CHỢ TRỜI SI GN SAU 1975

Hai trụ đn, khng người li, hai cửa sổ Xem thử đi cc đồng ch Ci đồng hồ ny đng gi cả một gia ti, nhưng by giờ chỉ bn với gi ủng hộ
Chụp ảnh lấy liền chỉ mất 30 giy bằng my Polaroid tối tn của Mỹ Chụp đầy đủ cả bộ Đạp-Đổng-Đi để lm kỷ niệm Chỉ cn một t giấy ảnh, chụp ngay kẻo hết Gi chỉ một ngn đồng Ngụy một tấm
Vi ch bộ đội tần ngần dừng chn đứng lại, một ch thắc mắc:
Chụp 30 giy n thế lo ?
Chỉ sau 30 giy l đồng ch c một tấm ảnh bn cạnh xe đạp, đồng hồ đeo trn tay v radio đeo bn nch Chụp đi đồng ch rồi gửi về Bắc lm kỷ niệm, chỉ mất c 1 đồng tiền mới, khng c tiền mới th trả tiền Ngụy cũng được !


Đạo cụ của anh thợ chụp hnh gồm chiếc xe đạp, ci vỏ radio bằng da v nếu người chụp khng c đồng hồ anh ta sẵn sng cho mượn để thực hiện một bộ sưu tập Đạp-Đổng-Đi như quảng co.
Mặt hng ăn khch nhất ở chợ trời l 3D (Đạp, Đổng, Đi) được đnh gi l đỉnh cao của sự sung tc theo tiu chuẩn người miền Bắc. Đồng hồ họ thch loại c nhiều cửa sổ, một cửa sổ th c ngy, hai cửa sổ th c cả ngy lẫn thứ nhưng khng biết họ c hiểu những chữ Mon, Tue, Wed hay khng ?
Radio th ở miền Nam hầu như gia đnh no cũng c, no l Sony, National, Zenith c đủ cả AM lẫn FM v my pht băng nhạc hiệu Akai. Tnh thế đ thay đổi nn nhu cầu nghe radio khng cn cần thiết, cch tốt nhất l đem ra chợ trời bn lấy tiền mua gạo.
Xe đạp th Si Gn cũng khng hiếm v chạy đầy đường, kiểu cch th đa dạng khng như xe Phượng Hong của Trung Quốc vốn lu nay lm cha đường phố H Nội.
Chợ trời l nền kinh tế mới nổi trong thời kỳ Si Gn vừa đổi chủ. Chợ trời, ve chai, lạc soong nở rộ khắp hang cng ng hẻm. Bụng đi nn mọi người phải ra đường kiếm kế mưu sinh. Trong hng ngũ dn chợ trời, những người chn chnh kiếm sống gồm đủ thnh phần.

Người ta đồn ca sĩ Thi Thanh đi bn xi ở khu vườn hoa Cng l, nhạc sĩ Hoi Bắc (Phạm Đnh Chương) ra chợ trời Si Gn. Thế l gần như ban Thăng Long xuống đường hợp ca bản chợ trời !
Nh văn Nguyễn Thụy Long với tc phẩm nổi tiếng Loan Mắt Nhung vốn hiền lnh l thế nhưng cũng phải chạy chợ trời để nui con khi bị vợ bỏ. Nguyễn Thụy Long tm sự : Ra chợ trời c nhiều mnh kiếm ăn nhưng ti chẳng được qu phi như nhiều tay chợ trời khc. Như k giả Hồng Dương bun bn vng ở chợ L Thnh Tn, vải vc, quần o cũ hay sch bo lậu, mi giới ăn hoa hồng. Ti cũng l dn chợ trời nhưng mua đi bn lại vi ba ci b loong dỉ nn rất l đi rch
Nh gio v mất dậy, v lương nn phải đứng chợ trời. Cng chức mất sở lm phải ra chợ trời cn sĩ quan ngụy bận đi cải tạo Từ xưa, trong mắt số đng người miền Nam, chợ trời đồng nghĩa với sự lừa đảo, dối tr, ma lanh, lu c. Dn chợ trời l một cụm từ miệt thị chỉ những tay mua bn theo cơ hội, thời cơ nhưng trong thời điu linh, Si Gn biến thnh một chợ trời khổng lồ, trong đ đủ cc thnh phần x hội, thượng vng hạ cm. Tất cả chỉ v miếng ăn, c ci tọng vo họng l được, bất kể sang hn.

Chợ trời l một hiện tượng nở rộ tại Si Gn trong thời điu linh, kể từ sau 30/4/1975. Về mặt kinh tế, những nơi no c nhu cầu mua-bn th ở đ c chợ trời. Tuy nhin, xt cho cng, chợ trời thời điu linh l một hnh thức tự pht khi nhu cầu của người miền Nam cần bn những mặt hng được coi l khng cn cần thiết trong tnh hnh mới gặp nhu cầu của người mua l những người đến từ phương Bắc, họ săn nhặt những mặt hng lạ cn st lại từ thế giới tư bản niền Nam.
Bước vo khu vục chợ trời, bạn sẽ được cho đn bằng cu : C g bn khng anh ?. Nhiều người tỏ vẻ bất bnh trước cu hỏi sỗ sng đ, c người lại trả đũa một cch kh chịu : Ti bn ti, anh c mua khng ?. Sau ny, khng ngờ cu hỏi cay c đ lại được sử dụng ở cc chợ người, hay cn gọi l chợ lao động.
Ở gần khu vực ti sinh sống c chợ trời Lăng Cha Cả. Chợ bun bn đủ cc loại mặt hng, từ thượng vng đến hạ cm. Tại đy, ti đ từng đem bn ci nhẫn tốt nghiệp United States Defense Language Institute v chiếc quần jeans c ci nhn Levis gắn bn cạnh ti. Bn được 2 mn đồ thấy nhẹ hẳn người v khng cn tn dư Mỹ Ngụy trn người m lại c tiền cho vợ con đong gạo bng cỏ, mua khoai lang sng, khoai m chạy chỉ v cả cao lương tức hột bo bo cứng như đ để độn cơm. Thật đng l thời cao lương mỹ vị đến độ cao lương trở thnh mn tầm thường m ai cũng ngn. Phải ni l ngn ngẩm mới đng.
Nh văn Hong Hải Thủy vốn l người rất t khi lm thơ nhưng chợ trời đ khiến ng tức cảnh với những dng dưới đy :

Xem đồ ta, ngắm đồ người cho vui
Tm vui chỉ thấy ngậm ngi

Vỉa h ny những khc cười bầy ra
Lạc loi o gấm, quần hoa

Ny trong khu cc, sao m đến đy ?
Chợ bầy những đọa cng đầy
Vng phơi nắng qui, ngọc vầy mưa sa

Bn đồ ton những người ta
Mua đồ th rặt những Ma cng Mường
Chợ Trời hay Chợ Đoạn Trường

Đầu m phủ, cuối thin đường l đy !

Ở chợ trời, người bn nhiều hơn người mua, dĩ nhin đa số người mua l những Ma cng Mường, họ l những từ phương xa đổ vo thnh phố. Họ l những chiến binh chất phc, chn qu, xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước v khi được đặt chn ln Hn Ngọc Viễn Đng họ ngỡ ngng như trong mơ, hng ha phong ph như ở cc nước Đng u!

Bn cạnh những chiến binh chn chất l những anh bộ đội c tnh sĩ diện ho. Hỏi anh ngoi Bắc c ti vi khng, anh trả lời như một ci my ghi m Akai: Thứ đ chạy đầy đường. Hnh như, theo sự hiểu biết của anh, TV l một loại xe Honda nn ni liều l chạy đầy đường !

Đến khi thn nhn ở nước ngoi gửi qu về Việt Nam qua sn bay Tn Sơn Nhất v bưu điện đường Hai B Trưng lại pht sinh một nghề mới, nghề chợ trời mua thu gom đồ.


Họ bm lấy người đi lnh đồ như ruồi, khng tiền đng thuế cho hải quan, họ tnh nguyện đng thuế gim, miễn l bn lại đồ cho họ.

Ti đ chứng kiến nhiều cảnh cười ra nước mắt ở chỗ lnh đồ gửi từ Mỹ về. Trong thng đồ gửi về c một cy thuốc l Pall Mall. Cy thuốc thơm tho đ nằm trn bn kiểm hng, thủ tục thuế m cũng đ đng đủ cả chỉ cn việc người lnh đồ chờ nhận. Tuy nhin, nhn vin Hải quan (quan thuế) cho biết rằng thn nhn bn Mỹ đ gửi đồ một cch phạm php. Người lnh đồ thắc mắc, hồi hộp hỏi :
Thưa trong những gi thuốc ny c hroin hay sao ?
Khng, nhưng nh nước xử nhẹ thi, sẽ mua lại với gi chnh thức, v cho lại anh một gi ht lấy thảo gọi l tnh nghĩa với b con.
Người lnh đồ sống trong tm trạng của kẻ đi xin v được cho những g nh nước khng cấm. Thuốc Pall Mall vẫn bầy bn trn lề đường Đồng Khởi, hồi xưa gọi l Tự Do.

Người ta mới hiểu ra, thuốc l tịch thu ở chỗ lnh đồ c chn chạy ra đường Đồng Khởi.
Hng từ ngoại quốc gửi về, nằm trong kho, người nhận qu được giấy bo, đi khi hỡi ơi, chỉ cn thng bị rt ruột hoặc bị đnh tro. Vải từ bn Mỹ gửi về cho thn nhn ở qu nh ton dệt ở Việt Nam, nh my dệt Nam Định chẳng hạn. Gặp những chuyện đ chỉ c nước cắn răng chịu trận. Thn phận con kiến sao kiện được củ khoai.
Chuyện đ xảy ra hng ngy nn khng cn l chuyện la. Rồi giai cấp mới lm kinh doanh qua việc nui ch bẹc gi kiếm lời. Một giai cấp nh giầu mới ra đời, người ta chăm sc ch, cho ch ăn cả k l chả quế, ăn phở ti nạm gầu.
Lời đồn đại về lối sống của giai cấp mới ny nhiều v số kể, nhưng ti khng thể tin hết nếu chưa kiểm chứng. Trong hồi ức ny những điều ti viết ra đều đ được kiểm chứng v đng l sự thật. Ti khng bắt ai phải tin hay nghĩ g khc.

Ci cột đn trong thnh phố n bị trồng cứng xuống lề đường nn đnh đứng nguyn một chỗ, cn đồ Mỹ c chn, n chạy ra chợ trời ! Nồi cơm điện, bn ủi, hay đổng-đi n c thể chạy ra đến chợ trời Huỳnh Thc Khng, Tn Thất Đạm. Nơi đy người ta bn chng với bất cứ gi no, dn chợ trời mua ty theo ti tiền c sẵn v người mua về bao giờ cũng vui v c được mn hng m mnh ao ước !

Chợ trời thuốc ty lớn nhất Si Gn trải di suốt một con đường bn hng chợ Tn Định. Người ta c thể tm mua đủ cc loại tn dược tại đy, từ những vin thuốc cảm, sổ mũi, nhức đầu cho đến thuốc đặc trị huyết p, tiểu đường, thấp khớp ci th cn đt nhưng c ci hết đt từ mấy năm về trước. Nguồn hng c xuất xứ đa dạng : thuốc từ cc viện bo chế trước 1975, thuốc từ cc nước x hội chủ nghĩa anh em v sau ny cn c cả thuốc từ cc nước tư bản do thn nhn từ nước ngoi gửi về.

Nguồn thuốc gửi về c đến 90% tm đường ra chợ trời v người nhận thuốc khng phải để uống m để bn đi lấy tiền lo cơm o hng ngy
..


Người ta quan niệm, chống đi quan trọng hơn chống bệnh tật gấp nghn lần. Thn nhn ở nước ngoi được bo l cứ gửi thuốc về, mặt hng ny c gi rất cao nếu so với quần o, vải vc, mỹ phẩn, kẹo bnh. Hơn nữa, trọng lượng lại rất nhẹ cn nếu so với cc hng viện trợ khc, đỡ tốn cước ph đối với người gửi.

Từ Mỹ, từ Php cũng xuất hiện những cng ty của người Việt chuyn gửi thuốc ty về Việt Nam với danh sch cc loại thuốc hot nhất, c nghĩa l bn được nhiều tiền nhất trn thị trường chợ trời. Tại Si Gn c cả một hệ thống thu mua mặt hng thuốc ty, họ l dn chợ trời nhưng đến tận nh. Hệ thống chn rết ny bắt đầu từ những tay c, c mặt tại khu lnh hng trn phi trường Tn Sơn Nhất hay bưu điện, thấy ai lnh thuốc l xin địa chỉ đến tận nh để mua, vừa kn đo lại vừa an ton, khng sợ cng an vồ.


Dn chợ trời thuốc ty cũng xuất thn đủ mọi ngnh nghề: từ ng dược sĩ chnh hiệu bị mất sở lm đến anh sỹ quan ngụy vừa tốt nghiệp cải tạo, từ tn chuyn nghiệp mnh mung đầu đường x chợ đến kẻ trong ti khng c tiền uống c ph cũng ra chợ trời bun nước bọt. Họ đứng ra lm trung gian, dẫn mối.

Bạn cải tạo của ti ra chợ trời kiếm ăn cũng khng t. Tổng hnh dinh của đm chợ trời chng ti l nh Nam đầu bạc ở đường Hai B Trưng, ngay chn Cầu Kiệu, nn rất gần với chợ trời thuốc ty trn đường Nguyễn Hữu Cầu, bn hng chợ Tn Định.
Nam vốn l bc sĩ qun y, khi đi học tập về sống chung với ca sĩ Phương Hồng Quế v mở phng mạch trn đường Triệu Quang Phục trong quận 5, Chợ Lớn. Căn nh mặt tiền đường Hai B Trưng vốn l của gia đnh Quế nn được đm bạn chọn l nơi ra vo từ chợ trời.

Thuốc ty thu gom ở chợ Nguyễn Hữu Cầu được gửi tạm tại đy trước khi sang tay, mua đi bn lại. Mỗi khi bc sĩ Nam cần thuốc cho phng mạch cũng đều nhờ anh em chợ trời săn lng, anh em khng ra chợ trời Nam cũng sẵn sng mua ủng hộ mỗi khi c thuốc ty từ nước ngoi gửi về lm qu. Phần ti thỉnh thoảng cũng c cht qu nn nhờ Nam mua gip.


Ti hiểu, những lọ vitamin nếu đem ra chợ trời bn sẽ bị ch ỏng ch eo nn hễ c l ti nhờ Nam mua ủng hộ!
Nhm chợ trời thuốc ty chng ti gồm đủ thnh phần đ tốt nghiệp đại học cải tạo: Huệ (sĩ quan Hải qun mắc cạn), Cường điếc (pho binh Thủy qun Lục chiến nn tai bị nghễnh ngng v tiếng sng), ch Định (dn Quốc gia Hnh chnh, đ từng l ph quận), Quyền (Giảng vin trường Sinh ngữ Qun đội bị mất dậy)
Ring ti được miễn cng tc ra chợ trời thuốc ty kiếm sống, thay vo đ l chn gia sư km Anh Văn cho Phương Hồng Quế, Phương Dung, Thu Hiền v một số bạn b của Quế cũng như con ci của cc bạn cải tạo. ng thầy ngy một đng học tr nn cuộc sống cũng c phần dễ thở trong suốt thời điu linh.

Tan chợ, anh em thường tụ họp tại Hai B Trưng, thỉnh thoảng vo cuối tuần lại chung tiền tổ chức giải lao sau những ngy hnh sự tại chợ Nguyễn Hữu Cầu. Tết Trung Thu, Quế lại cn tổ chức cho con ci ci bang về Hai B Trưng đốt lồng đn, ăn bnh Trung thu

Giờ th anh em cải tạo, người no cũng su, bẩy b, lưu lạc bốn phương, kẻ ở lại trong nước, người đ ra nước ngoi. Ngồi viết lại chuyện chợ trời để nhớ lại một thời điu linh.

(Sưu tầm)

Tiếng Việt Rắc Rối?
Nguyễn Thị Ngọc Dung


Tiếng Việt nhiều khi rắc rối, m rắc rối trước tin đ l chnh tả. Một tc phẩm văn thơ thường hay bị soi mi ci rắc rối đ trước tin, rồi từ suy luận, người ta nhanh chng chuyển thnh suy diễn để nhận xt cả một tc phẩm.
Chữ dng hay ging chẳng hạn: dng sng hay ging sng? Dng di hay ging di?
V ngn ngữ cn c khi biến ho nn cũng kh để cho vo khun php, m người đời thung c khuynh hưng dễ di, chỉ căn cứ vo ngưi đi trước viết thế no, rồi cứ thế viết theo. Ngn ngữ c tnh linh động, ước lệ, nn cứ dng nhiều thnh ra đng. Đng- Sai c những trưng hợp thật quả l kh ni.
Trong khi đ, ngưi đọc lại hay c khuynh huớng ph phn thậm ch ph phn một cch vội v-, hoặc tỉ mỉ một cch khng cần thiết, nhưng lại khng qun triệt mọi khi cạnh. Đ thế, cn c những trường hợp kiến của nhiều nguời chẳng qua chỉ l lặp lại kiến của một ngưi, thay v c nhận xt ring. Ci nhn, do đ chưa đưọc thấu đo.
Nhưng cũng c trường hợp Đng-Sai về chnh tả nhận ra rất r. V dụ, chữ hiu hiu để chỉ gi thổi nh nhẹ, thoang thoảng. M nếu viết l hiu hiu th quả l sai. (hiu hiu để chỉ thi độ tự đắc, ngạo mạn).
Ngủ thiu thiukhng thể viết l thiu thiu (thiu đy l đốt, khc hẳn với thiu thiu ngủ, hay buồn thiu, thịt thiu
Tiếng Bắc c thể coi l chuẩn cho cả nước, nhưng cũng khng phải l đ thập phần hon hảo. V khi viết th thường l đng, cc dấu sắc, huyền, hỏi, ng v...v. rất chnh xcTuy nhin, khi ni hay đọc, ngưi Bắc thường khng phn biệt r những chữ như s-x, ch-tr, r-gi-d. Ở một số vng, lại cn lẫn lộn chũ l-n. C điều, nếu đọc khng phn biệt đuợc, m viết vẫn đng th khng thnh vấn đề, v nghĩa vẫn bảo đảm. Th khng thể bảo l sai được.
Rượu pht m giọng Bắc nghe như diệu, sai cht khng sao; ngưi ta vẫn c thể hiểu được . Nhưng nếu viết l uống diệu l khng đng. Hay, nếu l người Bắc như ti, m đọc ruợu l dượu (chữ r thnh chữ d), ni đ sai rồi, m khi viết ti cũng viết sai, Ti thch uốngdiệu vang th coi khng được t no. Ci sai phổ biến nhất l chữ l-n. Đi lối ny m viết thnh đi nối ny trn bảng chỉ dẫn cho khch đi đuờng. Ni sai, th cn thng cảm đuợc, nhưng viết sai th kh chấp nhận. Những người trẻ lớn ln sẽ học ngay cch viết ấy, nếu khng lưu , khng kho sẽ trở thnh truyền thống mất! Quả l khng c lối thot.
Tiếng Nam, tuy khng c ci sai giống như thế, nhưng lại sai ở chỗ khc. Những chữ đọc sai, nhiều khi đưa đến viết sai thng thuờng l hỏi, ng, v d, c-t; qu-gu. Đặc bit, những chữ kh phn biệt đối với đa số người Nam, l những phụ m cuối n hay ng. Chẳng hạn, hai chũ chon (khng c g ở cuối) v chữ chong (c g): Chữ chon ngợp đọc sai, rồi viết sai thnh chong ngộp, chong vng thnh chon vn. Uốn nắn viết thnh uống nắng; ngắt viết ra ngắc: Ta ngắt đi một chm hoa thạch thảo, m lại viết l Ta ngắc đi , th kể cũng tội cho ngn ngữ. Cho nn, lưu cch viết cho chnh xc, rất quan trọng. Biết, để sẽ khng bị sai, chứ khng phải để ph phn... Lại cng khng nn để cho ci chủ quan của mnhtc động ln những g mnh nhận xt.
Nhưng điều quan trọng ti muốn ni ở đy l d tiếng Nam hay tiếng Bắc, d ni đng hay ni khng chnh xc đi nữa, vẫn c thể chấp nhận được. V hơn nữa, vẫn c thể cảm thng được với tnh cch điạ phương của ngn ngữ một vng (phương ngữ), d l cng trn mảnh đất qu hương. Miễn l, khi viết, phải cần viết đng. Nếu khng, sẽ v nghĩa; hoặc ho ra nghĩa khc, lm sai của ngưi muốn viết, hay muốn ni. Đọc sai cũng cn c thể chấp nhận được, chứ viết sai: Ti ăn cơm gồi, th lm sao hiểu?
Thực ra, ngn ngữ no cũng c những ci rắc rối lặt vặt như thế. V những nhận xt trn đy chỉ l tổng qut.. Ngoi ra, vẫn c những ngoại lệ.. Đ c những trưng hợp, ngưi Trung hay người Nam viết chnh tả rất chnh xc, dấu hỏi dấu ng đu vo đấy, n hay ng đặt đng chỗ Cho nn cũng cn tuỳ. No chung, theo quan điểm c nhn, ngưi viết cần viết cho đng, chnh xc về ngữ vựng (vocabulaire) trước tin. Cn văn phong lại l chuyện khc. Gọn gng, nhưng khng c nghĩa l phải đng khung, cứng ngắc. Nhất l khi luận bn văn chương thi, chưa ni đến ph bnh văn học, th cũng chẳng nn ph phn theo kiểu tầm chương, dễ trở thnh my mc, m khng kho sẽ trở thnh hết cả văn chương.
Ti quan niệm đơn giản, đọc một ng văn, ti thch c một ci nhn thong hơn, để cn ch đến ci hồn của bản văn. Ti thưng ch nhiều về tư tưởng, tnh cảm gi ghm trong đ. V, lẽ dĩ nhin l cch viết văn c hay, c khc chiết, li cuốn hay khng.
Nhưng nếu viết sai chnh tả trầm trọng đến nỗi lm sai cu văn, hoặc cả đoạn văn. Hoặc bản văn ấy, chữ dng tối nghĩa, khiến cho ngưi đọc hiểu mập mờ. th c thể coi l khng chấp nhận được.
Mặc d khng chấp nhận những kiểu viết bừa bi, sai chnh tả trầm trọng, ti vẫn dnh sự thng cảm cho những tiếng điạ phương, những chữ cổ, v khng tnh (count) những tiếng lng (slang). Ni sai th cn thng cảm được, do giọng điạ phưong. Thnh thử cũng khng dm ph phn họ, D rằng, chnh bản thn dng từ ngữ, th vẫn phải cẩn thận Nhưng viết sai l do cch đọc sai, do giọng ni điạ phương như đ ni trn- khiến cho sai lạc cả nghĩa, th thật l kh chấp nhận được. Bt sa, g chết l ở chỗ đ.
Ti quan niệm đơn giản, đọc một ng văn, ti ch nhiều về tư tưởng, tnh cảm gi ghm trong đ. V dĩ nhin l cch viết văn c hay, c khc chiết, li cuốn hay khng.
Nhưng nếu viết sai chnh tả trầm trọng đến nỗi lm sai cu văn, hoặc cả đoạn văn. Hoặc bản văn ấy, chữ dng tối nghĩa, khiến cho ngưi đọc hiểu mập mờ th c thể coi l khng chấp nhận được.(c g)
Mặc d khng chấp nhận những kiểu viết bừa bi, sai chnh tả trầm trọng, ti vẫn dnh sự thng cảm cho những tiếng điạ phương, những chữ cổ, v khng tnh (count) những ting lng (slang). Viết sai l do cch đọc sai, do giọng ni điạ phương l điều c thể chấp nhận được.
Nu ln những vấn đề trn về ngn ngữ Vit Nam khng phải để ph phn; m l để lưu ; v nếu cần, ngăn ngừa cho ci sai khỏi phổ biến ngy cng trầm trọng. Bởi lẽ điạ phưong no cũng c ci sai, ci đng, nn phải rất tinh tế, Chỉ cẩn một cht quan tm với ngn ngữ Việt cũng đủ thức đuọc trch nhiệm trong lời ni v chữ viết hng ngy. V mặc d ngay chnh bản thn c tự tin đi nữa, cũng vẫn phải cẩn thận cho chnh mnh. Nhưng quan tm thế no cho chnh đng?. Một ng thơ nổi tiếng như Truyện Kiều m cũng đ từng bị người ta đem ra mổ xẻ bằng một ci nhn mo m, v đi phải sửa thế ny hay thế kia xem ra đ l qu đng
Đứng về mặt ngữ học m ni, th v ngn ngữ bao giờ cũng c tnh cch phổ biến v ưc lệ, nn c những trường hợp một chữ dng mới đầu c thể khng đng, nhưng v đại chng dng nhiều, dng miết thnh quen. Thế l người đng khng kịp ln tiếng, th chữ dng sai hay thiếu chnh xc kia d bay qu xa, thế l đnh chp nhận lunTừ đ, chữ đ trở thnh thứ ngn ngữ được dng trong đời sống v khi viết cũng viết (sai) như thế...
Gi như Việt Nam c đưọc một quy luật cụ thể về ngn ngữ th cn g bằng; v như vậy chỉ việc căn cứ vo đ để tm ra đp số, đỡ mất cng phải tm kiếm. Nhưng điều ny nếu c th lại phản với quan điểm ngữ học (l ngn ngữ đi khi khng cố định, hay bất biến ; m l ước lệ, v thay đổi để thch ứng vơi hon cảnh).
Xt cho cng th ngn ngữ chỉ c tnh tương đối. Những chữ mới sng tạo m khng c nghĩa lắm, th d c phổ biến đưọc một thi gian, từ từ cũng sẽ bị .đo thải.
Trở lại với chữ dng hayging, nếu suy ra từ chữ Nm th dng chữ Dụng thm bộ Thuỷ vo th thnh chữ Nm Dng nghe c l hơn l ging.
Mặc d ti vẫn quen dng với chữ Dng để chỉ dng sng hay dng đời.. V chữ ging để chỉ ging di. Tuy nhin, theo thiển , d l ging đời hay dng di cũng vẫn được. Điều quan ỉtrọng l khng sai về nghĩa.
Văn chương c ci phiền l khng chnh xc như Ton, để c thể kết luận l..dng di hay ging di, dng sng hay ging sng l sai hay đng.
Dng suy luận ton học Đng-Sai về dng hay ging để kết luận về một tc giả, hay gi trị của ton tc phẩm th e rằng hơi vội v, v khng chnh xc. nghĩa l quan trọng trong trường hợp ny.

Nguyễn Thị Ngọc Dung