Vàng - Nguỹn Đại Thụt


Mỗi ngy hai buổi đi, về sở lm, Quốc phải đi qua ga xe điện-ngầm Montparnasse lm trạm trung chuyển.
C một ngy, đường xe điện ngầm về nh Quốc tạm ngừng hoạt-động để sửa chữa, Quốc phải xử dụng đường xe điện ngầm khc trn cng một ga trung chuyển, nhưng phải mượn lối đi qua hai thảm thang my kh di...
Khi vừa qua khỏi thảm thang my thứ hai vi bước, Quốc thong thấy c một người phụ nữ ngồi xin tiền. Một chn b bị teo nhỏ co quặp lại, ngắn hơn chn kia, một cặp nạng bằng kim loại sng bng sạch-sẽ nằm hai bn. B c vc dng của một người -chu v nh mắt của b khiến Quốc cảm nhận như đ nhn thấy nh mắt nầy ở một nơi no đ rất mơ hồ.....
Dng người pha sau Quốc thc đẩy Quốc tiến về pha trước. Quốc vẫn đi, lng tự hỏi, tại sao giữa Paris của nước Php lc nầy lại c người khuyết tật ăn xin ?
Chnh-sch an-sinh x-hội của Php khng thể để sự việc như thế nầy xẩy ra, trừ trường hợp người nhập-cư bất hợp-php chưa được chnh-quyền chấp thuận cho cư-tr di hay ngắn hạn. Người khuyết tật l ưu-tin của chnh-sch an-sinh x-hội Php.

Những ngy sau đ, buổi chiều đi lm về, khi bước ra khỏi thảm thang my thứ hai Quốc vẫn thấy người đn b khuyết tật ngồi ngay tại một địa-điểm như những ngy hm trước, dưới đất, trước mặt l một hộp giấy nhỏ để người hảo-tm bỏ tiền vo. B ngồi im-lặng, khng một lời hỏi xin khch đi ngang qua. C lc Quốc nhn b, mỉm cười. Quốc định ngừng lại bỏ tiền vo hp giấy. nhưng một -nghĩ chợt dến, Quốc tiếp tục đi Quốc tự nhủ: " những người như b nầy được x-hội ưu-tin gip đỡ, khng đến nổi no phải xin ăn...lm mặt nước Php qu ! ".

Một ngy giữa tuần, sở lm c cng việc cần giải-quyết gấp, tm giờ tối Quốc mới ra khỏi sở lm. Khi đến cuối thảm thang my thứ hai Quốc khng nhn thấy người đn b khuyết tật ngồi nơi chỗ cũ. Sau giờ cao-điểm trong hnh lang ga rất thưa người, Quốc c thể nhn thấy b nếu b đang di-chuyển một nơi no gần đ. ...

Nhưng khi đến bến xe điện, Quốc thấy người đn b khuyết-tật đang đứng chờ chuyến xe đến, trn cng hướng của tuyến đường Quốc xử-dụng. Quốc đến bn cạnh b, cũng vừa lc xe đến. Quốc đưa tay đẩy nhẹ sau lưng b bước ln tu. Một hnh-động tự pht nhn-cch của một nguời trước một đồng-loại khuyết tật d khng được yu-cầu.
Xe thưa thớt khch. Vừa ngồi xuống ghế, người đn b khuyết tật xếp hai nạng chung với nhau để qua phi bn chn bị tật. Quốc ngồi vo ghế đối -diện. B mỉm cười nhn Quc, ni bằng tiếng Php:
- Cm ơn ng.
- Thưa b khng c g. Quốc trả lời.
B nhn Quốc, hai mắt mở lớn, Quốc vẫn thấy nh mắt nầy mnh đ gặp ở một nơi no đ. B hỏi:
- Nhn ng, nhận ra ng l người Chu-, nhưng khng biết ng l người nước no ?.
_ Ti l người Việt-nam.
B cười, giọng cười đầy thiện-cảm :
- Ti cũng l người Việt-nam như ng, tiếc rằng ti khng ni được tiếng Việt, cn ng, ng ni được tiếng Việt khng ?.
Quốc gật đầu:
- Ti qua đy khng lu lắm nn cn ni được tiếng Việt như người trong nước
Vẻ mặt b thong suy-tư :
- Mnh người Việt, khng ni được tiếng Việt, cũng thiệt-thi phải khng ng ? .
Quốc chưa kip trả lời cu hỏi th loa pht-thanh trn tu điện ngầm thng bo trạm đến để Quốc đổi tu.
Quốc hỏi:
- B xuống trạm no ?
- Ti sẽ xuống trạm cuối của đường tu nầy, nh ti gần đ.
Đng lc, cửa tu tự động mở, Quốc xuống xe. Khch xuống xe v khch ln xe che khuất tầm nhn của Quốc đang quay người lại để cho b.
Ngy hm sau, đường xe điện ngầm tạm ngừng lưu-thng để sửa chữa hoạt động trở lại,
Quốc xử dụng đường xe điện ngầm cũ nn khng cn gặp, nhn lại người đn b khuyết tật, tuy nhin lng Quốc vẫn phn-vn: " B ta, người gốc Vit-nam, khng biết ni tiếng Việt, chỉ ni được tiếng Php, đi xin tiền giữa thủ-đ nước Php, khng bị người Php c lng tự i dn-tộc pha lẫn bản chất kỳ-thị mu da xua đuổi ! Ngay chnh bản thn, khi nhn thấy người đn b khuyết-tật nầy xin tiền Quốc cũng cảm thấy kh chịu...b lm tổn thương đến chnh sch an sinh x hội nước Php.! Quốc nghĩ, khng biết c cần-thiết gặp lại người đn b nầy khng ?. V b l đồng-hương cơ-cực ? V sao b bị tật nguyền như vậy ?

********************
Thời gian tri qua, Quốc đ khng cn nhớ g đến người đn b khuyết-tật. Khoảng su thng sau, buổi tối ngồi xem tin-tức thời-sự của đi truyền-hnh France 3, một đi địa-phương của thủ-đ Paris v vng phụ cận, một bản tin được pht ra với hnh ảnh người đn b khuyết tật xin tiền trong hầm xe điện ngầm đang trao một phong b cho cho một người, cng lời của người pht tin: " Hm nay l năm thứ su, b Thrse Tran một người tn-tật, đ trao tặng cho hội Chữ Thập Đỏ nước Php 5.000 Frances Php, số tiền nầy do b quyn được hng ngy của khch lai vng trong những hầm xe điện ngầm của thnh phố Paris. Qu khn thnh giả của đi đ từng được xem bảng thường trnh bằng hnh ảnh cng việc của b trong một chương-trnh ĐNG GP CHO TỔ CHỨC NHN-ĐẠO trước đy trn đi truyền hnh của chng ti. Bc-sĩ đại-diện hội Chữ Thập Đỏ Php đang nhận số tiền nầy từ tay b.".

Bản tin tức khch-động tr t m của Quốc. Ngy hm sau trn dường từ sở lm trở về nh, Quốc chọn tuyến đường xe điện ngầm thời gian trước đy đ cng b xử dụng chung một chuyến. Khi đi qua khỏi thm thang my thứ hai, Quốc nhn thấy b vẫn cn ngồi tại chỗ. Quốc tiến thẳng vo hnh lang dường hầm, đến tuyến đường xe điện, cố ngồi chờ gặp b. Gần mười chuyến tu ngừng cho khch ln xuống rồi tiếp tục chạy....Quốc nhn thấy b đang chống nạng xuất hiện đầu đường hầm, Quốc đi nhanh về pha b ngỏ lời cho. B cho lại v đưa tay bắt tay Quốc. B cười rất tươi, ni với Quốc:
- Lần đầu tin gặp ng cng trn tuyến xe nầy cũng kh lu, tưởng l khng cn gặp lại ng nữa, Paris c hơn mười tuyến đường xe điện ngầm v hng vi chục ga trung chuyển...gặp nhau lại trn cng tuyến xe rất hiếm. Gặp ng lc đ, thấy ng lạnh lng đối diện với một người ăn xin v đi ăn v tn tật như ti. Hm nay c khc, thấy nt mặt ng tươi vui v cn chờ ti để trể mấy chuyến xe ? Nếu ti đon khng sai, ng muốn gặp ti hm nay v đm qua ng đ nhn v nghe được mẫu tin-tức về ti trn đi truyền-hnh France.3: một người đn b Php gốc Việt, tật nguyền ăn xin để lm việc thiện ? V rất tiếc phải để ng chờ...v ti c thấy ng đi qua chỗ ti vừa rồi...giờ nầy ng vẫn cn ở đy ?

Quốc cảm thấy bối-rối trước những lời khẳng định v nhạy bn của b, Quốc chưa kịp đp lời th chiếc tu điện ngừng, cửa mở, hnh khch ln tu. Một hnh khch lịch-sự nhường chỗ cho b. Quốc đứng bn cạnh v c dịp quan st khun mặt thanh t của b, mi tc đen chen lẫn vi sợi trắng hai bn thi dương.

Cặp mắt của b c một sức li cuốn kỳ lạ, người nhn cảm thấy như bản thn mnh bị thu nhỏ lại như bị ht vo bn trong... cặp mắt m Quốc đ nhn thấy một nơi no đ vo một thời kỳ rất xa, v rất xa. Xe ngừng. Khch xuống, khng c khch ln. Quốc ngồi xuống chiếc ghế trống bn cạnh b. Hai người khng ni g với nhau cho đến lc loa tu bo tn trạm ngừng sắp tới, b hỏi Quốc:
- Chắc ng xuống trạm ny v kỳ trước ng đ xuống đy ?
Quốc cười, lắc đầu:
- Hm nay ti khng xuống đy, xin được theo b để được nghe b cho nghe chuyện b đi quyn xin tiền lm từ thiện.
B cười, hai tay m hai chiếc nạng vo người, ni:
- ng thấy đ, vừa rồi ti ni c sai đu, hm nay ng đn gặp ti chỉ v tin tc về ti trn đi truyền-hnh tối hm qua. C lẽ trước đy ng khng theo di tin-tc trn truyền hnh France 3 nn khng biết. Tu chạy ồn qu, vậy hy đợi đến trạm cuối, bn ngoi ga c qun nước, chng ta đến đ ni chuyện thỏai mi hơn, v đy cũng l người Việt-nam đầu tin trực tiếp muốn biết chuyện nầy. Mong rằng ng khng phải l người của ta Đại-sứ Việt-nam, phỏng vấn, ghi m ln rồi tro trở chỉnh sửa, viết lại ...tri với trung thực rồi họ cho l đi France 3 tuyn truyền, hư cấu, gin dựng...Chuyện của ti l chuyện của ti, chỉ vậy thi.

Hai người đi vo một qun nước gần kế lối ra của hầm xe điện ngầm. Thời tiết đang vo cuối thng tư nhưng vẫn cn se lạnh, b chọn một bn bn ngoi qun v ni với Quốc:
- Chắc l hm nay ti sẽ về nh trễ, mẹ ti sẽ phải đi tm đn về, ngồi bn ngoi để b dễ tm thấy, trời cn lạnh, nếu ngồi bn trong th ấm hơn. Ti vẫn c thi quen, những chiều tối khng việc g lm, ở nh buồn lắm hay ra ngồi đy uống c-ph nhn người qua lại, về nh trễ, b cụ đi tm đn về....lại nghe những lời trch hm chứa yu thương.. đ trở thnh thi quen khng bỏ được. Nh cũng gần đy nhưng cũng tội cho b cụ, vo ma đng, khi c tuyết rơi, b cũng đội tuyết đi tm đứa con tn tật nầy !

Hai tch c-ph được mang đến, b đưa tay phải lấy vin đường. Quốc nhn thấy bn tay của b bị co quắp trừ ngn ci v ngn trỏ cn cử động được, ba ngn cn lại p chặt vo lng bn tay. B cầm muỗng khuấy tch c-ph nhẹ nhng v rất bnh thường, khng vướng vu....Quốc thấy lng dng ln nỗi i-ngại khi vừa khm ph thm bn tay của b, Quốc qun đi ly c-ph của mnh.... đến khi c-ph được nhấm nhp rồi để xuống bn, Quốc đang tm lời đề vo cu chuyện th b ni như để nhắc Quốc:
- Khng biết ti phải gọi ng l g đy ? Cn tn ti th ng đ biết rồi, trn đi truyền-hnh France 3, nay giới thiệu th qu trễ. Khỏi cần lặp lại phải khng ng ?
B cười vui vẻ, tự nhin. Quốc nhận ra sự vụng về của mnh, ấp-ng trả lời:
- Được gặp b hm nay, lng ti phấn khởi v cng, nn qun giới thiệu tn, mong b thng cảm. Xin b gọi ti l Nguyễn...Nguyễn-minh Quốc.
- Việt-nam mnh sao nhiều Nguyễn thế ! Đi đu trn xứ Ty nầy cũng gặp Nguyễn. B cười, hai mắt nhu lại nhn Quốc, tay bị tật cầm chiếc muỗng g nhẹ vo thnh miệng tch c-ph.
Quốc vui theo ci vui của b, đề cập thẳng vo chuyện:
- B Trần c thể kể cho ti cu chuyện về trường hợp no đưa b vo việc lm ăn xin để c tiền gip cho Hội Từ Thiện ?
B trầm ngm một chốc rồi bắt đầu cu chuyện:
- Ti rời Việt-nam vo năm ti được su tuổi v l do thương tật của ti. Vo thời đ Việt-nam đang c chiến tranh v ti cũng l một nạn-nhn của chiến tranh. Ti l nạn nhn của chiến-tranh, nhưng bị thương tật do bị tra-tấn, khng phải do bom đạn. Lc đ ba ti li xe cho bịnh-viện Grall của Php ở Si-gn, trong khi mẹ ti v ti sống ở qu nh, thị trấn Vĩnh-điện, miền trung Việt-nam, ch cch xa thnh phố cổ Hội An khng tới mười cy số. Mẹ ti c một tủ knh nhỏ bun bn vng vng trong chợ. Buổi sng ti theo mẹ ra chợ, buổi chiều tan chợ, theo mẹ về nh. Buổi tối, thỉnh-thoảng mẹ ti dạy ti đọc v tập viết chữ a, b,c,đ. Ti chưa đến trường, mẹ ni ti cn qu nhỏ, chưa đủ tuổi đến trường. Đm nằm ngủ với mẹ, ti nghe c tiếng -ầm từ xa xa vọng vo nh, ti hỏi mẹ đ l tiếng g th nghe mẹ thở di, giọng buồn buồn trả lời:
- Đ l tiếng sng đại-bc, chắc l hai bn đang đnh nhau một nơi no đ, chiến tranh ngy một rộng ra, dn ở qu bắt đầu khổ rồi, bun bn ế-ẩm.
Ni xong, mẹ m ti vo lng, im lặng, ti nghe tiếng đập của tim mẹ.
Rồi một đm đang ngủ, ti giật mnh thức dậy v nghe tiếng sng nổ cắc bm,..tạch.. tạch, tiếng cho cho" của đạn bay....tiếng g ku cục tc cục cục tiếng heo ku ụt..ụt, c tiếng trẻ con khc r ln c lẽ v sợ...rồi c tiếng ai đ ni to: " Chắc mấy Ổng đang đnh p quận. Ở đu m mấy Ổng về tứ bề, đng thiệt l đng ?.

Mẹ li ti ra khỏi giường, đẩy ti xuống bn dưới giường, mẹ nằm bn cạnh. Người mẹ ti run rẩy, ti cũng run như mẹ.
Trước đấy khng lu, nghe lời khuyn của bạn b trong chợ, mẹ đ nhờ người ta mua bao ct nhỏ chất quanh giường ngủ thay v đo hầm để trnh đạn....nay hai mẹ con ti c chổ nằm để trnh đạn.
Rồi tiếng sng im bặt. Tiếng chn người chạy vội v, tiếng đập cửa lin hồi, tiếng gọi tn người nầy rồi người khc... tiếng năn nỉ, ấm-ức khc ...Lại một tiếng la to: " bắn "...một tiếng sng nổ....tiếng đn b con nt khc r ln nghe thảm thiết . Mẹ m chặt ti rồi. Mẹ ko nhẹ ti ra khỏi gầm giường vừa lc c tiếng đập cửa ầm ầm, tiếng chn đ vo cửa rầm rầm.. C tiếng ra lệnh: "Mở cửa ! mở cửa ! Nếu khng tun lệnh, qun Giải-phng sẽ ph cửa...nếu khng mở, chống đối, qun Giải phng sẽ bắn tại chỗ ! "
Mẹ khc, run lẩy bẩy tiến về pha cửa, trả lời lập cập :
- Ti mở...ti mở...nh khng c đn ng, con trai, chỉ c hai mẹ con ti l đn b con gi.!

Cửa mở, nh sng trn vo. Ti nhn thấy c mấy người a vo nh. Mẹ ti co rm người lại. Những người nầy c mang sng chạy tm kiếm, lục lạo khắp nơi trong nh, họ nhn xuống hầm giường mẹ con ti ngủ v ht ln: C cn ai trốn trong đ khng th ra ngay, bắt được qun Giải phng sẽ khng tha!"
o quần họ mặc khng giống như o quần qun lnh Quốc gia ở quận. Người mặc quần ngắn, kẻ mặc quần di, o tay ngắn, tay di. Người đi chn khng, người mang dp vỏ lốp xe. Đn ng mang sng, con gi c nguời cầm gậy, c người tay khng.
Sau khi lục sot nh xong, một người trong ton lục sot tiến ra cửa ni lớn:
- Bo co đồng ch, đ lục sot xong, khng c g khả nghi.
Một người đi vo. Lưng c đeo một sng ngắn. Ti nhận ra ngay l anh Ko v anh mặc ci quần kaki đen c ci lỗ bị chy nơi đầu gối. Ci quần kaki đen nầy ba ti mua ở Si-gn tặng anh Ko nhn dịp về ăn Tết với gia-đnh hơn một năm trước đy mặc dầu anh đội ci mũ tai bo che phủ hơn nửa phần mặt. Ci lỗ bị rch của ci quần nơi đầu gối l do anh Ko tạo ra một phần, một phần do ti. Ngy hm đ mồng bốn tết mẹ mở cửa hng, sau tết nn c khng t người đến mua bn. Anh Ko lm việc cho tiệm vng của mẹ. Anh thử vng thật hay giả, anh lm nhẫn, lm giy chuyền. Hm đ khch hơi đng, anh Ko qun tắt lửa ống hn x khi anh đang trao đổi chuyện với khch hng, v-, mỏ hn x lm quần anh bị chy thủng một lỗ nơi đầu gối, ci quần kaki đen ba ti mua tặng mặc dịp tết. Khi khng cn khch hng, ti tinh-nghịch cho ngn tay trỏ vo ci lỗ bị chy của ống quần ko mạnh tay, ci lỗ bị chy rch rộng ra, anh Ko khng ni g, chỉ ci xuống vuốt vuốt chỗ bị thủng rch. Nhưng ti bị mẹ pht cho mấy bn tay vo mng v ci tội tinh-nghịch.
Mặt trời đ mọc. Anh Ko li mẹ vo gc nh, anh rt khẩu sng đeo bn hng d vo trn mẹ. Mẹ tựa lưng vo tường, người khụy xuống nhưng đứng vững bằng hai tay chống trn hai đầu gối. Miệng mẹ hả ra, hai mắt mở to, đầy nước mắt. Anh Ko hỏi lớn:
- Vng để đu, đem hết ra đy đng gp cho Mặt-Trận.
Mẹ ngồi bệt xuống đất, hai tay chấp lại, vừa vi anh Ko lin hồi vừa chỉ ci bnh hoa cắm hoa giấy trn bn thờ, ni khng thnh tiếng:
- C bao nhiu ti giấu hết trong ci bnh hoa đ, lạy ng, ng lấy hết đi v tha cho hai mẹ con ti.

Lc anh Ko đi đến bn thờ cầm ci bnh hoa ln, vứt những bng hoa giấy rồi trt hết những vng vng trong bnh xuống mặt bn thờ, ti thấy hai mắt anh sng ln, mặt mất dần vẻ hung c. Trong lc anh Ko đang lấy những chiếc nhẫn vng đeo vo những ngn tay, ti b đến ngồi bn cạnh mẹ, khc ấm-ức.
Khi anh Ko lấy hết vng trn bn, anh quay lại đứng trước mẹ, lc nầy mặt anh trở lại hung dữ như trước.
Anh d mũi sng vo trn mẹ ht ln:
- Vng cn dấu nơi no nữa hy chỉ mau, nếu cn dấu diếm Cch-mạng sẽ khng tha chết đu !
Mẹ lại khc, lại chấp tay vi lạy anh Ko. Lần nầy mẹ quỳ hai gối, đầu rạp xuống trước chn anh Ko, mẹ ni đứt từng hơi một:
- ng biết rồi m, trước đy ng lm việc với ti, ng biết ti chỉ c vốn liếng ba lượng vng, lm thnh mẫu m by trong tủ kiếng. Khi bn gần hết ti phải vo Hội-An mua thm vng cho đủ số vốn ba lượng. Nay cn bấy nhiu đ chỉ cho ng rồi đ, ng đ lấy hết rồi, đu cn m nữa m giấu.
Anh Ko ra dấu tay ku hai người cng trong nhm rồi ra lệnh:
- Hy tri con mẹ nầy lại hỏi cn vng giấu đu, n ngoan cố, thay mặt chinh quyền Cch-mạng bắn bỏ.
Ti nghe ni bắn chết mẹ, ti vng đứng ln chạy đến m cnh tay anh Ko, nước mắt chan ha, ti xin anh Ko tha cho mẹ, đừng bắn mẹ. Anh Ko vung tay thật mạnh lm ti t nho xuống đất. Anh ra lệnh:
- Cc đồng ch cột chn con nhỏ nầy lại treo ln s nh để xem mẹ n cn ngoan cố tới đu, cn giấu vng m khng chịu khai bo.
Ti bị hai người đ xuống nền đất, họ cột một chn của ti rồi ko ln treo lơ lững giữa nh. Ti vng vẫy, ku la trong sự đau đớn. Mẹ nằm co rm trn nền nh, dường như sự sợ hi chen lẫn đau đớn tột cng lm mẹ mất tr, mẹ lảm nhảm:
- Anh lm cho ti, anh biết m, vốn liếng của ti chỉ c ba lượng lm mẫu cho khch lựa chọn...khi gần hết hng...phải vo Hội-an mua thm vng cho đủ ba lượng...nay anh lm Cch-mạng, anh lấy hết rồi...cn đu nữa m giấu ! Anh tha cho con ti, n cn nhỏ, n c biết g đu ! .
Ti nghe c tiếng họ ni với nhau:
- Con mẹ nầy cn ngoan cố, khng nn tha cho n, cc đồng ch đồng khng ?
- Đồng-...đồng- !
Ci chn bị cột của ti cng lc cng lm ti đau thm. Tiếng đồng-, đồng- lm ti khiếp người. Đến một lc ti nghe từ ci chn bị cột căng đến tột cng, ti nghe từ khớp xương mng pht ra một m thanh nhu một cnh cy kh c ai dẫm ln lm gy, ti ht ln v khng cn nghe biết g quanh ti.

Rồi ti nghe c tiếng gọi nhau, tiếng chn chạy rầm rập, tiếng sng nổ thưa thớt, tiếng trẻ con gọi cha, gọi mẹ, gọi anh, gọi chị. Tiếng khc rưng-rức m độ khc nhau trong cả khu xm. Ti mở mắt nhn quanh nh, duy nhất chỉ cn mẹ đang đứng trn ghế, nng người ti ln, với tư thế nầy ti cảm thấy chn bị tri của ti bớt đau một cht. Mẹ tm cch mở giy đỡ ti xuống đất khng được, mẹ đứng như vậy vừa nng người ti vừa m ti vo ngực, p mặt vo thn ti. Hơi thở của mẹ dồn dập, nng hổi, thổn thức. Ton thn ti, tay chn t lạnh, chỉ c đầu v mặt ti nng hừng hực, hai mắt ti như c những ngi sao nằm bn trong.
Cả khu xm lại yn-lặng....Tiếng một ai đ ni lớn như muốn cho mọi người cng nghe:
- Chng n rt đi rồi. Lnh Quốc-gia từ Đ-nẵng ko v, từ Hội-an đổ xuống đng lắm.
C tiếng vỗ tay rời rạc, c tiếng ni với nhau mang m hưởng vui mừng v bnh tĩnh hơn.
Mẹ thở ra một hơi di thật mạnh, rồi ku lớn :
- B con ơi, c ai đ cứu con ti với... khng th n chết mất. B con ơi, xin cứu con ti...

Tiếng ku cứu của mẹ như muốn lm vỡ tung ngi nh mi tn. Nhiều người chạy đến, những ng b lớn tuổi v con nt. Mấy ng mấy b tm cch tho giy tri khng được. Họ dng dao cắt đứt giy, ti rơi xuống. Mẹ v mấy ng mấy b cố đỡ ti cho khỏi rơi xuống đất, nhưng đ rơi v sức nặng của cơ thể ti đ khng giữ lại được giữa những bn tay. Ti rơi xuống nền đất, mẹ ng trn người ti v cố giữ ti trn tay.
Ti ht ln...v khng cn biết g nữa.

Chị Thrse ni tiếp, giọng nhẫn nhục:
- Khi ti tỉnh lại, mẹ đang ngồi bn ti, mệt mỏi v buồn rầu. Mẹ cười, hai mi như bị mo, để bn tay ln trn ti, mẹ hỏi giọng nghẹn ngo:
- Con tỉnh lại rồi, con cn bị đau nhiều khng ? Con rng chịu đựng rồi sẽ khỏi, con của mẹ !
Ti cảm thấy một nửa thn ti v ton chn bn tri bị b cứng, bn tay bn phải cũng bị b cứng, ti khng cựa quậy được. Ton thn ti cn đau đớn nhưng ti cảm thấy chịu đựng được nn gật đầu như trả lời cho mẹ ti rằng khng cn đau nhiều, ti muốn nhn thấy mẹ an-tm. Ti được điều trị thương tật ở bịnh-viện Hội-an. Chn phải của ti bị trật xương khớp hng, cc mạch mu khng dẫn mu đến được nn ton chn phải bị chết. Bn tay phải của ti bị gy mấy ngn tay, v khi được cắt giy bị treo trn s nh rơi xuống, bn tay ti chống đất trước. Hội đồng bc sĩ của bịnh-viện khng chấp thuận đề nghị của bc sĩ điều trị cắt một phần chn của ti v sẽ nguy hiểm đến tnh mạng. Ba thng sau ti được xuất viện, chn ti khng duỗi thẳng được, vẫn cong, nn ti phải dng nạng. Ba ngn tay của bn tay phải bị gy, khp vo lng bn tay khng cử động được. Mẹ bn nh, hai mẹ con vo Si-gn sống với ba. Biết được tnh trạng thương tật của ti, bc sĩ người Php gim-đốc bịnh viện Grall cũng l hội-trưởng hội Chữ Thập Đỏ của Php tại Việt-nam đ lm thủ tục đưa ti qua Php để được tiếp tục chữa trị. Một gia-đnh người Php khng con nhận bảo trợ cho ti. Ti rời Việt-nam năm 1967, vừa đng su tuổi.

Gia-đnh người Php bảo trợ cho ti gốc Bồ-đo-Nha rất sng đạo Thin-cha. Chồng lm việc cho một hng bo chế thuốc. Vợ l y-t điều dưỡng của một bịnh-viện. Gia-đnh cư ngụ vng Bắc thnh-phố Paris.
Một tuần c hai ngy ti được xe bịnh-viện đn đưa đến trung tm Phục hồi Chức năng để được săn sc thương tật. Những ngy cn lại trong tuần ti cũng được xe đưa đn đi học tại một trường dnh cho trẻ em khuyết-tật.

Mặc dầu được chữa trị bằng phương tiện y-khoa tn-tiến vo thời đ, thương tật của ti khng trở lại bnh thường...v ti trở thnh khuyết tật vĩnh viễn. Gia-đnh bảo trợ ti khng muốn ti trở lại Vit-nam, lm thủ-tục xin nhận ti lm con với sự đồng của ba mẹ ti. Ti tiếp-tục được đi học chữ tại trường cho người khuyết- tật đến hết chương-trnh trung-học. Cuối tuần hay những ngy nghỉ lễ, ti phụ gip cho chi hội Chữ-thập-Đỏ địa phương, lm nhiệm vụ tiếp nhận tặng phẩm v tiền bạc của những người hảo-tm đem đến ủng hộ cho hội hoặc đi khi lập thnh nhm đi lạc-quyn ngoi đường phố hay tại cc trung-tm thương mại lớn.
Năm 1975, ti đang chuẩn bị vo trung-học đệ nhị cấp th tại Việt-nam chnh quyền Cộng sản Miền Bắc đnh chiếm v cai-trị Miền Nam. Ba mẹ ti được sứ-qun Php cho php theo nhn vin người Php phục-vụ tại bịnh-viện Grall qua Php tị-nạn v sợ chnh quyền mới qui tội lm việc cho ngoại bang. Ti tiếp tục học hết trung-học, vo đại-học, rồi ra trường đi dạy. Hai người bảo trợ cũng l cha mẹ nui ti sau nầy lần lượt theo hầu Đức cha trời v cao tuổi. Ba ti cũng rời bỏ hai mẹ con ti sau một cơn bệnh đột-ngột v tim. Năm đ, ti ba mươi bảy tuổi. Me rời bỏ tỉnh, ln Paris sống chung với ti. Theo lời trăn trối của ba muốn đem tro cốt về qu nh, mẹ v ti quyết định đi về thăm Việt-nam. Sau khi tro cốt của ba được được gởi trong cha ở Hội-an v vi ngy thăm viếng bạn b quen biết, mẹ v ti trở ra Vĩnh-Điện thăm lng xm cũ. Ti khng cn ghi nhớ g nhiều khung cảnh ở đy v đ rời gần ba mươi năm trước. Chỉ nghe người thn quen của mẹ nhắc lại chuyện giặc gi ba mươi năm trước tấn cng v chiếm đng thị-x v ti l một phần nhỏ trong những tai u xm cũ ln đường vo Sai-gn trở lại Php, mẹ mời vi người thn quen ngy trước cng bun bn trong chợ cạnh tủ vng của mẹ, tham dự một bữa cơm thn mật tại một nh hng nhỏ. Đang lc ăn v chuyện tr vui vẻ th bỗng dưng mọi người ngừng ni. Một ng bc hỏi mẹ:
- Thm Ba c nhận người nầy l ai khng.? ng nhn về hướng cửa vo nh hng ăn. Ti v mẹ nhn theo hướng nhn của ng....Một ng gi chống nạng cụt một chn, hai mắt bị m, được một c gi c cổ nghing qua một bn, mặt hướng ln trời dẫn đi. Hai người tiến gần đến bn ăn của chng ti. Họ đang đi xin ăn.
Mẹ ti lắc đầu trả lời bc, ni khng biết.
- Thằng Ko m thm khng nhận ra sao, ngy trước n l thợ lm vng cho thm đ ?
ng bc ni với mẹ.
Mẹ mở to mắt, miệng hả ra, rồi nhắm mắt lại thở ra, khi nhận ra tn người lm hồi trước. Ti thấy ton thn cứng lạnh, sợ hi khi nhn lại kẻ đ cột treo mnh ln s nh để tra khảo mẹ nơi dấu vng mấy chục năm trước. ng bc kể:
- Sau ci năm n ko du-kch về đnh chiếm Vĩnh-Điện mnh một đm, một ngy, th thị x được lnh Quốc-gia chiếm lại bọn n rt về G-nổi, bị my bay Quốc-gia dập bom banh cng, n mất một chn.. Sau chiến tranh, chnh-quyền mới cho lm khm trưởng đu bn G-nổi, một đm tối, sau khi đi vận động nng-dn vo họp tc-x nng- nghip, trn đường về, n bị mấy người lạ mặt chận lại đnh bị thuơng nặng, lm m hai mắt, r tri lại bỏ trong ruộng du. Đứa con gi dẫn n đi ăn xin l con của n, khi sinh ra đ bị tật như vậy."
Ti nhn c gi, mặt cứ ngữa nhn ln trời. Ti chợt nhớ đến ci đm ti bị tri, treo ln s nh, mặt mẹ lc no cũng ngước ln nhn ti, đau đớn, sợ hi v chan ha nước mắt. Cn c gi nầy suốt đời phải ngước mặt nhn trời l tại lm sao vậy ? Trần gian nầy đang qu khổ đau nn khng dm nhn xuống ? Cầu xin ơn trn tha lỗi cho cha mnh đ một thời gieo rắc tang thương cho đồng bo mnh ? Nếu đng vậy th tội tnh nầy đ đến với c một cch bất cng v cay nghiệt ! Lng ti i-ngại khi nhn thấy c.
ng bc kể tiếp:
- Chnh-quyền địa-phương xếp n vo diện thương binh liệt-sĩ, được trợ cấp, nhưng khng đủ sống, dn địa-phương xa lnh v sự tn bạo n đ gy ra trước đy, rồi vợ bỏ, để lại đứa con rồi đi biệt xứ. Hng ngy hai cha con rời lng vo đy xin ăn.
Khi hai người ăn xin đến gần bn ăn, mẹ tự nhin đứng ln vội vng đi vo nh vệ-sinh. Ti cũng đứng ln, đi lọc cọc theo mẹ . Hai mẹ con đứng yn-lặng trong nh vệ-sinh, khng trao đổi với nhau một lời, chỉ nhn nhau.....Khi hai mẹ con trở ra lại bn ăn, hai người ăn xin đ đi qua những bn thực khch khc.

Bữa cơm thn mật chấm dứt, mọi người chia tay với những chc lnh đẹp nhất. Dưới nh sng vng vọt của những cột điện ven đường, hai người ăn xin đang đi pha trước, dưới những hng cy khẳng khiu, thưa l. Khi vượt qua hai người ăn xin, ti dừng lại, cho tay vo ti xch lấy ra mấy tờ bạc di vo tay c gi rồi theo mẹ băng qua đường một cch vội vng. Trong đm tối yn tĩnh, ti nghe r tiếng nạng cộp...cộp của anh Ko vang ln chen cng tiếng nạng cộp...cộp của ti nghe buồn da diết.
Trong những ngy chờ đợi chuyến bay về lại Php tại Si-gn, một buổi sng, mẹ v ti dng điểm tm tại một tiệm phở. Khi hai mẹ con ti vừa ăn xong th một người đn ng khng cn chn lết đến bn cạnh nhn thẳng vo hai mẹ con ti, đưa một một ti nhựa ra trước mặt, hỏi:
- Hai b ăn xong rồi, phần dư cn lại khng ăn hết, xin cho vo ti nhựa của ti.
Mẹ e-ngại trt phần ăn cn lại của hai t phở vo ti nhựa với nt mặt đầy xc động, rồi lặng lẽ lấy mấy tờ bạc để vo tay ng, mẹ ni:
- Ch giữ lấy tiền nầy để mua thm thứ g để ăn.
Người đn ng cầm tiền, cứ chăm chăm nhn mặt mẹ rồi lết ra bn ngoi tiệm phở. Bn ngoi c một đm con nt, tay xch thng đnh giy, tay cầm v số, tay cầm lon xin tiền, tay cầm ti nhựa xin thức ăn thừa, muốn vo tiệm nhưng bị người quản l ngăn chận. Khi mẹ v ti bước ra khỏi tiệm phở, lũ con nt a tới vy quanh, mỗi đứa ni một cu lao nhao, mẹ đưa tay nhẹ nhng gạt chng qua một bn để c lối đi cho hai mẹ con. Giữa lc đ, từ trong một gc, người ăn xin cụt hai chn lết lần về pha chng ti, hỏi lớn:
- C phải b l thm Ba ngy xưa c tủ vng trong chợ Vĩnh-Điện khng ? Chu nhn khng sai đu. Hồi đ thm nổi tiếng khu Vĩnh-điện, mọi người đều ni như vậy. Mắt thm đẹp, ai cũng biết. Con Cht, con gi của thm cũng c cặp mắt giống thm như vậy. C nầy chắc l con Cht ngy xưa, bị mấy thằng trong rừng ra quậy ph phố Vĩnh-Điện bắt treo ln khảo vng nh thm, lm n bị thương, phải khng thm ?
ng vừa ni vừa chỉ tay vo ti.
Ti ngạc nhin, cố tm trong tr nhớ người nầy l ai....Thấy mẹ do dự một lc rồi gật đầu xc nhận. Mẹ lại hỏi;
- Ti nay lớn tuổi rồi, tr nhớ khng cn như trước, khng nhớ ch l ai vậy ?.
Người ăn xin cụt hai chn ni giọng vui mừng:
- Chu l con ng Tư Cải cng xm với thm đ, chu l thằng Lự đy. Hồi thằng Ko đem du-kch của. n đnh Vĩnh-Điện, n bắt ng gi chu đi theo v ng khng chịu đng thuế nng-hội cho chng. Mấy thng sau dn chng vớt được xc ng gi chu nổi trn bến đ Hoa-tr. Đm đ thằng Ko vo nh thm treo con Cht ln ko nh để khảo vng, chuyện ấy ai cũng biết.
Mẹ thừ người ra, mặt đượm nt sầu đau. Cn ti, khi được nghe nhắc đến tn Cht, ci tn m ba mươi năm nay khng cn ai nhắc đến, đ vo trong qun lng của mọi người, nay được nghe lại, ti bồi hồi xc-động. K ức tuổi thơ của ti chợt thức giấc: Thằng Lự đy sao ? Hồi đ hai đứa cng lũ bạn trong xm, suốt ngy lu-lỗng ngoi xm, chơi l-c, chơi nhảy dy, chơi u, chơi nm lon...thằng Lự khỏe mạnh, thường hay bnh vực ti mỗi khi bị bọn trẻ khc hiếp đp !
Ti đang nghĩ đến ngy xa xưa, th nghe tiếng mẹ :
- Tại sao chu ra nng-nổi tn tật như thế nầy ?.
- Năm 1979, chu bị bắt vo lnh, đưa ra Bắc đnh nhau vời Trung-quốc, chu bị thương cụt hai chn. Đời sống khổ lắm thm, nh nước trợ cấp nhưng sống vẫn thiếu trước hụt sau... người ta quy kết trước đy ng gi chu c tội với cch mạng v khng nộp thuế nng-hội, nay mặc dầu chu hy sinh một phần cơ thể cho đất nước, nhưng chu phải tiếp tục trả ci nợ trước đy của ng gi, v vậy phần trợ cấp thương binh của chu bị địa phương cắt giảm khng đủ vo đu nn chu phải xin ăn.

Ti nhn thn thể tật nguyền v teo gầy của Lự, nước mắt ứa ra. Ti bước lần đến bn Lự, bung nạng, quỳ một chn trước Lự, nhn sững Lự rồi bật khc như ngy no bị chng bạn hiếp-đp, khc to ln để Lự chạy đến bnh vực, che chở. Ti nghe từ pha Lự cũng c tiếng nấc ln, thổn thức. Trong ln nước mắt, ti thấy ti đang chạy trốn thật nhanh, đng sau, Lự đứng giang hai tay như người hiệp-sĩ ngăn cản lũ cướp l đm con nt đuổi theo sau trong khi hơn thua nhau trong một tr chơi ginh giựt nhau của trẻ con.
Ti im-lặng. Lự im-lặng. Mẹ nhẹ nhng ko tay ti đứng dậy. Ti đứng ln. Lự vẫn ngồi bất động. Chung quanh c nhiều người hiếu kỳ đứng lại nhn chng ti.

Mẹ gọi hai xe xch-l, mẹ một chiếc, ti ngồi chung xe với Lự. Trn đường dẫn về nh Lự, ti chẳng nhn thấy g ngoi những hnh ảnh một thời thơ ấu của ti cuộn chảy về như một dng sng k ức. Ti nhn thấy một con b lc no cũng được che chở, được binh-vục d con b sai quấy, ngay cả khi con b đ tham lam lấy đồ chơi của người khc lm của mnh. Nhưng rồi cũng c lc con b trở nn hung dữ, nm dp v đ sỏi vo Lự v con b bị ngăn chận khng cho leo ln cy hi mấy tri ổi, sợ bị t. Một vin đ đ lm trn Lự chảy mu, Lự ko o lau mu, chạy về nh. Con b chạy theo, Lự khp cửa khng cho n vo nh, Lự giận, con b ngồi bn ngoi lo sợ cho vết thương của Lự, khc ấm ức. ..Kỷ niệm đang trở về, trong v thức, ti đưa bn tay thương tật sờ ln trn Lự, nơi vết thương của ngy no...Bỗng nhin Lự cũng đưa một tay ln vỗ nhẹ vo tay ti đang đặt trn trn Lự . Lự cười v ni như ni với ti v như ni với chnh mnh:
- Sẹo của vết thương đ phai theo thời gian, nhưng kỹ-niệm về vết thương vẫn nhớ mi.
Lự ni, mắt vẫn nhn về pha trước. Lự đ hiểu lng ti khi bn tay ti để ln trn Lự để nhớ về thng năm thơ ấu thn yu. Ti nhn Lự, ngầm ni ln lời cảm ơn tnh bạn thn i vẫn cn lại với thng năm.

Lự sống với gia-đnh em gi trong khu ng tư Bảy Hiền, nơi dn Quảng-nam, vng G-nổi, vốn tiếng tăm với nghề trồng du nui tằm, dệt Lụa, Thao, Đũi, bỏ xứ vo đy lập nghiệp, trnh chiến-tranh c-liệt. Vợ chồng em gi Lự lm nghề vệ-sinh, hốt rc trong khu phố, nui ba đứa con, thiếu trước hụt sau nn việc ăn uống c-nhn Lự tự giải quyết. Lự cần một nơi trnh gi trnh mưa nắng nơi nh em gi. Ti rất đau lng cho cuộc sống của Lự. C lc ti vu-vơ nghĩ quanh :" Ci đm anh Ko bắt treo ti ln s nh...Lự lc đ đang ở đu m khng xuất hiện cứu ti ? ". Rồi ti tự cười mnh ..ba mươi bảy tuổi rồi...cn nghĩ đến ngy xưa cn b ! Tiểu hiệp sĩ ngy xưa oai nghi như một thin-thần, nay thin thần đ gy cnh !
Mẹ đồng- xin hon chuyến bay về lại Php ba ngy theo đề nghị của ti. Ti c thời gian gip Lự khm sức khỏe ton diện cũng như đi mua cho Lự một chiếc xe lăn. Mẹ ti gip Lự v gia-đnh em gi Lự một số tiền để xoay sở sinh sống. C một điều Lự phn nn với ti l tại sao khng gọi Ko l tn Ko, thằng Ko m gọi l anh Ko, n l tn c n m. Ti trả lời một cch thản nhin:
- Đ chỉ l thi quen thi, d gọi tn Ko, thằng Ko hay l g g đi nữa th Ko vẫn l kẻ độc c, đng nguyền rũa.

***************
Sau chuyến về Vit-nam rồi trở lại Paris, sức khỏe của mẹ bắt đầu sa st. Cng lc trường học giảm tối đa gio vin giảng dạy v số lượng học sinh ngy một giảm v người Php khng muốn sinh con. Lợi dụng bị thuyn chuyển lm việc xa nh, thn tn tật di chuyển kh khăn, ti xin nghỉ việc để c thời gian lo săn sc mẹ. Thời gian rảnh rỗi, ti vẫn tiếp tục lm việc thiện nguyện cho Hội Chữ Thập Đỏ. Rồi chiến tranh ở Bắc Phi, chiến tranh ở Trung-đng lin tiếp xẩy ra, ti c dịp theo hội cứu gip trong cc trại tỵ nạn nơi xẩy ra chiến cuộc. Sự tn ph, chết chc do chiến-tranh tạo ra gy cho ti kiệt lực. Người ta nhn danh chiến tranh để giải phng con người ra khỏi đi ngho v p-bức, nhưng sau chiến-tranh, đi ngho v p bức cng gia-tăng do hậu quả cuộc chiến để lại v lng tham muốn quyền lực chiếm đoạt v sự trả th của bn thắng cuộc đối với kẻ thua cuộc.
Cường-độ của độc-c, bc lột, đi ngho gia tăng th lng nhn-đạo gip đỡ nhau đi xuống. Chiến-tranh ở Việt-nam c Ko c-độc chủ động tham dự, Lự bị cưỡng bch, c Cht l ti, một thường dn v-tội, th cc nạn nhn chiến-tranh ở Trung-đng, Bắc-Phi cũng khng khc. Ti ni lng nhn đạo đi xuống l muốn ni lng nhn đạo tự nguyện đối với nạn-nhn của mọi biến cố xa gần, trực-tiếp hay gin-tiếp đ trở nn cằn cỗi...nn một số anh chị em trong hội tự chọn cho mnh một phương cch hữu-hiệu, an ton để tạo thm nguồn ti-chnh cho trung ương, v ti đ chọn l mỗi tuần ti để ra ba buổi chiều xin tiền trong hầm xe điện ngầm. Lc đầu chuyện khng đơn giản, v anh chị em trong nhm thấy quyết-định của ti c vẻ sẽ gy bất mn v gy dị nghị cho tổ chức, nhưng ti đ thuyết phục được họ v ti lm khng nhn danh hội, chỉ c tnh cch c-nhn. Những tuần lễ đầu tin, khch qua lại trong đường hầm xe điện ngầm nm cho ti những ci nhu my tỏ vẻ bực bội. Ti biết, một người khuyết tật ở xứ Php nầy sẽ được x-hội bảo bọc chu ton nn xin ăn l điều sĩ nhục cho đất nước. Ti để hộp xin tiền trước mặt, ngồi im, hai mắt nhắm lại. Một ngy qua đi, ba ngy trong tuần qua đi, khng c một xu no được nm vo hộp. Qua tuần lễ thứ hai, lc đc ti nghe c tiếng tiền kim loại được nm vo hộp....Rồi một tuần sau đ, niềm vui v tin tưởng đến với ti. Một nhm học tr cũ của ti được c thầy gio hướng dẫn du hnh nghin cứu thực tế bn ngoi x-hội để p-dụng cho một chương trnh học trong lớp đi ngang qua chỗ ti ngồi xin. C lẽ do sự giải thch của c thầy gio đồng nghiệp cũ của ti về việc lm của ti nn cc em vy quanh ti vỗ tay reo h, nhiều em bỏ tiền vo hộp. C em giải thch việc lm của ti với khch qua lại dừng chn v hiếu kỳ, họ cũng bỏ tiền vo hộp. Hm đ, lần đầu tin trong những ngy bắt đầu xin tiền, ti nhận được kh nhiều tiền, lng thật vui , đầy phấn khởi. Cũng c lẽ sau ngy hm đ, những ci nhn của khch qua lại nm cho c nhiều thiện cảm hơn, c khch dừng chn, nhẹ nhng bỏ những tờ giấy bạc hay những đồng tiền bằng kim loại vo hộp, khng qun km thm một nụ cười. Hạnh-phc nhất đến với ti l sau một năm thực-hin việc xin tiền, đi truyền hnh France 3 đưa tin-tức cng việc của ti cho mọi người biết. C một cu hỏi m cu trả lời ti thch nhất từ đ cho tới nay.
Người ta hỏi:
- B l người Php, gốc Việt-nam, c phải việc lm của b nhằm mục-đch c tiền gp cho hội Chữ-Thập-Đỏ dnh ring gip cho những nhu cầu cần-thiết hn gắn những vết thương do thin tai tạo ra bn Việt-nam ? .
- Thưa khng phải l như vậy. Việc ti lm l để đng gp ti chnh cho hội Chữ-Thập-Đỏ. Sự đng gp của ti khng bằng một hạt ct trong đại dương mnh-mng. Việc phn phối gip đỡ theo nhu cầu ở một nơi no đ l do Hội nghin-cứu v quyết- định. Hội Chữ-Thập-Đỏ lm việc cho ton thế-giới, khng ring cho một nước no. Ngay tại nước Php của chng ta, cũng c những lc, c những nơi cần c sự gp sức của hội Chữ-Thập-Đỏ.
***************
Ti nhấp cạn phần cn lại của tch c-ph, lng cảm thấy nhi v cu chuyện.

Nguỹn Đại Thụt