Ti xin tự giới thiệu ti l thn cy rau muống theo nghin cứu của Đai học Florida ti c tn khoa học l inpomoea aquatia .

Tổ tin nh nh rau muống của ti: Đ sống từ thế kỷ 11 trước Cng nguyn nhưng mi đến khoảng thời nh Hn tức l thế kỷ thứ 3 người ta mới trọng dụng ti dng như thế l một mn ăn bổ dưỡng. đ l gốc tch của ti.

Nếu vị đ đọc truyện tu nhiều th chắc hẳn biết sự tch vua Trụ, nghe lời xi giục của Đắc Kỷ xin tể tướng Tỷ Can tri tim để chữa bệnh ho g. Vua v m muội si tnh nn đ sai nịnh thần mc tri tim của Tỷ Can ra chữa bệnh cho Đắc Kỷ. Tuy mất tri tim nhưng Tỷ Can đ được thần nhn căn dặn d c mất tri tim đi chăng nữa vẫn c thể sống đi về đến nh nếu đừng mở miệng ni lời no.

Khi về giữa đường Tỷ Can đ qun lời dặn của thần nhn nn khi ng gặp yu qui giả l người hng rau rao ln mời mọc:

Ai mua rau v tm khng, mại v, mua đi kẻo hết

Tỷ Can thắc mắc hỏi:

Ny anh bn rau kia, rau v tm l thứ rau g vậy?

L thứ rau khng c ruột, tức l rau muống rỗng ruột m ng khng biết sao?

Yu qui thấy ng mắc lừa cười khoi ch, v khi ng vừa hỏi người bn rau xong đ ng lăn ra m chết. Như thế l yu tinh yu qui đ lợi dụng ti, bảo l "v tm" để lm điều c, nhưng rau muống ti tuy rỗng ruột nhưng rất hiền chứ chẳng v tm cht no. Truyện ny sẩy ra cuối đời nh Thương m Trụ Vương l vị vua cuối cng, khoảng thế kỷ XI trước Cng nguyn tức l cch nay trn ba ngn (3,000) năm. Vậy l gia phả họ nh rau muống ti kể cũng kh di c phải khng qu vị.

Theo nghin cứu của đại học Florida th cy rau muống ti xuất xứ từ Ấn Độ v Trung Quốc nhưng sau đ người ta đem ti xuống trồng nhiều nơi ở Đng Nam , rồi ti được di tản đi khắp nơi trn cc đảo Thi Bnh Dương, Phi chu v Nam Mỹ. Cc nh phn tch cho rằng ngoi việc dng rau muống lm thực phẩm rất thng dụng ra, thn rau muống cn chứa nhiều chất sắt nn rau muống ti cn được nng cấp thnh một dược thảo v thế m dn từ Đng Nam tm cch đem ti đến định cư tại nhiều khu đất mới.

Hồi Ty thuộc địa chiếm Việt nam, Php đ đặt tn cho rau muống ti ci tn lạ hoắc liseron deau v họ thấy hoa của ti giống như hoa bm bịp (liseron). Ti rất xa lạ với người Mỹ (trừ những nh thực vật học) chỉ biết tới ti mấy chục năm nay thi. Trong ngn ngữ tiếng Anh họ gọi ti rất nhiều tn, họ căn cứ vo vi đặc điểm theo quan st ring của họ m đặt tn cho ti, m phổ thng nhất l ti mang tn water spinach rồi tropical spinach, swamp cabbage, swamp morning glory, water convolvulus.... Spinach l loại rau xanh được dn chng u Chu dng quen thuộc trong bữa cơm hng ngy từ thế kỷ 12, v giống như rau muống c thể ăn sống hay nấu chn. Ngược lại th c người Việt Nam dịch spinach l rau rền Mỹ.

Khng biết thn phận rau muống ti được đưa vo Hoa kỳ bao giờ v bằng cch no, nhưng những người nghin cứu t m về ti từ đại học Florida cho biết, ti đ được trồng trn cc kinh rạch đầm lầy ở tiểu bang Florida, dầu cho Bộ nng Nghiệp của tiểu bang ny đ xếp ti vo loại cỏ dại độc hại cần phải tiu diệt (noxious weed), một loại thảo mộc cấm trồng trọt. Thương Viện đồng thuận với Hạ Viện của chnh phủ Lin Bang ra đạo luật về cc loại cỏ dại cần kiểm sot v tận diệt cỏ dại độc hại. Bộ Canh Nng Hoa Kỳ (USDA) nghim cấm việc đưa rau muống ti di chuyển từ tiểu bang ny qua tiểu bang khc. Thế m sau biến cố 1975 phong tro di tản lnh nạn Cộng sản Việt nam nhiều người được qua Mỹ định cư nhất l hai tiểu bang Florida v Louisiana họ vừa đặt chn đến đy nhn thấy ti l họ mừng vui khn tả, họ reo ln v bn tn với nhau:

Rau muống đy rồi b con ơi, chng ta sẽ c rau muống ăn cho đ nhớ qu hương!

Một người khc ni:

Năm 54 từ Bắc ti di cư ti đ đem theo giống rau muống vo trong miền Nam để trồng!

Người khc chm vo:

Năm 75 di tản qua Mỹ cũng lại c rau muống sẵn để ăn, thch qu, tuy giống ny mọc hoang!

Ti nghe những người di tản từ Việt Nam qua bn tn xn xao về ti th vừa mừng vừa lo. Mừng v từ nay sẽ c người chiếu cố đến ti, tụi Mỹ n bỏ b ti sống lẻ loi ở cc nơi đồng xnh nước đọng, quanh năm khng hề đoi hoi, c chăng th chỉ tm cch trừ khử ti m thi. Nhưng lại lo v người Việt vừa tới định cư khng hiểu r luật (Lin Bang Mỹ đ xếp ti vo hạng cỏ dại cần phải tiu diệt) lại cứ tưởng ti ngon lnh hin ngang sống trn xứ Mỹ ny m đem ti vun trồng khắp nơi, nếu ti pht triển nhiều thnh b mảng, chnh quyền Mỹ m biết được th dng họ nh rau muống ti sẽ bị tận diệt

Đ nhiều năm họ nh rau muống ti sống một cch hoang dại, nay được bn tay người Việt nam tới đem ti ra khỏi nơi tối tăm, đem trồng ờ sau vườn hay ngay ở trước cửa nh, (c người dng nước của cng ty cung cấp nước sạch dng cho thnh phố để tưới cho ti) m điển hnh l khu tạm cư Allen Parkway towntown Houston dnh cho người tỵ nạn lc ban đầu (khoảng trn dưới 300 căn Appartments) được cung cấp nước miễn ph đ dng vi nước lớn nhỏ đủ cỡ tưới mt cho chng ti suốt ngy đm từ vườn trước ra vườn sau, ti th mt nhưng thnh phố th đau bởi v ngn sch thnh phố phải chi trả cho cng ty cấp nước. Thnh phố can thiệp khng cho họ tưới cho ti nữa, ti chết kht hoặc trở nn ốm o cm ci.

Rau muống mọc dại ở Mỹ đ được bn tay của người Việt tỵ nạn vun trồng cng phu v tốt như thế đấy, nhưng họ ch ti khng ngon nn về sau ny khi Mỹ Việt giao thương bnh thường rồi c người về thăm qu hương họ đưa hạt giống của họ hng rau muống từ qu hương Việt Nam của họ qua cng với những giống rau khc d khng được php, lm như thể l Người Việt Tỵ Nạn về Mang Theo Qu Hương Việt Nam Qua Mỹ Lun Vậy!

Chnh phủ Mỹ đối với Người Việt Mang Theo Qu Hương. Việc trồng rau muống đ pht triển kh mạnh, nhưng mối lo ngại của cả họ hng rau muống chng ti đ thnh sự thật khi những nh trồng rau muống thừa thắng xng ln, họ đem ti đi trồng khắp nơi, chỗ no ti mọc được, sống được l họ trồng, tới một lc ti mọc trn lan khắp nơi, khắp chốn khiến chnh quyền địa phương khng lm ngơ được v thấy ging họ nh ti mọc mạnh qu, mọc chằng chịt lm tắc nghẽn những hệ thống thot nước, tạo nn cc khoảng nước t hm thuận tin cho cc loi muỗi sinh xi nảy nở, trong đ c loi muỗi mang vi khuẩn West Nile nguy hiểm chết người. Thế l ging họ nh ti lại bị tiu diệt mất một thời gian khiến cc nh trồng rau muống phải ku than ai on với chnh quyền địa phương bằng cc kiến nghị v họp hnh, lm thế no cho ti c thể sống được m khng lm hại mi sinh, sau một thời gian thảo luận dn trồng rau v chnh quyền đ thoả thuận cho ti được sống với điều kiện khng được mọc trn lan khắp nơi cc chỗ. V sức ti th rất cường trng, cũng theo đại học Florida th thn ti c thể di đến 70 feet, ti mọc rất nhanh 4 inches mỗi ngy, chng ti lại c tnh đon kết keo sơn kết thnh b mảng , họ bảo chng ti rằng đ cản trở đường nước chảy th chớ lại cn cả v lấp miệng em lấn t cc thảo mộc bản địa lm biến đổi hệ sinh thi thin nhin. Thực tế th sự kết tội đ cũng khng oan cho họ hng nh rau muống chng ti mấy.

Thế l từ năm 1980 họ hng nh chng ti từ tiểu bang Florida đến tiểu bang Lousiana bị ph huỷ dọn dẹp hết, c nơi họ cn tn c dng thuốc diệt cỏ dại để tn st chng ti nữa mới c n chứ, nh trồng trọt rau muống cũng khốn đốn v bị cấm trồng cũng như cấm bn rau muống ngoi chợ.

Tuy vậy cộng đồng người Việt vẫn c rau muống để ăn mới thật ti tnh! Họ đem chng ti trồng chỗ chnh quyền quy định lm chng ti mừng qu, nhưng khổ một nỗi l họ hng nh rau muống chng ti phải sống chật vật kh khăn như phải trồng trong chậu hay vườn sau nh chỗ kh cằn khng nước mt, mỗi ngy người ta thương hại tưới cho ti cht nước, thn ti sẽ kh cằn chứ khng mơn mởn xun th con gi 18 như ngy sống ở dưới nước.

Người Việt lưu vong tỵ nan Cộng Sản đ 30 năm đ mang theo qu hương cũng đưa cc giống rau cỏ gốc VN đến định cư tại Mỹ m khng cần theo thủ tục nhập cảnh v di tr g cả đ gp phần phong ph đa dạng rau cỏ cho đất nước ny, cũng như họ nh rau muống ti vo Mỹ sinh sống bất hợp php v tri với quy định của Bộ Nng Nghiệp Hoa Kỳ, nhưng thực tế th mỗi nhm di dn đều lm như vậy.

Như đ ni ở trn người Việt tỵ nạn định cư tại Mỹ đ theo dng giống của ti: cy rau muống chnh gốc VN m cn đem theo cả những bạn b than quen của ti như hng nhũi, hng cy, ta t, kinh giới v cc loại rau như mng tơi, rau đay, rau dền v.v. đều đ c mặt trn khắp nước Hoa Kỳ ny rồi, họ mang theo chng ti khng phải l chỉ v nhu cầu ăn uống m cn v tnh hoi hương.

V thấy họ thiết tha với qu hương như vậy nn chnh quyền cc tiểu bang đặc biệt California tiểu bang c kh hậu ấm p lại c đng người Việt cư ngụ v lập nghiệp tại đy nn chnh quyền cho php cc nh trồng rau muống được tự do trồng tỉa, nn những nh lm vườn chuyn nghiệp họ đ lm mi che để chng ti c thể tự do lớn mạnh pht triển bề ngang cũng như bề dọc nn thương vụ của họ pht triển cả về ma đng d ở đy cũng c những ngy thời tiết gi lạnh.

Đối với cc tiểu bang khc th chỉ một số t người trồng chng ti theo cch quy m doanh trại, cn đa phần l trồng trong khu vườn nh. Qu vị thử tm đọc lại loạt bi nhận định đăng trn tờ Atlanta Journal Constitution năm 1996 đ viết về nhm người Việt ở một lng tn gọi l Versailles, New Orleans của k giả John Blake th r, ng nhận định rằng Khu vườn nhỏ trong nh rất quan trọng đối với những người lớn tuổi về mặt tm l v l một đng gp của họ vo kinh tế gia đnh, tại đy nhiều sản phẩm cy nh l vườn pht triển, ng k giả ny cn nhấn mạnh cch đặc biệt về họ hng rau muống chng ti v l nguồn cung cấp rau quan trọng nhất, c thể đem ra chợ nhỏ hoặc by bn ngay lối cổng nh thờ vo sng Cha Nhật, nhiều người đi dự lễ qua lại th rau muống bn đắt hơn tm tươi. Ngoi ra họ cn cung cấp bỏ mối chng ti cho cc tiệm ăn ở thnh phố New Orleans

Cy rau muống chng ti ở Hoa kỳ c thời kỳ mọc ngầm khng ai để tới c lc th pht triển qu mức trn cc nhnh sng ngi ngc ngch, rồi bị tiu diệt v bt đường giao thng nước chảy, họ hng chng ti lại cố gắng vươn ln để sống cn, đời sống thật thăng trần khn tả, cuối cng thật l vận hn cho chng ti khi c hng trăm ngn dn tỵ nạn VN tới định cư th lc đ rau muống chng ti được trở lại hội nhập vo hng rau quả ở Mỹ cũng l nhờ nhm chuyn vin của viện đại học Massachusettes đ c cng đầu trong cng việc đưa rau muống chng ti vo cung cch cho php trồng trọt v bn ra thị trường sau khi cc chuyn vin ny đ thảo luận v hơp tc với nh hữu trch Lin Bang.

C hai l do chnh m tiểu bang Massachsettes trong số cc tiểu bang đầu tin cng nhận rau muống chng ti:

- Thứ nhất l v tiểu bang ny đứng hng thứ 6 trn ton quốc về dn Việt 36,685 người (US Census 2000)

- Sau đ thứ hai l điều kiện thin nhin của Massachusettes rau muống chng ti khng bị xếp vo loại cy cỏ c tc hại.

Ở tiểu bang ny kh hậu thật l thch hợp cho rau muống chng ti sinh sống nếu ở độ 75 đến 85 độ F, đến ma đng khi m nhiệt độ xuống dưới 50 độ F th cả họ nh ti sẽ về với tổ tin, do đ họ cho rằng chng ti khng thể pht triển quanh năm khiến lm nghẹt cc đường thot nước ( v chỉ cn những mầm mống chờ ma xun sẽ mọc lại). Ngược lại chng ti c thể pht triển quanh năm ở Florida v Lousiana.

Cũng phải ni thm l người trồng rau muống cn một số trở ngại l trn ton nước Mỹ cn một số tiểu bang chưa chấp nhận loại rau muống chng ti nn cc nh sản xuất thuốc trừ su chuyn trị bệnh diệt su cho rau muống, bởi thế nn họ tạm sử dụng thuốc trừ su của cc loại rau khc, đ cũng l l do lm một số cc địa phương d dặt khng cho php rau muống chng ti được chnh thức bn trn thị trường.

Người tỵ nạn VN chuộng rau muống chng ti nn tin chắc trong tương lai rau muống chng ti sẽ l một loại rau thng dụng tại Hoa Kỳ, v đ cũng l một trong những nt đặc th của bữa ăn của người Việt Nam m mn đơn giản nhất cũng như cầu kỳ dưới đy xin trnh by để qu vị tuỳ nghi:

1.- Rau muống luộc chấm nước mắm tỏi ớt:

V luộc rau muống kh đơn giản, ai cũng biết lm nn khng ghi ra đy. Tuy nhin b quyết khi luộc rau muống cho c mu xanh tươi, ta thm vo nước luộc t muối. Muối khong theo phản ứng ha học sẽ

Rau muống luộc c thể ăn km với c chin hay c kho đều ngon.



2.- Rau muống xo tỏi:

C địa phương khi xo rau muống người ta cho vo t mắm tm hay mắm ruốc, hoặc c nơi cho t chao vo cho c vị thnh một mn ăn đặc sắc ty mi vị m chng ta thch hợp. V tnh cch đơn giản, nn khng ghi cch lm ra đy.



3.- Rau muống trộn khế chua:

(Thực đơn cho 4 người ăn, mn ny ăn khng chn v c vị ngọt v chua của khế, rất ph hợp với những ngy nng nực)



Nguyn liệu:

200 g tm s

2 tri khế chua

2 quả trứng g luộc

1 b rau muống

Gia vị gồm: hnh tỏi băm nhỏ, nước mắm, muối, dầu ăn, giấm.



Thực hiện:

Rau muống bỏ l, chẻ nhỏ rồi ngm nước c pha chanh để khng bị thm đen

Khế chua cắt nhỏ

Luộc 2 trứng g, cắt khoanh

Tm bc vỏ, chừa đui

Xo hnh cho thơm, cho tm vo xo, nm nước mắm, hạt nm, đường

Pha hỗn hợp giấm như sau: 1 giấm, 3 đường, một cht muối, ho tan

Trộn rau muống vo hỗn hợp trn

Trnh by:

Xếp ra đĩa, chung quanh sắp khế, giữa để rau muống v xếp tm v trứng g ln trn mặt cho đĩa c mu sắc lộng lẫy.


Tạ Xun Thạc