K sự X hội
Đi điều nhn một chuyến về
  • PSN 2.05.2008 - Hồ Ph Bng
1.
Người thn ti qua đời, chng ti về chỉ cn kịp đi thăm mộ cng với mẹ ti v hm tang lễ mẹ ti khng đưa tiễn được.
Mới đ m đ gần ba mươi năm, ti mới đi lại lộ trnh Si Gn-Long An. Ngy trước đi Bến Lức l đi về miền qu, hai bn đường ruộng la xanh ngt với những cnh c trắng bay la đ. Khng kh nhn nh, m đềm c tầm nhn ht mắt đ đ tan biến mất! Si Gn-Long An by giờ l những khu phố san st, bụi m v chật cứng! Si Gn như con qui vật chưa no mồi nn đ v đang nuốt chửng từng thnh phố nhỏ ln cận. Lộ trnh Si Gn-Long An lượng xe khng dữ dội như xa lộ Bin Ha nhưng cũng phải chen lấn, luồn lch, chạy từ từ v cứ phải ở trong thnh phố! Ngy xưa cy cầu Bến Lức xe chạy hai chiều, bằng b tng cốt sắt, kh “honh trng”, by giờ chỉ dnh để chạy một chiều về hướng Si Gn, cn chiều kia đ c thm một cy cầu mới song song. Qua khỏi Bến Lức xe quẹo tri, bắt đầu vo đồng ruộng. Được một đoạn khng xa th xe khng cn đường chạy tiếp nn chng ti lội bộ. Vẫn kinh rạch, vẫn những thn dừa ng ngớn soi bng trn ao nhưng ti chưa cảm thấy mi ngai ngi thn quen. C thể ti mang tm trạng khc, nhưng cũng c thể bụi m phố thị đ a theo vo đy lm nhiễm khng kh trong lnh. C em dẫn đường đi thoăn thoắt nn chốc chốc lại dừng chn đợi mẹ ti v ti. Ti chậm ri đi sau cng, cũng dnh thời gian để quan st. Vo su, khng kh thật sự vng qu mới hiện ra. Qua một xm nh l c mấy người ngồi trước hin, hnh như đang uống c ph, mu da sạm nắng v mặc độc ci quần đi đang ph ph khi thuốc nhn khch lạ. Ti chụp ảnh đn vịt con vng mượt lng tơ lem luốc snh, đang rc rỉa bn bờ ao. Mấy căn nh khc trống hoang trống hoch, khng ro giậu. Mu l bần xanh ngắt, rễ ngoằn ngoo nổi trn mặt snh mu xm đậm. Bầy thi li nằm dương đi mắt thao lo với trăm ngn vết b rối rắm như tranh ấn tượng. Ci tĩnh mịch vng qu Nam bộ phải giờ nầy ti mới cảm nhận lại được.
Hai ngi mộ người thn nằm chơ vơ trn đồng ruộng kh nước. Hai cy ma (lau) cắm ở chn mộ vng kh l. Theo tục lệ, hnh như đy l loại gậy đuổi t ma khi chn cất(?) Vi vữa cn vương vi đy đ nhưng chung quanh vắng ngắt. Em ti cắm một b hoa vo chiếc bnh m thợ chưa kịp gắn vo bia mộ. Ci mới mẻ của ngi mộ vừa xy hnh như chưa ph hợp được với ci mộc mạc yn lnh của qu ngho. Ngy trước đi trn đường ti vẫn thường thấy rải rc những ngi mộ nổi bật trn cc thửa ruộng ngập nước ven đường, v ở đu đ (hnh như đường đi Rạch Gi) lại c một ngi mộ xy kin cố nhưng chn theo thế đứng v sợ nước lm ngập đầu người chết(?) Người miền Nam vẫn thường chn rải rc khng c nghĩa địa, hai ngi mộ người thn của ti cũng vậy. Hai c em ti lại băng qua bn kia cnh đồng ruộng, xa lắc, đề thắp nhang cho vi ngi mộ người quen khc. Cảnh đồng khng mng quạnh chợt biến đi khi ti nhn thấy mấy cột lớn đang nhả khi của một nh my pha đường lộ chnh vừa đi vo.
Khi trở về, v phải gh thăm một gia đnh bn quận 8, nn xe rẽ vo một đoạn đường m mỗi bn c 3 ln xe với vạch kẻ đứt đoạn bằng sơn trắng di mười mấy cy số v một cy cầu ngắn xy kiểu cọ cho bắt mắt. Mặt đường đen bng, rộng thnh thang. Đường phn ranh ở giữa trồng cy v hoa kh đẹp, đang c cng nhn chăm sc. C nơi đủ rộng cho một ao c hẹp đang phản chiếu my trời, chạy di giữa hai dng lộ, nhưng khu vực nầy lại rất t xe nn cho cảm tưởng như đang ở phương Ty. Anh ti xế cho biết đy l đoạn đường chạy vo Ph Mỹ Hưng l khu vực xy cất đặc biệt để rao bn cho Việt kiều được quảng co trn lan trn Net. Ti chợt nghĩ đến cảnh chui rc, bờ bụi, muỗi mng, trốn trnh khi vượt bin v ngy đ bo đi khng ngớt kết n l bọn phản động m chn đế quốc đi tm bơ thừa, sữa cặn.

2.
Ti v một người bạn đn taxi ra phố. Ti ni với anh taxi: “Anh chạy xuống hồ Con Ra”. Nhn chng ti, anh hỏi: “Hai ch ở khch sạn Phạm Văn Hai hả?” Ti cười, khng trả lời. Ti đang mặc ci T-shirt trắng với ci logo nhỏ của hng hng khng Delta “đền” v ton bộ hnh l 3 ci valise của ti bị hng lm thất lạc. Khi khai bo với c phụ trch ở phi trường ti được trao cho một ti nhỏ trong đ c ci T-shirt nầy, một bn chải thật nhỏ với cht kem đnh răng loại dng trn my bay v một lưỡi dao cạo ru. Khng hiểu l khch đn b c khc hơn khng(?) Ti mặc tuềnh tong như vậy nhưng cũng lộ diện với anh taxi trẻ! Chạy một qung ti khen anh taxi: “Anh li như vậy l đng lộ trnh ngắn nhất, khc với anh hm qua cứ chạy lng vng v nghĩ l ti khng biết đường”. Anh trả lời: “C gian như vậy th cũng chả được hơn bao nhiu đu ch ạ! Hng tnh tỉ lệ Km th cũng đu c ăn cả được?”. - “Thế anh kiếm một ngy được khoảng bao nhiu?”. - “Dạ, khng chừng ch ạ nhưng một thng cũng khoảng ba, bốn triệu. Một ca lm l 24 giờ”. Ti ngạc nhin: “Anh bảo chạy 24 giờ liền?”. – “Họ chia ca như vậy”. Nghe anh ni giọng Bắc 75 nn ti hỏi: “Anh ở Bắc vo hay sinh trong nầy?”. – “Dạ, chu vo được hơn 4 năm rồi”. - “Bằng li của anh l thứ thiệt hay giả? Ti nghe ni thời buổi nầy th đủ loại giả, kể cả vợ chồng”. Anh taxi cười: “Dạ, chu th bằng thật nhưng người li với bằng giả nhiều lắm ch ạ”. – “Tại sao lại phải dng bằng giả?”. – “V chạy lm bằng giả chỉ tốn 2 đến 3 triệu l c ngay, cn bằng thật th khoảng 5, 6 triệu nhưng phải chờ 6 thng”. Ti lại ngạc nhin: - “Tại sao lại phải chờ đến 6 thng?”. - “V phải đăng k v theo một kha học. Thủ tục rất nhiu kh v nhiều khi mấy ổng by vẽ ra để dễ bn bằng giả cũng nn. Nhưng bằng giả hay thật cũng từ một gốc m ra cả đấy, chỉ khc l bằng giả th khng c hồ sơ gốc cho nn nếu bnh thường cng an khng thể pht hiện chỉ khi xảy ra tai nạn lc đ họ mới truy hồ sơ”. Ti ngẫm nghĩ: “Phải chăng v bằng giả nhiều nn tỷ lệ tai nạn giao thng tại Việt Nam được coi l cao nhất?”. Anh taxi phn trần: “Chu chịu thi. Nhưng theo chu, dng bằng giả th phải chạy cẩn thận hơn chứ ch ạ!”.
Đến hồ Con Ra, ti định vo một qun c ph ngồi nhn, v ở đy l trung tm những biến động Hong Sa-Trường Sa vừa rồi. Ti cũng biết chắc những nơi như thế nầy đang đầy ắp cng an chm nổi. Ti muốn nghe ci hơi hướm chung v lnh sự qun Trung cộng v Thnh Đon thanh nin cộng sản Việt Nam cũng quanh đy. Nng qu, anh bạn ti cởi ci o khot vắt ln vai đẩy ti đi về hướng nh thờ Đức B.
Hai, ba chiếc bus chở đầy du khch đổ xuống trước cửa chnh nh thờ. Nghe ngn ngữ lạ tai nn ti đon c thể số du khch nầy đến từ Đng u. Hai c hướng dẫn vin mặc o di mu sng tươi nhưng ho nhu trn khun mặt. Trời nng bức lm tc, mồ hi v trang điểm dnh vo nhau. T o di chỉ đẹp ở trời mt v gi lộng cn hon cảnh như thế nầy th chưa chắc đ gy được “ấn-tượng-Việt-Nam” v biết đu ngược lại? Ti ngồi lại dưới chn tượng Đức Mẹ ni chuyện với một anh thợ chụp hnh về những kỷ niệm cũ. Anh l hnh bng ti hơn hai mươi năm trước. Ngy đ ti miệt mi nơi địa bn nầy để kiếm sống khi ra khỏi t. Số thợ cũ đ tản mc khng biết về đu chỉ cn lại hai người nhưng ti khng gặp. Chị Hai “dao lam” cũng cn bn c ph bn kia đường nhưng khng c “qun” như trước. “Qun” c ph của chị by giờ l chiếc ấm xch tay di động để n cng an. Ci biệt danh của chị l do đm thợ hnh “c n” chng ti đặt. Chị c thn hnh thật mảnh. C ph của chị thật ngon nn nổi tiếng với biệt danh “c ph nh thờ” (khoảng thời gian 1983-86) m gi khng đắt, nhưng v đm thợ ngho cứ uống ghi nợ, đến khi c tiền trả th số tiền đ lớn đến khng ngờ v biệt danh “Hai dao lam” ra đời! Chị thật kỳ lạ! Như một loi dy bm chặt vo h phố. Loi dy thật nhỏ, thật mảnh nhưng bền bỉ đến lạ thường. Ti khng ngờ, hơn hai mươi năm gặp lại, chị vẫn vậy vậy cho d tc đ trắng kh nhiều. Hay chị đ mảnh đến độ khng thể mảnh hơn nn by giờ ti vẫn nhận ra?
Hai chng ti la c theo Tự Do, vo tiệm sch Xun Thu chật cứng sch vở v người, rồi ra trung tm thnh phố. Mặt tiền nh ht (Ta nh Quốc Hội thời Việt Nam Cộng Ha) by giờ c thm mấy bức tượng kiểu Hy Lạp đứng hai bn, nơi m mới đy cng an đn p nhm Nh bo Tự Do căng biểu ngữ cầm tay bằng vải đen, nổi trn đ l năm ci cng Olympic Bắc Kinh 2008, để phản đối Trung cộng cng khai hợp thức ha việc lấn chiếm Hong Sa v Trường Sa nhưng nh nước Việt Nam tng phục một cch khiếp nhược nn cố tnh giấu kn. Hm nay một tấm biểu ngữ khc hoan h mấy trăm người no đ đậu được bằng “thng dịnh vin quốc tế” đang treo ngang cửa ra vo! Khng hiểu như vậy th khi thi đỗ cc bằng cấp đại học c “oai” như bằng thng dịch vin đang được tổ chức ra trường tại đy khng?


Bức tượng lnh Thủy Qun Lục Chiến chỉa sng vo ta nh Quốc hội đ bị giựt sụp ngay sau 30-4, by giờ l ci hồ nước cạn mu ru nhạt với một bức tượng gy ấn tượng trng như mẹ bồng con. Tượng Đức Trần Hưng Đạo chỉ tay ra biển vẫn cn đ. Bến Bạch Đằng khng thay đổi nhiều. Một qun nước tại đy, khng được sạch sẽ mấy, ti uống một hộp coke 10oz, thay v 12oz như thng lệ, 15.000 (tương đương 1 đ la) Bn Thủ Thim nổi ln mấy bảng quảng co thương hiệu nước ngoi thật lớn. Hnh như ci g dnh tới ngoại quốc cũng c được một chỗ đứng tốt hơn, Việt
Nam quả l một dn tộc snh ngoại! Bn cạnh ti, một ng ngoại quốc đang cắm ci g trn laptop cn đầu c ti chợt ro hoảnh. Ti ngồi nhn hai em b khoảng chn mười tuổi đang b bm trn snh, dưới chn đầu cầu, đưa vợt bắt từng con c nhỏ t xu bỏ vo bọc nylon, khng biết hai em bắt c lm mồi hay để ăn(?). Dng sng Bến Ngh đục ngầu vẫn cuồn cuộn tri.

3.
Mua v xe bus Phương Trang đi Đ Lạt, bến xe chnh ngay tại khu phố “Ty Ba L” Đề Thm. 90.000đ/v. Người nh cho biết đy l loại xe “cao cấp” chỉ dnh chở người nước ngoi nhưng mới mở rộng thị trường để lấy thm khch Việt Nam. Ti đọc dng chữ bằng inox bng long bn hng xe, gần cửa ln xuống: Aero Express High Class. Ti xế v lơ mặc đồng phục, c vạt. HH v ti thủ sẳn nước khong với bnh m v ngại ăn dọc đường nhưng vừa ngồi vo ghế mỗi người được trao thm một chai nước nước lọc, một khăn giấy ướp nước thơm đựng trong bọc plastic mang tn hng xe. Xe chạy đng giờ, anh lơ thng bo lộ trnh nơi dừng xe giữa đường, nơi ăn trưa v ước tnh giờ xe sẽ đến Đ Lạt. Chuyến đi kh thoải mi. C một điều đặc biệt l tại một điểm dừng ngắn cho hnh khch giải quyết nhu cầu, chng ti theo đm đng v ngạc nhin khi phải sắp hng! Nhn pha trước c vẻ lộn xộn, th ra l khch phải cởi bỏ giy dp để lại ở bậc tam cấp v chỉ dng dp ring của nh vệ sinh! Một anh “Ty Ba L” lẹ tay buộc giy ring ln ba l đang đeo, trước khi mang dp nh vệ sinh, phải chăng đy l phản ứng “tự nhin” trước nạn cắp vặt(?) Ti cũng hơi lo ngại nhưng khng kịp phản ứng. Vừa sợ mất giy, vừa sợ phải mang đi dp ướt nhm nhẹp của nh vệ sinh! H va, mọi chuyện đều tốt đẹp v c người giải thch l phải lm như vậy để nh vệ sinh sạch sẽ hơn.
Chng ti xuống xe khi cch Đ Lạt gần 30 km. Đy l một vng qu nhưng cũng đ đổi thay kh nhiều nn kh nhận ra nếu khng c người nh đứng đn. Ti quyết định sẽ ở lại đy trọn tuần với gia đnh v cũng để biết thực tế đời sống của người ngho. Cầu Bồng Lai được đc b tng, đường đ trng nhựa chạy thng đến Đơn Dương. Đi đến mảnh đất cũ của gia đnh, ci “plantation” 8 mẫu vung vức với ao c, vườn c ph, cy tri, m cả đời ba m chng ti đầu tư vo đấy từ đất rừng, đ bị cướp trắng ngay sau 1975, lng ti quặn ln. Hết bị cưỡng bức “hiến điền” lại đến bị hăm dọa đưa đi học tập cải tạo về tội “tư sản mại bản”, cuối cng gia đnh phải chạy về miền Ty lnh nạn. Chạy lng vng nn tn gia bại sản, đến năm 1991 mới dm quay về lại th khng cn một chỗ để cắm di! Khiếu kiện lin tục mười mấy năm, ba m chng ti mới cầm được “quyển sổ đỏ” m “chnh quyền” vừa đền b, l một miếng đất mặt tiền, dưới trũng su, 5x15 mt gần ng ba Phi Nm đi Đơn Dương! Ba m chng ti đang ở tuổi 90, m ti bỏm bẻm nhai trầu, tự an ủi: “Thi, của đổ hốt lại được g hay nấy!”

4.
Ti đến thc Prenn khng phải để du lịch m để tm lại dấu vết xưa. Đoạn đường từ Lin Khương đến Prenn nh cửa san st. Hai ngi lng K’long A, K’long B của người K’ho biến mất. Trước 1975 đy l đồng ruộng, l đoạn đường nguy hiểm nhất thường bị du kch Việt cộng đắp m, đặt mn. Lc đ những ai du lịch Đ Lạt khi đi ngang qua địa điểm nầy đ thấy đồng bo người Thượng mặc x rng, đng khố v phần no nt sinh hoạt của họ qua hnh ảnh nh sn, heo g chạy lng rng, l một bo hiệu đặc th về Đ Lạt. Hnh ảnh tự nhin đ đ mất. Nếu từ phi trường Lin Khương đến Prenn c nhu cầu giao thng tăng vọt th, thay v mở rộng con đường c sẳn, vừa tiện, vừa rẽ, người ta lại cầu kỳ đi xẻ một con đường mới chạy dọc theo chn ni Voi. Con đường mới như l một vết thẹo vĩnh viễn, tn nhẫn trn khun mặt mĩ miều của thin nhin để mặc cho n một ci tn thời đại l “đường cao tốc”! Đoạn đường cũ m ấp quanh mấy ngọn đồi nhỏ, quanh năm xanh mt trước khi đến cầu Prenn l bo hiệu cảnh đồi ni nn thơ của đường đo trước mắt, người ta tn ph khng thương tiếc, chỉ để cuối con đường cao tốc gặp nhau tại đầu cầu Prenn. Nơi đy được mở thật rộng, mỗi bn 3 ln xe với cổng trả tiền toll giống như chuẩn bị đi vo một đ thị cng nghiệp lớn!
Thc Prenn khng cn thin nhin. Cứ trng như một ngọn thc giả, nước đục ngầu. Chủ trương khai thc thương mại tối đa nn những qun nước, qun bn đồ lưu niệm, đặc biệt lại c một cầu treo một buồng duy nhất (cable) chỉ di vừa đủ chiều ngang thc nước bon chen giữa cảnh
tr thin nhin vốn dĩ đ thật hẹp.




Đi vợ chồng đ điểu cao qu đầu người c lng tơ xm mịn từ cổ trở ln với đi mắt ngơ ngc trng thật đng yu nhưng khng phải được thong dong cho khch thưởng ngoạn nm thức ăn! Đi vợ chồng nầy đang phải “lao động”(!) v bị nhốt vo vng kẽm gai với chiếc yn da mu đen đợi đưa du khch tham quan gi 20.000, cỡi chụp hnh 10.000 một lần! Một ch ngựa ta được trang tr đặc biệt để khch tro ln ngồi chụp ảnh ngay chn thc. Nếu khng tro ln m chỉ đứng bn cạnh để chụp cũng phải trả 5.000. Nhn về cuối khu vực thc, ti thấy trn lưng 2 ch voi đang lố nhố mấy người khch nước ngoi! Khi ti leo trở ln dốc đang phn vn nửa về, nửa ở th cng lc hệ thống cable vận chuyển, tiếng ku như tiếng cưa my của ai đ đang tn ph thin nhin! Bn cạnh đ một tấm biển chỉ đường ln “Đền b cha thượng ngn” độ dốc thật đứng. T m, ti leo ln. Ton bộ đỉnh một ngọn đồi thng thin nhin bị cắt gọn! Một ngi “đền” với vng lọng vng son chật cứng trong ba gian thờ, c một ci sn thật thong mt, trng cn thật mới. “Đền” thật vắng, ti hỏi người đn ng duy nhất, (ti đon) chủ ngi đền, trạc 60, về lai lịch “b cha”. ng giải thch l b cha c từ đời vua L, chuyn bảo vệ ni rừng. ng hướng dẫn ti quan st quanh “đền”, chỉ ti vị tr “long tng” l con suối đang chảy xuống thc, pha sau lưng v ni Voi “phục” ngay trước mặt “đền” l địa l c một khng hai! ng khoe ba “Đền Hng” cũng ở cc đồi bn cạnh v thắng cảnh nầy đ được ng Nguyễn Khoa Điềm (lc bấy giờ đang l Trưởng ban Tư tưởng, Văn ha Trung ương Đảng) phong lm “thắng cảnh quốc gia”! By giờ th ti mới hiểu ra chiếc xe jeep mui trần, gắn loại vỏ đặc biệt để chạy trn đường ciment c lằn ngang lm sẳn, đặt ở ngay chn thc dnh cho du khch no thch mướn để ln “viếng Đền Hng”!
Nếu c “B cha thượng ngn” l người bảo vệ thin nhin th “b cha” c đồng cho cắt ngang một ngọn đồi nguyn sinh để lập đền thờ khng? Đ l “b cha” th c cần “long ẩn, voi phục” để lm vua cha người đời(?) hay đy l mộng vương tướng lỗi thời của ai đ vo đầu thế kỷ 21? (Mong thay những dng nầy đến tay ng)
Đ Lạt l thnh phố nổi tiếng về du lịch nhờ phong cảnh v kh hậu nhưng người ta đ khng bảo vệ, tn tạo m chỉ biết khai thc thương mại như khai thc thn xc một c gi nn n nơi chốn lầu xanh!
Từ nơi ti ở ln Đ Lạt bằng xe bus 9.000đ/v. Ngy xưa, khng một gc phố, một con hẽm no khng c dấu chn HH v ti nhưng hiện tại chng ti đang thật sự l người khch xa lạ. C g dấu giy mnh trn lối cũ mới thấm hết được ci hoang vắng trong tm hồn. Chng ti gh thăm một người bạn cũ cn st lại. C lẽ anh l con số hiếm hoi cn trụ lại! Nhn anh, rồi nhn hai tấm ảnh lớn hơn phn nửa người thật, đang treo trong phng ngủ, anh mở cửa cho chng ti xem, mới thấy r hết dấu vết của thời gian. Một tấm, anh trong bộ qun phục đại lễ trắng đỏ, o c ng, dy biểu chương mu bảo quốc hun chương đang đứng thế nghim với thanh kiếm chỉ thẳng ln trời, tấm kia, bộ nhung phục dạo phố ma Đng với nụ cười tự tin của tuổi trẻ. Giọng anh trầm tĩnh: “Bất cng v bạo ngược khắp x hội nhưng mnh gi rồi đu cn lm g được nữa! Mới hm rồi tụi n gọi cả l người vượt-tường-lửa ln lm việc, may qu mnh khng dnh.” Ti tế nhị hỏi chuyện khc khi vừa nghe hai chữ “may qu”. Hai chữ thật v tnh nhưng đ ni ln một sự thật: sự đầu hng nghịch cảnh. Ti hỏi anh c nghe cc vụ biểu tnh của dn oan, của sinh vin về Hong Sa-Trường Sa, anh bảo “c nghe” với một thi độ thật thờ ơ! Quay qua chuyện con ci, anh ni: “chng cũng đỗ đạt v đang lm cho hng xưởng nước ngoi. Thi, cứ để cho tụi n yn, linh tinh một đời như tụi mnh c được ci g đu? Chỉ thiệt lấy thn!”
Ngọn lửa đấu tranh của người Việt hải ngoại, vốn đ yếu v chia năm xẻ bảy, liệu c lm ấm lại được nỗi gi băng trong tm thức của những người “bm trụ”? Khi cn trẻ nếu ai ch mnh “hn” th chắc chắn sẽ tranh ci đến cng, hoặc đưa đến xung đột tay chn, nhưng hơn ba mươi năm v vọng v phải p mnh chịu đựng, “hn” giờ đy đ trở thnh một triết l sống?
Chng ti trở lại Si Gn cũng bằng xe bus Phương Trang. Lần nầy ti mua v trước một ngy để chọn hai ghế đầu v chng ti muốn dễ dng ghi nhận phong cảnh. Đng giờ th c taxi đến đn tận nh v đưa chng ti đến bến. Hai ghế đầu pha bn kia của hai người vừa qu tuổi trung nin, c vẽ c địa vị x hội, v bn ngoi rất đng hong v suốt lộ trnh, d khng muốn, ti cũng phải nghe long thong chuyện họp hội v lệnh lạc cho nhiều người qua cell phone. Chng ti lại cũng bị pht hiện l ở xa về, một ng bắt chuyện trước: “Anh chị l Việt kiều Mỹ hay Canada?” ng tiếp: “Ti c mấy đứa bạn từ Mỹ về cứ rủ ti đầu tư nui c ở bn đ để bn c sống trực tiếp cho cc chợ Việt Nam. Tụi n về rủ ti đi chơi hoi.” HH v ti khng biết việc thương mại nn đề ti lan man chuyện khc. Những bảng hướng dẫn trong xe ton l chữ Đại Hn, chỉ duy nhất một tấm biển tiếng Việt gắn trước xe, ngay chỗ cửa ln xuống: “V l do an ton li xe Phương Trang lun chạy tốc độ đng qui định xin qu khch lượng thứ” Ti chỉ vo đ hỏi ng: “Ti từ xa về nn mới t m, ng xem cu viết! Tại sao ti xế chấp hnh tốt luật php, hng xe lại phải “xin qu khch lượng thứ”?



ng ngạc nhin, đọc kỹ lại cu “slogan” mới bật ngữa! Ti tiếp: “Phải chăng chnh cu viết nầy đ phản ảnh đng thực trạng x hội?” ng kia chen vo: “Anh chị c thấy sự đổi thay v c biết những chương trnh rất honh trng của đất nước khng?” ng khoe nhờ “đổi mới” nn tăng trưởng kinh tế hạng nhất chu! Ti tế nhị hỏi lại: “ng c thấy hng xe cho chiếu DVD ca nhạc suốt dọc đường l hon ton được sản xuất ở hải ngoại?” Lc đ hnh như ca sĩ Duy Khnh(?) mặc qun phục D với b r đỏ vừa ht xong bản “Người ở lại Charlie” c km cả hnh ảnh khi lửa từ đại pho v xe tăng. Ti thm: “Trước 1975, Đ Lạt-Si Gn đ c hai hng xe bus l Thống Nhất v Thnh Lợi, khch muốn đi giờ no cũng c v, tuy lc đ xe chưa c my lạnh v khng rộng như xe đang chạy nhưng 1/3 thế kỷ trước đ văn minh như vậy th hiện tại, ni chung, phải gọi l “đổi cũ” chứ sao lại đổi mới? ng kia trả lời thế: “Th với mấy ổng l đổi mới cn với mnh l đổi cũ!” Ti tiếp: “Ci gi phải trả cho đổi cũ l sinh mạng 4-5 triệu người trẻ Việt
Nam, ai chịu trch nhiệm?”
Một tuần lễ tại vng qu, ti c th giờ mở TV nhiều lần. Chiếc TV mu, thật cũ, m giờ pht hnh bnh thường chỉ c 2 đi. Em ti ni nếu muốn nhiều đi th c TV Cable, phải trả thm 30.000đ/thng (tức khoảng 2 đ la). Đi VTV-1 về tin tức. VTV-3 giải tr (bng đ v phim truyện Đại Hn chiếm đa số). Đặc biệt xướng ngn vin của cả 2 đi nầy đều ni giọng Bắc. Tuyệt nhin khng c giọng Nam! Hiếm hoi lắm mới nghe được giọng Nam l nhờ cc phỏng vấn về vụ la bị su, rầy. Theo di tin tức (kh kỹ) ti thấy khng c l do no để phn nn chnh phủ. Tin no cũng thnh cng tốt đẹp. Chnh phủ lc no cũng lo cho dn. Hnh ảnh cc cấp lnh đạo Đảng lc no cũng bnh dn v n cần khi tiếp xc. Những tin tức v hnh ảnh của cc vin chức ngoại quốc ca ngợi Việt Nam được đưa ln rất nhiều. Cũng nhờ cơ hội nầy ti mới biết nhn dng ng Trương Tấn Sang, đặc biệt ng khng c đi vnh mi m cả khi ni lẫn cười miệng ng đều c hnh chữ C p. Hm đ ng đang ban thng điệp cho giới lm bo, viết văn. Cu hỏi chưa c cu trả lời trong ti l tại sao hai đi TV nầy chỉ dnh đặc biệt cho những người khng c TV cable, l thnh phần ngho khổ v ton giọng Bắc(?)
Bo ch đ ni nhiều đến chnh lệch giu ngho tăng nhanh, khoảng cch ngy một lớn nhưng chưa thấy ai lưu khoảng cch thng tin chnh lệch cũng khng km! Những người ngho khổ vẫn hy vọng Đảng sẽ đem đến hạnh phc! Vẫn sống trong chờ đợi! Ắt hẳn những người ngho, những em b lam lủ quanh năm vẫn tưởng đời mnh long đong, lận đận l do số phận. Hiện tại gần 80% dn số Việt Nam sống ở miền qu, dưới mức ngho khổ, đang l chỗ dựa của Đảng v liệu Đảng c dm cho họ một lượng thng tin cần thiết để hiểu được sự thật v, t nữa, cũng theo kịp một phần no đ của văn minh nhn loại?

5.
Trước khi ra đi, em gi ti trao ti một DVD v một xấp hnh chụp hm tang lễ của người thn để phn phối cho con chu. Em ti ni: “Tụi nhỏ tổ chức ma chay cho cậu cũng được lắm. Cũng honh trng lắm”. Ti ngạc nhin đến mở trn mắt, thao lo nhn c em m một thời cũng từng lm ở Gim St Viện số 27 đường Nguyễn Trung Trực, Si Gn. Th ra, ngn ngữ tự n c khả năng xm thực khi m nh nước chủ trương. Cho d thế giới đang thu hẹp nhờ xa lộ thng tin internet nhưng thuyết tuyn truyền nhồi sọ của Goebelbs khng phải l khng cn hiệu lực! Cơ quan văn ha của Đảng v nh nước đ đặt vo miệng bo ch, TV hai chữ honh trng. Nh nước muốn honh trng l thnh quả của đổi mới! Lm g cũng nghe honh trng, đọc g cũng thấy honh trng. Ti chợt nghĩ đến 4 chữ phồn vinh giả tạo tại miền Nam sau ngy 30-4-1975! Ngy đ bất cứ ci g tốt đẹp đều l phồn vinh giả tạo!

Hồ Ph Bng

(March, 08)