V SĨ TRUMP ĐI U CHU



Đi lời với độc giả: Diễn Đn tuần ny xin php ph lệ, c bi Bnh Luận hai ngy sớm hơn v hiện đang c đề ti thời sự nng bỏng m nhiều độc giả thắc mắc v yu cầu Diễn Đn c bi sớm hơn. Tuần sau sẽ trở lại bnh thường, cập nhật mỗi Thứ Bẩy. Trừ phi lại c tin quan trọng khẩn cấp khc.

Một ngy sau khi loan bo tn thẩm phn ng đề cử vo Tối Cao Php Viện, TT Trump ln my bay đi u Chu. Qua Bỉ họp với Lin Minh Bắc Đại Ty Dương NATO, qua Anh viếng thăm chnh thức, rồi đi Phần Lan gặp TT Putin.

Thng thường th cc quốc trưởng đi ra nước ngoi đều l những chuyến cng du như đi hưởng tuần trăng mật. Đi đến đu cũng đầy đủ nghi lễ tiếp rước thn mật nhất, gặp nhau tay bắt mặt mừng cười toe tot như bạn nối khố mấy chục năm mới gặp lại, cng nhau tr dư tửu hậu, rồi k hng loạt văn kiện, thoả ước m tất cả đều c lợi, tất cả đều vui vẻ. V tất cả đều đ được chuẩn bị chu đo trước rồi.

Đ l chuyện bnh thường. Nhưng với ng tổng thống khc người như Trump, mọi chuyện đều khc.

Lần ny, ng đi u Chu, chẳng c g thn thiện với bất cứ ai hết. Đi đến đu cũng bận xăn tay o ln v đi th v. Từ Bỉ với NATO, tới Anh với b thủ tướng Anh, đến Finland với TT Nga. TTDC v đối lập DC dĩ nhin đả kch TT Trump gy gỗ với cả thế giới, m cố tnh qun mất ng chỉ l đang cố bảo vệ quyền lợi của nước Mỹ theo quan niệm của ng thi. Đng hay sai l chuyện khc.

V khun khổ bi Bnh Luận, ta sẽ nhn qua chuyến đi gặp NATO v Putin, m khng bn về chuyện viếng thăm Anh v thực sự khng c g quan trọng lắm.

NI CHUYỆN VỚI NATO

NATO l một lin minh qun sự thuần tu của 12 quốc gia Ty u, với Mỹ v Canada, được thnh lập năm 1949 với mục đch chống đỡ mối đe dọa của khối cộng sản S Viết v cc chư hầu Đng u.

Sau khi Lin Bang S Viết v cc nước cộng sản Đng u xụp đổ, NATO được tăng cường thm với một số nước Đng u sợ bị Nga chiếm lại. Số hội vin hiện nay đ tăng ln tới 29 nước. Nghe 29 nước rất oai, nhưng thực tế l một mnh Mỹ gnh chịu gần hết, về tiền cũng như phương tiện sng đạn v binh lnh.

Đng gp của cc hội vin c hai hnh thức chnh:

1. Đng gp trực tiếp vo NATO cho những chiến dịch qun sự chung (như tham chiến tại Afghanistan) v chi ph hnh chnh dn sự (điều hnh tổng hnh dinh tại Bỉ cng với cc chi tiu nhn sự lin hệ). Đng gp ny được tnh theo tỷ lệ tổng lợi tức quốc gia Gross National Income, GNI-. Phần đng gp của Mỹ trn nguyn tắc l 22% tổng số ngn sch NATO dnh cho việc ny, so với 14% của Đức, 10% của Anh v Php, t hơn cho cc quốc gia khc.

Trong cuộc chiến Afghanistan, Mỹ chi hơn xa 22%, nhưng đy thực sự l cuộc chiến của Mỹ trong khi đng gp của NATO chỉ c tnh cch hơn tượng trưng một cht, m cũng l đng gp theo chiều gi chnh trị quốc nội, nay đồng gửi lnh, mai rt, như Ty Ban Nha đ lm.

2. Đng gp gin tiếp qua ngn sch quốc phng thường trực. Trước đy, khng c quy luật, mỗi xứ đều c ngn sch do mnh lập ra. Sau ny, Mỹ cằn nhằn nn c thỏa thuận lại: mỗi nước sẽ phải c ngn sch quốc phng tối thiểu l 2% tổng sản lượng quốc gia, GDP. Vấn đề đng gp ny cần phải hiểu cho r để trnh chỉ trch bậy. Nhiều người la Mỹ khng phải l ATM của u Chu. Sự thật khng c chuyện đ, Mỹ khng đưa tiền cho ai hết.

Ngn sch quốc phng Mỹ l gần 700 tỷ, khoảng 4% GDP Mỹ, trong khi ngn sch quốc phng của Anh chỉ ở mức 55 tỷ, 2% GDP Anh. Phần lớn cc cường quốc u Chu chỉ c ngn sch quốc phng khoảng 1% GDP. Iceland thậm ch cn khng c qun đội lun, chỉ c cảnh st đi bắt trộm cướp.

Mỹ cho rằng như vậy khng cng bằng, lỡ c chiến tranh u Chu xẩy ra, cc nước u Chu khng c khả năng chống đỡ, Mỹ lại sẽ phải lnh đủ hết. Ni cch khc, u Chu khng tự lo bảo vệ mnh m lo bỏ tiền xy hạ tầng x hội, gio dục, y tế,... bn ci cho Mỹ lo chuyện quốc phng cho cả u Chu.

Sự thất cn bằng ny dễ hiểu v chấp nhận được trong bối cảnh hậu thế chiến khi NATO mới được thnh lập. Khi đ, ton thể u Chu l đống tro tn. Chẳng c nước no c khả năng đng gp g, do đ Mỹ phải lnh gần hết. By giờ, 70 năm sau m vẫn khư khư đi giữ mọi việc như cũ th quả l v l. Ty u hiện nay l một khối cc nước giu mạnh nhất thế giới, tiền bạc dư dả để tự lo lấy thn m khng chịu lm.

TT Trump qua u Chu gặp NATO với một yu cầu khổng lồ: u Chu phải tăng cường ngn sch quốc phng, ln tới 4% GDP như Mỹ nếu c thể. ng cảnh gic nếu u Chu khng đp ứng, đng gp cho việc tự bảo vệ mnh nhiều hơn, nước Mỹ sẽ đơn phương giải quyết vấn đề. TTDC xm lại diễn giải ngay l TT Trump đe dọa sẽ rt ra khỏi NATO. Vẫn l fake news của TTDC.

Thực tế, khng bắt buộc Mỹ phải rt ra khỏi NATO. Mỹ vẫn c rất nhiều biện php như rt bớt qun về, đng bớt căn cứ qun sự, tho gỡ t dn hỏa tiễn. Tất cả những biện php ny sẽ buộc u Chu phải gia tăng ngay ngn sch quốc phng để tự bảo vệ.

Cng bằng m ni, việc so snh Mỹ chi 4% GDP cho quốc phng với 1% của cc quốc gia u Chu c phần khập khiễng. Mỹ hầu như l cảnh st của cả thế giới, c lực lượng qun sự khắp năm chu v cả trn cc đại dương, trong khi cc quốc gia u Chu hầu hết chỉ lo quốc phng trong phạm vi bin giới của chnh xứ mnh thi. Mỹ đi hỏi tất cả phải dnh ra 4% cũng v l, nhưng đ l cch nh doanh gia Trump ht gi.

D vậy, l luận của TT Trump khng phải l sai. u Chu quả đ lợi dụng qu mức ci d Mỹ. Nhn vo sức mạnh kinh tế của u Chu cũng như hiểu được u Chu l đối tượng trực tiếp v đầu tin của mọi tấn cng của Nga nếu xẩy ra, cc nước ny cần phải c cố gắng cụ thể hơn.

Cựu ngoại trưởng của Obama, ng John Kerry mạt st TT Trump, cho rằng ng ny khng hiểu lin minh Mỹ với u Chu quan trọng như thế no v đ mang lại an ton cho Mỹ v bảo vệ sinh mạng dn u Chu. Cu hỏi cho ng Kerry: nếu sinh mạng dn u Chu quan trọng như vậy, th tại sao u Chu khng tự lo nhiều hơn m bắt Mỹ phải lo nhiều hơn? Nhn vo NATO, c phải đng l cc đồng minh u Chu lợi dụng Mỹ khng? Đồng minh đối xử với nhau như vậy, sao lại trch ng Trump đối xử khng đẹp với đồng minh được?

TT Trump trong cuộc ni chuyện với Tổng Thư K NATO đ ni thẳng thừng ng cực kỳ bất mn. ng phản đối mạnh việc Mỹ phải mở d che cho Đức chống Nga trong khi Đức k thương ước mua kh đốt Nga, tức l tự chui vo rọ của Nga. B thủ tướng Merkel phản pho, cho rằng Đức l nước độc lập, c quyền k hiệp ước giao thương với bất cứ xứ no. Khng sai. Nhưng như vậy th đừng bắt Mỹ phải chi tiền v lnh để bảo vệ Đức chống Nga trong khi b Merkel m Putin.

Trước khi rời khỏi Bỉ, TT Trump tuyn bố Mỹ khng rt khỏi NATO v u Chu đ đồng gia tăng ngn sch quốc phng. Khng r bao nhiu nước đồng v gia tăng bao nhiu. Phải ni ngay u Chu gia tăng ngn sch quốc phng của họ khng c nghĩa l ngn sch của Mỹ sẽ giảm. Việc gia tăng đ chỉ cho php Mỹ chuyển lnh hay my bay chẳng hạn, từ u Chu qua ưu tin khc, như qua Trung Đng hay Biển Đng.

Thật ra, NATO c vẻ l một tổ chức lỗi thời, khng cn l do tồn tại. Khng ai nghĩ c chuyện Nga tung vi trăm sư đon qua chiếm Paris hết. Thời buổi ny Nga văn minh hơn. Putin chiếm Crimea của Ukraine dễ như trở bn tay, khng cần sư đon no hết. Nếu thực sự c nguy cơ bị Nga đnh thật, th cả u Chu phải tăng cường biện php quốc phng chứ khng thể chỉ lo chi tiền nui di dn Trung Đng v nhu cầu nhn cng rẻ cho kinh tế.

NI CHUYỆN VỚI PUTIN

Cuộc họp thượng đỉnh Trump-Putin được dự tr l để bn về quan hệ Mỹ-Nga, tm cch cải thiện bang giao, nhất l tm kế hoạch chung chống khủng bố tại Trung Đng, giải quyết vấn đề Syria, v cuối cng bn về những biện php trừng phạt Nga được TT Obama ban hnh sau khi Nga chiếm Crimea. Nhưng rồi tất cả những đề ti đ đ bị nhận chm bởi việc cng tố Mueller truy tố GRU của Nga thm nhập bầu cử. Cuộc họp thượng đỉnh mất hết nghĩa, đến độ khng ra được một thng co chung. Tất cả biện php cấm vận trừng phạt đều được duy tr như cũ.

Việc lm của cng tố Mueller 3 ngy trước khi TT Trump gặp TT Putin kht lẹt mi ph rối, bất kể giải thch cch no. Cuộc điều tra đ ko di 14 thng, tại sao khng truy tố sớm hơn một hai tuần, hay nn đợi thm một vi ngy, m lại đng 3 ngy trước?

Tại Helsinki, c hai cuộc họp chnh, một cuộc họp ring giữa hai ng Trump v Putin, v một cuộc họp giữa hai phi đon. Đ mới l những buổi họp m họ thực sự bn chuyện quan trọng. Nhưng hầu như chẳng ai biết hay để v cả TTDC chi mũi vo cuộc họp bo ngắn gọn vi chục pht m mục đch chỉ l trnh diễn bề ngoi. Thế mới ni l TTDC chỉ nhn vấn đề một cch hời hợt nhất để c cớ đnh Trump thi.

Phản ứng của DC v TTDC? Vẫn như cũ, tuy c hơi khc một cht.

Vẫn như cũ ở điểm chỉ trch triệt để. Hơi khc v sự chống đối tăng cường độ gần như tsunami đang nhận chm Ta Bạch Ốc. CNN cho rằng Đy l thời điểm nhục nh nhất của thời Trump. Cựu gim đốc CIA của TT Obama, ng Brennan h hon Đy l phản quốc r rng, đủ tiu chuẩn để đn hặc ngay. Cựu gim đốc FBI của TT Obama, ng Comey, ku gọi Những người yu nước nổi dậy chống Trump. Cc cụ tỵ nạn thng ngn nhao nhao dịch lại ngay tất cả những chỉ trch cho d chưa hiểu chuyện g.

C một số l do giải thch sự phẫn nộ cuồng đ:

1. L do quan trọng nhất: TTDC v phe DC nhn thi độ của TT Trump như cnh cửa h mở, c thể khai thc mạnh, tố TT Trump phản quốc như ng Brennan đ khai hỏa, đưa đến đn hặc. Ngoi ra, đu cn l do chnh đng no để đn hặc.

2. Theo phe cấp tiến, việc cng tố Mueller truy tố GRU Nga l bằng chứng r rệt nhất về việc ng Trump thắng cử nhờ Nga gip. Đy l l do chnh b Hillary vẫn bm vu để biện giải sự thất bại của mnh, do đ phe ta cũng cần phải bm vu theo bằng mọi gi. Khi Putin chối v TT Trump c vẻ khng sốt sắng buộc tội Putin th dĩ nhin phe ta gặp nguy cơ mất tiu ci cớ chnh, phải nhẩy dựng ngay.

3. Bn CH, nhm #Never Trump, như ng McCain, Paul Ryan, kh c thể bỏ qua cơ hội đnh Trump. Một vi chnh khch đn gi ma bầu cử cũng ha theo. Trong khi một số nhn vật CH khc cũng thật sự khng đồng với TT Trump như cựu chủ tịch Hạ Viện Newt Gingrich. Đ l chnh trị Mỹ thi. Cng đảng, vẫn c thể bất đồng kiến như thường. Trong khi đ, thượng nghị sĩ Rand Paul, một người t khi đồng với TT Trump lại đứng ra bnh vực v tố khối đối lập bị Trump m ảnh tinh thần, gọi l bị bệnh Trump Derangement Syndrome hết rồi.

TTDC v phe DC đi hỏi TT Trump phải cng khai tố gic Putin. Chuyện vớ vẩn. TT Trump phải tố Putin về tội g? Tội cho người vo hệ thống emails của đảng DC? Với tư cch quốc trưởng, TT Trump khng thể hồ đồ cng khai tố một quốc trưởng khc l tội phạm khi chưa ai chứng minh được tội của ng ny. Chẳng những đ l nguyn tắc ngoại giao sơ đẳng m cn l nguyn tắc nền tảng của tư php Mỹ.

Tư php Mỹ dựa trn căn bản chưa bị chứng minh c tội th tức l chưa c tội. Not guilty until proven guilty. Nga bị truy tố chưa c nghi l Nga đ c tội. Trong vụ cng tố Mueller tố Nga, đ c ai bị ra ta chưa? Đ c ai thấy bằng chứng g chưa? Đ c ai nghe lời biện hộ của cc bị co chưa? Cng l của phe cấp tiến đơn giản vậy sao? Hay cng l đ bị liệng vo thng rc rồi?

TTDC cũng đả kch TT Trump đ khng chửi thẳng mặt Putin trong buổi họp. Trong lịch sử thế giới, chưa bao giờ c chuyện hai quốc trưởng họp thượng đỉnh để chửi nhau. Muốn chửi th về nh tha hồ chửi sau. Đ l việc TT Trump đang lm sau khi đ về tới nh. TTDC dĩ nhin lại c dịp sỉ vả Trump bất nhất.

TT Putin khẳng định Nga khng can dự, sẽ cho điều tra v đề nghị thnh lập một nhm cng tc chung, -joint working group- để điều tra, mời cng tố Mueller gửi cu hỏi qua cho ng, hay tốt hơn nữa, gửi người qua tham gia việc chất vấn bị co. Sao khng thấy bo no bn về kiến ny? C phải v chẳng c bo no thắc mắc muốn biết sự thật m họ chỉ muốn tm cch đả kch Trump khng?

Thực tế m ni, c thể chng ta sẽ khng bao giờ biết sự thật v những bị co sẽ khng bao giờ qua Mỹ hầu ta. Cng tố Mueller chắc chắn cũng biết rất r điều ny, chỉ l muốn treo một ci gươm lủng lẳng trn đầu Trump m khng bao giờ Trump gỡ xuống được.

Cũng thực tế m ni, chuyện cc đại cường tm cch thm nhập, chui vo cc hệ thống emails kiếm tin l đương nhin. ng xịa Brennan c dm giơ tay thề ng chưa bao giờ tm cch thm nhập, đọc emails của Nga hay ngay cả của Anh, Php, Đức, Nhật, Trung Cộng,... khng? Kẻ ny tin chắc Nga c tm cch chui vo hệ thống emails của đảng DC thật. Họ lm g v ph tới mức no th chưa biết. Vấn đề l sao chnh quyền Obama bất lực để Nga ph dễ như vậy? Cả 25 nhn vin dn sự lẫn qun sự qua Mỹ hoạt động tưng bừng. Tất cả xẩy ra dưới thời Obama, do đ, trch nhiệm l của tổng thống Obama, của gim đốc CIA Brennan, của gim đốc FBI Comey. Khi đ mấy ng ny đ lm g? Ngủ gật cả đm? Hay biết m khng dm lm g? Sao by giờ cc ng Brennan v Comey lớn tiếng dữ vậy, c phải để khỏa lấp trch nhiệm của chnh mnh khng? ng Comey đang h ho dn Mỹ bỏ phiếu cho DC, hiển nhin với hy vọng DC kiểm sot được Hạ Viện th trch nhiệm v tội của ng sẽ bị x ngay.

Đừng ni chi tới cc cơ quan tnh bo của ngoại quốc, ngay cả cc cơ quan an ninh Mỹ cũng tm cch theo di, đọc ln emails, nghe ln điện thoại của cả triệu dn Mỹ, theo lệnh của chnh cc ng Brennan v Comey.

TTDC cũng biểu diễn ti bp mo để xuyn tạc. TT Trump đặt nghi vấn về việc truy tố GRU. TTDC nả đại bc ngay: TT Trump miệt thị, khng tin hệ thống an ninh của Mỹ. Xin lỗi, cng tố Mueller truy tố GRU theo sự điều tra của ng, chứ khng phải dưa trn bo co của An Ninh Mỹ. V TT Trump nghi ngờ cng tố Mueller chứ khng phải nghi ngờ CIA hay FBI.

TT Trump biết trước sẽ bị tấn cng dĩ nhin. ng ni r ng chấp nhận rủi ro chnh trị [bị chỉ trch] để mưu tm ha bnh, hơn l chấp nhận rủi ro mất ha bnh để khỏi bị rắc rối chnh trị (nguyn văn: I would rather take a political risk in pursuit of peace than risk peace in pursuit of politics).

TTDC xm lại tố co TT Trump c vẻ nịnh Nga trong khi gy hấn với đồng minh v NATO. Nếu chuyện ny c thật, th sao khng ai đặt cu hỏi tại sao TT Trump lại c thi độ ngược ngạo như vậy. Cu trả lời hiển nhin l tất cả nằm trong chiến lược ton cầu của Trump, muốn giảm bớt gnh nặng cảnh st quốc tế của Mỹ bằng hai cch: 1) p u Chu chia sẻ gnh nặng tự bảo vệ nhiều hơn thay v cứ ỷ lại vo Mỹ, v 2) giảm nguy cơ Nga bằng một chnh sch thn thiện hơn. Chuyện Nga chui vo coi emails của đảng DC đối với TT Trump chỉ l chuyện lắt nhắt vớ vẩn, khng thể v đ m phải thay đổi chiến lược ton cầu.

Bất kể quan điểm chnh trị, thin hạ phải nhn nhận Nga l một đại cường, c ảnh hưởng lớn trn rất nhiều vấn đề, từ cc cuộc chiến tại Trung Đng l mỏ dầu của cả thế giới, đến cuộc chiến ton cầu chống khủng bố, từ việc cản Iran lm bom nguyn tử đến cản Syria xi vũ kh ha học, từ việc gip cản sự bnh trướng của tn đế quốc Tầu cộng đến bảo đảm an ninh của u Chu, Đi tm ha hon với Nga c lợi hay đnh nhau với Nga c lợi? Mỹ c thể đi tm ha bnh với Bắc Hn l một mối nguy nhỏ c tnh cục bộ địa phương th sao lại muốn đnh nhau với Nga l nước c thể dễ dng tạo ra đại chiến thứ ba? Ni về nguy cơ bom nguyn tử, Cậu Ấm cn đang thử một hai tri trong khi Nga đ c cả ngn tri c thể tiu diệt cả thế giới.

Khng phải v cớ m Tổng thư k Lin Hiệp Quốc, ng Antonio Guterres (khng phải l loại cuồng Trump!) đ ln tiếng hoan nghnh cuộc họp Helsinki như l một bước tiến lớn bảo đảm ho bnh lu di cho nhn loại. Khng c một tờ bo Mỹ no đăng tin ny.

Cũng c thể ng Trump đang học sch Kissinger hay sch Khổng Minh: trong thế tam quốc Mỹ-Nga-Tu, khng c ci ngu no bằng ci ngu đnh cả hai đối thủ một lc.

Qua phản ứng của TTDC, khng ai c thể ni mấy anh nh bo cấp tiến c ci nhn chiến lược ton cầu, m chỉ giỏi đi tm su bọ.

Cu hỏi cho cc cụ gốc Việt đang tra tự điển để dịch CNN: trong ci thế Tam Quốc tn thời ny, cc cụ muốn Mỹ kết thn với Nga để chặn Hong Đế Tập, hay cc cụ thức thời vận muốn Mỹ diệt Nga, gip Trung Cộng bnh trướng để nước ta được vinh hạnh lm ngi sao muỗi thứ 5 trn l cờ Thin Triều?

VŨ LINH