Lịch sử Vĩnh Xun quyền: Huyền thoại v sự thật



LTS: Trn thế giới hiệu nay Vịnh Xun quyền c hng triệu đệ tử v hng chục hệ phi. Cho đến nay, những cứ liệu lịch sử chnh xc về qu trnh hnh thnh, pht triển của mn phi vẫn cn chm trong my m của thời gian. Hầu hết thng tin lịch sử mn phi đều được truyền miệng giữa cc đời truyền nhn nn c nhiều khc biệt giữa thực tế v giai thoại mang tnh truyền thuyết. Bi viết dưới đy đưa ra những dẫn chứng v lập luận của tc giả Chu Hồng Lĩnh, một người c kh nhiều năm tập luyện v nghin cứu mn v ny. Chu Hồng Lĩnh l người Việt, chuyn gia cng nghệ thng tin, hiện định cư tại Mỹ.


Hầu hết cc v sư v người luyện tập mn Vĩnh Xun (永春), cn gọi l Vịnh Xun (詠春) đều được nghe kể về nguồn gốc của mn phi như sau: Vo thời Cn Long, qun đội Mn Thanh hỏa thiu cha Thiếu Lm, l nơi cc cao tăng đo tạo v thuật cho cc sư si, nhn sĩ, tr thức v chiến sĩ của phong tro "Phản Thanh phục Minh". C năm cao thủ đ đột vy đo tẩu trong cuộc chiến hỏa thiu Thiếu Lm tự l Ch Thiện Thiền sư, Ngũ Mai Lo ni, Phng Đạo Đức, Bạch Mi đạo nhn v Miu Hiển.

Do v thuật Thiếu Lm tự đ bị bọn phản đồ tiết lộ cho qun đội Mn Thanh, nn trn đường trốn chạy, Ngũ Mai Lo ni phải lun lun tm kiếm một phương php chiến đấu mới để khắc chế v thuật của kẻ địch. Tương truyền rằng khi chứng kiến một cuộc chiến đấu giữa hạc v co (c thuyết l giữa hạc v rắn), Ngũ Mai Lo ni đ ngộ ra một mn quyền thuật mới hiệu quả hơn quyền thuật Thiếu Lm truyền thống.

Trn đường đến vng Vn Nam, b đ gặp một c gi l Nghim Vịnh Xun lm nghề bn đậu phụ, sống với cha, v đang bị một tn lục lm thảo khấu p buộc phải cưới hắn. B đ dạy cho Nghim Vịnh Xun mn quyền thuật do b mới sng tạo ra. Nhờ vo mn quyền thuật ny, Nghim Vịnh Xun đ chiến thắng tn cướp trong một trận quyết đấu. Sau đ, Vịnh Xun kết hn với Lương Bc Tr, truyền dạy mn v thuật ny cho chồng, v lưu truyền dưới tn gọi Vịnh Xun quyền. Theo thời gian, dng Vịnh Xun quyền của Lương Bc Tr c sự giao thoa, trao đổi với dng V thuật của Hồng thuyền Hội qun của Hong Hoa Bảo, Lương Nhị Đệ, Đại Hoa Diện Cẩm ..., l những người đ được chn truyền của Ch Thiện thiền sư. Sự giao thoa, kết hợp ny đ tạo nn đa số cc dng Vĩnh Xun hiện đại ngy nay.

Mn Vĩnh Xun được bắt đầu phổ biến vo khoảng 1800 - 1850, vo đời Gia Khnh nh Thanh.

Nhưng ..

theo những ti liệu lịch sử, di tch khảo cổ v theo lịch sử lưu truyền trong một số dng Vĩnh Xun ở Phc Kiến v Phật Sơn Trung quốc (một vi v dụ trong số đ l Bnh Nam Vĩnh Xun, Ch Thiện Vĩnh Xun v Hồng Hoa Nghĩa Vĩnh Xun), v theo những thng tin từ cc tổ chức b mật như Hồng Hoa hội, Thin Địa hội, Tam Hong ..., đồng thời theo những nghin cứu mới nhất của Bảo tng Vĩnh Xun Hongkong (Dng Diệp Vấn - Yip Man) th huyền thoại về Ngũ Mai Lo ni v Nghim Vịnh Xun ni trn chỉ l... huyền thoại.

Muốn tm về nguồn gốc của mn Vĩnh Xun, người ta phải tm về lịch sử Trung quốc thời kỳ qun đội Mn Thanh vượt qua bin ải, giết Sấm vương L Tự Thnh l kẻ đ thon ngi của Hong đế Sng Trinh nh Minh, lập nn triều đại nh Thanh thống trị Trung quốc hơn 300 năm. Sự thống trị của triều đnh ngoại bang đ lm dấy ln trong phong tro "Phản Thanh phục Minh" nhằm lật đổ triều đnh Mn Thanh v khi phục nh Minh trong mọi tầng lớp nhn dn Trung quốc. Cc tướng lĩnh qun sự v quan lại nh Minh chạy trốn qun đội Mn Thanh đ cải trang, lẩn trốn trong nhn dn. Rất nhiều trong số đ đ chọn cc đền cha lm nơi ẩn nu, v đ lợi dụng khả năng về v thuật v tinh thần yu nước của giới tăng nhn, đạo sĩ để biến đền cha, miếu mạo thnh những trung tm tuyn truyền, lin lạc v đo tạo lực lượng phản Thanh phục Minh. Cc ngi cha Thiếu Lm tại Trung quốc cũng khng ra khỏi ngoại lệ ny.

Tiếp đ, chng ta cần phải xem xt về lịch sử cc ngi cha Thiếu Lm tại Trung quốc. Ở Trung quốc, khng chỉ c một ngi cha Thiếu Lm như nhiều người vẫn tưởng. Ngi cha Thiếu Lm được giới v lm coi l ngi cha Thiếu Lm chnh thức tọa lạc tại ngọn Thiếu Thất, dy Tung Sơn, tỉnh H Nam, được xy vo năm thứ 20 đời Thi Ha nh Bắc Ngụy. Đy chnh l nơi Bồ Đề Đạt Ma đ tới tu hnh, diện bch chn năm v lập ra Phật gio Thiền tng Trung Hoa. Cn c cha Bắc Thiếu Lm ở Bn Sơn, l nơi chỉ chuyn nghin cứu về y l v Phật học, khng nghin cứu v thuật.

Ngoi ra c ba ngi cha Nam Thiếu Lm, một tại Bồ Điền (hay cn gọi l Phủ Điền), một tại Ton Chu v một tại Phc Thanh, đều thuộc tỉnh Phc Kiến, miền nam Trung quốc. Trong đ, ngi cha Nam Thiếu Lm tại Bồ Điền, xy vo thời Nam Bắc Triều (khoảng 557 sau Cng nguyn), bị vua Khang Hy đốt vo khoảng cuối thế kỷ 17 (vo khoảng 1673 - 1691, theo nhiều ti liệu lịch sử khc nhau), l nơi đ pht xuất mn Vĩnh Xun quyền. Ngi cha Nam Thiếu Lm Ton Chu bị vua Cn Long đốt vo khoảng năm 1763. C thuyết cho rằng cha ny bị đốt hai lần, một lần do vua Ung Chnh, một lần do vua Cn Long, nhưng khng c căn cứ lịch sử. Một ngi cha Nam Thiếu Lm khc được Bộ Văn ha v Khảo cổ Trung quốc cng nhận l cha Nam Thiếu Lm Phc Thanh.

Ngi cha Nam Thiếu Lm tại Bồ Điền được Bộ Văn ha v Khảo cổ Trung quốc nghin cứu v cng nhận vo khoảng năm 1992, v được phục chế vo khoảng 2001 - 2005. Tại ngi cha ny, khi khai quật, người ta đ tm thấy những di tch lin quan tới cc tổ chức phản Thanh phục Minh như Thin Địa hội, Hồng Hoa đnh, Vĩnh Xun đường.

Vo thời kỳ ny, c một số phản đồ Thiếu Lm đ tiết lộ v thuật Thiếu Lm cho qun đội Mn Thanh. Do đ, lực lượng phản Thanh phục Minh cần phải c một phương php chiến đấu khc hữu hiệu hơn v thuật Thiếu Lm truyền thống. Đồng thời, qun đội Minh triều đ tan r, nn giới tướng lĩnh qun sự Minh triều v giới lnh tụ khởi nghĩa cần phải c một phương php huấn luyện mới thật hiệu quả, nhanh chng để trong một thời gian ngắn c thể đo tạo ra một lực lượng chiến đấu đủ sức chống lại qun đội Mn Thanh thiện chiến. Chnh tại Vĩnh Xun Đường của ngi cha Nam Thiếu Lm Bồ Điền, Nhất Trần đại sư (Yat Chum dai si), l người đ dẫn một số tăng lữ cao thủ từ cha Thiếu Lm Tung Sơn H Nam đến, cng với những tướng lĩnh qun sự nh Minh chạy trốn sự truy st của qun đội Mn Thanh, trong đ nổi bật nhất l Trương Ngũ (cn gọi l Tản Thủ Ngũ - Cheng Ng, Tan Sau Ng - theo tn gọi của kỹ thuật Tản Thủ trong Vĩnh Xun) đ nghin cứu v sng tạo ra một mn khoa học chiến đấu mới sau ny mang tn gọi l Vĩnh Xun- Ma Xun vĩnh hằng.

Mn Vĩnh Xun quyền được pht triển dựa trn việc rt tỉa cc kỹ thuật chiến đấu hiệu quả nhất của Nam Thiếu Lm, kết hợp với tinh hoa chiến đấu của giới tướng lĩnh qun sự nh Minh, để vượt ln khỏi giới hạn l một mn v thuật, trở thnh một mn Khoa học Chiến đấu. Kỹ thuật Vĩnh Xun nhấn mạnh vo tnh đơn giản, hiệu quả, trực tiếp, tận dụng tối đa cấu trc của cơ thể, cc nguyn tắc về thư gin v thăng bằng. Chiến thuật Vĩnh Xun dựa trn sự nghin cứu v vận dụng chặt chẽ cc nguyn l về y học, kh cng, nội lực, tnh hiệu quả về khoảng cch, nguyn l vận động. Chiến lược Vĩnh Xun nghin cứu v vận dụng một cch khoa học về khng gian, thời gian, , kh, lực, knh, kiểm sot v vận dụng khng thời gian v cng lực để mang lại hiệu quả tối đa trong chiến đấu với cố gắng tối thiểu. Đồng thời, những bậc cao thủ sng tạo ra mn Vĩnh Xun cũng tạo ra hai phương php huấn luyện độc lập. Phương php thứ nhất l Huấn luyện về khoa học, nguyn tắc, khi niệm cho cc lnh tụ, tướng lĩnh, l những người c trch nhiệm huấn luyện v đo tạo lực lượng. Phương php thứ hai l Huấn luyện kỹ thuật, thng qua việc học tập v rn luyện kỹ thuật, tập đi tập lại lin tục, để đo tạo ra lực lượng chiến đấu thực dụng, hiệu quả, c thể tham gia chiến trận được ngay. Hai phương php huấn luyện ny được sử dụng một cch nhất qun trong suốt qu trnh huấn luyện lực lượng chiến đấu phản Thanh phục Minh qua nhiều thế hệ khc nhau của Hồng Hoa hội, trong mn phi Hồng Hoa Nghĩa Vĩnh Xun quyền. Trong cc dng Vĩnh Xun hiện đại, ty theo nguồn gốc xuất thn v sự cảm thụ ring của từng người m phương php huấn luyện trở thnh khc nhau.

Một thể hiện về việc vận dụng hai phương php huấn luyện khc nhau c thể được ghi nhận vo thời kỳ sau ny l phương php truyền dạy Vĩnh Xun của Vĩnh Xun quyền vương Lương Tn. ng l đệ tử của hai cao thủ trong Hồng Thuyền hội qun l Hong Hoa Bảo v Lương Nhị Đệ. Sau ny, khi ng dạy Vĩnh Xun ở Phật Sơn cho những bậc thn ho, nhn sĩ, ng đ dng phương php huấn luyện cơ bản Tiểu Niệm Đầu (Siu Nim Tau - Những tưởng nhỏ lc ban đầu), l phương php dạy ton bộ cả y l, cấu trc cơ thể, khoa học về khng thời gian, động lực học, nguyn tắc m dương, ngũ hnh. Về sau, khi về hưu tại qu nh ở lng Cổ Lao, ng lại dạy căn bản cho những học tr tại lng Cổ Lao theo phương php Tiểu Luyện Đầu (Siu Lil Tau - Những luyện tập nhỏ lc ban đầu), chủ yếu nhấn mạnh vo việc lặp đi lặp lại cho đến mức thnh thục một hệ thống chọn lọc cc vận động về luyện nội lực, quyền cước cho đến khi c khả năng chiến đấu, v cch vận dụng kỹ thuật trực tiếp vo chiến đấu.

Sau khi truyền ra khỏi Vĩnh Xun đường của Nam Thiếu Lm, hai hệ thống Tiểu Niệm Đầu v Tiểu Luyện Đầu trở nn tam sao thất bản, nn mỗi dng Vĩnh Xun đo tạo một khc v c kiến khc nhau về phần nền mng căn bản của mn Vĩnh Xun.

Khi qun đội Mn Thanh dưới triều vua Khang Hy hỏa thiu cha Nam Thiếu Lm Bồ Điền, đốt ra tro Hồng Hoa đnh, san bằng Vĩnh Xun đường, những cao thủ Vĩnh Xun thot khỏi sự truy st của triều đnh đ đổi tn mn phi từ Vĩnh Xun - Ma xun vĩnh hằng (Everlasting Spring) sang Vịnh Xun - Ca ngợi ma xun (Praise Spring) v rt vo hoạt động b mật, với định sau khi tiu diệt nh Thanh, dựng lại nh Minh th sẽ xy dựng lại cha Nam Thiếu Lm, khi phục Vĩnh Xun đường v lấy lại tn chnh thống của mn phi. Dự định ny đ khng bao giờ thnh hiện thực, v nh Minh khng bao giờ được khi phục. Từ đ, mn phi mang cả hai tn Vĩnh Xun v Vịnh Xun, ty theo dng họ, hệ phi.

Sau vụ Hỏa thiu Nam Thiếu Lm, mn phi Hồng Hoa Nghĩa Vĩnh Xun quyền được lưu truyền b mật trong phạm vi Hồng Hoa hội, v được dạy ra bn ngoi cho một số lực lượng chiến đấu v quần chng dưới tn gọi Vịnh Xun quyền. Trương Ngũ, người sau ny chạy thot về vng Phật Sơn, thnh lập Hồng Hoa hội qun ở đy được coi l ng tổ đời thứ nhất của Hồng Hoa Nghĩa Vĩnh Xun quyền, đồng thời l ng tổ của nghệ thuật kinh kịch miền Nam Trung quốc. Thng tin về Trương Ngũ c thể được tm thấy trong ti liệu lịch sử về Lịch sử kinh kịch Trung quốc v Nghệ thuật kinh kịch miền Nam Trung hoa. Về sau, Trương Ngũ do trốn chạy sự truy st của triều đnh Mn Thanh, phải về thoi ẩn trong một gia đnh thế phiệt họ Trần, v truyền dạy ton bộ hệ thống Hồng Hoa nghĩa Vĩnh Xun quyền cho gia đnh ny, cho đến một truyền nhn kh nổi tiếng trong giới lnh tụ khởi nghĩa l Hồng Cn Bửu.

Một số cao thủ dưới sự đo tạo của Ch Thiện thiền sư trốn chạy khỏi vụ hỏa thiu Nam Thiếu Lm gia nhập vo cc con thuyền kinh kịch ngược xui miền Nam Trung hoa. Tại đy, họ cũng truyền dạy hệ thống chiến đấu c tn gọi l Ch Thiện Vịnh Xun quyền. Tun theo lời thề giữ b mật của Vĩnh Xun đường, họ đ khng truyền lại ton bộ hệ thống Vĩnh Xun.

Về sau, do hoạt động khởi nghĩa, Hồng Cn Bửu c sự tiếp xc với Hồng Thuyền Hội qun, v tạo nn sự giao thoa một lần nữa giữa một hệ thống Vĩnh Xun hon chỉnh của Vĩnh Xun nguyn gốc v Ch Thiện Vịnh Xun. Nhưng theo như những ti liệu gia truyền trong dng Ch Thiện Vĩnh Xun v Hồng Hoa nghĩa Vĩnh Xun, bn ngoi sự b mật của Hồng Hoa hội, khng một dng Vịnh Xun no được truyền ton bộ hệ thống Vĩnh Xun như một Khoa học Chiến đấu nguyn gốc từ Vĩnh Xun đường.

Mi sang tới thế kỷ hai mươi, truyền nhn đời thứ tm của Hồng Hoa nghĩa Vĩnh Xun quyền l Chu Knh Hng mới nghin cứu, trao đổi v thảo luận với cc cao thủ Vĩnh Xun tại Phật Sơn, Trung quốc v nhiều miền khc, để cng bố rộng ri ton bộ hệ thống Vĩnh Xun. Tuy nhin nhiều người dạy v luyện tập Vĩnh Xun t ch trao đổi thng tin, giao lưu, du lịch, tham khảo cc mn phi v phả hệ ... th vẫn khng để tới những thng tin ny.

Sau khi cha Nam Thiếu Lm Bồ Điền bị hỏa thiu, cc cao thủ Vĩnh Xun rt vo b mật v mn phi được đổi tn thnh Vịnh Xun. Huyền thoại về Ngũ Mai lo ni v Nghim Vịnh Xun được đặt ra để che giấu sự b mật của nguồn gốc mn phi, v để c thể truyền dạy mn phi rộng ri ra đại chng. Chữ Nghim được đặt thm vo trước tn Vịnh Xun, chnh l để nhắc nhở về lời thề giữ b mật của Vĩnh Xun đường.


L Tiểu Long, truyền nhn nổi tiếng của Vịnh Xun quyền, với c đấm lừng danh.
Ảnh tư liệu

Về sau, từ Hồng thuyền Hội qun v cc cao thủ Vịnh Xun khc, mn Vịnh Xun bắt đầu được phổ biến rộng ri trong dn gian, v cho ra đời rất nhiều hệ phi Vịnh Xun khc nhau. Sau thời kỳ Hồng thuyền Hội qun, ti liệu về phả hệ cc dng Vịnh Xun phổ biến trong quần chng c kh đầy đủ, v được ghi chp trong nhiều ti liệu lịch sử khc nhau.

Tuy nhin, nguồn gốc ban đầu của mn Vĩnh Xun - theo như nhiều người luyện Vịnh Xun quyền - vẫn cn nằm trong mn sương khi. Tất nhin l chỉ trừ đối với một số người chịu kh đọc ti liệu lịch sử tiếng Anh, tiếng Hn, giao lưu với nhiều dng Vĩnh Xun khc nhau trn thế giới v ni được tiếng Quảng Đng./.


CTV Chu Hồng Lĩnh/VOV.VN

Nguồn