M QUẢNG CỦA BI GING - Mặc Thu
M QUẢNG CỦA BI GING
Lần đầu ti gặp Bi Ging vo năm 1957, tại Si Gn. Khi ấy, mỗi chiều tối, gần như thường lệ, Đinh Hng v ti gặp nhau ở Cu Lạc Bộ Văn Ha, đường Tự Do (Cati-nat cũ) để uống bia. Qun ny của anh chị Phạm Xun Thi, thường tụ họp kh đng giới văn nghệ sĩ của thủ đ miền Nam. Anh Phạm Xun Thi lc ấy đ rời chức Bộ Trưởng Bộ Thng Tin. Anh đại diện gio phi Cao Đi trong chnh phủ Ng Đnh Diệm.
Qun ny c hai tầng tiếp khch. Tầng trn lầu v tầng dưới. Ti v Đinh Hng thường ngồi ở ci bn nơi gc cửa ra vo, tầng dưới. Nhiều khi cng ngồi với chng ti, c nng thơ b nhỏ (chừng 16, 17 tuổi) người miền Nam học trường Php, Marie Curie. Nng tn diệu hiền (c lẽ chỉ l bt hiệu). Diệu Hiền c nt đẹp thnh thiện, lun mặc quần o trắng, tc bung lơi ngang lưng, khng cht phấn son. Diệu Hiền lm thơ, bằng tiếng Php nhiều hơn tiếng Việt. Trong thơ nng thường tự xưng l Người yu của Cha v thường ni với chng ti khng thể yu ai, ngoi Cha; gia đnh Diệu Hiền theo đạo Cng Gio gốc đ từ mấy đời. Cu chuyện Diệu Hiền, ti sẽ ni ở một đoạn sau trong hồi k ny.
Trở lại Cu Lạc Bộ Văn Ha. Tuy lm chủ, nhưng anh chị Phạm Xun Thi t khi xuất hiện. Đi lần, chị Thi từ nh trong đi ra phố, ngang qua bn chng ti, khẽ mỉm cười, nghing đầu cho. Chị c dng lả lướt, thanh tao, mơ hồ một nt liu trai. Nếu khch l kẻ đa tnh, khng thể khng ngơ ngẩn nhn theo. Ci dng đẹp ấy c thể dm chết khch vo trong mộng.
Một buổi, Đinh Hng bảo ti:
- Bi Ging mời ti với anh trưa mai 12 giờ tới uống rượu ở nh anh ta, đường Dis-mude (C Giang hay C Bắc, phường Cầu Muối: Douaumont g đ).
Ti đon chừng: Bi Ging m ti thấy c thơ đăng lc đc trn vi tờ tạp ch văn học hẳn l người đ ngưỡng mộ thơ Đinh Hng nn đ mời Đinh Hng, chứ khng phải mời ti. Nhưng Đinh Hng muốn ko ti đi cng cho c bạn, nn đ ni thc ra như vậy.
Tuy nhin ti khng từ chối m chỉ ngồi im, suy nghĩ. hẳn Đinh Hng hiểu ti ngần ngại nn xc định thm:
- Ti c ni với họ Bi l sẽ đi với Mặc Thu. Anh vui vẻ ni: Thế cng qu ha. Vậy khoảng 11 giờ trưa mai ti tới anh rồi ta cng đi! (Hng ngại đi một mnh v khng muốn ti từ chối). Vả, chnh ti cũng muốn lm quen với nh thơ họ Bi.
Lc đ, gia đnh Đinh Hng ở đường Đinh Cng Trng, Tn Định. Gia đnh ti ở đường L Trần Qun cũng Tn Định. Gần nhau c ba bước chn. Chng ti cũng thường đi bộ sang nh nhau. Hồi đ chng ti cũng kh rảnh rỗi v Đinh Hng v ti vừa bị loại ra khỏi tờ nhật bo Tự Do, cng một lượt với cc anh Tam Lang, Mặc Đỗ, Vũ Khắc Khoan.
Hm sau, đng hẹn, chng ti tới nh Bi Ging. Họ Bi ở một ngi nh mặt tiền, nhưng l một ngi nh cổ, cũ kỹ, rất nhỏ. Nền nh, thấp dưới mặt đường chừng nửa thước, c bực để bước xuống. Bn rượu đ thấy by ở ngoi thềm, c ba ghế đẩu.
Chủ nhn nhanh nhẹn từ trong nh bước ra tiếp khch. Pha trong nh kh tối, thấp thong c bng dng một giai nhn, quần o lụa l kiểu b ba, hẳn đương lo việc bếp nc.
Đy l lần đầu ti gặp Bi Ging. Đ l một thanh nin dng vẻ rất thư sinh, đầu tc rẻ đầu ngi, gọn ghẽ, o sơ mi trắng, quần mu ru nhạt, mặt sng sủa, thanh t, mắt mang knh cận.
Đinh Hng để ci cặp da xuống cạnh bn. Ba chng ti cng ngồi, nhắp từng hớp bia. Qua cu chuyện thăm hỏi giữa họ Đinh v họ Bi, ti được biết Bi Ging đương dạy học ở một trường tư thục no gần đ. Cn người phụ nữ trẻ trong nh, thỉnh thoảng bưng ra mn ny mn nọ by trn bn, chng ti cng giữ , khng hỏi nng l ai. M Ging cũng khng ni g về nng.
Ti nhận thấy Ging rất t ni. Chỉ ni những khi cần thiết. Ni rất gọn, chỉ cần đủ ! V dụ:
- Mấy mn qu ma ! Cc anh dng tạm !
Đinh Hng bỗng nhin phải đảm nhận vai tr hoạt no, phải ni nhiều hơn cả. Phần nhiều l nhận xt về thơ của họ Bi. Tất nhin, khen nhiều hơn ch. Ti rất phục Đinh Hng ở chỗ anh đọc ra trơn tru từng đoạn thơ của Ging. Họ bi ci đầu nghe nhận xt với vẻ cảm động. Kẻ ni, người nghe đều rất thnh thực. Cu chuyện t tnh chất x giao, gượng gạo, tự nhin, thn tnh.
Bữa ăn hm ấy đi chng ti gồm c hai phần. Phần đầu một mn ăn chơi: bnh hỏi thịt quay. Phần sau, mn m Quảng được người đẹp bưng ra, cn bốc hơi nng, thơm lừng. Ti thầm nghĩ hẳn mặt hoa cũng thơm lừng mi nước dng.
Bi Ging khẽ cười lỏn lẻn, giới thiệu:
- M Quảng! Nh Lm! Xin mời!
Họ Bi c vẻ đắc về mn ăn đặc biệt chất qu của anh. Vừa ăn anh vừa ngẩng nhn bọn ti, xem ra sao. Mặt anh tươi hẳn ln, c lẽ cũng ngang bằng khi anh lm được cu thơ thch th. Thỉnh thoảng lại hỏi chng ti:
- Được chứ ? Rồi lại tự kết luận Được đấy chứ !
Đy l lần đầu ti được ăn mn m Quảng. Ti thấy lạ miệng, v thấy thật ngon. T của ti hết sạch trước hai bạn. Ging gọi thm cho ti một t thiếm xực. Khi ra lệnh, mặt anh cng tươi hơn. Người đẹp bưng ra một t nữa cho ti, mặt hoa cũng c chiều tươi tắn, hớn hở. Hớn hở v mn nng lm được khch n cần chiếu cố.
Mấy mảnh bnh đa điểm lc đc vừng đen, cng theo vi hạt đậu phọng gi nhỏ, quyện với nước dng nu vng, ngậy m thanh, ngọt lịm sao m ngon đến thế !
Ci mn qu ma, nh lm, hm ấy, lm ti quyết đon: c gi xinh đẹp, qu trẻ nọ, phải l người cng qu xứ Quảng với nh thơ họ Bi. Chỉ cn khng biết người đ l vợ, l người yu, hay chỉ l học tr cưng của thầy, nhưng thật khng tiện hỏi. M Ging cũng chẳng ni. Vừa ăn ti cũng vừa nghĩ: mỗi đm nng Ging Kiều kia, từ trong tranh bước ra, bưng cho chng t ti họ Bi một t m Quảng bốc khi thơm phức trch g chng chẳng lm được Thơ đẹp cho đời.
Bữa ăn thanh đạm hm ấy lm ti nhớ mi sau ny. V cũng mi mấy chục năm sau, ti mới được biết thm ci mn m quảng m Quảng ấy cũng l mn ăn thch th độc nhất của Bi Ging. N theo anh tới tận những ngy cuối cng của đời anh.
Từ đấy, đường đời, mỗi người đi mỗi nẻo, ti khng cn c dịp ngồi đối diện đồng ẩm với họ Bi nữa. Nhưng trong lng vẫn giữ được hnh ảnh đẹp về anh. Tuy nhin, ti vẫn theo ri v thch th được gặp anh trong thơ anh, những bi đăng trn bo ny, bo nọ. Ti thấy thơ anh cứ chuyển dịch lần, chuyển dịch từ Thực v Ảo. Rồi đất nước cũng chuyển dịch vo cuộc biến tang điền. Ti đi t (cải tạo) trở về vo năm 1986, lại được nghe tin về Bi Ging, qua cc bạn trong lng, v qua người chu của anh: Bi Ngọc Thơ. Bi Ngọc Thơ đ l chu rễ của ti, Ngọc Thơ kết bạn đời với chu ngoại của ti: Chử Mặc Anh Thư.
Nghe người ta ni: Bi Ging đ trở nn một cuồng nhn, một cuồng sĩ, suốt năm thng đi lang thang, v định, mn trời chiếu đất, với một bầu thơ, đựng ton cuồng thi bn mnh, với một sợi dy dong vi ba con cho lẽo đẽo theo sau...
Một buổi, vo đầu Xun 1987, ti đương ngồi uống tr, đọc sch trn căn lầu nh ti (94, Nguyễn Huỳnh Đức, Ph Nhuận) bỗng thấy một bng người nh ln đầu cầu thang. Người ấy, đầu tc rối b, đội chiếc nn rơm te tua, quần o lụng thụng rch bươm. Nhn khch th thấy mặt mũi hốc hc, mồm miệng mm mm, ru ria lởm chởm, giống y như một L Thiết Qui. Ti đương kinh ngạc chưa nhận ra ai th kịp nhận ra người theo sau l chu Bi Ngọc Thơ. Chu mủm mỉm cười hỏi:
- ng ngoại khng nhận ra ai sao ?
Ti vội trả lời:
- Nhận ra chứ ! Bạn của ng m ! Bi thi sĩ đy chứ ai !
Th ra đ l Bi Ging, bằng xương bằng thịt, người m ti vẫn mong được gặp, nhưng hạc nội, my ngn, biết đu m tm. Thấy ti cn nhận ra người cũ Bi c vẻ khoi ch, chưa ngồi xuống ghế đ gh tai hỏi:
- Đi lu qu hỉ ? Sao, c khỏe khng huynh ?
Chu Ngọc Thơ ni với ti:
- Bc Ging đi con đưa đi thăm ng ngoại khi biết tin ng ngoại đ được về. Con xin lỗi đ khng bo tin trước cho ng ngoại biết v bc con ni khng cần bo trước.
Biết chu thế no cũng đ kể lể chuyện đi t của ti, nn ti cũng khng nhắc tới chuyện ấy nữa.
Bi ngồi xuống đ sảng khoi hỏi ngay:
- Nh c rượu khng huynh? Đệ muốn uống một chn tẩy trần, mừng huynh đ về ! Mừng anh em mnh hội ngộ.
Ti thấy Bi ni năng vẫn duyn dng, hon ton tỉnh to, khc hẳn lối phục sức của anh. Bụng đ mừng thầm. May nh sẵn c v Mai Quế Lộ m Đăng Văn B (LTS: chủ nhiệm bo Thch Đố)vừa gửi biếu, ti bn lấy ra đi Bi. Thấy v rượu dn nhn đỏ với hng chữ Hn, anh xoay xoay ci v nhn đọc ci nhn rồi chậc miệng:
- Hảo tửu đi cố nhn... ch, ch, tuyệt hảo !
Anh tự tay mở nt, nghing v rt ra hai chn, đưa mắt cười mỉm c mời ti, rồi nng chn tợp một hơi cạn. Lại rt thm chn nữa. Cũng lại tợp một hơi cạn, m khng hề để rằng ti đ c uống hay chưa.
Lấy tay o quyệt miệng, Bi lại hỏi:
- Nh c giấy bt khng huynh?
Biết nh thơ đ nổi hứng, ti vội đứng ln đi lấy nghin mực Tu, cy bt lng v tờ giấy mu vng.
Bi dầm ngọn bt lng vo chn rượu của ti, chấm chấm vo nghin, phng tay viết hai cu thơ, chữ nghing, chữ ngả, chữ đủ mực, chữ khng ra nt. thơ b hiểm, đượm mu kinh kệ... Rồi dừng bt ngẫm nghĩ, chừng muốn viết thm. Bỗng nm bt xuống bn, cười:
- Thi, đủ ! Nhn sang Ngọc Thơ ra lệnh: Ta đi thi ngảnh sang ti, Bi khẽ nghing đầu: Đệ xin co biệt!
Ti cn đương ngẩn ngơ, Bi đ đứng phắt dậy, bước nhanh xuống cầu thang. o đến, o đi, như trận gi thoảng. Phong kh thật... đạo sĩ. Thần thi thật phiu hốt.
Từ đấy ti khng cn dịp no gặp lại Bi Ging nữa. Ấn tượng lần gặp sau cng đ in nt đậm trong ti.
Trước đy, khi hỏi thăm về Bi, chu Bi Ngọc Thơ c kể cho ti biết nh thơ họ Bi vẫn nhận được tiền của thn nhn từ hải ngoại gởi về. Mỗi lần nhận được tiền, Bi lại chỉ đi tm ăn m Quảng. Hoặc nhờ người quen no đ nấu m Quảng. Hoặc nhờ người quen no đ nấu m Quảng rồi mời cả đm những bọn giang hồ, kể cả đm bạn con nt, li thi lếch thếch tới ăn kỳ đến hết đống tiền ti trợ mới thi. Lại đi, khng biết đi đu, ăn ở đu, ngủ ở đu.
Tm lại, những ngy thng cuối đời, nh thơ họ Bi lun sống giữa cơn say v cuộc tỉnh, giữa mộng v thực, chuệnh choạng bước giữa hai lằn đường, khng biết khi no tỉnh, khi no say, khi no giả, khi no thực. C người gặp, kể lại th Bi thường hay ni năng lung tung, nhiều khi chỉ ni cho mnh nghe. Cũng nhiều khi ni lớn cho người khc nghe như muốn phn bua điều g. Cũng lắm lc Bi mạ lỵ, phỉ bng xc phạm đến nhiều người quyền thế.
Người nghe cảm thấy kh chịu, như chnh mnh bị xc phạm th cũng bỏ qua, cho l lời lẽ của kẻ đin. Người nghe cảm thấy vui thỏa như chnh mnh được chửi, th cho rằng đ l lời của người thực tỉnh to. Thử hỏi mấy ai đ được sống sướng thỏa như nh thơ Bi Ging vo giữa lc cuộc đời đin đảo như thuở ny ?
Khi bc chu họ Bi đi khuất, ti cn mi ngẩn ngơ, ngồi lại một mnh. By giờ mới nhớ ra mnh chưa hề uống một giọt mai quế lộ. Thế l một mnh tự rt, tự mời, độc ẩm, khng biết bao nhiu chn nữa. Rồi viết mấy cu thơ tặng Bi Ging. Nhưng thơ ny khng gửi.
TI NGỘ BI GING
(nhn chuyến thăm bất ngờ của nh thơ họ Bi 1987)
Đời bảo anh đin! Đu c đin
Đường thơ anh tới ci thần tin
Ni cười dẫu khc người nhn thế
Bởi chẳng cng chung một hướng duyn
Thi, hy cng ta cạn chn ny!
Chuyện đời đu đng nửa cơn say
Trập trng kim ốc, giai nhn mộng*
Cũng chẳng hơn g... hớp rượu cay.
(1987)
(trong hồi k Một Hạt Đời sẽ xuất bản)
(*) Thơ Nguyễn Hoạt (1946)
Mặc Thu
Reply With Quote
