa La, con hy đến chỗ cc con vật, tất cả đều bung thả hết, v con ni với chng rằng: B la mn Trường Thn cho php cc ngươi, sắp bị hy sinh tnh mạng được ty tự tại thnh thang ở ni ở đầm, ở rừng ở đồng hoang, hay bất cứ nơi đu để tự kiếm thức ăn lấy, cỏ tươi tốt, nước suối trong, bốn bề gi mt, hưởng lạc th an vui thoải mi.

Rồi ng quay lại chắp tay ni:
- Thưa Đức C Đm, con định lập đại hội tế lễ với đầy đủ bảy trăm con vật, nhưng nay con cho thả hết tất cả, để chng được sống yn ổn, tự do đi lại. Thưa đức C Đm, con đ được Ngi cứu khỏi u m tăm tối. Từ hm nay cho đến hết đời, con xin quy y Ngi, quy y Php (lời dạy), quy y Tăng đon, v được lm Cư sĩ trong chnh php của Ngi. Con sẽ tổ chức đại hội tế lễ đng theo như lời Ngi đ chỉ dạy, v cung thỉnh mời Ngi v Tăng đon đến dng cơm chay vo trưa ngy mai tại tư thất của con trong thnh X Vệ. B la mn Trường Thn thấy Đức Phật im lặng nhận lời, bn lễ cho rồi cng đon tuỳ tng ra về chuẩn bị lại cho buổi tế lễ.

LỜI BN:
Hầu hết chng ta khng biết những tai hại xẩy ra giống như B La Mn Trường Thn, nn khi tế lễ, cng giỗ hay tết nhất thường lại giết sc vật nhiều hơn l lc bnh thường. Đọc xong bi Lễ Vật Cng Tế ny, người viết mong mỏi người đọc hy suy nghĩ v p dụng th lợi lạc phc đức khng thể đo lường được. Nếu chng ta khng thể ăn chay được th t nhất mỗi khi tế lễ, giỗ tết, chng ta khng nn cng bằng cch giết sinh vật để cng. Chng ta chỉ nn cng bằng hương, hoa, quả, v thức ăn chay, việc ny sẽ dẫn người hưởng sự cng giỗ tế lễ theo đường lnh.

Nn biết, sau khi chết, con người sẽ bắt buộc phải thọ sinh trong vng 49 ngy, ngoại trừ người tu hnh đạt đạo sẽ nhập Niết Bn an vui vĩnh cửu. Cn tất cả đều phải tun theo luật lun hồi nhn qủa, d muốn hay khng muốn cũng phải thụ sinh vo một trong su ci.

Nếu trong cuộc sống khng tạo tội v lm cc việc lnh, sẽ được sinh ln ci Trời; ở ci Trời sung sướng mải hưởng thụ, đu cn nhớ tới ci trần hi hm ny nữa, nn c cng cc vị Trời cũng chẳng bao giờ mng tới, cng cũng như khng, ch g; nếu cng bằng cch giết sinh vật chỉ hại cho người cng m thi.

Khi sinh vo ci Thần, những vị ny cũng c đời sống đầy đủ kh sung sướng. Cc vị Thần c thể gip cht t, nhưng cc vị ấy khng gip cho người lm c, v khng hưởng được nếu ta cng tế bằng xc cc con vật. Nếu ta cng tế bằng hương, hoa, quả, v thức ăn chay, cc vị ấy sẽ thọ hưởng được v sẽ hộ tr phần no cho ta.

Nếu một người chết đi ti sinh trở lại ci Người rồi, thử hỏi con chu cng c hưởng được g khng, chắc chắn l khng hưởng được (phải khng?); do đ nếu giết sinh vật để cng giỗ, th chnh chng ta mang tội giết sinh vật.

Khi một người chết đi sinh vo ci Ma Qủy, thường bị đi kht, v cổ qa nhỏ, ăn nuốt kh khăn. Đy chỉ l ăn tưởng tượng m thi, tức l chỉ tiếp xc với vật thực. Ni l ăn, nhưng đu c ăn như loi người bằng cắn, nhai, nuốt từng miếng, m chỉ tiếp xc vật thực, lưỡi, miệng, liếm, ngoạm nuốt tưởng tượng vật thực vo bụng, nhưng thực ra vật thực vẫn cn nguyn vẹn, m Ma Qủy vẫn tưởng như c ăn, c hưởng vậy. Nếu ta giết sc vật để cng tế họ, ta mang tội, v tm họ sẽ nhiễm cấu uế m phải chm xuống hơn ở kiếp sau hoặc vo Sc-sinh, hoặc vo Địa-ngục; cn nếu ta cng bằng hương, hoa, quả v thức ăn chay, tm họ sẽ nhẹ nhng, sẽ được sinh lm Người, Thần, hoặc Trời.

Khi một người chết đi sinh vo ci Sc-sinh cũng chẳng thể hưởng được g khi ta cng lễ, v đang l một con vật no đ m ta khng biết; nếu ta giết sc vật để cng, biết đu rằng con vật bị hy sinh tnh mạng đ chẳng phải l người m ta cng; thật l oan gia nếu đng l như vậy, tốt hơn hết l trnh giết sc vật để cng tế giỗ tết.

Khi một người chết đi bị đọa vo ci Địa ngục rồi, cũng như bị cầm t v bị hnh hạ v cng khổ sở, người ấy khng thể ra được m về hưởng sự cng vi; nếu giết sc vật để cng người đ, tức l tạo nghiệp nặng thm, chm thm v người đ sẽ phải ở Địa-nguc lu di hơn, m ta cũng mang tội.

Tm lại, nếu ta khng ăn chay, đ l quyền tự do của ta, chứ khng nn cng giỗ tế lễ đồ mặn; v nếu cng đồ mặn xong ta ăn, sự lm ấy l v minh, c hại cho cc bậc tiền nhn m ta cung knh lễ bi.

Một điểm nữa lin quan đến sự đốt tiền giấy, vng m, chng ta bị một số người m tn, dị đoan li ko dẫn dắt; vấn đề ny cần đi hỏi tr tuệ, c tm bnh tĩnh khng sợ hi mới dứt trừ bỏ được những điều v l. Đốt vng m, hnh con ny con kia, quần o giấy, thậm ch cả đến đồ chơi bằng giấy; lm như vậy để lm g? Những người lm cc việc ny ni rằng: Để cho người chết dng. Nếu chng ta tin ở Phật php th khng c chuyện linh hồn vưởng vất đu đ, m chỉ c ci Ma-Qủy r rng như vậy, Ma Qủy khng dng được cc thứ ấy. Đy chỉ l sự tưởng tượng của một số người c tm sợ hi, tin bi ton m ra, ta c lm cũng chỉ bằng thừa, ph tiền v ch, v người tr tuệ nhn vo sẽ ch cười l ta m tn dị đoan nhảm nh..,.