BẦU CỬ TỚI: NGHĨ G?
Vũ Linh

Cn chưa tới nửa năm nữa l bầu quốc hội giữa ma, tức l kỳ bầu khng c bầu tổng thống. Ton thể Hạ Viện v một phần ba Thượng Viện bầu lại. 36 thống đốc v hng ngn chức vụ tiểu bang v địa phương cũng được bầu lại. Ai cũng hiểu trong chnh trị Mỹ, su thng di như su thế kỷ. Bất cứ chuyện g cũng c thể xẩy ra đảo lộn tnh hnh chnh trị.
Nhất l trong lần bầu cử ny cn c yếu tố Mueller. ng đc kết điều tra, tuyn bố TT Trump vi phạm vi tội tầy trời hay v tội sẽ c ảnh hưởng rất lớn trong cuộc bầu, mặc d TT Trump khng c trong danh sch bầu bn no.
Ta thử nhn lại vấn đề xem sao.
Kinh nghiệm lịch sử bầu bn Mỹ, những kỳ bầu giữa ma thường đưa đến thắng lợi cho đảng đối lập với tổng thống. Trn phương diện tm l cũng dễ hiểu. Những người thỏa mn với tổng thống thường ngồi nh, khng đi bầu, trong khi những người bất mn, bực mnh với tổng thống th hăng hi đi bầu để ph tổng thống. Đối lập thắng nhiều hay t ty hậu thuẫn hay chống đối tổng thống mạnh hay yếu.
Kỳ bầu năm nay, theo kinh nghiệm lịch sử, ai cũng nghĩ DC sẽ thắng, chiếm được đa số tại Hạ Viện v chỉ cần thắng thm 24 ghế, tương đối dễ. Nhưng chưa đủ khả năng chiếm Thượng Viện.. Tri lại, CH c thể thắng thm t ra 2-3 ghế nữa tại Thượng Viện. Đ l suy luận bnh thường.
Tuy nhin, năm nay, khng kể cng tố Mueller, cn c một yếu tố đặc biệt c thể thay đổi cuộc diện, chưa chắc DC sẽ chiếm được đa số tại Hạ Viện. Đ l TT Trump, một tổng thống gy tranh ci như chưa bao giờ thấy trong lịch sử Mỹ.
ng Trump l người c sức thu ht lạ lng v tiền m chắc cũng khon hậu lun. Khi nghe đến tn Trump, khng ai c thể lửng lơ con c vng được. Hoặc l nhẩy dựng ln xỉa tay mạt xt, hoặc l nhẩy nhổm ln tung h ngất trời. Từ đ, nhiều chuyn gia dự đon cuộc bầu tới, sẽ c nhiều cử tri đi bầu hơn những lần trước. Bn chống, bn bnh, bn no đi bầu nhiều hơn, bn đ ăn tiền. Đy l cu hỏi khng ai đon trước được.. Cũng như kỳ bầu tổng thống vừa qua, tất cả mọi người đều ng ngửa trước chiến thắng bất ngờ của ng Trump.
TT Trump c cch hnh xử khng giống bất cứ tổng thống no khc.
Đặc điểm lạ nhất của ng l thch đnh nhau với truyền thng.. Tất cả cc tổng thống khc đều lo khm nm nịnh truyền thng, nhưng TT Trump v truyền thng th coi nhau như kẻ th. TT Trump hăm hở, khng bỏ lỡ cơ hội sỉ vả TTDC, lm như muốn khiu khch cho chng đnh ng mạnh hơn nữa. Chẳng những vậy, ng cn qua mặt truyền thng, một năm rưỡi m chỉ họp bo đng một lần, ni chuyện thẳng với dn chng qua cc tut ruột ngựa, nghĩ sao viết vậy, chẳng ro đn, chẳng nể nang ai. Mỗi ngy vi chục ci tut, c khi giữa đm 2-3 giờ sng cũng tut.

ng Trump l đại tỷ ph nhưng lại khinh miệt giới ti phiệt, v lại được giới lao động ủng hộ mạnh. ng khng để đến chnh trị cũng như chẳng c một ly kinh nghiệm chnh trị, nhưng muốn dng chnh trị để đổi đời, vo Ta Bạch Ốc ngay, hạ cả l chnh trị gia chuyn nghiệp từ thống đốc, thượng nghị sĩ, dn biểu, đến Hillary, dễ như trở bn tay. Nhưng lại vẫn bị đm thua cuộc ny ch l ngu dốt?!
Một đặc điểm nữa l cch ng lm việc c tnh thực dụng khng khc g giao dịch kinh doanh. Ht gi cho to, rồi điều đnh, de lui, tiến tới, rồi thỏa thuận. TTDC m tịt, chẳng đon được tổng thống đang lm g, bực mnh sỉ vả ng bất nhất lm mất uy tn nước Mỹ. Lm như thể TTDC nhục mạ tổng thống th uy tn của Mỹ trn thế giới mới tăng vậy. ng Trump coi như pha.

Những người th ght TT Trump tố ng đủ tội, kể cả những tội phng đại v những tội m cc tổng thống khc lm th khng sao. ng bị tố lem nhem gi g (so với Clinton, Kennedy th sao?), v ti bất tướng (so với Carter?), vua ni lo (so với Obama?), ăn ni hm hồ, bị bệnh tm thần, kỳ thị tất cả những ai khng phải da trắng, Những người ủng hộ ng th thch tnh ni thẳng, quyết định mau chng khng lươn lẹo, dm ni dm lm, khng vuốt đui ai hết, c viễn kiến lớn chứ khng thuộc loại phải điều nghin chi tiết hnh chnh hay cn nhắc hậu quả chnh trị cả nửa ngy trước khi uống một ly nước.
TT Trump, trn phương diện c nhn c thể bị rất nhiều người th ght đến xương tủy, nhưng trn phương diện thnh quả, lại l một tổng thống c thể ni thnh cng nhất trong lịch sử cận đại. [Muốn biết r hơn, xin đọc 2 bi bo Mỹ đầu tin trong trang Bo Mỹ trn Diễn Đn tuần ny]
TTDC hiện nay trn ngập tin nng bỏng về c đo đng phim sex. Vừa muốn cu người coi để lấy quảng co, vừa c dịp bi bc TT Trump. Sex l loại tin hấp dẫn nhiều người coi v hiếu kỳ hay v tnh tiu khiển, nhưng khng phải l loại tin quyết định l phiếu. Tin quyết định l phiếu l những tin lin quan trực tiếp đến đời sống cụ thể của họ: cng ăn việc lm, ti tiền, thuế m, v an ton. M khổ cho khối đối lập DC, đy lại l những địa hạt m TT Trump thnh cng nhất.

Ti tiền: luật thuế mới tuy rất t người thấy ảnh hưởng cụ thể cho đến khi phải khai thuế sang đầu năm tới, nhưng đ được hiểu r hơn trong đm khi hỏa m do phe cấp tiến tung ra. Khi mới ra, chỉ c một phần tư dn ủng hộ, by giờ đ ln tới hơn một nửa.
Nhiều người bỏ tiền vo ti nhưng miệng vẫn lẩm bẩm n giảm thuế cho tao c vi trăm nhưng giảm cho mấy thằng triệu ph cả triệu. Thế mới ni con người lng tham v đy, được bao nhiu cũng khng đủ, vẫn cu nhu khiếu nại. Cc cụ đ qun mất sau khi trừ, nhiều cụ chẳng cn đng xu thuế no, hay chỉ đng vi trăm, vi ngn l nhiều, trong khi cc tay triệu ph sau khi trừ rồi, vẫn đng bạc triệu để cc cụ được tiền trợ cấp.
L tưởng của cc cụ l khng đng xu thuế no, nằm di ở nh nướng BBQ ăn nhậu với con chu, nhưng lại được trợ cấp đủ kiểu, con chu ăn ba đời vẫn chưa hết. Cc cụ cũng qun l trừ thuế cho cc cụ th cc cụ cũng chỉ c tiền ra chợ mua vi chai bia v vi miếng thịt về ăn mừng l hết, trong khi trừ thuế cho cc đại gia th họ c cơ hội mở hng xưởng, cấp việc lm cho cc cụ, khng tốt hơn sao? Trừ phi cc cụ bực mnh v c cng ăn việc lm nghĩa l bắt cc cụ phải đi lm?
B Nancy Pelosi, lnh tụ khối thiểu số DC tại Hạ Viện hứa sẽ thu hồi luật thuế của TT Trump, tức l tăng thuế lại cho tất cả mọi người. Đảng DC đi vận động tranh cử với chương trnh tăng thuế chnh l ước mơ lớn nhất của CH v đảm đảm sẽ gip CH đại thắng.

Cng ăn việc lm: tin mới nhất, tỷ lệ thất nghiệp đ xuống tới 3,9%, thấp nhất từ gần hai thập nin qua. C g cần bn thm?
C một chuyn gia kinh tế rất vĩ đại của khối cấp tiến, Paul Krugman, giải Nobel kinh tế chứ khng phải chơi. Trong thời tranh cử, ng điều nghin chương trnh kinh tế của Trump v phn nếu tay ny đắc cử v thi hnh những biện php kinh tế của hắn, xa bỏ chnh sch của TT Obama, rt khỏi TPP, giảm thuế lợi tức c nhn cũng như giảm thuế lợi nhuận kinh doanh, thu hồi cả ngn luật lệ kinh doanh đang điều hnh guồng my kinh tế, mở chiến tranh mậu dịch với Trung Cộng v cả thế giới, nếu Trump lm những chuyện ny th kinh tế sẽ đi vo suy thoi rất nhanh, lạm pht v thất nghiệp trn lan, thị trường chứng khon sẽ xụp đổ trong vi tuần đầu. ng ta cn tin đon nhiều chuyện kinh hong lắm.

ng Trump đắc cử thật, v chỉ trong chưa tới một năm rưỡi, xa phần lớn chnh sch của TT Obama, lm tất cả những g ng Krugman m tả ở trn. Kết quả? Chẳng ai thấy kinh tế suy thoi, thất nghiệp gia tăng, lạm pht phi m, hay chứng khon suy xụp. Tri lại hết. Dn Mỹ ni chung chưa bao giờ lạc quan như by giờ.
TT Trump lm ngược lại tất cả những g TT Obama đ lm. Ấy vậy m vẫn c vi cụ phn tất cả đều l thnh quả nhờ Trump sng suốt tiếp tục thi hnh chnh sch kinh tế tuyệt vời của Obama. Ci ny gọi l ni trong tinh thần phe phi m qung m chẳng biết mnh ni g, đng dạy bảo lại cho khn ra hơn l đng trch.

C cụ dẫn chứng bằng hai con số của thị trường chứng khon: khi Obama tuyn thệ, Dow Jones l 6.400 điểm; khi Trump tuyn thệ, Dow Jones l 19.700. Trong 8 năm Obama, tăng 12.300. Qu ti giỏi? C thể, nhưng thua xa Trump! Từ ngy TT Trump đắc cử đến nay, DJ tăng 7.000 điểm, tức l trong 18 thng của Trump, tăng gần bằng 60 thng của Obama.
Dĩ nhin đy l cch diễn giải đơn giản, khng phn tch kỹ tất cả cc yếu tố, nhưng đ l cch tnh theo ci nhn th thiển, ngy ng của cc cụ tỵ nạn, m cc cụ gọi l những con số biết ni. Nhn vo những con số trn, những con số biết ni ny r rng ni lớn hơn dưới thời Trump nhưng cc cụ lại khng nghe thấy.

Chỉ số Dow Jones phản ảnh một thực trạng lớn hơn: đ l thnh cng kinh tế của TT Trump. Theo trang mạng khng đảng phi Real Clear Politics, đy chnh l ci nhức răng lớn nhất của đảng DC: ni g về chuyện kinh tế khi tất cả cc chỉ dấu đều c vẻ c lợi cho TT Trump, từ tỷ lệ thất nghiệp thấp ở mức kỷ lục cho đến tăng trưởng kinh tế vẫn đều đặn, từ thuế lợi tức được giảm đến cc cng ty mang tiền từ ngoi nước về đầu tư tại Mỹ, từ việc tăng thuế quan trn hng TC đến việc TC chịu thua, đề nghị mua thm 200 tỷ hng Mỹ,... Đưa ra chương trnh g by giờ? Ta thử nhn qua vi lnh vực khc.

Bảo hiểm y tế: Ưu tin số một của TT Trump l thu hồi Obamacare, nhưng ng đ thất bại, khng thực hiện được hon ton, nhưng lại thu hồi được phần chnh, l phần p buộc tất cả mọi người phải mua bảo hiểm y tế nếu khng sẽ bị đng thuế phạt. Đy l điều thin hạ bất mn nhất. Điều lệ cấm khng cho cc hng bảo hiểm khng được từ chối bảo hiểm chưa thu hồi được, nhưng đy lại l điều lệ ai cũng muốn giữ, kể cả TT Trump. Do đ, ni chung, thu hồi điều lệ bắt buộc phải mua bảo hiểm đ l một thnh cng qu đủ của TT Trump.

An ton c nhn: Điều mọi người đều thấy r, từ ngy ng Trump nhậm chức, chưa c một vụ khủng bố tấn cng no. Đ vậy, ng đưa ra kế hoạch kiểm sot chặt chẽ việc nhận di dn hay tỵ nạn từ Trung Đng, l ổ của khủng bố Hồi gio qu khch. Sắc lệnh ban hnh nhưng chưa được p dụng trọn vẹn v bị cc quan ta cấp tiến ngăn chặn, thưa kiện, v Tối Cao Php Viện chưa c quyết định tối hậu cho đến giữa thng Su sớm nhất. Tuy nhin, theo cc chuyn gia, c nhiều triển vọng TCPV sẽ đồng với TT Trump.
Nhn ra ngoi nước Mỹ, cả thế giới đang hồi hộp theo di diễn tiến quan hệ Mỹ - Bắc Hn. V cả hai ng Trump v Kim đều l những người quyết định kh đon trước nn chẳng ai đon được cuộc đm phn sắp tới của đi bn c thnh sự thật khng, sẽ đi đến đu. Chỉ biết c tin khng vui cho đảng DC: gần 80% dn Mỹ ủng hộ việc TT Trump đm phn với Cậu Ấm Ủn. Nếu đm phn đưa đến một hiệp ước ha bnh lu di tại Hn Quốc, đảng DC sẽ loay hoay khng biết phải lm g.
V b đường trn vấn đề chnh sch, nn phe đối lập v TTDC đnh phải chi mũi đnh những chuyện c nhn, khua g ầm ĩ chuyện TT Trump ngủ với ai cch đy mấy chục năm, trả bao nhiu tiền,... Chuyện lăng nhăng chẳng lin quan xa gần g cuộc sống của người dn. Thời TT Clinton dnh vo chuyện c Monica, đảng DC v TTDC nhn vai chỉ l chuyện sex c nhn vớ vẩn. Nhưng by giờ th cũng ci đảng DC v TTDC đ lại rầm rộ la hoảng chuyện c đo đng phim sex, cho d đ l chuyện của cả chục năm trước chứ khng phải chuyện xẩy ra trong Phng Bầu Dục như thời Clinton.
Nm na ra, thin hạ c nhiều dị nghị với c nhn TT Trump, nhưng ủng hộ mạnh những chnh sch của ng. Ngay cả việc chống đối c nhn cũng đang biến chuyển c lợi. Tin lạ v rất buồn cho cc cụ: tỷ lệ hậu thuẫn của TT Trump hiện nay hơn xa tỷ lệ của TT Obama cng thời kỳ ny năm 2010. Cuộc bầu giữa ma năm đ, DC mất 63 ghế, thất bại lớn nhất của đảng cầm quyền trong hơn 60 năm v dn Mỹ chống Obamacare. Ta chờ xem CH năm nay ra sao.

Tnh trạng hiện nay của đảng DC l một bức tranh kh phức tạp.
Khng t người th ght Trump thật, nhưng như thượng nghị sĩ Schumer, lnh tụ khối DC tại Thượng Viện đ ni, chống Trump khng phải l một chương trnh tranh cử. Danh hi Jimmy Kimmel, chuyn gia mang Trump ra lm tr cười, đ cho biết anh ta sẽ chấm dứt kiểu hi ny v theo thăm d của chnh anh ta, khn giả TV ni ring v dn Mỹ ni chung c vẻ đ nhm chn với những tấn cng lin tục v qu đng chống Trump của TTDC v Hồ Ly Vọng từ gần hai năm nay. Thậm ch, tạo phản ứng ngược lun.
ng Levi Sanders, con của cụ x nghĩa Bernie Sanders, đang ra tranh cử dn biểu, đ nhận định đảng DC sai lầm lớn khi miệt thị Trump, khng nhn nhận những thnh quả của ng, v nhất l khinh bỉ khối cử tri của Trump. Theo Washington Post, khối cử tri của TT Trump cảm thấy bị khinh thường, xc phạm v TTDC v khối cấp tiến trịch thượng, ch họ l ngu dốt, kỳ thị, khiến họ cng ủng hộ Trump mạnh hơn. Cựu thị trưởng San Francisco, ng da đen Willie Brown, ku gọi đảng DC nếu muốn trnh đại họa trong kỳ bầu tới, cần chấm dứt việc đnh Trump đến độ v l hiện nay.
Li chuyện đn hặc ra? Một vi dn biểu DC vẫn h ho chuyện ny, như b dn biểu Maxine Mt-Dy Waters, nhưng cấp lnh đạo đảng DC th tri lại, đang lo chạy cho xa khỏi vụ đn hặc v họ thấy đy l chuyện qu đng, chỉ khch động cử tri của TT Trump đi bầu cho đng để bảo vệ TT Trump.

Đề nghị chương trnh mới? Ni th dễ nhưng lm qu kh. Đảng DC dường như đ cạn , khng biết đưa ra được chương trnh no mới lạ hết. Chẳng lẽ lại đưa ra những chương trnh ngược lại những g TT Trump đang lm? Tăng Thuế? Khuyến khch cc cng ty đừng mở hng xưởng? Đừng tạo cng ăn việc lm cho dn? Mở toang cửa cho di dn tha hồ vo? Đề nghị cả nước thnh vng an ton cho di dn lậu? Tuyn dương băng đảng M-13 l thần tượng? Chấm dứt mọi thanh lọc cho dn tỵ nạn Trung Đng tha hồ vo? Khng ni chuyện với Bắc Hn? Giảm thuế nhập cảng cho Trung Cộng? Trở về thoả ước chống hm nng địa cầu v đng ngay 2 tỷ đ TT Obama đ hứa m chưa nộp? Phục hồi lại cả ngn luật lệ thủ tục hnh chnh phiền toi cản trở kinh doanh?
Thật ra, ni DC khng c chnh sch g khng đng hẳn. Sự thật l đ c hng loạt đề nghị mới, nhưng đều mang tnh tạp nhạp, khng c phối hợp chặt chẽ với nhau. Đ vậy, ni chung, DC lại đang chạy qua phi tả mạnh hơn nữa, với Cali dẫn đầu. Cổ v cho những chuyện như bảo hiểm v dịch vụ y tế do Nh Nước cung cấp hết, học ph miễn hon ton cho tất cả, kể cả đại học, Nh Nước mướn hết tất cả những người thất nghiệp.

H ho chạy qua phi tả, nhưng nhn lại th trong cc cuộc bầu đặc biệt gần đy, vi ng b DC đ thắng lớn, m lại l những người khng thin tả g hết. Tri lại, họ l những người n ha, rất gần với cc dn cử của đảng CH, lo chạy cho xa khỏi b Nancy Pelosi. Khng cn l anh tr thức cấp tiến cực đoan nữa, m l tưởng nhất l một anh hay chị- cựu qun nhn, người hng từ Iraq hay Afghanistan, hay một người như ng DC Doug Jones mới thắng cử ghế thượng nghị sĩ Alabama nhưng đ lin tục biểu quyết theo TT Trump. Nếu đy l những dn biểu tương lai của DC th đảng ny c chiếm Hạ Viện th cũng chẳng c hại g cho TT Trump. Khối dn biểu n ha ny dường như cũng khng hồ hởi g với việc đn hặc TT Trump.

Đặc biệt hơn, cuộc bầu năm nay sẽ c nhiều phụ nữ tham gia nhất lịch sử, nhất l trong đảng DC v cơ hội khai thc phong tro #MeToo, chống xch nhiễu tnh dục phụ nữ, cũng như khai thc việc TT Trump bị TTDC tố thiếu đạo đức qua quan hệ với c đo phim sex.
Nhn chung, tnh hnh hiện nay m mịt hơn sương m Đ Lạt. Bo phe ta Washington Post lo ngại việc hậu thuẫn của TT Trump đang tăng v việc cử tri CH đổ x đi bầu trong nội bộ đảng primaries- mấy tuần qua, v bầu ton cho những ứng cử vin được TT Trump ủng hộ, sẽ thay đổi cuộc diện, c thể gip CH giữ đa số tại Hạ Viện lun. Một c mộng vĩ đại của DC!